वाल्मीकि रामायण · सर्ग 5.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.43.1
ततः स किंकरान् हत्वा हनूमान् ध्यानमास्थितः।
वनं भग्नं मया चैत्यप्रासादो न विनाशितः ॥ ५.४३.१ ॥
नंतर त्याने किंकरांना मारून हनुमान ध्यानात स्थिर झाला. मी वन नष्ट केले, पण चैत्य-प्रासाद अजून नष्ट केला नाही.
5.43.3
तस्मात् प्रासादमद्यैवमिमं विध्वंसयाम्यहम्।
चैत्यप्रासादमुत्प्लुत्य मेरुशृङ्गमिवोन्नतम्।
आरुरोह हरिश्रेष्ठो हनूमान् मारुतात्मजः ॥ ५.४३.३ ॥
म्हणून आजच मी हा प्रासाद नष्ट करीन' असे म्हणून, मेरुशिखरासारख्या उंच चैत्य-प्रासादावर उडी मारून वानरश्रेष्ठ वायुपुत्र हनुमान चढला.
5.43.4
आरुह्य गिरिसंकाशं प्रासादं हरियूथपः।
बभौ स सुमहातेजाः प्रतिसूर्य इवोदितः ॥ ५.४३.४ ॥
पर्वतासारख्या त्या प्रासादावर चढून, वानरसेनेचा तो नायक महातेजस्वी हनुमान उगवलेल्या प्रतिसूर्यासारखा झळकला.
5.43.5
सम्प्रधृष्य तु दुर्धर्षश्चैत्यप्रासादमुन्नतम्।
हनूमान् प्रज्वलँल्लक्ष्म्या पारियात्रोपमोऽभवत् ॥ ५.४३.५ ॥
उंच चैत्य-प्रासादावर हल्ला करून, अजेय हनुमान तेजाने झळाळत पारिजात वृक्षासारखा झाला.
5.43.6
स भूत्वा सुमहाकायः प्रभावान् मारुतात्मजः।
धृष्टमास्फोटयामास लङ्कां शब्देन पूरयन् ॥ ५.४३.६ ॥
अतिविशाल शरीर धारण करून, प्रभावी वायुपुत्र हनुमान निर्भयपणे टाळी वाजवून, नादाने लंका भरून टाकला.
5.43.7
तस्यास्फोटितशब्देन महता श्रोत्रघातिना।
पेतुर्विहंगमास्तत्र चैत्यपालाश्च मोहिताः ॥ ५.४३.७ ॥
त्याच्या टाळीच्या प्रचंड, कान फाडणाऱ्या आवाजाने तिथले पक्षी खाली पडले; चैत्य-रक्षकही मूर्छित झाले.
5.43.8
अस्त्रविज्जयतां रामो लक्ष्मणश्च महाबलः।
राजा जयति सुग्रीवो राघवेणाभिपालितः ॥ ५.४३.८ ॥
अस्त्रविद्येत निपुण राम आणि महाबली लक्ष्मण यांचा जयजयकार असो. राघवाने रक्षिलेला राजा सुग्रीव यांचा जयजयकार असो.
5.43.9
दासोऽहं कोसलेन्द्रस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः।
हनूमान् शत्रुसैन्यानां निहन्ता मारुतात्मजः ॥ ५.४३.९ ॥
अथक कर्म करणाऱ्या कोसलेंद्र रामाचा मी दास आहे. शत्रुसैन्याचा संहारक, वायुपुत्र हनुमान मी आहे.
5.43.10
न रावणसहस्रं मे युद्धे प्रतिबलं भवेत्।
शिलाभिश्च प्रहरतः पादपैश्च सहस्रशः ॥ ५.४३.१० ॥
युद्धात माझ्यासमोर हजार रावणही टिकू शकणार नाहीत; मी शिळा आणि वृक्षांनी हजारो वेळा प्रहार करीन.
5.43.11
धर्षयित्वा पुरीं लङ्कामभिवाद्य च मैथिलीम्।
समृद्धार्थो गमिष्यामि मिषतां सर्वरक्षसाम् ॥ ५.४३.११ ॥
लंका नगरी उद्ध्वस्त करून आणि मैथिलीला वंदन करून, सर्व राक्षस पाहत असताना, कृतकार्य होऊन मी परत जाईन.
5.43.12
एवमुक्त्वा महाकायश्चैत्यस्थो हरियूथपः।
ननाद भीमनिर्ह्रादो रक्षसां जनयन् भयम् ॥ ५.४३.१२ ॥
असे बोलून, चैत्यावर उभा असलेला महाकाय वानरयूथपती भयंकर गर्जना करून राक्षसांच्यात भय उत्पन्न करता झाला.
5.43.13
तेन नादेन महता चैत्यपालाः शतं ययुः।
गृहीत्वा विविधानस्त्रान् प्रासान् खड्गान् परश्वधान् ॥ ५.४३.१३ ॥
त्या महान गर्जनेने चैत्याचे शंभर रक्षक विविध शस्त्रे — भाले, तलवारी, परशू — घेऊन धावले.
5.43.14
विसृजन्तो महाकाया मारुतिं पर्यवारयन्।
ते गदाभिर्विचित्राभिः परिघैः काञ्चनाङ्गदैः ॥ ५.४३.१४ ॥
विशालकाय राक्षसांनी मारुतीला वेढा घातला आणि विचित्र गदा, परिघ व सोनेरी बाजूबंद असलेली शस्त्रे त्याच्यावर फेकली.
5.43.15
आजग्मुर्वानरश्रेष्ठं बाणैश्चादित्यसंनिभैः।
आवर्त इव गङ्गायास्तोयस्य विपुलो महान् ॥ ५.४३.१५ ॥
गंगेच्या पाण्यात उठलेल्या मोठ्या भोवऱ्याप्रमाणे, सूर्यासारखे तेजस्वी बाण घेऊन ते वानरश्रेष्ठावर तुटून पडले.
5.43.16
परिक्षिप्य हरिश्रेष्ठं स बभौ रक्षसां गणः।
ततो वातात्मजः क्रुद्धो भीमरूपं समास्थितः ॥ ५.४३.१६ ॥
राक्षसांचा समूह वानरश्रेष्ठाला वेढून शोभू लागला. तेव्हा संतप्त वायुपुत्राने भयंकर रूप धारण केले.
5.43.17
प्रासादस्य महांस्तस्य स्तम्भं हेमपरिष्कृतम्।
उत्पाटयित्वा वेगेन हनूमान् मारुतात्मजः ॥ ५.४३.१७ ॥
तेव्हा मारुतात्मज हनुमानाने राजवाड्याचा सोन्याने मढवलेला एक मोठा खांब वेगाने उपटून काढला.
5.43.18
ततस्तं भ्रामयामास शतधारं महाबलः।
तत्र चाग्निः समभवत् प्रासादश्चाप्यदह्यत ॥ ५.४३.१८ ॥
मग त्या महाबलाने शतधार खांब फिरवला. तिथे अग्नी प्रकटला आणि राजवाडाही जळू लागला.
5.43.19
दह्यमानं ततो दृष्ट्वा प्रासादं हरियूथपः।
स राक्षसशतं हत्वा वज्रेणेन्द्र इवासुरान् ॥ ५.४३.१९ ॥
राजवाडा जळताना पाहून वानरयूथपतीने, इंद्राने वज्राने असुरांचा वध करावा तसा, शंभर राक्षसांना ठार केले.
5.43.20
अन्तरिक्षस्थितः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत्।
मादृशानां सहस्राणि विसृष्टानि महात्मनाम् ॥ ५.४३.२० ॥
आकाशात उभा असलेला श्रीमान् असे म्हणाला — माझ्यासारख्या महात्म्यांनी हजारो पाठवले आहेत.
5.43.21
बलिनां वानरेन्द्राणां सुग्रीववशवर्तिनाम्।
अटन्ति वसुधां कृत्स्नां वयमन्ये च वानराः ॥ ५.४३.२१ ॥
सुग्रीवाच्या वशात असलेले बलवान वानरेंद्र — आम्ही आणि इतर वानर — संपूर्ण पृथ्वीवर फिरतो.
5.43.22
दशनागबलाः केचित् केचिद् दशगुणोत्तराः।
केचिन्नागसहस्रस्य बभूवुस्तुल्यविक्रमाः ॥ ५.४३.२२ ॥
कोणी दहा हत्तींच्या बळाचे, कोणी त्याहून दहापट अधिक, तर कोणी हजार हत्तींइतके पराक्रमी होते.
5.43.23
सन्ति चौघबलाः केचित् सन्ति वायुबलोपमाः।
अप्रमेयबलाः केचित् तत्रासन् हरियूथपाः ॥ ५.४३.२३ ॥
कोणी पुराच्या वेगाइतके बलवान, कोणी वाऱ्याच्या बलासारखे, तर कोणी अमर्याद बलाचे — तेथे असे वानरयूथपती होते.
5.43.24
ईदृग्विधैस्तु हरिभिर्वृतो दन्तनखायुधैः।
शतैः शतसहस्रैश्च कोटिभिश्चायुतैरपि ॥ ५.४३.२४ ॥
दात आणि नखे हीच शस्त्रे असलेल्या अशा वानरांनी — शेकडो, लाख, कोटी आणि अयुतांनी — वेढलेला (सुग्रीव येईल).
5.43.25
आगमिष्यति सुग्रीवः सर्वेषां वो निषूदनः।
नेयमस्ति पुरी लङ्का न यूयं न च रावणः।
यस्य त्विक्ष्वाकुवीरेण बद्धं वैरं महात्मना ॥ ५.४३.२५ ॥
तुम्हा सर्वांचा संहार करणारा सुग्रीव येईल. ही लंका नगरी योग्य नाही, तुम्हीही योग्य नाही, रावणही योग्य नाही — ज्याचे वैर इक्ष्वाकुवीर महात्म्याशी बांधले गेले आहे (तोच योग्य).