वाल्मीकि रामायण · सर्ग 5.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.44.1
संदिष्टो राक्षसेन्द्रेण प्रहस्तस्य सुतो बली ।
जम्बुमाली महादंष्ट्रो निर्जगाम धनुर्धरः ॥ ५.४४.१ ॥
राक्षसेंद्राच्या आज्ञेने प्रहस्ताचा बलवान पुत्र जंबुमाली, मोठ्या दाढा असलेला धनुर्धर, बाहेर पडला.
5.44.2
रक्तमाल्याम्बरधरः स्रग्वी रुचिरकुण्डलः ।
महान् विवृत्तनयनश्चण्डः समरदुर्जयः ॥ ५.४४.२ ॥
लाल माळा व लाल वस्त्रे धारण केलेला, माळांनी सजलेला, सुंदर कुंडले असलेला, महान, विस्फारित नेत्रांचा, उग्र, युद्धात अजेय.
5.44.3
धनुः शक्रधनुःप्रख्यं महद्रुचिरसायकम् ।
विस्फारयानो वेगेन वज्राशनिसमस्वनम् ॥ ५.४४.३ ॥
इंद्रधनुष्यासारखे मोठे धनुष्य वेगाने ओढत, वज्र व विजेसारखा आवाज करणारे, सुंदर बाणांसह.
5.44.4
तस्य विस्फारघोषेण धनुषो महता दिशः ।
प्रदिशश्च नभश्चॆव सहसा समपूर्यत ॥ ५.४४.४ ॥
त्याच्या धनुष्याच्या प्रचंड टणत्काराने दिशा, उपदिशा आणि आकाश अचानक भरून गेले.
5.44.5
रथेन खरयुक्तेन तमागतमुदीक्ष्य सः ।
हनुमान् वेगसंपन्नो जहर्ष च ननाद च ॥ ५.४४.५ ॥
गाढवांनी जुंपलेल्या रथातून येणाऱ्या त्याला पाहून, वेगवान हनुमान हर्षित झाले आणि गर्जले.
5.44.6
तं तोरणविटङ्कस्थं हनुमन्तं महाकपिम् ।
जम्बुमाली महाबाहुर्विव्याध निशितैः शरैः ॥ ५.४४.६ ॥
तोरणाच्या कठड्यावर उभ्या असलेल्या महाकपी हनुमानाला महाबाहू जंबुमालीने तीक्ष्ण बाणांनी विद्ध केले.
5.44.7
अर्धचन्द्रेण वदने शिरस्येकेन कर्णिना ।
बाह्वोर्विव्याध नाराचैर्दशभिस्तं कपीश्वरम् ॥ ५.४४.७ ॥
त्याने अर्धचंद्राकार बाणाने मुखावर, एका कर्णी बाणाने मस्तकावर आणि दहा नाराचांनी दोन्ही बाहूंवर त्या कपीश्वराला भेदले.
5.44.8
तस्य तच्छुशुभे ताम्रं शरेणाभिहतं मुखम् ।
शरदीवाम्बुजम्फुल्लं विद्धं भास्कररश्मिना ॥ ५.४४.८ ॥
बाणाने घायाळ झालेले त्याचे ते तांबडे मुख, शरद ऋतूत सूर्यकिरणाने भेदलेल्या फुललेल्या कमळासारखे शोभू लागले.
5.44.9
तत्तस्य रक्तं रक्तेन रञ्जितं शुशुभे मुखम् ।
यथाकाशे महापद्मं सिक्तं चन्दनबिन्दुभिः ॥ ५.४४.९ ॥
रक्ताने रंगलेले त्याचे ते लाल मुख, चंदनाच्या बिंदूंनी शिंपडलेल्या आकाशातील महापद्मासारखे शोभू लागले.
5.44.10
चुकोप बाणाभिहतो राक्षसस्य महाकपिः ।
ततः पार्श्वेतिविपुलां ददर्श महतीं शिलाम् ॥ ५.४४.१० ॥
राक्षसाच्या बाणाने घायाळ झालेला तो महाकपी संतापला. तेव्हा जवळच त्याला एक अति विशाल मोठी शिला दिसली.
5.44.11
तरसा तां समुत्पाट्य चिक्षेप बलवद्बली ।
तां शरैर्दशभिः क्रुद्धस्ताडयामास राक्षसः ॥ ५.४४.११ ॥
बलवान्याने वेगाने ती उपटून फेकली. संतप्त राक्षसाने दहा बाणांनी तिच्यावर प्रहार केला.
5.44.12
विपन्नं कर्म तद्दृष्ट्वा हनुमांश्चण्डविक्रमः ।
सालं विपुलमुत्पाट्य भ्रामयामास वीर्यवान् ॥ ५.४४.१२ ॥
आपले कृत्य व्यर्थ गेलेले पाहून उग्र पराक्रमी हनुमानाने एक मोठा साल वृक्ष उपटून फिरवायला सुरुवात केली; तो वीर्यवान होता.
5.44.13
भ्रामयन्तं कपिं दृष्ट्वा सालवृक्षं महाबलम् ।
चिक्षेप सुबहून् बाणान् जम्बुमाली महाबलः ॥ ५.४४.१३ ॥
महाबली सालवृक्ष फिरवणाऱ्या वानराला पाहून महाबली जम्बुमालीने अनेक बाण सोडले.
5.44.14
सालं चतुर्भिश्चिच्छेद वानरं पञ्चभिर्भुजे ।
शिरस्येकेन बाणेन दशभिस्तु स्तनान्तरे ॥ ५.४४.१४ ॥
चार बाणांनी त्याने सालवृक्ष तोडला; पाच बाणांनी वानराच्या खांद्यावर, एकाने डोक्यावर आणि दहा बाणांनी छातीच्या मध्यभागी प्रहार केला.
5.44.15
स शरैः पूरिततनुः क्रोधेन महता वृतः ।
तमेव परिघं गृह्य भ्रामयामास वेगतः ॥ ५.४४.१५ ॥
बाणांनी शरीर भरलेला तो महान क्रोधाने वेढलेला होता; त्याने तोच परिघ घेऊन वेगाने फिरवला.
5.44.16
अतिवेगोतिवेगेन भ्रामयित्वा बलोत्कटः ।
परिघं पातयामास जम्बुमालेर्महोरसि ॥ ५.४४.१६ ॥
अति वेगाने फिरवून बलोत्कट त्याने तो परिघ जम्बुमालीच्या विशाल छातीवर आपटला.
5.44.17
तस्य चैव शिरो नास्ति न बाहू न च जानुनी ।
न धनुर्नरथो नाश्वास्तत्रादृश्यन्त नेषवः ॥ ५.४४.१७ ॥
त्याचे डोके, बाहू किंवा गुडघे तिथे उरले नाहीत; धनुष्य, रथ, घोडे किंवा बाणही तिथे दिसले नाहीत.
5.44.18
स हतस्तरसा तेन जम्बुमाली महाबलः ।
पपात निहतो भूवौ चूर्णिताङ्गविभूषणः ॥ ५.४४.१८ ॥
त्या परिघाच्या जोरदार प्रहाराने मरण पावलेला महाबली जम्बुमाली जमिनीवर कोसळला; त्याचे अवयव आणि अलंकार चुरडून गेले.
5.44.19
जम्बुमालिं च निहतं किङ्करांश्च महाबलान् ।
चुक्रोध रावणः श्रुत्वा कोपसंरक्त लोचनः ॥ ५.४४.१९ ॥
जंबुमाली आणि मारल्या गेलेल्या महाबली किंकरांचे वध ऐकून रावण क्रोधाने लाल डोळ्यांनी संतापला.
5.44.20
स रोषसंवर्तितताम्रलोचनः
प्रहस्त पुत्रे निहते महाबले ।
अमात्यपुत्रानतिवीर्यविक्रमान्
समादिदेशाशु निशाचरेश्वरः ॥ ५.४४.२० ॥
प्रहस्ताचा महाबली पुत्र मारला गेल्यावर, क्रोधाने तांब्यासारखे लाल डोळे फिरवत त्या निशाचरेश्वराने अतिपराक्रमी अमात्यपुत्रांना तत्काळ आज्ञा दिली.