ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 5.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.46.1
हतान् मन्त्रिसुतान् बुद्ध्वा वानरेण महात्मना।
रावणः संवृताकारश्चकार मतिमुत्तमाम् ॥ ५.४६.१ ॥
ମହାତ୍ମା ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ରମାନେ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି ଜାଣି, ନିଜ ଆକୃତି ଲୁଚାଇ ରାବଣ ଉତ୍ତମ ସଂକଳ୍ପ କଲା।
5.46.2
स विरूपाक्षयूपाक्षौ दुर्धरं चैव राक्षसम्।
प्रघसं भासकर्णं च पञ्च सेनाग्रनायकान् ॥ ५.४६.२ ॥
ସେ ବିରୂପାକ୍ଷ, ଯୂପାକ୍ଷ, ଦୁର୍ଧର ନାମକ ରାକ୍ଷସ, ପ୍ରଘସ ଓ ଭାସକର୍ଣ୍ଣ—ସେନାର ଅଗ୍ରଣୀ ଏହି ପାଞ୍ଚ ନାୟକଙ୍କୁ (ଆଦେଶ ଦେଲା)।
5.46.3
संदिदेश दशग्रीवो वीरान् नयविशारदान्।
हनूमद्ग्रहणेऽव्यग्रान् वायुवेगसमान् युधि ॥ ५.४६.३ ॥
ଦଶଗ୍ରୀବ ନୀତିକୁଶଳ, ହନୁମାନଙ୍କୁ ଧରିବାରେ ଅଚଞ୍ଚଳ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବାୟୁବେଗ ସମାନ ବୀରମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
5.46.4
यात सेनाग्रगाः सर्वे महाबलपरिग्रहाः।
सवाजिरथमातङ्गाः स कपिः शास्यतामिति ॥ ५.४६.४ ॥
'ସେନାଗ୍ରରେ ଯାଉଥିବା ତୁମେ ସମସ୍ତେ, ମହାବଳ ସହ, ଅଶ୍ୱ, ରଥ, ହାତୀ ସହିତ ଯାଅ; ସେହି ବାନରକୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଉ।'
5.46.5
यत्तैश्च खलु भाव्यं स्यात् तमासाद्य वनालयम्।
कर्म चापि समाधेयं देशकालाविरोधितम् ॥ ५.४६.५ ॥
ସେହି ବନବାସୀ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ସାବଧାନତାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଦେଶକାଳର ବିରୋଧୀ ନ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର କରାଯିବା ଉଚିତ।
5.46.6
न ह्यहं तं कपिं मन्ये कर्मणा प्रति तर्कयन्।
सर्वथा तन्महद् भूतं महाबलपरिग्रहम् ॥ ५.४६.६ ॥
ସେହି ବାନରର କର୍ମ ଦେଖି ବିଚାର କଲେ ମୁଁ ତାକୁ ସାଧାରଣ ମନେ କରେ ନାହିଁ; ସେ ସର୍ବଥା ମହାବଳସମ୍ପନ୍ନ ମହାନ ପ୍ରାଣୀ।
5.46.7
वानरोऽयमिति ज्ञात्वा नहि शुद्ध्यति मे मनः।
नैवाहं तं कपिं मन्ये यथेयं प्रस्तुता कथा ॥ ५.४६.७ ॥
ଏ ବାନର ବୋଲି ଜାଣିଲେ ହେଁ ମୋ ମନ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉନାହିଁ। ଯେପରି ଏହି କଥା ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି, ମୁଁ ସେହି ବାନରକୁ ସେପରି ମନେ କରେ ନାହିଁ।
5.46.8
भवेदिन्द्रेण वा सृष्टमस्मदर्थं तपोबलात्।
सनागयक्षगन्धर्वदेवासुरमहर्षयः ॥ ५.४६.८ ॥
ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ତପୋବଳରେ ଆମ ପାଇଁ ହିଁ ପଠାଯାଇଥିବା ହୋଇପାରେ; ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହିତ।
5.46.9
युष्माभिः प्रहितैः सर्वैर्मया सह विनिर्जिताः।
तैरवश्यं विधातव्यं व्यलीकं किंचिदेव नः ॥ ५.४६.९ ॥
ଆପଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ମୋ ସହିତ ମିଶି ଜୟ କରିଥିଲି; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମର କିଛି ଅହିତ ଅବଶ୍ୟ ଘଟିବ।
5.46.10
तदेव नात्र संदेहः प्रसह्य परिगृह्यताम्।
यात सेनाग्रगाः सर्वे महाबलपरिग्रहाः ॥ ५.४६.१० ॥
ତାହା ହିଁ ଠିକ୍, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ବଳପୂର୍ବକ ତାକୁ ଧରାଯାଉ। ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଯାଉଥିବା ମହାବଳୀ ସାଥୀମାନେ, ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯାଅ।
5.46.11
सवाजिरथमातङ्गाः स कपिः शास्यतामिति।
नावमन्यो भवद्भिश्च कपिर्धीरपराक्रमः ॥ ५.४६.११ ॥
ଅଶ୍ୱ, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ ସେହି ବାନରକୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଉ। ଆପଣମାନେ ସେହି ବାନରକୁ ତୁଚ୍ଛ ଭାବନ୍ତୁ ନାହିଁ; ସେ ଧୀର ପରାକ୍ରମୀ।
5.46.12
दृष्टा हि हरयः पूर्वे मया विपुलविक्रमाः।
वाली च सह सुग्रीवो जाम्बवांश्च महाबलः ॥ ५.४६.१२ ॥
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ବିପୁଳ ପରାକ୍ରମୀ ବାନରମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଛି; ବାଳୀ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ, ଏବଂ ମହାବଳ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
5.46.13
नीलः सेनापतिश्चैव ये चान्ये द्विविदादयः।
नैव तेषां गतिर्भीमा न तेजो न पराक्रमः ॥ ५.४६.१३ ॥
ସେନାପତି ନୀଳ ଏବଂ ଦ୍ୱିବିଦ ପ୍ରଭୃତି ଅନ୍ୟମାନେ — ସେମାନଙ୍କ ଗତି ଭୟଙ୍କର ନଥିଲା, ସେମାନଙ୍କ ତେଜ ବା ପରାକ୍ରମ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା।
5.46.14
न मतिर्न बलोत्साहो न रूपपरिकल्पनम्।
महत्सत्त्वमिदं ज्ञेयं कपिरूपं व्यवस्थितम् ॥ ५.४६.१४ ॥
ଏହା ବୁଦ୍ଧି ନୁହେଁ, ବଳୋତ୍ସାହ ନୁହେଁ, ସେହି ରୂପଧାରଣ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ମହାନ ସତ୍ତ୍ୱ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ — କପିରୂପରେ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ।
5.46.15
प्रयत्नं महदास्थाय क्रियतामस्य निग्रहः।
कामं लोकास्त्रयः सेन्द्राः ससुरासुरमानवाः ॥ ५.४६.१५ ॥
ମହାନ ପ୍ରୟାସ କରି ଏହାକୁ ନିଗ୍ରହ କରାଯାଉ; ପ୍ରକୃତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ତ୍ରିଲୋକ, ଦେବ, ଅସୁର, ମାନବ (ସମସ୍ତେ ଏହାର ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇ ପାରିବେ ନାହିଁ)।
5.46.16
भवतामग्रतः स्थातुं न पर्याप्ता रणाजिरे।
तथापि तु नयज्ञेन जयमाकाङ्क्षता रणे ॥ ५.४६.१६ ॥
ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମେମାନେ ଏହାର ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁ; ତଥାପି ନୀତିଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଆକାଂକ୍ଷା କରି (ଉପାୟ କରିବା ଉଚିତ)।
5.46.17
आत्मा रक्ष्यः प्रयत्नेन युद्धसिद्धिर्हि चञ्चला।
ते स्वामिवचनं सर्वे प्रतिगृह्य महौजसः ॥ ५.४६.१७ ॥
ନିଜକୁ ପ୍ରୟାସରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଯୁଦ୍ଧର ସିଦ୍ଧି ଚଞ୍ଚଳ। ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି (ଅଗ୍ରସର ହେଲେ)।
5.46.18
समुत्पेतुर्महावेगा हुताशसमतेजसः।
रथैश्च मत्तैर्नागैश्च वाजिभिश्च महाजवैः ॥ ५.४६.१८ ॥
ମହାବେଗଶାଳୀ, ଅଗ୍ନି ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ସେମାନେ ଉପରକୁ ଡେଇଁ ପଡ଼ିଲେ; ରଥ, ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହାତୀ ଓ ମହାବେଗୀ ଘୋଡ଼ା ସହିତ।
5.46.19
शस्त्रैश्च विविधैस्तीक्ष्णैः सर्वैश्चोपहिता बलैः।
ततस्तु ददृशुर्वीरा दीप्यमानं महाकपिम् ॥ ५.४६.१९ ॥
ବିବିଧ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ, ତା'ପରେ ସେ ବୀରମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ମହାକପିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
5.46.20
रश्मिमन्तमिवोद्यन्तं स्वतेजोरश्मिमालिनम्।
तोरणस्थं महावेगं महासत्त्वं महाबलम् ॥ ५.४६.२० ॥
ନିଜ ତେଜ-କିରଣର ମାଳା ପରିଧାନ କରି, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ତୋରଣରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା, ମହାବେଗ, ମହାସତ୍ତ୍ୱ ଓ ମହାବଳଯୁକ୍ତ (ତାଙ୍କୁ)।
5.46.21
महामतिं महोत्साहं महाकायं महाभुजम्।
तं समीक्ष्यैव ते सर्वे दिक्षु सर्वास्ववस्थिताः ॥ ५.४६.२१ ॥
ମହାବୁଦ୍ଧି, ମହୋତ୍ସାହ, ବିଶାଳ ଶରୀର ଓ ବିଶାଳ ବାହୁଯୁକ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସବୁ ଦିଗରେ ଠିଆ ହେଲେ।
5.46.22
तैस्तैः प्रहरणैर्भीमैरभिपेतुस्ततस्ततः।
तस्य पञ्चायसास्तीक्ष्णाः सिताः पीतमुखाः शराः।
शिरस्युत्पलपत्राभा दुर्धरेण निपातिताः ॥ ५.४६.२२ ॥
ସେହି ସେହି ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ସେମାନେ ଚାରିପଟରୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଝାଁପ ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ଦୁର୍ଧର ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ ପାଞ୍ଚଟି ଲୌହ ନିର୍ମିତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଧଳା, ଅଗ୍ରଭାଗ ହଳଦିଆ ବାଣ — ପଦ୍ମପାଖୁଡ଼ାର ଆଭାଯୁକ୍ତ — ପଡ଼ିଲା।
5.46.23
स तैः पञ्चभिराविद्धः शरैः शिरसि वानरः।
उत्पपात नदन् व्योम्नि दिशो दश विनादयन् ॥ ५.४६.२३ ॥
ସେହି ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ମସ୍ତକରେ ଆହତ ହୋଇ ସେ ବାନର ଗର୍ଜନ କରି ଆକାଶକୁ ଡେଇଁପଡ଼ିଲେ, ଦଶ ଦିଗକୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ କରି।
5.46.24
ततस्तु दुर्धरो वीरः सरथः सज्जकार्मुकः।
किरन् शरशतैर्नैकैरभिपेदे महाबलः ॥ ५.४६.२४ ॥
ତା'ପରେ ବୀର ଦୁର୍ଧର ରଥ ସହିତ, ଧନୁରେ ଗୁଣ ଲଗାଇ, ଶହ ଶହ ବାଣ ବର୍ଷାଇ, ସେ ମହାବଳ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା।
5.46.25
स कपिर्वारयामास तं व्योम्नि शरवर्षिणम्।
वृष्टिमन्तं पयोदान्ते पयोदमिव मारुतः ॥ ५.४६.२५ ॥
ସେଇ ବାନର ଆକାଶରେ ଶରବର୍ଷଣ କରୁଥିବା ତାକୁ ଅଟକାଇଲା; ବର୍ଷାଋତୁର ଶେଷରେ ବର୍ଷୁଥିବା ମେଘକୁ ପବନ ଅଟକାଇବା ପରି।
5.46.26
अर्द्यमानस्ततस्तेन दुर्धरेणानिलात्मजः।
चकार निनदं भूयो व्यवर्धत च वीर्यवान् ॥ ५.४६.२६ ॥
ଦୁର୍ଧରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ପବନପୁତ୍ର ପୁଣି ଗର୍ଜନ କଲା; ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ୍ ଅଧିକ ବଢ଼ିଗଲା।
5.46.27
स दूरं सहसोत्पत्य दुर्धरस्य रथे हरिः।
निपपात महावेगो विद्युद्राशिर्गिराविव ॥ ५.४६.२७ ॥
ମହାବେଗୀ ସେଇ ବାନର ହଠାତ୍ ଦୂରକୁ ଡେଇଁ ଦୁର୍ଧରଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା; ପର୍ବତ ଉପରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ରାଶି ପଡ଼ିଲା ପରି।
5.46.28
ततः स मथिताष्टाश्वं रथं भग्नाक्षकूबरम्।
विहाय न्यपतद् भूमौ दुर्धरस्त्यक्तजीवितः ॥ ५.४६.२८ ॥
ତା'ପରେ ଆଠ ଘୋଡ଼ା ଦଳିତ, ଅକ୍ଷ ଓ କୂବର ଭାଙ୍ଗିଥିବା ରଥ ଛାଡ଼ି ଦୁର୍ଧର ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଥିବା ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।
5.46.29
तं विरूपाक्षयूपाक्षौ दृष्ट्वा निपतितं भुवि।
तौ जातरोषौ दुर्धर्षावुत्पेततुररिंदमौ ॥ ५.४६.२९ ॥
ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ତାକୁ ଦେଖି ବିରୂପାକ୍ଷ ଓ ଯୂପାକ୍ଷ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ; ଶତ୍ରୁଦମନ ସେ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଦୁଇଜଣ ଉପରକୁ ଡେଇଁଲେ।
5.46.30
स ताभ्यां सहसोत्प्लुत्य विष्ठितो विमलेऽम्बरे।
मुद्गराभ्यां महाबाहुर्वक्षस्यभिहतः कपिः ॥ ५.४६.३० ॥
ସେ ହଠାତ୍ ଉପରକୁ ଡେଇଁ ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ସ୍ଥିର ହେଲା; କିନ୍ତୁ ମହାବାହୁ ସେଇ ବାନର ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମୁଦ୍ଗରରେ ଛାତିରେ ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।
5.46.31
तयोर्वेगवतोर्वेगं निहत्य स महाबलः।
निपपात पुनर्भूमौ सुपर्ण इव वेगितः ॥ ५.४६.३१ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ବେଗବାନ ଆଘାତ ରୋକି, ସେ ମହାବଳୀ ପୁଣି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ବେଗରେ ଓହ୍ଲାଇଥିବା ଗରୁଡ଼ ପରି।
5.46.32
स सालवृक्षमासाद्य समुत्पाट्य च वानरः।
तावुभौ राक्षसौ वीरौ जघान पवनात्मजः ॥ ५.४६.३२ ॥
ସେହି ବାନର, ପବନପୁତ୍ର, ଏକ ସାଲ ଗଛ ପାଖକୁ ଯାଇ ତାହାକୁ ଉପାଡ଼ି, ସେହି ଦୁଇ ବୀର ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
5.46.33
ततस्तांस्त्रीन् हतान् ज्ञात्वा वानरेण तरस्विना।
अभिपेदे महावेगः प्रहस्य प्रघसो बली ॥ ५.४६.३३ ॥
ସେହି ତିନିଜଣଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ବାନର ବଧ କରିଛି ଜାଣି, ମହାବେଗୀ ବଳୀ ପ୍ରଘସ ହସି ହସି ତାହା ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।
5.46.34
भासकर्णश्च संक्रुद्धः शूलमादाय वीर्यवान्।
एकतः कपिशार्दूलं यशस्विनमवस्थितौ ॥ ५.४६.३४ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ଓ ପରାକ୍ରମୀ ଭାସକର୍ଣ୍ଣ ଶୂଳ ଧରି, ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ସେହି ଯଶସ୍ୱୀ କପିଶାର୍ଦୂଳଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହେଲା।
5.46.35
पट्टिशेन शिताग्रेण प्रघसः प्रत्यपोथयत्।
भासकर्णश्च शूलेन राक्षसः कपिकुञ्जरम् ॥ ५.४६.३५ ॥
ପ୍ରଘସ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ରଭାଗ ଥିବା ପଟ୍ଟିଶରେ ପ୍ରତ୍ୟାଘାତ କଲା; ରାକ୍ଷସ ଭାସକର୍ଣ୍ଣ ଶୂଳରେ ସେହି କପିକୁଞ୍ଜରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା।
5.46.36
स ताभ्यां विक्षतैर्गात्रैरसृग्दिग्धतनूरुहः।
अभवद् वानरः क्रुद्धो बालसूर्यसमप्रभः ॥ ५.४६.३६ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦୁହିଁଙ୍କ ଆଘାତରେ ତାହାର ଅଙ୍ଗ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ହେଲା; ରୋମ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହେଲା; ସେହି କ୍ରୁଦ୍ଧ ବାନର ଉଦୀୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତ ହେଲା।
5.46.37
समुत्पाट्य गिरेः शृङ्गं समृगव्यालपादपम्।
जघान हनुमान् वीरो राक्षसौ कपिकुञ्जरः।
गिरिशृङ्गसुनिष्पिष्टौ तिलशस्तौ बभूवतुः ॥ ५.४६.३७ ॥
ମୃଗ, ହିଂସ୍ର ପଶୁ ଓ ବୃକ୍ଷ ସହିତ ପର୍ବତର ଶିଖର ଉପାଡ଼ି ବୀର କପିକୁଞ୍ଜର ହନୁମାନ ସେହି ଦୁଇ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ପର୍ବତଶିଖରରେ ଭଲଭାବେ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେମାନେ ତିଳ ତିଳ ହୋଇଗଲେ।
5.46.38
ततस्तेष्ववसन्नेषु सेनापतिषु पञ्चसु।
बलं तदवशेषं तु नाशयामास वानरः ॥ ५.४६.३८ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ପାଞ୍ଚ ସେନାପତି ପଡ଼ିଯିବା ପରେ, ସେହି ବାନର ଅବଶିଷ୍ଟ ସେନାକୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କଲା।
5.46.39
अश्वैरश्वान् गजैर्नागान् योधैर्योधान् रथै रथान्।
स कपिर्नाशयामास सहस्राक्ष इवासुरान् ॥ ५.४६.३९ ॥
ଘୋଡ଼ାକୁ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା, ହାତୀକୁ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା, ଯୋଦ୍ଧାକୁ ଯୋଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା, ରଥକୁ ରଥ ଦ୍ୱାରା ସେହି କପି ନଷ୍ଟ କଲା; ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପରି।
5.46.40
हयैर्नागैस्तुरंगैश्च भग्नाक्षैश्च महारथैः।
हतैश्च राक्षसैर्भूमी रुद्धमार्गा समन्ततः ॥ ५.४६.४० ॥
ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଅଶ୍ୱ, ଭଗ୍ନ ମହାରଥୀ ଏବଂ ହତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ପଥ-ରୁଦ୍ଧ ହୋଇଗଲା।
5.46.41
ततः कपिस्तान् ध्वजिनीपतीन् रणे
निहत्य वीरान् सबलान् सवाहनान्।
तथैव वीरः परिगृह्य तोरणं
कृतक्षणः काल इव प्रजाक्षये ॥ ५.४६.४१ ॥
ତା'ପରେ ସେହି କପି ରଣରେ ସେହି ସେନାପତି ଓ ବୀରମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ସେନା ଓ ବାହନ ସହିତ ବଧ କଲା; ସେହି ବୀର ତୋରଣକୁ ଧରି ପ୍ରଜାକ୍ଷୟ ସମୟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା କାଳ ପରି ଠିଆ ହେଲା।