వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 5.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.46.1
हतान् मन्त्रिसुतान् बुद्ध्वा वानरेण महात्मना।
रावणः संवृताकारश्चकार मतिमुत्तमाम् ॥ ५.४६.१ ॥
మహాత్ముడైన వానరుడు మంత్రుల కుమారులను చంపాడని తెలుసుకున్న రావణుడు, తన రూపాన్ని దాచుకుని ఉత్తమమైన నిర్ణయం తీసుకున్నాడు.
5.46.2
स विरूपाक्षयूपाक्षौ दुर्धरं चैव राक्षसम्।
प्रघसं भासकर्णं च पञ्च सेनाग्रनायकान् ॥ ५.४६.२ ॥
అతడు విరూపాక్షుడు, యూపాక్షుడు, దుర్ధరుడనే రాక్షసుడు, ప్రఘసుడు, భాసకర్ణుడు అనే సేన అగ్రనాయకులైన ఐదుగురిని (ఆదేశించాడు).
5.46.3
संदिदेश दशग्रीवो वीरान् नयविशारदान्।
हनूमद्ग्रहणेऽव्यग्रान् वायुवेगसमान् युधि ॥ ५.४६.३ ॥
దశగ్రీవుడు నీతిలో నిపుణులైన, హనుమంతుడిని పట్టుకోవడంలో చలించని, యుద్ధంలో వాయువేగంతో సమానులైన వీరులకు ఆజ్ఞాపించాడు.
5.46.4
यात सेनाग्रगाः सर्वे महाबलपरिग्रहाः।
सवाजिरथमातङ्गाः स कपिः शास्यतामिति ॥ ५.४६.४ ॥
'సేనాగ్రంలో నడిచే మీరందరూ, మహాబలంతో, గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో వెళ్ళండి; ఆ కోతికి శిక్ష విధించండి.'
5.46.5
यत्तैश्च खलु भाव्यं स्यात् तमासाद्य वनालयम्।
कर्म चापि समाधेयं देशकालाविरोधितम् ॥ ५.४६.५ ॥
ఆ వనవాసిని చేరినప్పుడు జాగ్రత్తగా ఉండాలి; దేశకాలాలకు విరుద్ధం కాకుండా కార్యాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేయాలి.
5.46.6
न ह्यहं तं कपिं मन्ये कर्मणा प्रति तर्कयन्।
सर्वथा तन्महद् भूतं महाबलपरिग्रहम् ॥ ५.४६.६ ॥
ఆ కోతి చేసిన కార్యాన్ని బట్టి ఆలోచిస్తే, అతడిని సామాన్యుడని నేను భావించను; అతడు అన్ని విధాలుగా మహాబలంతో కూడిన గొప్ప ప్రాణి.
5.46.7
वानरोऽयमिति ज्ञात्वा नहि शुद्ध्यति मे मनः।
नैवाहं तं कपिं मन्ये यथेयं प्रस्तुता कथा ॥ ५.४६.७ ॥
ఇతడు వానరుడు అని తెలిసినా నా మనస్సు తేలడం లేదు. ఇప్పుడు చెప్పబడిన కథ ప్రకారం, ఆ వానరుని నేను అలా భావించను.
5.46.8
भवेदिन्द्रेण वा सृष्टमस्मदर्थं तपोबलात्।
सनागयक्षगन्धर्वदेवासुरमहर्षयः ॥ ५.४६.८ ॥
ఇది ఇంద్రుని చేత లేదా తపోబలంతో మనకోసమే పంపబడినదై ఉండవచ్చు; నాగులు, యక్షులు, గంధర్వులు, దేవతలు, అసురులు, మహర్షులతో కలిసి.
5.46.9
युष्माभिः प्रहितैः सर्वैर्मया सह विनिर्जिताः।
तैरवश्यं विधातव्यं व्यलीकं किंचिदेव नः ॥ ५.४६.९ ॥
మీరు పంపిన వారందరినీ నేను నాతో కలిసి జయించాను; వారి చేత మనకు ఏదో హాని తప్పక జరగాలి.
5.46.10
तदेव नात्र संदेहः प्रसह्य परिगृह्यताम्।
यात सेनाग्रगाः सर्वे महाबलपरिग्रहाः ॥ ५.४६.१० ॥
అదే సరైనది, ఇందులో సందేహం లేదు; బలవంతంగా అతడిని పట్టుకోండి. సైన్యం ముందు వెళ్లే మహాబలశాలురైన మీరందరూ వెళ్లండి.
5.46.11
सवाजिरथमातङ्गाः स कपिः शास्यतामिति।
नावमन्यो भवद्भिश्च कपिर्धीरपराक्रमः ॥ ५.४६.११ ॥
గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో ఆ వానరునికి శిక్ష విధించబడాలి. మీరు ఆ వానరుని తక్కువగా భావించకూడదు; అతడు ధీరమైన పరాక్రమం గలవాడు.
5.46.12
दृष्टा हि हरयः पूर्वे मया विपुलविक्रमाः।
वाली च सह सुग्रीवो जाम्बवांश्च महाबलः ॥ ५.४६.१२ ॥
నేను ఇంతకు ముందు మహాపరాక్రమం గల వానరులను చూశాను; వాలి, సుగ్రీవునితో కలిసి, మహాబలుడైన జాంబవంతుని కూడా చూశాను.
5.46.13
नीलः सेनापतिश्चैव ये चान्ये द्विविदादयः।
नैव तेषां गतिर्भीमा न तेजो न पराक्रमः ॥ ५.४६.१३ ॥
నీలుడు సేనాపతి, ద్వివిదుడు మొదలైన ఇతరులు — వారి గమనం భయంకరంగా లేదు, వారి తేజస్సూ పరాక్రమమూ కూడా లేవు.
5.46.14
न मतिर्न बलोत्साहो न रूपपरिकल्पनम्।
महत्सत्त्वमिदं ज्ञेयं कपिरूपं व्यवस्थितम् ॥ ५.४६.१४ ॥
బుద్ధి కాదు, బలోత్సాహమూ కాదు, ఆ రూపధారణమూ కాదు; ఇది గొప్ప శక్తి అని తెలుసుకోవాలి — కపి రూపంలో ఇది నిలిచి ఉంది.
5.46.15
प्रयत्नं महदास्थाय क्रियतामस्य निग्रहः।
कामं लोकास्त्रयः सेन्द्राः ससुरासुरमानवाः ॥ ५.४६.१५ ॥
గొప్ప ప్రయత్నం చేసి ఇతడిని నిగ్రహించాలి; నిజంగా ఇంద్రునితో కూడిన మూడు లోకాలు, దేవతలు, అసురులు, మానవులు (కూడా ఎదుర్కోలేరు).
5.46.16
भवतामग्रतः स्थातुं न पर्याप्ता रणाजिरे।
तथापि तु नयज्ञेन जयमाकाङ्क्षता रणे ॥ ५.४६.१६ ॥
యుద్ధభూమిలో మీరు అతని ముందు నిలబడటానికి సరిపోరు; అయినప్పటికీ, నీతిజ్ఞుడు యుద్ధంలో విజయాన్ని కోరుతూ (ఉపాయం చేయాలి).
5.46.17
आत्मा रक्ष्यः प्रयत्नेन युद्धसिद्धिर्हि चञ्चला।
ते स्वामिवचनं सर्वे प्रतिगृह्य महौजसः ॥ ५.४६.१७ ॥
ఆత్మను ప్రయత్నంతో కాపాడుకోవాలి, ఎందుకంటే యుద్ధసిద్ధి చంచలమైనది. ఆ మహాతేజస్వులంతా స్వామి ఆజ్ఞను స్వీకరించి (ముందుకు సాగారు).
5.46.18
समुत्पेतुर्महावेगा हुताशसमतेजसः।
रथैश्च मत्तैर्नागैश्च वाजिभिश्च महाजवैः ॥ ५.४६.१८ ॥
మహావేగం గలవారు, అగ్నితో సమానమైన తేజస్సు గలవారు పైకి లేచి దూకారు; రథాలతో, మదించిన ఏనుగులతో, మహావేగమైన గుర్రాలతో.
5.46.19
शस्त्रैश्च विविधैस्तीक्ष्णैः सर्वैश्चोपहिता बलैः।
ततस्तु ददृशुर्वीरा दीप्यमानं महाकपिम् ॥ ५.४६.१९ ॥
వివిధ పదునైన ఆయుధాలతో సర్వ సేనలు సిద్ధంగా ఉండగా, ఆ వీరులు ప్రకాశిస్తున్న మహాకపిని చూశారు.
5.46.20
रश्मिमन्तमिवोद्यन्तं स्वतेजोरश्मिमालिनम्।
तोरणस्थं महावेगं महासत्त्वं महाबलम् ॥ ५.४६.२० ॥
తన తేజ కిరణాల మాలను ధరించి, ఉదయిస్తున్న సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ, తోరణంపై నిలిచి, మహావేగం, మహాసత్త్వం, మహాబలం కలిగిన వానరుని (చూశారు).
5.46.21
महामतिं महोत्साहं महाकायं महाभुजम्।
तं समीक्ष्यैव ते सर्वे दिक्षु सर्वास्ववस्थिताः ॥ ५.४६.२१ ॥
మహా బుద్ధి, మహా ఉత్సాహం, మహా కాయం, మహా భుజాలు కలిగిన అతడిని చూసి, వారంతా అన్ని దిక్కులలో నిలిచారు.
5.46.22
तैस्तैः प्रहरणैर्भीमैरभिपेतुस्ततस्ततः।
तस्य पञ्चायसास्तीक्ष्णाः सिताः पीतमुखाः शराः।
शिरस्युत्पलपत्राभा दुर्धरेण निपातिताः ॥ ५.४६.२२ ॥
ఆయా భయంకర ఆయుధాలతో వారు అన్ని వైపుల నుండి అతనిపై దూకారు. అతని తలపై దుర్ధరుడు ప్రయోగించిన ఐదు ఇనుప బాణాలు — పదునైనవి, తెల్లనివి, కొనలు పసుపు రంగువి, కలువ రేకుల కాంతి కలవి — పడ్డాయి.
5.46.23
स तैः पञ्चभिराविद्धः शरैः शिरसि वानरः।
उत्पपात नदन् व्योम्नि दिशो दश विनादयन् ॥ ५.४६.२३ ॥
ఆ ఐదు బాణాలతో తలపై గాయపడిన ఆ వానరుడు గర్జిస్తూ ఆకాశంలోకి ఎగిరి, పది దిక్కులను ప్రతిధ్వనింపజేశాడు.
5.46.24
ततस्तु दुर्धरो वीरः सरथः सज्जकार्मुकः।
किरन् शरशतैर्नैकैरभिपेदे महाबलः ॥ ५.४६.२४ ॥
అప్పుడు వీరుడైన దుర్ధరుడు, రథంతో, వింటిని సిద్ధం చేసి, వందల కొద్దీ బాణాలను కురిపిస్తూ, ఆ మహాబలుడిపై దాడి చేశాడు.
5.46.25
स कपिर्वारयामास तं व्योम्नि शरवर्षिणम्।
वृष्टिमन्तं पयोदान्ते पयोदमिव मारुतः ॥ ५.४६.२५ ॥
ఆ వానరుడు ఆకాశంలో బాణవర్షం కురిపించే అతన్ని అడ్డుకున్నాడు; వర్షాకాలం చివర వర్షిస్తున్న మేఘాన్ని గాలి అడ్డుకున్నట్లు.
5.46.26
अर्द्यमानस्ततस्तेन दुर्धरेणानिलात्मजः।
चकार निनदं भूयो व्यवर्धत च वीर्यवान् ॥ ५.४६.२६ ॥
అప్పుడు దుర్ధరుడి చేత బాధింపబడిన వాయుపుత్రుడు మళ్లీ గర్జించాడు; పరాక్రమవంతుడు ఇంకా పెరిగాడు.
5.46.27
स दूरं सहसोत्पत्य दुर्धरस्य रथे हरिः।
निपपात महावेगो विद्युद्राशिर्गिराविव ॥ ५.४६.२७ ॥
ఆ మహావేగవంతమైన వానరుడు అకస్మాత్తుగా దూరంగా ఎగిరి దుర్ధరుడి రథంపై పడ్డాడు; పర్వతంపై మెరుపుల రాశి పడినట్లు.
5.46.28
ततः स मथिताष्टाश्वं रथं भग्नाक्षकूबरम्।
विहाय न्यपतद् भूमौ दुर्धरस्त्यक्तजीवितः ॥ ५.४६.२८ ॥
అప్పుడు ఎనిమిది గుర్రాలు నలిగి, ఇరుసు, కూబరం విరిగిన రథాన్ని వదిలి దుర్ధరుడు ప్రాణం విడిచినవాడై నేలపై పడ్డాడు.
5.46.29
तं विरूपाक्षयूपाक्षौ दृष्ट्वा निपतितं भुवि।
तौ जातरोषौ दुर्धर्षावुत्पेततुररिंदमौ ॥ ५.४६.२९ ॥
నేలపై పడిన అతన్ని చూసి విరూపాక్షుడు, యూపాక్షుడు కోపంతో రగిలిపోయి, శత్రుదమనులైన ఆ ఇద్దరు దుర్ధర్షులు పైకి ఎగిరారు.
5.46.30
स ताभ्यां सहसोत्प्लुत्य विष्ठितो विमलेऽम्बरे।
मुद्गराभ्यां महाबाहुर्वक्षस्यभिहतः कपिः ॥ ५.४६.३० ॥
అతడు అకస్మాత్తుగా పైకి ఎగిరి నిర్మలమైన ఆకాశంలో నిలిచాడు; కానీ మహాబాహువైన ఆ వానరుడు వారిద్దరి గదలతో వక్షస్థలంపై కొట్టబడ్డాడు.
5.46.31
तयोर्वेगवतोर्वेगं निहत्य स महाबलः।
निपपात पुनर्भूमौ सुपर्ण इव वेगितः ॥ ५.४६.३१ ॥
ఆ ఇద్దరి వేగవంతమైన దాడిని అడ్డుకుని, ఆ మహాబలుడు మళ్లీ నేలపై పడ్డాడు, వేగంగా దిగిన గరుడుడిలా.
5.46.32
स सालवृक्षमासाद्य समुत्पाट्य च वानरः।
तावुभौ राक्षसौ वीरौ जघान पवनात्मजः ॥ ५.४६.३२ ॥
ఆ వానరుడు, పవనపుత్రుడు, ఒక సాల వృక్షం దగ్గరకు వెళ్లి దానిని పెకిలించి, ఆ ఇద్దరు వీర రాక్షసులను చంపాడు.
5.46.33
ततस्तांस्त्रीन् हतान् ज्ञात्वा वानरेण तरस्विना।
अभिपेदे महावेगः प्रहस्य प्रघसो बली ॥ ५.४६.३३ ॥
ఆ ముగ్గురూ వేగవంతుడైన వానరుని చేత చంపబడ్డారని తెలిసి, మహావేగుడు బలవంతుడైన ప్రఘసుడు నవ్వుతూ అతని వైపు ముందుకు సాగాడు.
5.46.34
भासकर्णश्च संक्रुद्धः शूलमादाय वीर्यवान्।
एकतः कपिशार्दूलं यशस्विनमवस्थितौ ॥ ५.४६.३४ ॥
అత్యంత కోపంతో పరాక్రమవంతుడైన భాసకర్ణుడు శూలాన్ని పట్టుకుని, ఒకవైపు నుండి ఆ యశస్వి కపిశార్దూలం ఎదుట నిలిచాడు.
5.46.35
पट्टिशेन शिताग्रेण प्रघसः प्रत्यपोथयत्।
भासकर्णश्च शूलेन राक्षसः कपिकुञ्जरम् ॥ ५.४६.३५ ॥
ప్రఘసుడు పదునైన కొనతో కూడిన పట్టిశంతో ప్రతిదాడి చేశాడు; భాసకర్ణ రాక్షసుడు శూలంతో ఆ కపికుంజరుడిని కొట్టాడు.
5.46.36
स ताभ्यां विक्षतैर्गात्रैरसृग्दिग्धतनूरुहः।
अभवद् वानरः क्रुद्धो बालसूर्यसमप्रभः ॥ ५.४६.३६ ॥
వారిద్దరి దెబ్బలతో అతని శరీరం గాయపడింది; వెంట్రుకలు రక్తంతో తడిసిపోయాయి; ఆ కోపోద్రిక్తుడైన వానరుడు ఉదయ సూర్యునిలా ప్రకాశించాడు.
5.46.37
समुत्पाट्य गिरेः शृङ्गं समृगव्यालपादपम्।
जघान हनुमान् वीरो राक्षसौ कपिकुञ्जरः।
गिरिशृङ्गसुनिष्पिष्टौ तिलशस्तौ बभूवतुः ॥ ५.४६.३७ ॥
పర్వత శిఖరాన్ని, అందులోని జింకలు, క్రూరమృగాలు, వృక్షాలతో సహా పెకిలించి, వీరుడైన కపికుంజరుడు హనుమంతుడు ఆ ఇద్దరు రాక్షసులను కొట్టాడు. గిరిశిఖరంతో నలిపివేయబడి వారు తిలతిలగా అయిపోయారు.
5.46.38
ततस्तेष्ववसन्नेषु सेनापतिषु पञ्चसु।
बलं तदवशेषं तु नाशयामास वानरः ॥ ५.४६.३८ ॥
అప్పుడు ఐదుగురు సేనాపతులు కూలిపోగా, ఆ వానరుడు మిగిలిన సైన్యాన్ని కూడా నాశనం చేశాడు.
5.46.39
अश्वैरश्वान् गजैर्नागान् योधैर्योधान् रथै रथान्।
स कपिर्नाशयामास सहस्राक्ष इवासुरान् ॥ ५.४६.३९ ॥
గుర్రాలను గుర్రాలతో, ఏనుగులను ఏనుగులతో, యోధులను యోధులతో, రథాలను రథాలతో ఆ కపి నాశనం చేశాడు; సహస్రాక్షుడైన ఇంద్రుడు అసురులను నాశనం చేసినట్లు.
5.46.40
हयैर्नागैस्तुरंगैश्च भग्नाक्षैश्च महारथैः।
हतैश्च राक्षसैर्भूमी रुद्धमार्गा समन्ततः ॥ ५.४६.४० ॥
గుర్రాలు, ఏనుగులు, అశ్వాలు, విరిగిపోయిన మహారథులు, చంపబడిన రాక్షసులతో భూమి అన్నివైపులా మార్గాలు అడ్డుపడింది.
5.46.41
ततः कपिस्तान् ध्वजिनीपतीन् रणे
निहत्य वीरान् सबलान् सवाहनान्।
तथैव वीरः परिगृह्य तोरणं
कृतक्षणः काल इव प्रजाक्षये ॥ ५.४६.४१ ॥
అప్పుడు ఆ కపి యుద్ధంలో ఆ సేనానాయకులను, వీరులను, వారి సేనలు మరియు వాహనాలతో సహా చంపాడు; ఆ వీరుడు తోరణాన్ని పట్టుకుని, ప్రజల సంహార సమయంలో నిలిచిన కాలుడిలా నిలిచాడు.