ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 5.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.46.1
हतान् मन्त्रिसुतान् बुद्ध्वा वानरेण महात्मना।
रावणः संवृताकारश्चकार मतिमुत्तमाम् ॥ ५.४६.१ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਬਾਂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉੱਤਮ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
5.46.2
स विरूपाक्षयूपाक्षौ दुर्धरं चैव राक्षसम्।
प्रघसं भासकर्णं च पञ्च सेनाग्रनायकान् ॥ ५.४६.२ ॥
ਉਸ ਨੇ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼, ਯੂਪਾਕਸ਼, ਦੁਰਧਰ ਨਾਮਕ ਰਾਖਸ਼, ਪ੍ਰਘਸ ਅਤੇ ਭਾਸਕਰਣ—ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਗਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ (ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ)।
5.46.3
संदिदेश दशग्रीवो वीरान् नयविशारदान्।
हनूमद्ग्रहणेऽव्यग्रान् वायुवेगसमान् युधि ॥ ५.४६.३ ॥
ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਵਰਗੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
5.46.4
यात सेनाग्रगाः सर्वे महाबलपरिग्रहाः।
सवाजिरथमातङ्गाः स कपिः शास्यतामिति ॥ ५.४६.४ ॥
'ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਮਹਾਂ ਬਲ ਨਾਲ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਜਾਓ; ਉਸ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।'
5.46.5
यत्तैश्च खलु भाव्यं स्यात् तमासाद्य वनालयम्।
कर्म चापि समाधेयं देशकालाविरोधितम् ॥ ५.४६.५ ॥
ਉਸ ਵਣਵਾਸੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਦੇਸ਼-ਕਾਲ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਕੰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
5.46.6
न ह्यहं तं कपिं मन्ये कर्मणा प्रति तर्कयन्।
सर्वथा तन्महद् भूतं महाबलपरिग्रहम् ॥ ५.४६.६ ॥
ਉਸ ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਵਿਚਾਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ; ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂ ਬਲ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਹੈ।
5.46.7
वानरोऽयमिति ज्ञात्वा नहि शुद्ध्यति मे मनः।
नैवाहं तं कपिं मन्ये यथेयं प्रस्तुता कथा ॥ ५.४६.७ ॥
ਇਹ ਵਾਨਰ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।
5.46.8
भवेदिन्द्रेण वा सृष्टमस्मदर्थं तपोबलात्।
सनागयक्षगन्धर्वदेवासुरमहर्षयः ॥ ५.४६.८ ॥
ਇਹ ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਹੀ ਕਾਰਨ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਨਾਗਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ।
5.46.9
युष्माभिः प्रहितैः सर्वैर्मया सह विनिर्जिताः।
तैरवश्यं विधातव्यं व्यलीकं किंचिदेव नः ॥ ५.४६.९ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਭੇਜੇ ਸਭ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ; ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਡਾ ਕੁਝ ਨੁਕਸਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਣਾ ਹੈ।
5.46.10
तदेव नात्र संदेहः प्रसह्य परिगृह्यताम्।
यात सेनाग्रगाः सर्वे महाबलपरिग्रहाः ॥ ५.४६.१० ॥
ਉਹੀ ਠੀਕ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਉਸਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜ ਲਓ। ਸੈਨਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸਾਥੀਓ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਾਓ।
5.46.11
सवाजिरथमातङ्गाः स कपिः शास्यतामिति।
नावमन्यो भवद्भिश्च कपिर्धीरपराक्रमः ॥ ५.४६.११ ॥
ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਤੁੱਛ ਨਾ ਸਮਝੋ; ਉਹ ਧੀਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਹੈ।
5.46.12
दृष्टा हि हरयः पूर्वे मया विपुलविक्रमाः।
वाली च सह सुग्रीवो जाम्बवांश्च महाबलः ॥ ५.४६.१२ ॥
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ; ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਜਾਂਬਵਾਨ ਨੂੰ ਵੀ।
5.46.13
नीलः सेनापतिश्चैव ये चान्ये द्विविदादयः।
नैव तेषां गतिर्भीमा न तेजो न पराक्रमः ॥ ५.४६.१३ ॥
ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੀਲ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦ ਆਦਿ ਹੋਰ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਭਿਆਨਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੇਜ ਅਤੇ ਨਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਸੀ।
5.46.14
न मतिर्न बलोत्साहो न रूपपरिकल्पनम्।
महत्सत्त्वमिदं ज्ञेयं कपिरूपं व्यवस्थितम् ॥ ५.४६.१४ ॥
ਨਾ ਬੁੱਧੀ, ਨਾ ਬਲ-ਉਤਸ਼ਾਹ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਰੂਪ-ਧਾਰਣ; ਇਹ ਮਹਾਨ ਸੱਤਵ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਕਪਿ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਥਿਤ ਹੈ।
5.46.15
प्रयत्नं महदास्थाय क्रियतामस्य निग्रहः।
कामं लोकास्त्रयः सेन्द्राः ससुरासुरमानवाः ॥ ५.४६.१५ ॥
ਵੱਡਾ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰੋ; ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ, ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਮਨੁੱਖ (ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ)।
5.46.16
भवतामग्रतः स्थातुं न पर्याप्ता रणाजिरे।
तथापि तु नयज्ञेन जयमाकाङ्क्षता रणे ॥ ५.४६.१६ ॥
ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ; ਫਿਰ ਵੀ, ਨੀਤੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ (ਉਪਾਅ ਕਰੇ)।
5.46.17
आत्मा रक्ष्यः प्रयत्नेन युद्धसिद्धिर्हि चञ्चला।
ते स्वामिवचनं सर्वे प्रतिगृह्य महौजसः ॥ ५.४६.१७ ॥
ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਚੰਚਲ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਮਾਲਕ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ (ਅੱਗੇ ਵਧੇ)।
5.46.18
समुत्पेतुर्महावेगा हुताशसमतेजसः।
रथैश्च मत्तैर्नागैश्च वाजिभिश्च महाजवैः ॥ ५.४६.१८ ॥
ਮਹਾਂਵੇਗ ਵਾਲੇ, ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਹ ਉੱਛਲ ਪਏ; ਰੱਥਾਂ, ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਵੇਗੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ।
5.46.19
शस्त्रैश्च विविधैस्तीक्ष्णैः सर्वैश्चोपहिता बलैः।
ततस्तु ददृशुर्वीरा दीप्यमानं महाकपिम् ॥ ५.४६.१९ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਿੱਖੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਸਮੇਤ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਚਮਕਦੇ ਮਹਾਕਪੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ।
5.46.20
रश्मिमन्तमिवोद्यन्तं स्वतेजोरश्मिमालिनम्।
तोरणस्थं महावेगं महासत्त्वं महाबलम् ॥ ५.४६.२० ॥
ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਤੋਰਣ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ, ਮਹਾਵੇਗ, ਮਹਾਸੱਤਵ ਤੇ ਮਹਾਬਲ ਵਾਲੇ (ਉਸ ਨੂੰ)।
5.46.21
महामतिं महोत्साहं महाकायं महाभुजम्।
तं समीक्ष्यैव ते सर्वे दिक्षु सर्वास्ववस्थिताः ॥ ५.४६.२१ ॥
ਮਹਾਂਬੁੱਧੀ, ਮਹਾਂਉਤਸਾਹ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਗਏ।
5.46.22
तैस्तैः प्रहरणैर्भीमैरभिपेतुस्ततस्ततः।
तस्य पञ्चायसास्तीक्ष्णाः सिताः पीतमुखाः शराः।
शिरस्युत्पलपत्राभा दुर्धरेण निपातिताः ॥ ५.४६.२२ ॥
ਉਹ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਦੁਰਧਰ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਏ ਗਏ ਪੰਜ ਲੋਹੇ ਦੇ, ਤਿੱਖੇ, ਚਿੱਟੇ, ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪੀਲੇ ਬਾਣ — ਕਮਲ ਦੀ ਪੱਤੀ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲੇ — ਡਿੱਗੇ।
5.46.23
स तैः पञ्चभिराविद्धः शरैः शिरसि वानरः।
उत्पपात नदन् व्योम्नि दिशो दश विनादयन् ॥ ५.४६.२३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ ਉਹ ਵਾਨਰ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਛਲ ਗਿਆ, ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ।
5.46.24
ततस्तु दुर्धरो वीरः सरथः सज्जकार्मुकः।
किरन् शरशतैर्नैकैरभिपेदे महाबलः ॥ ५.४६.२४ ॥
ਤਦ ਵੀਰ ਦੁਰਧਰ ਰਥ ਸਮੇਤ, ਧਨੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਬਾਣ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਬੈਠਾ।
5.46.25
स कपिर्वारयामास तं व्योम्नि शरवर्षिणम्।
वृष्टिमन्तं पयोदान्ते पयोदमिव मारुतः ॥ ५.४६.२५ ॥
ਉਸ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ; ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਸਦੇ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਹਵਾ ਰੋਕਦੀ ਹੈ ਤਿਵੇਂ।
5.46.26
अर्द्यमानस्ततस्तेन दुर्धरेणानिलात्मजः।
चकार निनदं भूयो व्यवर्धत च वीर्यवान् ॥ ५.४६.२६ ॥
ਦੁਰਧਰ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਿਤ ਹੋਏ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਨੇ ਫਿਰ ਗਰਜਣਾ ਕੀਤੀ; ਬਲਵਾਨ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ।
5.46.27
स दूरं सहसोत्पत्य दुर्धरस्य रथे हरिः।
निपपात महावेगो विद्युद्राशिर्गिराविव ॥ ५.४६.२७ ॥
ਮਹਾਵੇਗੀ ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਅਚਾਨਕ ਦੂਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਦੁਰਧਰ ਦੇ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ; ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀਆਂ ਦਾ ਢੇਰ ਡਿੱਗਣ ਵਾਂਗ।
5.46.28
ततः स मथिताष्टाश्वं रथं भग्नाक्षकूबरम्।
विहाय न्यपतद् भूमौ दुर्धरस्त्यक्तजीवितः ॥ ५.४६.२८ ॥
ਫਿਰ ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਧੁਰਾ ਤੇ ਕੂਬਰ ਟੁੱਟਾ ਰੱਥ ਛੱਡ ਕੇ ਦੁਰਧਰ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
5.46.29
तं विरूपाक्षयूपाक्षौ दृष्ट्वा निपतितं भुवि।
तौ जातरोषौ दुर्धर्षावुत्पेततुररिंदमौ ॥ ५.४६.२९ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਤੇ ਯੂਪਾਕਸ਼ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ; ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਉੱਪਰ ਉਛਲ ਪਏ।
5.46.30
स ताभ्यां सहसोत्प्लुत्य विष्ठितो विमलेऽम्बरे।
मुद्गराभ्यां महाबाहुर्वक्षस्यभिहतः कपिः ॥ ५.४६.३० ॥
ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਉਛਲ ਕੇ ਨਿਰਮਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ; ਪਰ ਮਹਾਬਾਹੂ ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਗਦਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਹੋਇਆ।
5.46.31
तयोर्वेगवतोर्वेगं निहत्य स महाबलः।
निपपात पुनर्भूमौ सुपर्ण इव वेगितः ॥ ५.४६.३१ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵੇਗਵਾਨ ਵਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਤਰੇ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ।
5.46.32
स सालवृक्षमासाद्य समुत्पाट्य च वानरः।
तावुभौ राक्षसौ वीरौ जघान पवनात्मजः ॥ ५.४६.३२ ॥
ਉਸ ਵਾਨਰ, ਪਵਨਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਟ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੀਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
5.46.33
ततस्तांस्त्रीन् हतान् ज्ञात्वा वानरेण तरस्विना।
अभिपेदे महावेगः प्रहस्य प्रघसो बली ॥ ५.४६.३३ ॥
ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਹਾਵੇਗੀ ਬਲਵਾਨ ਪ੍ਰਘਸ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
5.46.34
भासकर्णश्च संक्रुद्धः शूलमादाय वीर्यवान्।
एकतः कपिशार्दूलं यशस्विनमवस्थितौ ॥ ५.४६.३४ ॥
ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਪਰਾਕਰਮੀ ਭਾਸਕਰਣ ਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਇੱਕ ਪਾਸਿਓਂ ਉਸ ਯਸ਼ਸਵੀ ਕਪਿਸ਼ਾਰਦੂਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
5.46.35
पट्टिशेन शिताग्रेण प्रघसः प्रत्यपोथयत्।
भासकर्णश्च शूलेन राक्षसः कपिकुञ्जरम् ॥ ५.४६.३५ ॥
ਪ੍ਰਘਸ ਨੇ ਤਿੱਖੀ ਨੋਕ ਵਾਲੇ ਪੱਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ; ਰਾਕਸ਼ਸ ਭਾਸਕਰਣ ਨੇ ਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਉਸ ਕਪਿਕੁੰਜਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
5.46.36
स ताभ्यां विक्षतैर्गात्रैरसृग्दिग्धतनूरुहः।
अभवद् वानरः क्रुद्धो बालसूर्यसमप्रभः ॥ ५.४६.३६ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ, ਵਾਲ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜ ਗਏ; ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਵਾਨਰ ਉੱਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ।
5.46.37
समुत्पाट्य गिरेः शृङ्गं समृगव्यालपादपम्।
जघान हनुमान् वीरो राक्षसौ कपिकुञ्जरः।
गिरिशृङ्गसुनिष्पिष्टौ तिलशस्तौ बभूवतुः ॥ ५.४६.३७ ॥
ਹਿਰਨਾਂ, ਹਿੰਸਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਪੁੱਟ ਕੇ ਵੀਰ ਕਪਿਕੁੰਜਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਚਲੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਤਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਗਏ।
5.46.38
ततस्तेष्ववसन्नेषु सेनापतिषु पञ्चसु।
बलं तदवशेषं तु नाशयामास वानरः ॥ ५.४६.३८ ॥
ਫਿਰ ਪੰਜਾਂ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਮਗਰੋਂ, ਉਸ ਵਾਨਰ ਨੇ ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
5.46.39
अश्वैरश्वान् गजैर्नागान् योधैर्योधान् रथै रथान्।
स कपिर्नाशयामास सहस्राक्ष इवासुरान् ॥ ५.४६.३९ ॥
ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ, ਰੱਥਾਂ ਨੂੰ ਰੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਕਪੀ ਨੇ ਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ; ਜਿਵੇਂ ਸਹਸ੍ਰਾਕਸ਼ ਇੰਦਰ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
5.46.40
हयैर्नागैस्तुरंगैश्च भग्नाक्षैश्च महारथैः।
हतैश्च राक्षसैर्भूमी रुद्धमार्गा समन्ततः ॥ ५.४६.४० ॥
ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਅਸ਼ਵਾਂ, ਟੁੱਟੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਰਾਖ਼ਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਰੁਕ ਗਈ।
5.46.41
ततः कपिस्तान् ध्वजिनीपतीन् रणे
निहत्य वीरान् सबलान् सवाहनान्।
तथैव वीरः परिगृह्य तोरणं
कृतक्षणः काल इव प्रजाक्षये ॥ ५.४६.४१ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਕਪੀ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਵੀਰ ਤੋਰਣ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਕਾਲ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।