ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 5.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.47.1
सेनापतीन् पञ्च स तु प्रमापितान्
हनूमता सानुचरान् सवाहनान्।
निशम्य राजा समरोद्धतोन्मुखं
कुमारमक्षं प्रसमैक्षताक्षम् ॥ ५.४७.१ ॥
ଅନୁଚର ଓ ବାହନ ସହିତ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ସେନାପତି ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉଦ୍ଗ୍ରୀବ କୁମାର ଅକ୍ଷକୁ ରାଜା ମନୋଯୋଗରେ ଦେଖିଲେ।
5.47.2
स तस्य दृष्ट्यर्पणसम्प्रचोदितः
प्रतापवान् काञ्चनचित्रकार्मुकः।
समुत्पपाताथ सदस्युदीरितो
द्विजातिमुख्यैर्हविषेव पावकः ॥ ५.४७.२ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସୁବର୍ଣ୍ଣଚିତ୍ରିତ ଧନୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ ପରାକ୍ରମୀ ସଭାରେ ଉଠି ଠିଆ ହେଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହବିଷ ଅର୍ପଣ କଲେ ଅଗ୍ନି ଉଠିଲା ପରି।
5.47.3
ततो महान् बालदिवाकरप्रभं
प्रतप्तजाम्बूनदजालसंततम्।
रथं समास्थाय ययौ स वीर्यवान्
महाहरिं तं प्रति नैर्ऋतर्षभः ॥ ५.४७.३ ॥
ତା'ପରେ ସେ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପ୍ରଭାବିଶିଷ୍ଟ, ତପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣଜାଲରେ ଆବୃତ ରଥରେ ଚଢ଼ି ସେଇ ମହାବାନର ଅଭିମୁଖେ ଗଲେ।
5.47.4
ततस्तपःसंग्रहसंचयार्जितं
प्रतप्तजाम्बूनदजालचित्रितम्।
पताकिनं रत्नविभूषितध्वजं
मनोजवाष्टाश्ववरैः सुयोजितम् ॥ ५.४७.४ ॥
ତପସ୍ୟାର ସଞ୍ଚୟରେ ପ୍ରାପ୍ତ, ତପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣଜାଲରେ ଚିତ୍ରିତ, ପତାକାଯୁକ୍ତ, ରତ୍ନଭୂଷିତ ଧ୍ୱଜାବିଶିଷ୍ଟ, ମନୋବେଗ ସମ ଆଠ ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱରେ ସୁଯୋଜିତ ରଥ।
5.47.5
सुरासुराधृष्यमसङ्गचारिणं
तडित्प्रभं व्योमचरं समाहितम्।
सतूणमष्टासिनिबद्धबन्धुरं
यथाक्रमावेशितशक्तितोमरम् ॥ ५.४७.५ ॥
ଦେବ-ଅସୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅଜେୟ, ଅବାଧରେ ଗମନକାରୀ, ବିଜୁଳି ପରି ପ୍ରଭାବିଶିଷ୍ଟ, ଆକାଶଚାରୀ, ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ; ତୂଣୀରଯୁକ୍ତ, ଆଠ ଖଡ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦରଭାବେ ବାନ୍ଧିଥିବା, କ୍ରମାନୁସାରେ ସ୍ଥାପିତ ଶକ୍ତି ଓ ତୋମର ଥିବା।
5.47.6
विराजमानं प्रतिपूर्णवस्तुना
सहेमदाम्ना शशिसूर्यवर्चसा।
दिवाकराभं रथमास्थितस्ततः
स निर्जगामामरतुल्यविक्रमः ॥ ५.४७.६ ॥
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତେଜ ସମାନ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଜ୍ଜିତ, ସୁନା ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇ ଦେବତୁଲ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ ସେ ତେବେ ବାହାରିଲା।
5.47.7
स पूरयन् खं च महीं च साचलां
तुरङ्गमातङ्गमहारथस्वनैः।
बलैः समेतैः सहतोरणस्थितं
समर्थमासीनमुपागमत् कपिम् ॥ ५.४७.७ ॥
ଅଶ୍ୱ, ହାତୀ ଓ ମହାରଥର ଘୋଷରେ ଆକାଶ ଓ ପର୍ବତସହ ପୃଥିବୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ସୈନ୍ୟ ସହିତ ତୋରଣରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା, ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ବସିଥିବା କପି ନିକଟକୁ ସେ ଆସିଲା।
5.47.8
स तं समासाद्य हरिं हरीक्षणो
युगान्तकालाग्निमिव प्रजाक्षये।
अवस्थितं विस्मितजातसम्भ्रमं
समैक्षताक्षो बहुमानचक्षुषा ॥ ५.४७.८ ॥
ସେହି ହରି ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି, ପିଙ୍ଗଳ ନୟନ ସେ, ପ୍ରଳୟକାଳୀନ ଅଗ୍ନି ପରି, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ବିନାଶ ସମୟରେ, ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବିସ୍ମିତ ଓ ଉତ୍ତେଜିତ ସେହି ବାନରକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲା।
5.47.9
स तस्य वेगं च कपेर्महात्मनः
पराक्रमं चारिषु रावणात्मजः।
विचारयन् स्वं च बलं महाबलो
युगक्षये सूर्य इवाभिवर्धत ॥ ५.४७.९ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମା କପିର ବେଗ ଓ ପରାକ୍ରମ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ବଳ ବିଚାର କରି, ରାବଣର ସେହି ମହାବଳୀ ପୁତ୍ର ଯୁଗାନ୍ତର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ହୋଇ ବଢ଼ିଲା।
5.47.10
स जातमन्युः प्रसमीक्ष्य विक्रमं
स्थितः स्थिरः संयति दुर्निवारणम्।
समाहितात्मा हनुमन्तमाहवे
प्रचोदयामास शितैः शरैस्त्रिभिः ॥ ५.४७.१० ॥
କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ସେହି ପରାକ୍ରମକୁ ଭଲରେ ଦେଖି, ସ୍ଥିର ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇ, ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ହନୁମାନକୁ ତିନି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଗକୁ ଠେଲିଲା।
5.47.11
ततः कपिं तं प्रसमीक्ष्य गर्वितं
जितश्रमं शत्रुपराजयोचितम्।
अवैक्षताक्षः समुदीर्णमानसं
सबाणपाणिः प्रगृहीतकार्मुकः ॥ ५.४७.११ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଶ୍ରାନ୍ତି ଦୂର କରିଥିବା, ଶତ୍ରୁକୁ ପରାଜିତ କରିବାର ଯୋଗ୍ୟ ସେହି ଗର୍ବିତ ବାନରକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଦେଖିଲା। ହାତରେ ବାଣ ଓ ଧନୁ ଧରି, ଉଦ୍ବେଳିତ ମନରେ ସେ ତାକୁ ଚାହିଁଲା।
5.47.12
स हेमनिष्काङ्गदचारुकुण्डलः
समाससादाशुपराक्रमः कपिम्।
तयोर्बभूवाप्रतिमः समागमः
सुरासुराणामपि सम्भ्रमप्रदः ॥ ५.४७.१२ ॥
ସୁନା ହାର, ବାଜୁବନ୍ଧ ଓ ସୁନ୍ଦର କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି ସେ ଦ୍ରୁତ ପରାକ୍ରମୀ ବୀର ସେହି ବାନରର ନିକଟକୁ ଆସିଲା। ସେମାନଙ୍କ ସେହି ସଂଘର୍ଷ ଅତୁଳନୀୟ ଥିଲା; ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିଚଳିତ କରିଦେଲା।
5.47.13
ररास भूमिर्न तताप भानुमान्
ववौ न वायुः प्रचचाल चाचलः।
कपेः कुमारस्य च वीर्यसंयुगं
ननाद च द्यौरुदधिश्च चुक्षुभे ॥ ५.४७.१३ ॥
ପୃଥିବୀ ଗର୍ଜନ କଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପ ଦେଲା ନାହିଁ; ପବନ ବହିଲା ନାହିଁ; ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଟଳିଲା ନାହିଁ। ବାନର ଓ ରାଜକୁମାରଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟଯୁଦ୍ଧରେ ଆକାଶ ଗୁଞ୍ଜିଲା ଏବଂ ସମୁଦ୍ର କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲା।
5.47.14
स तस्य वीरः सुमुखान् पतत्रिणः
सुवर्णपुङ्खान् सविषानिवोरगान्।
समाधिसंयोगविमोक्षतत्त्ववि-
च्छरानथ त्रीन् कपिमूर्ध्न्यताडयत् ॥ ५.४७.१४ ॥
ସେ ବୀର ସୁନ୍ଦର ଅଗ୍ରଭାଗ, ସୁନା ପାଖୁଡ଼ା ଥିବା, ବିଷଧର ସର୍ପ ପରି ତିନୋଟି ବାଣ ନେଇ ସେହି ବାନରର ମସ୍ତକରେ ପ୍ରହାର କଲା; ସେ ସମାଧି, ସଂଯୋଗ ଓ ମୁକ୍ତିର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣୁଥିଲା।
5.47.15
स तैः शरैर्मूर्ध्नि समं निपातितैः
क्षरन्नसृग्दिग्धविवृत्तनेत्रः।
नवोदितादित्यनिभः शरांशुमान्
व्यराजतादित्य इवांशुमालिकः ॥ ५.४७.१५ ॥
ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଏକାସାଙ୍ଗେ ମସ୍ତକରେ ବାଜିଲେ, ରକ୍ତ ଝରି, ବିସ୍ଫାରିତ ଆଖିରେ ସେ ନୂତନ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା; କିରଣମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଶୋଭିଲା।
5.47.16
ततः प्लवङ्गाधिपमन्त्रिसत्तमः
समीक्ष्य तं राजवरात्मजं रणे।
उदग्रचित्रायुधचित्रकार्मुकं
जहर्ष चापूर्यत चाहवोन्मुखः ॥ ५.४७.१६ ॥
ତା'ପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ, ବିଚିତ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବିଚିତ୍ର ଧନୁ ସହିତ ଦେଖି ବାନରାଧିପତିଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଯୁଦ୍ଧୋତ୍ସୁକ ହୋଇ ସେ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
5.47.17
स मन्दराग्रस्थ इवांशुमाली
विवृद्धकोपो बलवीर्यसंवृतः।
कुमारमक्षं सबलं सवाहनं
ददाह नेत्राग्निमरीचिभिस्तदा ॥ ५.४७.१७ ॥
ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଶିଖରସ୍ଥ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧରେ ଓ ବଳବୀର୍ଯ୍ୟରେ ଘେରା ଅକ୍ଷ ନିଜ ଆଖିର ଅଗ୍ନିକିରଣରେ ସେହି ରାଜକୁମାର, ତାଙ୍କ ସୈନ୍ୟ ଓ ବାହନ ସହିତ ତେବେ ଦଗ୍ଧ କଲା।
5.47.18
ततः स बाणासनशक्रकार्मुकः
शरप्रवर्षो युधि राक्षसाम्बुदः।
शरान् मुमोचाशु हरीश्वराचले
बलाहको वृष्टिमिवाचलोत्तमे ॥ ५.४७.१८ ॥
ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ପରି ଧନୁଧାରୀ ସେହି ରାକ୍ଷସ-ମେଘ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଣବର୍ଷା କରି ଶୀଘ୍ର ବାନରେଶ୍ୱରଙ୍କ ପର୍ବତସଦୃଶ ଶରୀର ଉପରେ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲା; ମେଘ ଯେପରି ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ ଉପରେ ବର୍ଷା କରେ।
5.47.19
कपिस्ततस्तं रणचण्डविक्रमं
प्रवृद्धतेजोबलवीर्यसायकम्।
कुमारमक्षं प्रसमीक्ष्य संयुगे
ननाद हर्षाद् घनतुल्यनिःस्वनः ॥ ५.४७.१९ ॥
ତେବେ ସେହି ବାନର ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ, ତେଜ-ବଳ-ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ବାଣଧାରୀ ସେହି ରାଜକୁମାର ଅକ୍ଷଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବେ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦରେ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କଲା।
5.47.20
स बालभावाद् युधि वीर्यदर्पितः
प्रवृद्धमन्युः क्षतजोपमेक्षणः।
समाससादाप्रतिमं रणे कपिं
गजो महाकूपमिवावृतं तृणैः ॥ ५.४७.२० ॥
ସେ ଅକ୍ଷ ଯୌବନ ହେତୁ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ବୀର୍ଯ୍ୟର ଦର୍ପରେ, ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା କ୍ରୋଧରେ, ରକ୍ତ ପରି ଲାଲ ଆଖିରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପ୍ରତିମ ସେହି ବାନରର ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲା; ଘାସରେ ଆବୃତ ମହାକୂପ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଥିବା ହାତୀ ପରି।
5.47.21
स तेन बाणैः प्रसभं निपातितै-
श्चकार नादं घननादनिःस्वनः।
समुत्सहेनाशु नभः समारुजन्
भुजोरुविक्षेपणघोरदर्शनः ॥ ५.४७.२१ ॥
ସେ ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ପକାଯାଇ ମେଘଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦରେ ଗର୍ଜନ କଲା। ବାହୁ ଓ ଉରୁ ଦୋଳାଇ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ, ଉତ୍ସାହରେ ଶୀଘ୍ର ଆକାଶ ବିଦାରି ସେ ଉପରକୁ ଉଠିଲା।
5.47.22
तमुत्पतन्तं समभिद्रवद् बली
स राक्षसानां प्रवरः प्रतापवान्।
रथी रथश्रेष्ठतरः किरन् शरैः
पयोधरः शैलमिवाश्मवृष्टिभिः ॥ ५.४७.२२ ॥
ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠୁଥିବା ତାଙ୍କ ଉପରେ ବଳବାନ, ପରାକ୍ରମୀ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରଥଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସେହି ରଥୀ ବାଣବର୍ଷା କରି ଝାସ ଦେଲା; ଯେପରି ମେଘ ପର୍ବତ ଉପରେ ପଥରବର୍ଷା କରେ।
5.47.23
स ताञ्छरांस्तस्य हरिर्विमोक्षयं-
श्चचार वीरः पथि वायुसेविते।
शरान्तरे मारुतवद् विनिष्पतन्
मनोजवः संयति भीमविक्रमः ॥ ५.४७.२३ ॥
ସେହି ବୀର ହରି ତାଙ୍କ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଝାଡ଼ି ପକାଇ ପବନ ବହୁଥିବା ପଥରେ ବିଚରଣ କଲା। ବାଣ ମଧ୍ୟରୁ ପବନ ପରି ନିର୍ଗତ ହୋଇ, ମନର ବେଗରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମରେ।
5.47.24
तमात्तबाणासनमाहवोन्मुखं
खमास्तृणन्तं विविधैः शरोत्तमैः।
अवैक्षताक्षं बहुमानचक्षुषा
जगाम चिन्तां स च मारुतात्मजः ॥ ५.४७.२४ ॥
ଧନୁ-ବାଣ ଧରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ବିବିଧ ଉତ୍ତମ ବାଣରେ ଆକାଶ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି ବାୟୁପୁତ୍ର ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।
5.47.25
ततः शरैर्भिन्नभुजान्तरः कपिः
कुमारवर्येण महात्मना नदन्।
महाभुजः कर्मविशेषतत्त्वविद्
विचिन्तयामास रणे पराक्रमम् ॥ ५.४७.२५ ॥
ତାପରେ ବାଣରେ ଛାତି ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଆହତ ହୋଇଥିବା ସେହି କପି, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁମାର ସହିତ ଗର୍ଜନ କରି, ମହାବାହୁ, ବିଶେଷ କର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ପରାକ୍ରମ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
5.47.26
अबालवद् बालदिवाकरप्रभः
करोत्ययं कर्म महन्महाबलः।
न चास्य सर्वाहवकर्मशालिनः
प्रमापणे मे मतिरत्र जायते ॥ ५.४७.२६ ॥
ଏ ଶିଶୁ ପରି ନୁହେଁ; ପ୍ରଭାତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ମହାବଳୀ, ମହତ୍ କର୍ମ କରୁଛି। ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକର୍ମରେ ନିପୁଣ ଏହାକୁ ବଧ କରିବାର ଚିନ୍ତା ଏଠାରେ ମୋ ମନରେ ଉଦିତ ହେଉନାହିଁ।
5.47.27
अयं महात्मा च महांश्च वीर्यतः
समाहितश्चातिसहश्च संयुगे।
असंशयं कर्मगुणोदयादयं
सनागयक्षैर्मुनिभिश्च पूजितः ॥ ५.४७.२७ ॥
ଏ ମହାତ୍ମା; ପରାକ୍ରମରେ ମହାନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସ୍ଥିରଚିତ୍ତ ଓ ଅତି ସହିଷ୍ଣୁ। ନିଃସନ୍ଦେହ, ନିଜ କର୍ମଗୁଣର ଉଦୟରୁ ଏ ନାଗ, ଯକ୍ଷ ଓ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ।
5.47.28
पराक्रमोत्साहविवृद्धमानसः-
समीक्षते मां प्रमुखोऽग्रतः स्थितः।
पराक्रमो ह्यस्य मनांसि कम्पयेत्
सुरासुराणामपि शीघ्रकारिणः ॥ ५.४७.२८ ॥
ପରାକ୍ରମ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ବଢ଼ିଥିବା ମନ ନେଇ, ଆଗରେ ଠିଆ ହୋଇ ଏ ମୋତେ ହିଁ ଦେଖୁଛି। ନିଶ୍ଚୟ ଏହାର ପରାକ୍ରମ ଶୀଘ୍ର କର୍ମ କରୁଥିବା ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ମନକୁ ମଧ୍ୟ କମ୍ପାଇ ଦେଇପାରେ।
5.47.29
न खल्वयं नाभिभवेदुपेक्षितः
पराक्रमो ह्यस्य रणे विवर्धते।
प्रमापणं ह्यस्य ममाद्य रोचते
न वर्धमानोऽग्निरुपेक्षितुं क्षमः ॥ ५.४७.२९ ॥
ଅବହେଳିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏ ନିଶ୍ଚୟ ପରାଜିତ ହେବ ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହାର ପରାକ୍ରମ ବଢ଼ୁଛି। ଆଜି ଏହାକୁ ବଧ କରିବାକୁ ହିଁ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁଛି, କାରଣ ବଢ଼ୁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଅବହେଳା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
5.47.30
स्वकर्मयोगं च विधाय वीर्यवान्।
चकार वेगं तु महाबलस्तदा
मतिं च चक्रेऽस्य वधे तदानीम् ॥ ५.४७.३० ॥
ନିଜ କର୍ମଯୋଗ ଧାରଣ କରି ପରାକ୍ରମୀ, ମହାବଳୀ ସେ ତେବେ ବେଗ ଦେଖାଇଲା; ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଏହାକୁ ବଧ କରିବାର ସଂକଳ୍ପ କଲା।
5.47.31
स तस्य तानष्ट वरान् महाहयान्
समाहितान् भारसहान् विवर्तने।
जघान वीरः पथि वायुसेविते
तलप्रहारैः पवनात्मजः कपिः ॥ ५.४७.३१ ॥
ସେହି ଆଠଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଜ୍ଜିତ, ଭାର ବହିବାକୁ ସମର୍ଥ ମହାଅଶ୍ୱଙ୍କୁ, ବାୟୁ ସେବିତ ପଥରେ ବୁଲାଉଥିବା ସମୟରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ବୀର କପି ତଳହାତର ଆଘାତରେ ବଧ କଲା।
5.47.32
ततस्तलेनाभिहतो महारथः
स तस्य पिङ्गाधिपमन्त्रिनिर्जितः।
स भग्ननीडः परिवृत्तकूबरः
पपात भूमौ हतवाजिरम्बरात् ॥ ५.४७.३२ ॥
ତା'ପରେ ତଳହାତର ଆଘାତରେ ଆହତ ସେହି ମହାରଥୀ, ପିଙ୍ଗାଧିପତିଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ, ଭଙ୍ଗା କାଠାମୋ ଓ ଓଲଟା କୂବର ସହିତ, ଘୋଡ଼ା ମରିବାରୁ ଆକାଶରୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
5.47.33
स तं परित्यज्य महारथो रथं
सकार्मुकः खड्गधरः खमुत्पतन्।
ततोऽभियोगादृषिरुग्रवीर्यवान्
विहाय देहं मरुतामिवालयम् ॥ ५.४७.३३ ॥
ସେହି ମହାରଥୀ ସେହି ରଥ ଛାଡ଼ି, ଧନୁ ଓ ଖଡ୍ଗ ଧରି ଆକାଶକୁ ଡେଇଁଲା। ତା'ପରେ ଉଗ୍ରବୀର୍ୟ ସେହି ଋଷି, ଆକ୍ରମଣରୁ, ମରୁତଙ୍କ ଧାମ ପରି ନିଜ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲା।
5.47.34
कपिस्ततस्तं विचरन्तमम्बरे
पतत्त्रिराजानिलसिद्धसेविते।
समेत्य तं मारुतवेगविक्रमः
क्रमेण जग्राह च पादयोर्दृढम् ॥ ५.४७.३४ ॥
ତା'ପରେ ବାୟୁବେଗ ଓ ବିକ୍ରମଯୁକ୍ତ ସେହି କପି, ପକ୍ଷୀରାଜ, ବାୟୁ ଓ ସିଦ୍ଧଙ୍କ ସେବିତ ଆକାଶରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ତା'ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚି, କ୍ରମଶଃ ତା'ର ଦୁଇ ପାଦ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରିଲା।
5.47.35
स तं समाविध्य सहस्रशः कपि-
र्महोरगं गृह्य इवाण्डजेश्वरः।
मुमोच वेगात् पितृतुल्यविक्रमो
महीतले संयति वानरोत्तमः ॥ ५.४७.३५ ॥
ଗରୁଡ଼ ମହାସର୍ପକୁ ଧରି ହଜାରେ ଥର ଘୂରାଇ ବେଗରେ ଛାଡ଼େ, ସେହିପରି ପିତା ସମାନ ବିକ୍ରମୀ ସେହି ବାନରୋତ୍ତମ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାକୁ ହଜାରେ ଥର ଘୂରାଇ ବେଗରେ ଭୂମିରେ ପକାଇଲା।
5.47.36
स भग्नबाहूरुकटीपयोधरः
क्षरन्नसृङ्निर्मथितास्थिलोचनः।
सम्भिन्नसंधिः प्रविकीर्णबन्धनो
हतः क्षितौ वायुसुतेन राक्षसः ॥ ५.४७.३६ ॥
ବାୟୁପୁତ୍ର ବାହୁ, ଊରୁ, କଟି ଓ ବକ୍ଷ ଭଗ୍ନ, ରକ୍ତ ବହୁଥିବା, ଅସ୍ଥି ଓ ନେତ୍ର ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ସନ୍ଧି ଛିନ୍ନ, ବନ୍ଧନ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ସେହି ରାକ୍ଷସକୁ ଭୂମିରେ ବଧ କଲେ।
5.47.37
महाकपिर्भूमितले निपीड्य तं
चकार रक्षोऽधिपतेर्महद्भयम्।
महर्षिभिश्चक्रचरैः समागतैः
समेत्य भूतैश्च सयक्षपन्नगैः।
सुरैश्च सेन्द्रैर्भृशजातविस्मयै-
र्हते कुमारे स कपिर्निरीक्षितः ॥ ५.४७.३७ ॥
ସେହି ମହାକପି ତାକୁ ଭୂମିରେ ଦବାଇ ରାକ୍ଷସାଧିପତିଙ୍କୁ ମହାଭୟ ଦେଲେ। କୁମାର ନିହତ ହେବାରେ ମହର୍ଷି, ଆକାଶଚାରୀ, ଭୂତ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ଦେବତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମୟରେ ସେହି ବାନରକୁ ଦେଖିଲେ।
5.47.38
निहत्य तं वज्रिसुतोपमं रणे
कुमारमक्षं क्षतजोपमेक्षणम्।
तदेव वीरोऽभिजगाम तोरणं
कृतक्षणः काल इव प्रजाक्षये ॥ ५.४७.३८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ସଦୃଶ, ରକ୍ତ ପରି ନେତ୍ର ଥିବା କୁମାର ଅକ୍ଷଙ୍କୁ ବଧ କରି ସେହି ବୀର ତୁରନ୍ତ ତୋରଣ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ; ପ୍ରଜାକ୍ଷୟ ସମୟରେ ନିଜ କ୍ଷଣ ସାଧୁଥିବା କାଳ ପରି।