ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 5.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.58.1
ततस्तस्य गिरेः शृङ्गे महेन्द्रस्य महाबलाः।
हनुमत्प्रमुखाः प्रीतिं हरयो जग्मुरुत्तमाम् ॥ ५.५८.१ ॥
ଏବେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତର ସେହି ଶିଖରରେ ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେହି ମହାବଳୀ ବାନରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ।
5.58.2
प्रीतिमत्सूपविष्टेषु वानरेषु महात्मसु।
तं ततः प्रतिसंहृष्टः प्रीतियुक्तं महाकपिम् ॥ ५.५८.२ ॥
ଆନନ୍ଦରେ ଭଲ ଭାବେ ବସିଥିବା ମହାତ୍ମା ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ମହାକପିଙ୍କୁ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷରେ ଦେଖିଲେ।
5.58.3
जाम्बवान् कार्यवृत्तान्तमपृच्छदनिलात्मजम्।
कथं दृष्टा त्वया देवी कथं वा तत्र वर्तते ॥ ५.५८.३ ॥
ଜାମ୍ବବାନ ଅନିଳପୁତ୍ର (ହନୁମାନ)ଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ ଦେବୀଙ୍କୁ କିପରି ଦେଖିଲ? ସେ ସେଠାରେ କିପରି ଅଛନ୍ତି?'
5.58.4
तस्यां चापि कथं वृत्तः क्रूरकर्मा दशाननः।
तत्त्वतः सर्वमेतन्नः प्रब्रूहि त्वं महाकपे ॥ ५.५८.४ ॥
ତାଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ରୂରକର୍ମା ଦଶାନନ କିପରି ବ୍ୟବହାର କଲା? ହେ ମହାକପି, ଏ ସବୁ ସତ୍ୟରେ ଆମକୁ କୁହ।
5.58.5
सम्मार्गिता कथं देवी किं च सा प्रत्यभाषत।
श्रुतार्थाश्चिन्तयिष्यामो भूयः कार्यविनिश्चयम् ॥ ५.५८.५ ॥
ଦେବୀଙ୍କୁ କିପରି ଖୋଜାଗଲା, ଏବଂ ସେ କ'ଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ? କଥା ଶୁଣି ଆମେ କାର୍ଯ୍ୟର ନିଷ୍ପତ୍ତି ପୁନର୍ବାର ଚିନ୍ତା କରିବା।
5.58.6
यश्चार्थस्तत्र वक्तव्यो गतैरस्माभिरात्मवान्।
रक्षितव्यं च यत्तत्र तद् भवान् व्याकरोतु नः ॥ ५.५८.६ ॥
ସେଠାକୁ ଯାଇ ଆମେ ଯାହା କହିବା ଉଚିତ ଏବଂ ସେଠାରେ ଯାହା ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ତାହା ଆପଣ ଆମକୁ ବୁଝାନ୍ତୁ।
5.58.7
स नियुक्तस्ततस्तेन सम्प्रहृष्टतनूरुहः।
नमस्यन् शिरसा देव्यै सीतायै प्रत्यभाषत ॥ ५.५८.७ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଏହିପରି ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ମସ୍ତକ ନତ କରି ଦେବୀ ସୀତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲା।
5.58.8
प्रत्यक्षमेव भवतां महेन्द्राग्रात् खमाप्लुतः।
उदधेर्दक्षिणं पारं काङ्क्षमाणः समाहितः ॥ ५.५८.८ ॥
ଆପଣମାନଙ୍କ ଆଖି ଆଗରେ ହିଁ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ମୁଁ ଆକାଶକୁ ଡେଇଁଲି; ସମୁଦ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ ତୀର ପାଇବାର ଇଚ୍ଛାରେ, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ।
5.58.9
गच्छतश्च हि मे घोरं विघ्नरूपमिवाभवत्।
काञ्चनं शिखरं दिव्यं पश्यामि सुमनोहरम् ॥ ५.५८.९ ॥
ମୁଁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ତାହା ଭୟଙ୍କର ବିଘ୍ନରୂପ ପରି ହେଲା; ମୁଁ ଏକ ଦିବ୍ୟ, ଅତି ମନୋହର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖର ଦେଖିଲି।
5.58.10
स्थितं पन्थानमावृत्य मेने विघ्नं च तं नगम्।
उपसंगम्य तं दिव्यं काञ्चनं नगमुत्तमम् ॥ ५.५८.१० ॥
ପଥ ଅଟକାଇ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି ପର୍ବତକୁ ସେ ବିଘ୍ନ ବୋଲି ମନେ କଲା; ପରେ ସେହି ଦିବ୍ୟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ ନିକଟକୁ ଯାଇ।
5.58.11
कृता मे मनसा बुद्धिर्भेत्तव्योऽयं मयेति च।
प्रहतस्य मया तस्य लाङ्गूलेन महागिरेः ॥ ५.५८.११ ॥
'ଏହାକୁ ମୁଁ ଭାଙ୍ଗିବି' ଏହି ସଂକଳ୍ପ ମୁଁ ମନରେ କଲି; ଏବଂ ମୁଁ ସେହି ମହାପର୍ବତ ଉପରେ ମୋ ଲାଞ୍ଜ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରହାର କଲି।
5.58.12
शिखरं सूर्यसंकाशं व्यशीर्यत सहस्रधा।
व्यवसायं च तं बुद्ध्वा स होवाच महागिरिः ॥ ५.५८.१२ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ସେହି ଶିଖର ହଜାରେ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ସେହି ସଂକଳ୍ପ ଜାଣି ସେହି ମହାପର୍ବତ କହିଲା।
5.58.13
पुत्रेति मधुरां वाणीं मनः प्रह्लादयन्निव।
पितृव्यं चापि मां विद्धि सखायं मातरिश्वनः ॥ ५.५८.१३ ॥
ପୁତ୍ର, ମଧୁର ବାଣୀରେ ମନ ଆନନ୍ଦିତ କରି ଯେପରି (ସେ କହିଲା): ମୋତେ ତୁମ ପିତୃବ୍ୟ ଏବଂ ମାତରିଶ୍ୱାର ସଖା ବୋଲି ଜାଣ।
5.58.14
मैनाकमिति विख्यातं निवसन्तं महोदधौ।
पक्षवन्तः पुरा पुत्र बभूवुः पर्वतोत्तमाः ॥ ५.५८.१४ ॥
ପୁତ୍ର, ମହାସାଗରରେ ବାସକାରୀ, 'ମୈନାକ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୁଁ। ପୂର୍ବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତମାନଙ୍କର ପଖା ଥିଲା।
5.58.15
छन्दतः पृथिवीं चेरुर्बाधमानाः समन्ततः।
श्रुत्वा नगानां चरितं महेन्द्रः पाकशासनः ॥ ५.५८.१५ ॥
ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସବୁଦିଗରେ ପୃଥିବୀରେ ବୁଲି ପୀଡ଼ା ଦେଉଥିଲେ। ପର୍ବତମାନଙ୍କର ସେ ଆଚରଣ ଶୁଣି ପାକଶାସନ ମହେନ୍ଦ୍ର...
5.58.16
वज्रेण भगवान् पक्षौ चिच्छेदैषां सहस्रशः।
अहं तु मोचितस्तस्मात् तव पित्रा महात्मना ॥ ५.५८.१६ ॥
ଭଗବାନ ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରରେ ସେମାନଙ୍କ ପଖା ହଜାରେ ହଜାରେ ଖଣ୍ଡ କଲେ। କିନ୍ତୁ ତୁମ ମହାତ୍ମା ପିତା ମୋତେ ତାହାଠାରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
5.58.17
मारुतेन तदा वत्स प्रक्षिप्तो वरुणालये।
राघवस्य मया साह्ये वर्तितव्यमरिंदम ॥ ५.५८.१७ ॥
ସେତେବେଳେ ପବନଦ୍ୱାରା, ବତ୍ସ, ମୁଁ ବରୁଣାଳୟ (ସମୁଦ୍ର)ରେ ପକାଯାଇଥିଲି। ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ରାଘବଙ୍କ (ରାମଙ୍କ) ସାହାଯ୍ୟରେ ମୋର ବର୍ତ୍ତିବା ଉଚିତ।
5.58.18
रामो धर्मभृतां श्रेष्ठो महेन्द्रसमविक्रमः।
एतच्छ्रुत्वा मया तस्य मैनाकस्य महात्मनः ॥ ५.५८.१८ ॥
ଧର୍ମଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ପରାକ୍ରମୀ ରାମ — ଏହା ସେ ମହାତ୍ମା ମୈନାକଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି ମୁଁ...
5.58.19
कार्यमावेद्य च गिरेरुद्धतं वै मनो मम।
तेन चाहमनुज्ञातो मैनाकेन महात्मना ॥ ५.५८.१९ ॥
କାର୍ଯ୍ୟ ଜଣାଇବାରୁ ପର୍ବତର ଉଦ୍ଦୀପ୍ତ ମନ ମୋତେ ପ୍ରେରିତ କଲା; ସେହି ମହାତ୍ମା ମୈନାକଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ମୁଁ ଆଗକୁ ଗଲି।
5.58.20
स चाप्यन्तर्हितः शैलो मानुषेण वपुष्मता।
शरीरेण महाशैलः शैलेन च महोदधौ ॥ ५.५८.२० ॥
ସେହି ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ମାନବରୂପ ଧରି ମହାସାଗରରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା; ସେହି ମହାପର୍ବତ ନିଜ ଶରୀରରେ ପର୍ବତ ସହିତ ସମୁଦ୍ରରେ ଲୁଚିଗଲା।
5.58.21
उत्तमं जवमास्थाय शेषमध्वानमास्थितः।
ततोऽहं सुचिरं कालं जवेनाभ्यगमं पथि ॥ ५.५८.२१ ॥
ଉତ୍ତମ ବେଗ ଧରି ଅବଶିଷ୍ଟ ପଥରେ ଗଲି; ତା'ପରେ ବହୁ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବେଗରେ ପଥରେ ଆଗକୁ ଗଲି।
5.58.22
ततः पश्याम्यहं देवीं सुरसां नागमातरम्।
समुद्रमध्ये सा देवी वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ५.५८.२२ ॥
ତା'ପରେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ନାଗମାତା ଦେବୀ ସୁରସାଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି; ସେହି ଦେବୀ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
5.58.23
मम भक्ष्यः प्रदिष्टस्त्वममरैर्हरिसत्तम।
ततस्त्वां भक्षयिष्यामि विहितस्त्वं हि मे सुरैः ॥ ५.५८.२३ ॥
ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ମୋର ଆହାର ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଖାଇବି, କାରଣ ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ମୋ ପାଇଁ ବିହିତ କରିଛନ୍ତି।
5.58.24
एवमुक्तः सुरसया प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः।
विवर्णवदनो भूत्वा वाक्यं चेदमुदीरयम् ॥ ५.५८.२४ ॥
ସୁରସାଙ୍କ ଏପରି କହିବାରୁ ମୁଁ ହାତ ଯୋଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କରି ଠିଆ ହେଲି; ମୁହଁ ଫିକା ପଡ଼ି ମୁଁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲି।
5.58.25
रामो दाशरथिः श्रीमान् प्रविष्टो दण्डकावनम्।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया च परंतपः ॥ ५.५८.२५ ॥
ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ତେଜସ୍ୱୀ ରାମ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ତାପଦାୟୀ, ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଦଣ୍ଡକ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
5.58.26
तस्य सीता हृता भार्या रावणेन दुरात्मना।
तस्याः सकाशं दूतोऽहं गमिष्ये रामशासनात् ॥ ५.५८.२६ ॥
ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦୁରାତ୍ମା ରାବଣ ହରଣ କରିଛି। ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୂତ ହୋଇ ଯିବି।
5.58.27
कर्तुमर्हसि रामस्य साहाय्यं विषये सती।
अथवा मैथिलीं दृष्ट्वा रामं चाक्लिष्टकारिणम् ॥ ५.५८.२७ ॥
ହେ ସତୀ, ଏ ଅଞ୍ଚଳରେ ରାମଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ। ଅଥବା ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଏବଂ ଅନାୟାସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି...
5.58.28
आगमिष्यामि ते वक्त्रं सत्यं प्रतिशृणोमि ते।
एवमुक्ता मया सा तु सुरसा कामरूपिणी ॥ ५.५८.२८ ॥
ତୁମ ମୁଖରେ ମୁଁ ପ୍ରବେଶ କରିବି, ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉଛି। ମୁଁ ଏହିପରି କହିବାରୁ ଇଚ୍ଛାରୂପିଣୀ ସୁରସା...
5.58.29
अब्रवीन्नातिवर्तेत कश्चिदेष वरो मम।
एवमुक्तः सुरसया दशयोजनमायतः ॥ ५.५८.२९ ॥
ସେ କହିଲା, "ମୋର ଏହି ବର କେହି ଲଙ୍ଘନ ନ କରନ୍ତୁ।" ସୁରସା ଏହିପରି କହିବାରୁ ମୁଁ ଦଶ ଯୋଜନ ବିସ୍ତାରୀ ହେଲି।
5.58.30
ततोऽर्धगुणविस्तारो बभूवाहं क्षणेन तु।
मत्प्रमाणाधिकं चैव व्यादितं तु मुखं तया ॥ ५.५८.३० ॥
ତା'ପରେ କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ତାର ବିସ୍ତାରର ଅଧା ଅଧିକ ବଢ଼ିଗଲି। ଏବଂ ସେ ମୋ ଆକାରଠାରୁ ଅଧିକ ମୁଖ ମେଲାଇଲା।
5.58.31
तद् दृष्ट्वा व्यादितं त्वास्यं ह्रस्वं ह्यकरवं पुनः।
तस्मिन् मुहूर्ते च पुनर्बभूवाङ्गुष्ठसम्मितः ॥ ५.५८.३१ ॥
ତା'ର ଖୋଲା ମୁଖ ଦେଖି ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ନିଜକୁ ଛୋଟ କଲି; ସେହି କ୍ଷଣରେ ପୁଣି ବୁଢ଼ାଆଙ୍ଗୁଳି ପରିମାଣର ହେଲି।
5.58.32
अभिपत्याशु तद्वक्त्रं निर्गतोऽहं ततः क्षणात् ।
अब्रवीत् सुरसा देवी स्वेन रूपेण मां पुनः ॥ ५.५८.३२ ॥
ଶୀଘ୍ର ତା'ର ମୁଖରେ ପଶି କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବାହାରି ଆସିଲି। ସେତେବେଳେ ଦେବୀ ସୁରସା ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ପୁଣି ମୋ ସହିତ କହିଲେ।
5.58.33
अर्थसिद्धौ हरिश्रेष्ठ गच्छ सौम्य यथासुखम्।
समानय च वैदेहीं राघवेण महात्मना ॥ ५.५८.३३ ॥
ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଅର୍ଥସିଦ୍ଧି ହେଉ। ହେ ସୌମ୍ୟ, ସୁଖରେ ଯାଅ; ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ସହିତ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଆଣ।
5.58.34
सुखी भव महाबाहो प्रीतास्मि तव वानर।
ततोऽहं साधुसाध्वीति सर्वभूतैः प्रशंसितः ॥ ५.५८.३४ ॥
ହେ ମହାବାହୁ ବାନର, ସୁଖୀ ହୁଅ; ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ପ୍ରସନ୍ନ। ତେବେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ 'ସାଧୁ, ସାଧୁ' କହି ମୋର ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
5.58.35
ततोऽन्तरिक्षं विपुलं प्लुतोऽहं गरुडो यथा।
छाया मे निगृहीता च न च पश्यामि किंचन ॥ ५.५८.३५ ॥
ତା'ପରେ ଗରୁଡ଼ ପରି ବିପୁଳ ଆକାଶକୁ ମୁଁ ଡେଇଁଲି; କିନ୍ତୁ ମୋ ଛାୟା ଧରାଗଲା, ମୁଁ କିଛି ଦେଖିପାରୁ ନଥିଲି।
5.58.36
सोऽहं विगतवेगस्तु दिशो दश विलोकयन्।
न किंचित् तत्र पश्यामि येन मे विहता गतिः ॥ ५.५८.३६ ॥
ମୋ ବେଗ ହ୍ରାସ ପାଇଲା; ଦଶ ଦିଗକୁ ଚାହିଁଲି, ମୋ ଗତିକୁ ରୋକିଥିବା କିଛି ସେଠାରେ ଦେଖିଲି ନାହିଁ।
5.58.37
अथ मे बुद्धिरुत्पन्ना किंनाम गमने मम।
ईदृशो विघ्न उत्पन्नो रूपमत्र न दृश्यते ॥ ५.५८.३७ ॥
ସେତେବେଳେ ମୋ ମନରେ ଏହି ଚିନ୍ତା ଜାଗିଲା: ଯିବା ବାଟରେ ମୋ ସାମନାରେ ଏଭଳି ବାଧା କାହିଁକି ଆସିଲା? ଏଠାରେ କୌଣସି ରୂପ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।
5.58.38
अधोभागे तु मे दृष्टिः शोचतः पतिता तदा।
तत्राद्राक्षमहं भीमां राक्षसीं सलिलेशयाम् ॥ ५.५८.३८ ॥
ଶୋକ କରୁଥିବା ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ସେତେବେଳେ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲା। ସେଠାରେ ପାଣିରେ ଶୋଇଥିବା ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀକୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି।
5.58.39
प्रहस्य च महानादमुक्तोऽहं भीमया तया।
अवस्थितमसम्भ्रान्तमिदं वाक्यमशोभनम् ॥ ५.५८.३९ ॥
ସେଇ ଭୟଙ୍କରୀ ଜୋରରେ ହସି କଥା କହିଲା। ଅବିଚଳିତ ଭାବେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ମୋତେ ସେ ଏହି ଅଶୋଭନ କଥା କହିଲା।
5.58.40
क्वासि गन्ता महाकाय क्षुधिताया ममेप्सितः।
भक्षः प्रीणय मे देहं चिरमाहारवर्जितम् ॥ ५.५८.४० ॥
ହେ ମହାକାୟ, ତୁମେ କେଉଁଠିକୁ ଯିବ? ଭୋକିଲା ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ଇଚ୍ଛିତ ଭକ୍ଷ୍ୟ। ବହୁଦିନ ଆହାରବିହୀନ ମୋ ଶରୀରକୁ ତୃପ୍ତ କର।
5.58.41
बाढमित्येव तां वाणीं प्रत्यगृह्णामहं ततः।
आस्यप्रमाणादधिकं तस्याः कायमपूरयम् ॥ ५.५८.४१ ॥
'ଠିକ୍' ଏତିକି କହି ମୁଁ ତା'ର କଥାର ଉତ୍ତର ଦେଲି। ତା'ପରେ ତା'ର ମୁହଁର ମାପଠାରୁ ଅଧିକ ମୋ ଶରୀର ବଢ଼ାଇ ତା'ର ଶରୀରକୁ ଭରିଦେଲି।
5.58.42
तस्याश्चास्यं महद् भीमं वर्धते मम भक्षणे।
न तु मां सा नु बुबुधे मम वा विकृतं कृतम् ॥ ५.५८.४२ ॥
ମୋତେ ଗିଳିବା ଚେଷ୍ଟାରେ ତା'ର ଭୟଙ୍କର ବଡ଼ ମୁହଁ ବଢ଼ିଚାଲିଲା। କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ ଜାଣିପାରିଲା ନାହିଁ, ନା ମୋର କରାଯାଇଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ ବୁଝିପାରିଲା।
5.58.43
ततोऽहं विपुलं रूपं संक्षिप्य निमिषान्तरात्।
तस्या हृदयमादाय प्रपतामि नभःस्थलम् ॥ ५.५८.४३ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ମୋ ବିଶାଳ ରୂପକୁ ନିମେଷ ମଧ୍ୟରେ ସଙ୍କୁଚିତ କରି, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଧରି ଆକାଶତଳ ଆଡ଼କୁ ଡେଇଁ ପଡ଼ିଲି।
5.58.44
सा विसृष्टभुजा भीमा पपात लवणाम्भसि।
मया पर्वतसंकाशा निकृत्तहृदया सती ॥ ५.५८.४४ ॥
ସେହି ଭୟଙ୍କରୀ ରାକ୍ଷସୀ, ବାହୁ ଶିଥିଳ କରି, ପର୍ବତ ସମାନ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ଛିନ୍ନ ହୋଇ ଲବଣ ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲା।
5.58.45
शृणोमि खगतानां च वाचः सौम्या महात्मनाम्।
राक्षसी सिंहिका भीमा क्षिप्रं हनुमता हता ॥ ५.५८.४५ ॥
ଆକାଶରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ସୌମ୍ୟ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ବାଣୀ ମୁଁ ଶୁଣୁଛି — 'ଭୟଙ୍କରୀ ରାକ୍ଷସୀ ସିଂହିକା ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ନିହତ ହୋଇଛି।'
5.58.46
तां हत्वा पुनरेवाहं कृत्यमात्ययिकं स्मरन्।
गत्वा च महदध्वानं पश्यामि नगमण्डितम् ॥ ५.५८.४६ ॥
ତାଙ୍କୁ ବଧ କରି ପୁଣି ମୋ ଜରୁରୀ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି, ଦୀର୍ଘ ପଥ ଗଲା ପରେ ପର୍ବତମଣ୍ଡିତ ପ୍ରଦେଶ ଦେଖିଲି।
5.58.47
दक्षिणं तीरमुदधेर्लङ्का यत्र गता पुरी।
अस्तं दिनकरे याते रक्षसां निलयं पुरीम् ॥ ५.५८.४७ ॥
ସମୁଦ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳ, ଯେଉଁଠାରେ ଲଙ୍କା ନଗରୀ ଅବସ୍ଥିତ — ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ଗଲେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନିବାସ ନଗରୀରେ (ପହଞ୍ଚିଲି)।
5.58.48
प्रविष्टोऽहमविज्ञातो रक्षोभिर्भीमविक्रमैः।
तत्र प्रविशतश्चापि कल्पान्तघनसप्रभा ॥ ५.५८.४८ ॥
ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଅଜ୍ଞାତରେ ମୁଁ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲି; ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ବେଳେ ମୋ କାନ୍ତି କଳ୍ପାନ୍ତ ମେଘ ଭଳି ଥିଲା।
5.58.49
अट्टहासं विमुञ्चन्ती नारी काप्युत्थिता पुरः।
जिघांसन्तीं ततस्तां तु ज्वलदग्निशिरोरुहाम् ॥ ५.५८.४९ ॥
ଅଟ୍ଟହାସ୍ୟ କରି ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଠି ଠିଆ ହେଲା। ତା ପରେ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ, ଜଳନ୍ତା ଅଗ୍ନିସଦୃଶ କେଶବିଶିଷ୍ଟ ସେହି ସ୍ତ୍ରୀକୁ
5.58.50
सव्यमुष्टिप्रहारेण पराजित्य सुभैरवाम्।
प्रदोषकाले प्रविशं भीतयाहं तयोदितः ॥ ५.५८.५० ॥
ବାମ ମୁଷ୍ଟିର ପ୍ରହାରରେ ସେହି ଅତି ଭୟଙ୍କରୀ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ପରାସ୍ତ କରି ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳରେ ମୁଁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲି। ତା ପରେ ଭୀତା ସେ ମୋତେ କହିଲା
5.58.51
अहं लङ्कापुरी वीर निर्जिता विक्रमेण ते।
यस्मात् तस्माद् विजेतासि सर्वरक्षांस्यशेषतः ॥ ५.५८.५१ ॥
"ହେ ବୀର! ମୁଁ ଲଙ୍କାପୁରୀ। ତୁମ ପରାକ୍ରମରେ ମୁଁ ଜିତା ହୋଇଛି। ଅତଏବ ତୁମେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜୟ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।"
5.58.52
तत्राहं सर्वरात्रं तु विचरञ्जनकात्मजाम्।
रावणान्तःपुरगतो न चापश्यं सुमध्यमाम् ॥ ५.५८.५२ ॥
ସେଠାରେ ମୁଁ ସାରା ରାତି ବୁଲି ଜନକଙ୍କ ଝିଅକୁ ଖୋଜିଲି। ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଯାଇ ମଧ୍ୟ ସେହି ସୁନ୍ଦର କଟିବିଶିଷ୍ଟା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି ନାହିଁ।
5.58.53
ततः सीतामपश्यंस्तु रावणस्य निवेशने।
शोकसागरमासाद्य न पारमुपलक्षये ॥ ५.५८.५३ ॥
ତା ପରେ ରାବଣଙ୍କ ଗୃହରେ ସୀତାଙ୍କୁ ନ ଦେଖି ମୁଁ ଶୋକସାଗରରେ ପଡ଼ିଲି। ତାର କୂଳ ମୋତେ ଦିଶିଲା ନାହିଁ।
5.58.54
शोचता च मया दृष्टं प्राकारेणाभिसंवृतम्।
काञ्चनेन विकृष्टेन गृहोपवनमुत्तमम् ॥ ५.५८.५४ ॥
ଶୋକ କରୁଥିବା ବେଳେ ମୁଁ ଏକ ଉତ୍ତମ ଗୃହୋଦ୍ୟାନ ଦେଖିଲି, ଯାହା ଲମ୍ବା ସୁନା ପ୍ରାଚୀରରେ ଘେରା ଥିଲା।
5.58.55
सप्राकारमवप्लुत्य पश्यामि बहुपादपम्।
अशोकवनिकामध्ये शिंशपापादपो महान् ॥ ५.५८.५५ ॥
ପ୍ରାଚୀର ଡେଇଁ, ବହୁ ବୃକ୍ଷପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଶୋକବନର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏକ ବଡ଼ ଶିଂଶପା ବୃକ୍ଷ ମୁଁ ଦେଖିଲି ।
5.58.56
तमारुह्य च पश्यामि काञ्चनं कदलीवनम्।
अदूराच्छिंशपावृक्षात् पश्यामि वरवर्णिनीम् ॥ ५.५८.५६ ॥
ସେହି ବୃକ୍ଷରେ ଚଢ଼ି ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଦଳୀ ବନ ମୁଁ ଦେଖିଲି; ଶିଂଶପା ବୃକ୍ଷଠାରୁ ଅଳ୍ପ ଦୂରରେ ସୁନ୍ଦର ବର୍ଣ୍ଣର ଏକ ନାରୀ ଦେଖିଲି ।
5.58.57
श्यामां कमलपत्राक्षीमुपवासकृशाननाम्।
तदेकवासःसंवीतां रजोध्वस्तशिरोरुहाम् ॥ ५.५८.५७ ॥
ସେ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଆଖି ଥିବା, ଉପବାସରେ କୃଶ ମୁଖଥିବା, ଗୋଟିଏ ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ, ଧୂଳିରେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ କେଶ ଥିବା ଥିଲେ ।
5.58.58
शोकसंतापदीनाङ्गीं सीतां भर्तृहिते स्थिताम्।
राक्षसीभिर्विरूपाभिः क्रूराभिरभिसंवृताम् ॥ ५.५८.५८ ॥
ଶୋକ ଓ ସନ୍ତାପରେ ଦୀନ ଅଙ୍ଗଥିବା ସୀତା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ହିତରେ ସ୍ଥିର ଥିଲେ; ବିକଟ, କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ ।
5.58.59
मांसशोणितभक्ष्याभिर्व्याघ्रीभिर्हरिणीं यथा।
सा मया राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर्मुहुः ॥ ५.५८.५९ ॥
ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ବାଘିନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ହରିଣୀ ପରି, ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ବାରମ୍ବାର ତର୍ଜିତ ହେଉଥିଲେ; ତାହା ମୁଁ ଦେଖିଲି ।
5.58.60
एकवेणीधरा दीना भर्तृचिन्तापरायणा।
भूमिशय्या विवर्णाङ्गी पद्मिनीव हिमागमे ॥ ५.५८.६० ॥
ଏକ ବେଣୀ ଧାରିଣୀ, ଦୀନା, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ନିମଗ୍ନା, ଭୂମିଶଯ୍ୟାଶାୟିନୀ, ମଳିନ ଅଙ୍ଗଥିବା ସେ ହେମନ୍ତ ଋତୁରେ ପଦ୍ମିନୀ ପରି ଥିଲେ ।
5.58.61
रावणाद् विनिवृत्तार्था मर्तव्ये कृतनिश्चया।
कथंचिन्मृगशावाक्षी तूर्णमासादिता मया ॥ ५.५८.६१ ॥
ରାବଣଠାରୁ ଆଶା ହରାଇ, ମରଣରେ ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିବା ମୃଗଶାବକ-ନୟନା ତାଙ୍କୁ ମୁଁ କୌଣସିମତେ ଶୀଘ୍ର ପାଇଲି।
5.58.62
तां दृष्ट्वा तादृशीं नारीं रामपत्नीं यशस्विनीम्।
तत्रैव शिंशपावृक्षे पश्यन्नहमवस्थितः ॥ ५.५८.६२ ॥
ସେହି ଯଶସ୍ୱିନୀ ରାମପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସେପରି ଦେଖି, ମୁଁ ସେହିଠାରେ ଶିଂଶପା ଗଛରେ ରହି ଚାହିଁ ରହିଲି।
5.58.63
ततो हलहलाशब्दं काञ्चीनूपुरमिश्रितम्।
शृणोम्यधिकगम्भीरं रावणस्य निवेशने ॥ ५.५८.६३ ॥
ଏଥର ରାବଣଙ୍କ ନିବାସରେ, କଟିସୂତ୍ର ଓ ନୂପୁରର ଶବ୍ଦ ସହ ମିଶ୍ରିତ ଅତି ଗମ୍ଭୀର 'ହଲହଲ' ଶବ୍ଦ ମୁଁ ଶୁଣିଲି।
5.58.64
ततोऽहं परमोद्विग्नः स्वरूपं प्रत्यसंहरम्।
अहं च शिंशपावृक्षे पक्षीव गहने स्थितः ॥ ५.५८.६४ ॥
ଏଥର ମୁଁ ଅତି ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ମୋ ରୂପ ସଙ୍କୁଚିତ କଲି; ପକ୍ଷୀ ପରି ଘନ ଶିଂଶପା ଗଛରେ ଲୁଚି ବସିଲି।
5.58.65
ततो रावणदाराश्च रावणश्च महाबलः।
तं देशमनुसम्प्राप्तो यत्र सीताभवत् स्थिता ॥ ५.५८.६५ ॥
ଏଥର ରାବଣଙ୍କ ପତ୍ନୀଗଣ ଓ ମହାବଳ ରାବଣ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ସୀତା ବସିଥିଲେ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
5.58.66
तं दृष्ट्वाथ वरारोहा सीता रक्षोगणेश्वरम्।
संकुच्योरू स्तनौ पीनौ बाहुभ्यां परिरभ्य च ॥ ५.५८.६६ ॥
ରାକ୍ଷସଗଣଙ୍କ ଅଧିପତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେହି ସୁନ୍ଦର କଟିଯୁକ୍ତା ସୀତା ଊରୁ ଓ ପୁଷ୍ଟ ସ୍ତନ ସଙ୍କୁଚିତ କରି, ଦୁଇ ବାହୁରେ ଆବୃତ କଲେ।
5.58.67
वित्रस्तां परमोद्विग्नां वीक्ष्यमाणामितस्ततः।
त्राणं कंचिदपश्यन्तीं वेपमानां तपस्विनीम् ॥ ५.५८.६७ ॥
ଭୟଭୀତା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳା, ଏଣୁତେଣୁ ଚାହୁଁଥିବା, କୌଣସି ରକ୍ଷା ନ ଦେଖି କମ୍ପମାନା ସେହି ତପସ୍ୱିନୀ (ସୀତା)କୁ।
5.58.68
तामुवाच दशग्रीवः सीतां परमदुःखिताम्।
अवाक्शिराः प्रपतितो बहुमन्यस्व मामिति ॥ ५.५८.६८ ॥
ସେତେବେଳେ ଦଶଗ୍ରୀବ ରାବଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତା ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲା: "ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ମୁଁ ପଡ଼ିଛି; ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦିଅ।"
5.58.69
यदि चेत्त्वं तु मां दर्पान्नाभिनन्दसि गर्विते।
द्विमासानन्तरं सीते पास्यामि रुधिरं तव ॥ ५.५८.६९ ॥
"ହେ ଗର୍ବିଣୀ ସୀତା! ଯଦି ତୁମେ ଅହଙ୍କାରରୁ ମୋତେ ସ୍ବୀକାର ନ କର, ତେବେ ଦୁଇ ମାସ ପରେ ମୁଁ ତୁମ ରକ୍ତ ପିଇବି।"
5.58.70
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य रावणस्य दुरात्मनः।
उवाच परमक्रुद्धा सीता वचनमुत्तमम् ॥ ५.५८.७० ॥
ଦୁରାତ୍ମା ରାବଣର ଏହି କଥା ଶୁଣି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତା ସୀତା ଏହି ଉତ୍ତମ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
5.58.71
राक्षसाधम रामस्य भार्याममिततेजसः।
इक्ष्वाकुवंशनाथस्य स्नुषां दशरथस्य च ॥ ५.५८.७१ ॥
"ହେ ରାକ୍ଷସାଧମ! ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ରାମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶାଧିପତି ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ରବଧୂକୁ (ତୁମେ ହରଣ କରିଛ)!"
5.58.72
अवाच्यं वदतो जिह्वा कथं न पतिता तव।
किंस्विद्वीर्य तवानार्य यो मां भर्तुरसंनिधौ ॥ ५.५८.७२ ॥
"ଅବାଚ୍ୟ କଥା କହୁଥିବା ତୁମ ଜିଭ କାହିଁକି ଖସି ପଡ଼ିଲା ନାହିଁ? ହେ ଅନାର୍ଯ୍ୟ! ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ମୋତେ (ହରଣ କରିବା) କଣ ତୁମ ପରାକ୍ରମ?"
5.58.73
अपहृत्यागतः पाप तेनादृष्टो महात्मना।
न त्वं रामस्य सदृशो दास्येऽप्यस्य न युज्यसे ॥ ५.५८.७३ ॥
ହେ ପାପିନୀ, ମହାତ୍ମା ରାମ ତୁମକୁ ନ ଦେଖି ଚୋରି କରି ଏଠାକୁ ଅଣାଯାଇଛି। ତୁମେ ରାମଙ୍କ ସମାନ ନୁହଁ, ତାଙ୍କ ଦାସୀ ହେବାର ଯୋଗ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।
5.58.74
अजेयः सत्यवाक् शूरो रणश्लाघी च राघवः।
जानक्या परुषं वाक्यमेवमुक्तो दशाननः ॥ ५.५८.७४ ॥
ଅଜେୟ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଶୂର ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜର ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ରାଘବ (ରାମ) ଅଛନ୍ତି। ଜାନକୀ ଏପରି କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିବାରୁ ଦଶାନନ (ରାବଣ) ଏପରି କହିଲା।
5.58.75
जज्वाल सहसा कोपाच्चितास्थ इव पावकः।
विवृत्य नयने क्रूरे मुष्टिमुद्यम्य दक्षिणम् ॥ ५.५८.७५ ॥
କ୍ରୋଧରେ ସେ ହଠାତ୍ ଚିତାର ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳି ଉଠିଲା। ନିଷ୍ଠୁର ଆଖି ଖୋଲି ଡାହାଣ ମୁଷ୍ଟି ଉଠାଇଲା।
5.58.76
मैथिलीं हन्तुमारब्धः स्त्रीभिर्हाहाकृतं तदा।
स्त्रीणां मध्यात् समुत्पत्य तस्य भार्या दुरात्मनः ॥ ५.५८.७६ ॥
ସେ ମୈଥିଲୀ (ସୀତା)ଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା; ତେବେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ହାହାକାର କଲେ। ସେତେବେଳେ ସେଇ ଦୁରାତ୍ମାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉଠି ଆସିଲେ।
5.58.77
वरा मन्दोदरी नाम तया स प्रतिषेधितः।
उक्तश्च मधुरां वाणीं तया स मदनार्दितः ॥ ५.५८.७७ ॥
ମନ୍ଦୋଦରୀ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସ୍ତ୍ରୀ ତାକୁ ରୋକିଲେ; କାମପୀଡ଼ିତ ସେ ତାଙ୍କୁ ମଧୁର ବାଣୀରେ କହିଲା।
5.58.78
सीतया तव किं कार्यं महेन्द्रसमविक्रम।
मया सह रमस्वाद्य मद्विशिष्टा न जानकी ॥ ५.५८.७८ ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ରସମ ପରାକ୍ରମୀ, ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ତୁମର କଣ କାମ? ଆଜି ମୋ ସହିତ ରମଣ କର; ଜାନକୀ ମୋଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନୁହଁନ୍ତି।
5.58.79
देवगन्धर्वकन्याभिर्यक्षकन्याभिरेव च।
सार्धं प्रभो रमस्वेति सीतया किं करिष्यसि ॥ ५.५८.७९ ॥
ହେ ପ୍ରଭୋ, ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟା ଏବଂ ଯକ୍ଷ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହିତ ରମଣ କର। ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ତୁମର କ'ଣ କାମ?
5.58.80
ततस्ताभिः समेताभिर्नारीभिः स महाबलः।
उत्थाप्य सहसा नीतो भवनं स्वं निशाचरः ॥ ५.५८.८० ॥
ତା'ପରେ ସମବେତ ସେହି ନାରୀମାନେ ସେହି ମହାବଳ ନିଶାଚରଙ୍କୁ ହଠାତ୍ ଉଠାଇ ନିଜ ଭବନକୁ ନେଇଗଲେ।
5.58.81
याते तस्मिन् दशग्रीवे राक्षस्यो विकृताननाः।
सीतां निर्भर्त्सयामासुर्वाक्यैः क्रूरैः सुदारुणैः ॥ ५.५८.८१ ॥
ସେହି ଦଶଗ୍ରୀବ ଚାଲିଗଲା ପରେ ବିକୃତ ମୁଖୀ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଓ କ୍ରୂର ବାକ୍ୟରେ ଭୟ ଦେଖାଇ ଓ ନିନ୍ଦା କଲେ।
5.58.82
तृणवद् भाषितं तासां गणयामास जानकी।
गर्जितं च तथा तासां सीतां प्राप्य निरर्थकम् ॥ ५.५८.८२ ॥
ସେମାନଙ୍କ କଥାକୁ ଜାନକୀ ତୃଣ ପରି ଗଣିଲେ; ସୀତାଙ୍କ ନିକଟରେ ସେମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ମଧ୍ୟ ନିରର୍ଥକ ଥିଲା।
5.58.83
वृथा गर्जितनिश्चेष्टा राक्षस्यः पिशिताशनाः।
रावणाय शशंसुस्ताः सीताव्यवसितं महत् ॥ ५.५८.८३ ॥
ବୃଥା ଗର୍ଜନ କରି ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହୋଇଥିବା ମାଂସଭୋଜୀ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କର ମହାନ୍ ସଂକଳ୍ପ କହିଲେ।
5.58.84
ततस्ताः सहिताः सर्वा विहताशा निरुद्यमाः।
परिक्लिश्य समस्तास्ता निद्रावशमुपागताः ॥ ५.५८.८४ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର, ଆଶାହୀନ ଓ ଉଦ୍ୟମହୀନ ହୋଇ, କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ନିଦ୍ରାର ବଶୀଭୂତ ହେଲେ।
5.58.85
तासु चैव प्रसुप्तासु सीता भर्तृहिते रता।
विलप्य करुणं दीना प्रशुशोच सुदुःखिता ॥ ५.५८.८५ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୋଇଗଲେ ବେଳେ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ହିତରେ ରତ ସୀତା କରୁଣ ବିଳାପ କରି ଦୀନ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଶୋକ କଲେ।
5.58.86
तासां मध्यात् समुत्थाय त्रिजटा वाक्यमब्रवीत्।
आत्मानं खादत क्षिप्रं न सीतामसितेक्षणाम् ॥ ५.५८.८६ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉଠି ତ୍ରିଜଟା କହିଲା — "କଳା ଆଖିର ସୀତାଙ୍କୁ ନୁହେଁ, ନିଜକୁ ହିଁ ଶୀଘ୍ର ଖାଅ।"
5.58.87
जनकस्यात्मजां साध्वीं स्नुषां दशरथस्य च।
स्वप्नो ह्यद्य मया दृष्टो दारुणो रोमहर्षणः ॥ ५.५८.८७ ॥
ଜନକଙ୍କ ଝିଅ, ସାଧ୍ବୀ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ରବଧୂ ସୀତା ବିଷୟରେ ଆଜି ମୁଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର, ରୋମାଞ୍ଚକର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଛି।
5.58.88
रक्षसां च विनाशाय भर्तुरस्या जयाय च।
अलमस्मान् परित्रातुं राघवाद् राक्षसीगणम् ॥ ५.५८.८८ ॥
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ, ଏହାର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ, ଏବଂ ରାଘବଙ୍କଠାରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ଏହା ରାକ୍ଷସୀ-ଦଳ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ।
5.58.89
अभियाचाम वैदेहीमेतद्धि मम रोचते।
यदि ह्येवंविधः स्वप्नो दुःखितायाः प्रदृश्यते ॥ ५.५८.८९ ॥
ଆମେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଅନୁନୟ କରିବା ଉଚିତ; ଦୁଃଖିତା ସୀତାଙ୍କୁ ଏପରି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏହା ହିଁ ମୋତେ ଠିକ୍ ମନେ ହୁଏ।
5.58.90
सा दुःखैर्विविधैर्मुक्ता सुखमाप्नोत्यनुत्तमम्।
प्रणिपातप्रसन्ना हि मैथिली जनकात्मजा ॥ ५.५८.९० ॥
ସେ ନାନା ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ସୁଖ ପାଇବ; ପ୍ରଣାମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଥିବା ମୈଥିଳୀ, ଜନକଙ୍କ ଝିଅ ସେ ହିଁ।
5.58.91
अलमेषा परित्रातुं राक्षस्यो महतो भयात्।
ततः सा ह्रीमती बाला भर्तुर्विजयहर्षिता ॥ ५.५८.९१ ॥
ଏ ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କୁ ମହା ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ସମର୍ଥ। ତେବେ ଲଜ୍ଜାଶୀଳା ସେ ଯୁବତୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବିଜୟରେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।
5.58.92
अवोचद् यदि तत् तथ्यं भवेयं शरणं हि वः।
तां चाहं तादृशीं दृष्ट्वा सीताया दारुणां दशाम् ॥ ५.५८.९२ ॥
ସେ କହିଲେ, 'ଏହା ଯଦି ସତ୍ୟ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ହେବି।' ସୀତାଙ୍କର ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଦଶା ଦେଖି ମୁଁ...
5.58.93
चिन्तयामास विश्रान्तो न च मे निर्वृतं मनः।
सम्भाषणार्थे च मया जानक्याश्चिन्तितो विधिः ॥ ५.५८.९३ ॥
ବିଶ୍ରାମ ପରେ ମୁଁ ଚିନ୍ତା କଲି; କିନ୍ତୁ ମୋ ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ। ଜାନକୀଙ୍କ ସହିତ କଥା ହେବାର ଉପାୟ ମୁଁ ଚିନ୍ତା କଲି।
5.58.94
इक्ष्वाकुकुलवंशस्तु स्तुतो मम पुरस्कृतः।
श्रुत्वा तु गदितां वाचं राजर्षिगणभूषिताम् ॥ ५.५८.९४ ॥
ମୁଁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କୁଳର ବଂଶର ପ୍ରଶଂସା କରି ଆଗରେ ରଖିଲି। ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କ ଗଣରେ ଶୋଭିତ ସେହି ବାଣୀ ଶୁଣି...
5.58.95
प्रत्यभाषत मां देवी बाष्पैः पिहितलोचना।
कस्त्वं केन कथं चेह प्राप्तो वानरपुङ्गव ॥ ५.५८.९५ ॥
ଦେବୀ (ସୀତା) ଲୁହ ଭରା ଆଖିରେ ମୋତେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ତୁମେ କିଏ? କାହା ଦ୍ୱାରା, କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ?'
5.58.96
का च रामेण ते प्रीतिस्तन्मे शंसितुमर्हसि।
तस्यास्तद् वचनं श्रुत्वा अहमप्यब्रुवं वचः ॥ ५.५८.९६ ॥
'ରାମଙ୍କ ସହିତ ତୁମର କ'ଣ ସମ୍ପର୍କ? ତାହା ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ।' ତାଙ୍କର ସେହି ବାଣୀ ଶୁଣି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲି।
5.58.97
देवि रामस्य भर्तुस्ते सहायो भीमविक्रमः।
सुग्रीवो नाम विक्रान्तो वानरेन्द्रो महाबलः ॥ ५.५८.९७ ॥
ହେ ଦେବୀ! ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ରାମଙ୍କର ସହାୟକ ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ, ବୀର ଏବଂ ମହାବଳଶାଳୀ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ନାମକ ଅଛନ୍ତି।
5.58.98
तस्य मां विद्धि भृत्यं त्वं हनूमन्तमिहागतम्।
भर्त्रा सम्प्रहितस्तुभ्यं रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ५.५८.९८ ॥
ମୋତେ ତାଙ୍କର ସେବକ ହନୁମାନ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତୁ, ଯିଏ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ରାମ ହିଁ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ମୋତେ ପଠାଇଛନ୍ତି।
5.58.99
इदं तु पुरुषव्याघ्रः श्रीमान् दाशरथिः स्वयम्।
अङ्गुलीयमभिज्ञानमदात् तुभ्यं यशस्विनि ॥ ५.५८.९९ ॥
ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରୀମାନ ଦଶରଥପୁତ୍ରଙ୍କ ସ୍ୱୟଂ ଏହି ଆଙ୍ଗୁଠି ଆପଣଙ୍କୁ ଚିହ୍ନ ରୂପେ ଦେଇଛନ୍ତି, ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ!
5.58.100
तदिच्छामि त्वयाज्ञप्तं देवि किं करवाण्यहम्।
रामलक्ष्मणयोः पार्श्वं नयामि त्वां किमुत्तरम् ॥ ५.५८.१०० ॥
ତେଣୁ ହେ ଦେବୀ, ଆପଣ ଆଜ୍ଞା କରନ୍ତୁ ବୋଲି ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ମୁଁ କ'ଣ କରିବି? ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆପଣଙ୍କୁ ନେଇଯିବି କି, ନା ଆପଣ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେବେ?
5.58.101
एतच्छ्रुत्वा विदित्वा च सीता जनकनन्दिनी।
आह रावणमुत्पाट्य राघवो मां नयत्विति ॥ ५.५८.१०१ ॥
ଏହା ଶୁଣି ଓ ବୁଝି ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା ସୀତା କହିଲେ, "ରାଘବ ରାବଣଙ୍କୁ ଉତ୍ପାଟନ କରି ମୋତେ ନେଉନ୍ତୁ।"
5.58.102
प्रणम्य शिरसा देवीमहमार्यामनिन्दिताम्।
राघवस्य मनोह्लादमभिज्ञानमयाचिषम् ॥ ५.५८.१०२ ॥
ସେହି ଦେବୀ, ଆର୍ଯ୍ୟା, ନିଷ୍କଳଙ୍କ ସୀତାଙ୍କୁ ମସ୍ତକ ନତ କରି ପ୍ରଣାମ କରି, ରାଘବଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବା ପରି ଚିହ୍ନ ମୁଁ ମାଗିଲି।
5.58.103
अथ मामब्रवीत् सीता गृह्यतामयमुत्तमः।
मणिर्येन महाबाहू रामस्त्वां बहु मन्यते ॥ ५.५८.१०३ ॥
ତା'ପରେ ସୀତା ମୋତେ କହିଲେ, "ମହାବାହୁ, ଏହି ଉତ୍ତମ ମଣି ନିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ରାମ ତୁମକୁ ବହୁତ ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତି।"
5.58.104
इत्युक्त्वा तु वरारोहा मणिप्रवरमुत्तमम्।
प्रायच्छत् परमोद्विग्ना वाचा मां संदिदेश ह ॥ ५.५८.१०४ ॥
ଏହା କହି, ସେହି ସୁନ୍ଦର କଟିବିଶିଷ୍ଟା ନାରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ସେହି ଉତ୍ତମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି ମୋତେ ଦେଲେ ଏବଂ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ସନ୍ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
5.58.105
ततस्तस्यै प्रणम्याहं राजपुत्र्यै समाहितः।
प्रदक्षिणं परिक्राममिहाभ्युद्गतमानसः ॥ ५.५८.१०५ ॥
ତାପରେ ମୁଁ ସେହି ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲି, ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ ହୋଇ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ମନରେ ଏଠାରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଓ ପରିକ୍ରମା କଲି।
5.58.106
उत्तरं पुनरेवाह निश्चित्य मनसा तदा।
हनूमन् मम वृत्तान्तं वक्तुमर्हसि राघवे ॥ ५.५८.१०६ ॥
ତା'ପରେ ମନେ ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ ପୁଣି କହିଲେ, "ହନୁମାନ, ତୁମେ ରାଘବଙ୍କୁ ମୋ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିବାକୁ ହେବ।"
5.58.107
यथा श्रुत्वैव नचिरात् तावुभौ रामलक्ष्मणौ।
सुग्रीवसहितौ वीरावुपेयातां तथा कुरु ॥ ५.५८.१०७ ॥
"ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ଅଚିରେ ସେହି ଦୁଇ ବୀର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିବେ, ଏପରି କର।"
5.58.108
यदन्यथा भवेदेतद् द्वौ मासौ जीवितं मम।
न मां द्रक्ष्यति काकुत्स्थो म्रिये साहमनाथवत् ॥ ५.५८.१०८ ॥
"ଯଦି ତାହା ନ ହୁଏ, ତେବେ ମୋ ଜୀବନ କେବଳ ଦୁଇ ମାସ ରହିବ। କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ମୋତେ ଦେଖିବେ ନାହିଁ, ଆଉ ମୁଁ ଅନାଥା ପରି ମରିବି।"
5.58.109
तच्छ्रुत्वा करुणं वाक्यं क्रोधो मामभ्यवर्तत।
उत्तरं च मया दृष्टं कार्यशेषमनन्तरम् ॥ ५.५८.१०९ ॥
ସେହି କରୁଣ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମୋର କ୍ରୋଧ ଉଠିଲା; ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ମୁଁ ଅବଶିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲି।
5.58.110
ततोऽवर्धत मे कायस्तदा पर्वतसंनिभः।
युद्धाकाङ्क्षी वनं तस्य विनाशयितुमारभे ॥ ५.५८.११० ॥
ସେତେବେଳେ ମୋ ଶରୀର ପର୍ବତ ପରି ବଢ଼ିଗଲା; ଯୁଦ୍ଧର ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ବନ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲି।
5.58.111
तद् भग्नं वनखण्डं तु भ्रान्तत्रस्तमृगद्विजम्।
प्रतिबुद्ध्य निरीक्षन्ते राक्षस्यो विकृताननाः ॥ ५.५८.१११ ॥
ସେହି ଭଗ୍ନ ବନଖଣ୍ଡରେ ଭୀତ ଓ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ମୃଗ-ପକ୍ଷୀ ଦେଖି, ଜାଗ୍ରତ ବିକୃତମୁଖୀ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଚାରିଆଡ଼େ ଦେଖିଲେ।
5.58.112
मां च दृष्ट्वा वने तस्मिन् समागम्य ततस्ततः।
ताः समभ्यागताः क्षिप्रं रावणायाचचक्षिरे ॥ ५.५८.११२ ॥
ସେହି ବନରେ ମୋତେ ଦେଖି, ସେମାନେ ଚାରିଆଡ଼ୁ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଆସି ରାବଣଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
5.58.113
राजन् वनमिदं दुर्गं तव भग्नं दुरात्मना।
वानरेण ह्यविज्ञाय तव वीर्यं महाबल ॥ ५.५८.११३ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଦୁର୍ଗମ ବନ ଜଣେ ଦୁରାତ୍ମା ବାନର ଭାଙ୍ଗିଦେଇଛି; ହେ ମହାବଳ, ଆପଣଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ନ ଜାଣି ସେ ଏହା କରିଛି।
5.58.114
तस्य दुर्बुद्धिता राजंस्तव विप्रियकारिणः।
वधमाज्ञापय क्षिप्रं यथासौ न पुनर्व्रजेत् ॥ ५.५८.११४ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଆପଣଙ୍କର ଅପ୍ରିୟ କରିଥିବା ସେହି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିକୁ ଶୀଘ୍ର ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡର ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯେପରି ସେ ପୁଣି ନ ଆସେ।
5.58.115
तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रेण विसृष्टा बहुदुर्जयाः।
राक्षसाः किंकरा नाम रावणस्य मनोऽनुगाः ॥ ५.५८.११५ ॥
ଏହା ଶୁଣି ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା, ଅତି ଦୁର୍ଜୟ କିଙ୍କର ନାମକ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ରାବଣଙ୍କ ମନର ଅନୁଗାମୀ ଥିଲେ।
5.58.116
तेषामशीतिसाहस्रं शूलमुद्गरपाणिनाम्।
मया तस्मिन् वनोद्देशे परिघेण निषूदितम् ॥ ५.५८.११६ ॥
ଶୂଳ ଓ ମୁଦ୍ଗର ହାତରେ ଧରିଥିବା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଶୀ ହଜାରକୁ ସେହି ବନପ୍ରଦେଶରେ ମୁଁ ପରିଘ ଦ୍ୱାରା ବଧ କରିଥିଲି।
5.58.117
तेषां तु हतशिष्टा ये ते गता लघुविक्रमाः।
निहतं च मया सैन्यं रावणायाचचक्षिरे ॥ ५.५८.११७ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁମାନେ ହତ ହେବାରୁ ବଞ୍ଚିଗଲେ, ସେହି ଦ୍ରୁତ ପରାକ୍ରମୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ପଳାଇ ଯାଇ ରାବଣଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ ଯେ ସୈନ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଛି।
5.58.118
ततो मे बुद्धिरुत्पन्ना चैत्यप्रासादमुत्तमम्।
तत्रस्थान् राक्षसान् हत्वा शतं स्तम्भेन वै पुनः ॥ ५.५८.११८ ॥
ତା'ପରେ ମୋ ମନରେ ଏକ ବିଚାର ଉଠିଲା: ସେହି ଉତ୍ତମ ଚୈତ୍ୟପ୍ରାସାଦରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଶହେ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପୁଣି ସ୍ତମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ତାହା ଭାଙ୍ଗିବା।
5.58.119
ललामभूतो लङ्काया मया विध्वंसितो रुषा।
ततः प्रहस्तस्य सुतं जम्बुमालिनमादिशत् ॥ ५.५८.११९ ॥
ଲଙ୍କାର ଅଳଙ୍କାରସ୍ୱରୂପ ସେହି ପ୍ରାସାଦକୁ ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲି। ତା'ପରେ ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜମ୍ବୁମାଳୀଙ୍କୁ (ମୋ ବିରୁଦ୍ଧରେ) ପଠାଯାଇଲା।
5.58.120
राक्षसैर्बहुभिः सार्धं घोररूपैर्भयानकैः।
तमहं बलसम्पन्नं राक्षसं रणकोविदम् ॥ ५.५८.१२० ॥
ବହୁ ଘୋର ରୂପ ଓ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ, ବଳଶାଳୀ ଓ ରଣକୁଶଳ ସେହି ରାକ୍ଷସକୁ ମୁଁ (ସାମ୍ନା କଲି)।
5.58.121
परिघेणातिघोरेण सूदयामि सहानुगम्।
तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्तु मन्त्रिपुत्रान् महाबलान् ॥ ५.५८.१२१ ॥
"ଅତି ଭୟଙ୍କର ପରିଘ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଚରଙ୍କ ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବି।" ଏହା ଶୁଣି ରାକ୍ଷସରାଜ ମହାବଳ ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ (ପଠାଇଲେ)।
5.58.122
पदातिबलसम्पन्नान् प्रेषयामास रावणः।
परिघेणैव तान् सर्वान् नयामि यमसादनम् ॥ ५.५८.१२२ ॥
ପଦାତିକ ସେନାରେ ସମ୍ପନ୍ନ ସେମାନଙ୍କୁ ରାବଣ ପଠାଇଲେ। "ପରିଘ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଯମସଦନକୁ ପଠାଇବି।"
5.58.123
मन्त्रिपुत्रान् हतान् श्रुत्वा समरे लघुविक्रमान्।
पञ्च सेनाग्रगान् शूरान् प्रेषयामास रावणः ॥ ५.५८.१२३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୁତବିକ୍ରମ ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ରମାନେ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି ଶୁଣି, ରାବଣ ସେନାଗ୍ରରେ ଚାଲୁଥିବା ପାଞ୍ଚ ଶୂରଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
5.58.124
तानहं सहसैन्यान् वै सर्वानेवाभ्यसूदयम्।
ततः पुनर्दशग्रीवः पुत्रमक्षं महाबलम् ॥ ५.५८.१२४ ॥
ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ସେନା ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କଲି। ତା'ପରେ ଦଶଗ୍ରୀବ ପୁନର୍ବାର ମହାବଳ ପୁତ୍ର ଅକ୍ଷକୁ ପଠାଇଲେ।
5.58.125
बहुभी राक्षसैः सार्धं प्रेषयामास संयुगे।
तं तु मन्दोदरीपुत्रं कुमारं रणपण्डितम् ॥ ५.५८.१२५ ॥
ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପଠାଇଲେ — ମଣ୍ଡୋଦରୀଙ୍କ ସେହି ପୁତ୍ର, ରଣନିପୁଣ କୁମାର।
5.58.126
सहसा खं समुद्यन्तं पादयोश्च गृहीतवान्।
तमासीनं शतगुणं भ्रामयित्वा व्यपेषयम् ॥ ५.५८.१२६ ॥
ହଠାତ୍ ଆକାଶକୁ ଉଠିଥିବା ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ପାଦରେ ଧରିଲି; ଶହେ ଥର ଘୂରାଇ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲି।
5.58.127
तमक्षमागतं भग्नं निशम्य स दशाननः।
ततश्चेन्द्रजितं नाम द्वितीयं रावणः सुतम् ॥ ५.५८.१२७ ॥
ଅକ୍ଷ ନିହତ ହେବା ଓ ସେନା ନଷ୍ଟ ହେବାର ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ଦଶମୁଖ ରାବଣ ତା'ପରେ ନିଜର ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
5.58.128
व्यादिदेश सुसंक्रुद्धो बलिनं युद्धदुर्मदम्।
तच्चाप्यहं बलं सर्वं तं च राक्षसपुङ्गवम् ॥ ५.५८.१२८ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ସେହି ବଳବାନ ପୁତ୍ରକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ — ମୋତେ, ମୋର ସମସ୍ତ ବଳକୁ ଓ ସେହି ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ।
5.58.129
नष्टौजसं रणे कृत्वा परं हर्षमुपागतः।
महतापि महाबाहुः प्रत्ययेन महाबलः ॥ ५.५८.१२९ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ତେଜହୀନ କରି ସେହି ମହାବାହୁ, ମହାବଳ ପରମ ହର୍ଷ ପାଇଲେ; ମହାନ ବିଶ୍ୱାସରେ ମଧ୍ୟ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
5.58.130
प्रहितो रावणेनैष सह वीरैर्मदोद्धतैः।
सोऽविषह्यं हि मां बुद्ध्वा स्वसैन्यं चावमर्दितम् ॥ ५.५८.१३० ॥
ରାବଣ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ବୀରମାନଙ୍କ ସହିତ ପଠାଇଥିବା ଏହି (ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ), ମୋତେ ଅଜେୟ ଜାଣି ଓ ନିଜ ସେନାକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଦେଖି—
5.58.131
ब्रह्मणोऽस्त्रेण स तु मां प्रबद्ध्वा चातिवेगिनः।
रज्जुभिश्चापि बध्नन्ति ततो मां तत्र राक्षसाः ॥ ५.५८.१३१ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରେ ମୋତେ ବାନ୍ଧିଲେ; ତା'ପରେ ସେଠାକାର ରାକ୍ଷସମାନେ ଅତିବେଗୀ ମୋତେ ଦଉଡ଼ିରେ ମଧ୍ୟ ବାନ୍ଧିଲେ।
5.58.132
रावणस्य समीपं च गृहीत्वा मामुपागमन्।
दृष्ट्वा सम्भाषितश्चाहं रावणेन दुरात्मना ॥ ५.५८.१३२ ॥
ମୋତେ ଧରି ସେମାନେ ରାବଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆଣିଲେ; ମୋତେ ଦେଖି ସେହି ଦୁରାତ୍ମା ରାବଣ ମୋ ସହିତ କଥା ହେଲେ।
5.58.133
पृष्टश्च लङ्कागमनं राक्षसानां च तं वधम्।
तत्सर्वं च रणे तत्र सीतार्थमुपजल्पितम् ॥ ५.५८.१३३ ॥
ଲଙ୍କାକୁ ଆସିବା, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସେହି ବଧ ଏବଂ ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୀତା ପାଇଁ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସମସ୍ତ ପଚରାଯିବାରୁ ମୁଁ କହିଲି।
5.58.134
तस्यास्तु दर्शनाकाङ्क्षी प्राप्तस्त्वद्भवनं विभो।
मारुतस्यौरसः पुत्रो वानरो हनुमानहम् ॥ ५.५८.१३४ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଭବନକୁ ଆସିଛି। ମୁଁ ବାୟୁଦେବଙ୍କ ଔରସ ପୁତ୍ର ବାନର ହନୁମାନ।
5.58.135
रामदूतं च मां विद्धि सुग्रीवसचिवं कपिम्।
सोऽहं दौत्येन रामस्य त्वत्सकाशमिहागतः ॥ ५.५८.१३५ ॥
ମୋତେ ରାମଙ୍କ ଦୂତ ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ବାନର ବୋଲି ଜାଣ। ରାମଙ୍କ ଦୌତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଛି।
5.58.136
शृणु चापि समादेशं यदहं प्रब्रवीमि ते।
राक्षसेश हरीशस्त्वां वाक्यमाह समाहितम् ॥ ५.५८.१३६ ॥
ହେ ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା କହୁଛି ସେ ସନ୍ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ। ବାନରେଶ୍ୱର ତୁମକୁ ସୁଚିନ୍ତିତ ବାକ୍ୟ କହିଛନ୍ତି।
5.58.137
सुग्रीवश्च महाभागः स त्वां कौशलमब्रवीत्।
धर्मार्थकामसहितं हितं पथ्यमुवाच ह ॥ ५.५८.१३७ ॥
ମହାଭାଗ ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମର କୁଶଳ ପଚାରିଛନ୍ତି। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ସହିତ ହିତକର ଓ ପଥ୍ୟ ବାକ୍ୟ ସେ କହିଛନ୍ତି।
5.58.138
वसतो ऋष्यमूके मे पर्वते विपुलद्रुमे।
राघवो रणविक्रान्तो मित्रत्वं समुपागतः ॥ ५.५८.१३८ ॥
ବିପୁଳ ବୃକ୍ଷଯୁକ୍ତ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତରେ ମୁଁ ବାସ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାକ୍ରମୀ ରାଘବ ମୋ ସହିତ ମୈତ୍ରୀ କଲେ।
5.58.139
तेन मे कथितं राजन् भार्या मे रक्षसा हृता।
तत्र साहाय्यहेतोर्मे समयं कर्तुमर्हसि ॥ ५.५८.१३९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ମୋତେ କହିଲେ ଯେ ଜଣେ ରାକ୍ଷସ ମୋ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ହରଣ କରିଛି। ତେଣୁ ତାଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୋ ସହିତ ଚୁକ୍ତି କରିବା ଆପଣଙ୍କର ଉଚିତ।
5.58.140
वालिना हृतराज्येन सुग्रीवेण सह प्रभुः।
चक्रेऽग्निसाक्षिकं सख्यं राघवः सहलक्ष्मणः ॥ ५.५८.१४० ॥
ବାଳୀ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟହରା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ, ପ୍ରଭୁ ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି ମିତ୍ରତା କଲେ।
5.58.141
तेन वालिनमाहत्य शरेणैकेन संयुगे।
वानराणां महाराजः कृतः सम्प्लवतां प्रभुः ॥ ५.५८.१४१ ॥
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ବାଣରେ ବାଳୀଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଡେଇଁଥିବା ବାନରମାନଙ୍କର ମହାରାଜା ଓ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
5.58.142
तस्य साहाय्यमस्माभिः कार्यं सर्वात्मना त्विह।
तेन प्रस्थापितस्तुभ्यं समीपमिह धर्मतः ॥ ५.५८.१४२ ॥
ଏଠାରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଧର୍ମାନୁସାରେ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି।
5.58.143
क्षिप्रमानीयतां सीता दीयतां राघवस्य च।
यावन्न हरयो वीरा विधमन्ति बलं तव ॥ ५.५८.१४३ ॥
ବୀର ବାନରମାନେ ତୁମ ସେନାକୁ ଛାରଖାର କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ସୀତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣି ରାଘବଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅ।
5.58.144
वानराणां प्रभावोऽयं न केन विदितः पुरा।
देवतानां सकाशं च ये गच्छन्ति निमन्त्रिताः ॥ ५.५८.१४४ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ଯାଉଥିବା ବାନରମାନଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଭାବ ପୂର୍ବରୁ କାହାରିକୁ ଜଣା ନଥିଲା।
5.58.145
मामैक्षत ततो रुष्टश्चक्षुषा प्रदहन्निव ॥ ५.५८.१४५ ॥
ତା'ପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ଆଖିରେ ମୋତେ ଜାଳି ଦେବା ପରି ଚାହିଁଲା।
5.58.146
तेन वध्योऽहमाज्ञप्तो रक्षसा रौद्रकर्मणा।
मत्प्रभावमविज्ञाय रावणेन दुरात्मना ॥ ५.५८.१४६ ॥
ସେହି କ୍ରୂରକର୍ମା ରାକ୍ଷସ, ଦୁରାତ୍ମା ରାବଣ ମୋର ପ୍ରଭାବ ନ ଜାଣି ମୋତେ ବଧ୍ୟ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲା।
5.58.147
ततो विभीषणो नाम तस्य भ्राता महामतिः।
तेन राक्षसराजश्च याचितो मम कारणात् ॥ ५.५८.१४७ ॥
ତା'ପରେ ତା'ର ଭାଇ ମହାମତି ବିଭୀଷଣ ମୋ କାରଣରୁ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ।
5.58.148
नैवं राक्षसशार्दूल त्यज्यतामेष निश्चयः।
राजशास्त्रव्यपेतो हि मार्गः संलक्ष्यते त्वया ॥ ५.५८.१४८ ॥
ହେ ରାକ୍ଷସଶାର୍ଦୂଳ, ଏପରି ନ କର; ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ତ୍ୟାଗ କର। ଏହା ରାଜଶାସ୍ତ୍ରରୁ ଭିନ୍ନ ପଥ ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ।
5.58.149
दूतवध्या न दृष्टा हि राजशास्त्रेषु राक्षस।
दूतेन वेदितव्यं च यथाभिहितवादिना ॥ ५.५८.१४९ ॥
ହେ ରାକ୍ଷସ, ରାଜଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦୂତ ବଧ୍ୟ ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଦୂତ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି ତାହାକୁ ହିଁ କହିବା ଉଚିତ।
5.58.150
सुमहत्यपराधेऽपि दूतस्यातुलविक्रम।
विरूपकरणं दृष्टं न वधोऽस्ति हि शास्त्रतः ॥ ५.५८.१५० ॥
ହେ ଅତୁଳ ପରାକ୍ରମୀ, ବହୁତ ବଡ଼ ଅପରାଧରେ ମଧ୍ୟ ଦୂତ ପାଇଁ କେବଳ ବିରୂପ କରିବାର ଦଣ୍ଡ ଦେଖାଯାଏ; ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ବଧ ନାହିଁ।
5.58.151
विभीषणेनैवमुक्तो रावणः संदिदेश तान्।
राक्षसानेतदेवाद्य लाङ्गूलं दह्यतामिति ॥ ५.५८.१५१ ॥
ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଏପରି କହିବା ପରେ ରାବଣ ସେହି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲା: ଆଜି ହିଁ ଏହାର ଲାଞ୍ଜ ଜାଳି ଦିଅ।
5.58.152
ततस्तस्य वचः श्रुत्वा मम पुच्छं समन्ततः।
वेष्टितं शणवल्कैश्च पट्टैः कार्पासकैस्तथा ॥ ५.५८.१५२ ॥
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ ମୋ ଲାଞ୍ଜକୁ ଚାରିପଟେ ଶଣ ଛାଲ, ଗଛ ଛାଲ, କନା ପଟି ଓ କପା ଦେଇ ବାନ୍ଧି ଦେଲେ।
5.58.153
राक्षसाः सिद्धसंनाहास्ततस्ते चण्डविक्रमाः।
तदादीप्यन्त मे पुच्छं हनन्तः काष्ठमुष्टिभिः ॥ ५.५८.१५३ ॥
ତା'ପରେ ସଜ୍ଜିତ ସେହି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପରାକ୍ରମୀ ରାକ୍ଷସମାନେ କାଠ ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ମାରି ମୋ ଲାଞ୍ଜରେ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଲେ।
5.58.154
बद्धस्य बहुभिः पाशैर्यन्त्रितस्य च राक्षसैः।
न मे पीडाभवत् काचिद् दिदृक्षोर्नगरीं दिवा ॥ ५.५८.१५४ ॥
ରାକ୍ଷସମାନେ ଅନେକ ପାଶ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ବାନ୍ଧି ଜକଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦିନରେ ନଗରୀ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମୋତେ କୌଣସି ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେଲା ନାହିଁ।
5.58.155
ततस्ते राक्षसाः शूरा बद्धं मामग्निसंवृतम्।
अघोषयन् राजमार्गे नगरद्वारमागताः ॥ ५.५८.१५५ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ବୀର ରାକ୍ଷସମାନେ ବାନ୍ଧି ଅଗ୍ନି ଘେରା ମୋତେ ନଗରଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଣି ରାଜପଥରେ ଘୋଷଣା କଲେ।
5.58.156
ततोऽहं सुमहद्रूपं संक्षिप्य पुनरात्मनः।
विमोचयित्वा तं बन्धं प्रकृतिस्थः स्थितः पुनः ॥ ५.५८.१५६ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ମୋର ବିଶାଳ ରୂପକୁ ପୁଣି ସଂକୁଚିତ କରି, ସେ ବନ୍ଧନ ଛଡ଼ାଇ ନିଜ ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାରେ ପୁଣି ଠିଆ ହେଲି।
5.58.157
आयसं परिघं गृह्य तानि रक्षांस्यसूदयम्।
ततस्तन्नगरद्वारं वेगेन प्लुतवानहम् ॥ ५.५८.१५७ ॥
ଲୌହ ପରିଘ ଧରି ମୁଁ ସେହି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲି। ତା'ପରେ ବେଗରେ ମୁଁ ସେହି ନଗରଦ୍ୱାର ଆଡ଼କୁ ଡେଇଁଲି।
5.58.158
पुच्छेन च प्रदीप्तेन तां पुरीं साट्टगोपुराम्।
दहाम्यहमसम्भ्रान्तो युगान्ताग्निरिव प्रजाः ॥ ५.५८.१५८ ॥
ଜଳନ୍ତା ଲାଞ୍ଜରେ ସେହି ନଗରୀକୁ, ଏହାର ଅଟ୍ଟାଳିକା ଓ ଗୋପୁର ସହିତ, ଯୁଗାନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଯେପରି ଦହେ, ସେପରି ମୁଁ ନିର୍ଭୟରେ ଦହିଲି।
5.58.159
विनष्टा जानकी व्यक्तं न ह्यदग्धः प्रदृश्यते।
लङ्कायाः कश्चिदुद्देशः सर्वा भस्मीकृता पुरी ॥ ५.५८.१५९ ॥
ଜାନକୀ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବେ; ଲଙ୍କାର କୌଣସି ଅଂଶ ଅଦଗ୍ଧ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ; ସମଗ୍ର ନଗରୀ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୋଇଛି।
5.58.160
दहता च मया लङ्कां दग्धा सीता न संशयः।
रामस्य च महत्कार्यं मयेदं विफलीकृतम् ॥ ५.५८.१६० ॥
ଲଙ୍କାକୁ ଦହନ କରିବା ସମୟରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସୀତା ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବିଫଳ କରାଗଲା।
5.58.161
ततोऽहं वाचमश्रौषं चारणानां शुभाक्षराम् ॥ ५.५८.१६१ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ଚାରଣମାନଙ୍କର ଶୁଭାକ୍ଷର ବାଣୀ ଶୁଣିଲି।
5.58.162
जानकी न च दग्धेति विस्मयोदन्तभाषिणाम्।
ततो मे बुद्धिरुत्पन्ना श्रुत्वा तामद्भुतां गिरम् ॥ ५.५८.१६२ ॥
"ଜାନକୀ ଦଗ୍ଧ ହୋଇନାହାଁନ୍ତି" ବୋଲି ବିସ୍ମୟରେ କହୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ବାଣୀ ଶୁଣି ମୋ ମନରେ ଏକ ଚିନ୍ତା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।
5.58.163
अदग्धा जानकीत्येव निमित्तैश्चोपलक्षितम्।
दीप्यमाने तु लाङ्गूले न मां दहति पावकः ॥ ५.५८.१६३ ॥
ଜାନକୀ ଦଗ୍ଧ ହୋଇନାହାଁନ୍ତି, ଏହା ଶୁଭାଶୁଭ ଚିହ୍ନରୁ ମଧ୍ୟ ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା; ଲାଞ୍ଜ ଜଳୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି ମୋତେ ଦହନ କରୁନାହିଁ।
5.58.164
हृदयं च प्रहृष्टं मे वाताः सुरभिगन्धिनः।
तैर्निमित्तैश्च दृष्टार्थैः कारणैश्च महागुणैः ॥ ५.५८.१६४ ॥
ମୋ ହୃଦୟ ହର୍ଷିତ ହୋଇଛି; ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ବହୁଛି; ସେହି ଶୁଭାଶୁଭ ଚିହ୍ନ, ଦୃଶ୍ୟମାନ ଲକ୍ଷଣ ଓ ମହାଗୁଣୀ କାରଣରୁ [ହର୍ଷ]।
5.58.165
ऋषिवाक्यैश्च दृष्टार्थैरभवं हृष्टमानसः।
पुनर्दृष्टा च वैदेही विसृष्टश्च तया पुनः ॥ ५.५८.१६५ ॥
ଋଷିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଓ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଚିହ୍ନରୁ ମୋ ମନ ହର୍ଷିତ ହେଲା; ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ଦେଖିଲି, ଓ ତାଙ୍କଠାରୁ ପୁନର୍ବାର ବିଦାୟ ନେଲି।
5.58.166
ततः पर्वतमासाद्य तत्रारिष्टमहं पुनः।
प्रतिप्लवनमारेभे युष्मद्दर्शनकाङ्क्षया ॥ ५.५८.१६६ ॥
ଏବେ ସେହି ପର୍ବତରେ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ଅରିଷ୍ଟରୁ ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ଡେଇଁବା ଆରମ୍ଭ କଲି; ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ।
5.58.167
ततः श्वसनचन्द्रार्कसिद्धगन्धर्वसेवितम्।
पन्थानमहमाक्रम्य भवतो दृष्टवानिह ॥ ५.५८.१६७ ॥
ଏବେ ପବନ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ସେବିତ ପଥ ପାର ହୋଇ, ଏଠାରେ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।
5.58.168
राघवस्य प्रसादेन भवतां चैव तेजसा।
सुग्रीवस्य च कार्यार्थं मया सर्वमनुष्ठितम् ॥ ५.५८.१६८ ॥
ରାଘବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ଆପଣମାନଙ୍କ ତେଜରେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ସବୁ ସମ୍ପନ୍ନ କଲି।
5.58.169
एतत् सर्वं मया तत्र यथावदुपपादितम्।
तत्र यन्न कृतं शेषं तत् सर्वं क्रियतामिति ॥ ५.५८.१६९ ॥
ସେଠାରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯଥାବତ୍ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥିବା ସବୁ ଏହି। ସେଠାରେ ଯାହା କରାଯାଇ ନ ଥିଲା ଓ ଶେଷ ରହିଥିଲା, ତାହା ସବୁ ଏବେ କରାଯାଉ।