వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 5.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.58.1
ततस्तस्य गिरेः शृङ्गे महेन्द्रस्य महाबलाः।
हनुमत्प्रमुखाः प्रीतिं हरयो जग्मुरुत्तमाम् ॥ ५.५८.१ ॥
అప్పుడు మహేంద్ర పర్వత శిఖరంపై హనుమంతుడు ముఖ్యులుగా ఉన్న ఆ మహాబలులైన వానరులు అత్యుత్తమమైన ఆనందాన్ని పొందారు।
5.58.2
प्रीतिमत्सूपविष्टेषु वानरेषु महात्मसु।
तं ततः प्रतिसंहृष्टः प्रीतियुक्तं महाकपिम् ॥ ५.५८.२ ॥
ఆనందంగా చక్కగా కూర్చున్న మహాత్ములైన వానరుల మధ్య, ప్రేమతో నిండిన ఆ మహాకపిని వారు మిక్కిలి సంతోషంతో చూశారు।
5.58.3
जाम्बवान् कार्यवृत्तान्तमपृच्छदनिलात्मजम्।
कथं दृष्टा त्वया देवी कथं वा तत्र वर्तते ॥ ५.५८.३ ॥
జాంబవంతుడు వాయుపుత్రుడిని (హనుమంతుడిని) కార్య వృత్తాంతం అడిగాడు: 'నువ్వు దేవిని ఎలా చూశావు? ఆమె అక్కడ ఎలా ఉంది?'
5.58.4
तस्यां चापि कथं वृत्तः क्रूरकर्मा दशाननः।
तत्त्वतः सर्वमेतन्नः प्रब्रूहि त्वं महाकपे ॥ ५.५८.४ ॥
ఆమె పట్ల క్రూరకర్ముడైన దశాననుడు ఎలా ప్రవర్తించాడు? ఓ మహాకపీ, ఇవన్నీ సత్యంగా మాకు నువ్వు చెప్పు.
5.58.5
सम्मार्गिता कथं देवी किं च सा प्रत्यभाषत।
श्रुतार्थाश्चिन्तयिष्यामो भूयः कार्यविनिश्चयम् ॥ ५.५८.५ ॥
దేవిని ఎలా వెదకారు? ఆమె ఏమని జవాబిచ్చింది? విషయం విన్న తర్వాత కార్య నిర్ణయాన్ని మేము మళ్ళీ ఆలోచిస్తాము.
5.58.6
यश्चार्थस्तत्र वक्तव्यो गतैरस्माभिरात्मवान्।
रक्षितव्यं च यत्तत्र तद् भवान् व्याकरोतु नः ॥ ५.५८.६ ॥
అక్కడికి వెళ్ళినప్పుడు మేము ఏమి చెప్పాలో, అక్కడ ఏమి కాపాడాలో, అది మీరు మాకు వివరించండి.
5.58.7
स नियुक्तस्ततस्तेन सम्प्रहृष्टतनूरुहः।
नमस्यन् शिरसा देव्यै सीतायै प्रत्यभाषत ॥ ५.५८.७ ॥
అతనిచే ఇలా నియమించబడి, ఆనందంతో రోమాంచితుడైన అతడు, తల వంచి దేవి సీతకు నమస్కరిస్తూ ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు.
5.58.8
प्रत्यक्षमेव भवतां महेन्द्राग्रात् खमाप्लुतः।
उदधेर्दक्षिणं पारं काङ्क्षमाणः समाहितः ॥ ५.५८.८ ॥
మీ అందరి ఎదుటే మహేంద్ర పర్వత శిఖరం నుండి ఆకాశంలోకి ఉరికాను; సముద్రపు దక్షిణ తీరాన్ని చేరాలనే కోరికతో, ఏకాగ్రచిత్తుడనై.
5.58.9
गच्छतश्च हि मे घोरं विघ्नरूपमिवाभवत्।
काञ्चनं शिखरं दिव्यं पश्यामि सुमनोहरम् ॥ ५.५८.९ ॥
నేను వెళ్తుండగా అది భయంకరమైన అడ్డంకి రూపంలా మారింది; ఒక దివ్యమైన, అత్యంత మనోహరమైన బంగారు శిఖరాన్ని నేను చూశాను.
5.58.10
स्थितं पन्थानमावृत्य मेने विघ्नं च तं नगम्।
उपसंगम्य तं दिव्यं काञ्चनं नगमुत्तमम् ॥ ५.५८.१० ॥
దారికి అడ్డంగా నిలిచిన ఆ పర్వతాన్ని అతడు అడ్డంకిగా భావించాడు; తరువాత ఆ దివ్యమైన, బంగారు, ఉత్తమ పర్వతాన్ని సమీపించి.
5.58.11
कृता मे मनसा बुद्धिर्भेत्तव्योऽयं मयेति च।
प्रहतस्य मया तस्य लाङ्गूलेन महागिरेः ॥ ५.५८.११ ॥
'ఇది నేను పగలగొట్టాలి' అని నా మనసులో నిశ్చయించుకున్నాను; ఆ మహా పర్వతాన్ని నేను నా తోకతో కొట్టాను.
5.58.12
शिखरं सूर्यसंकाशं व्यशीर्यत सहस्रधा।
व्यवसायं च तं बुद्ध्वा स होवाच महागिरिः ॥ ५.५८.१२ ॥
సూర్యునిలా ప్రకాశించే ఆ శిఖరం వేయి ముక్కలుగా చీలిపోయింది; ఆ సంకల్పాన్ని తెలుసుకున్న ఆ మహాపర్వతం ఇలా అన్నది.
5.58.13
पुत्रेति मधुरां वाणीं मनः प्रह्लादयन्निव।
पितृव्यं चापि मां विद्धि सखायं मातरिश्वनः ॥ ५.५८.१३ ॥
పుత్రా, మధురమైన మాటలతో మనసును ఆనందింపజేస్తూ (ఇలా అన్నాడు): నన్ను నీ పినతండ్రిగా, మాతరిశ్వుని మిత్రునిగా తెలుసుకో.
5.58.14
मैनाकमिति विख्यातं निवसन्तं महोदधौ।
पक्षवन्तः पुरा पुत्र बभूवुः पर्वतोत्तमाः ॥ ५.५८.१४ ॥
కుమారా, మహాసముద్రంలో నివసించే, 'మైనాకుడు' అనే ప్రసిద్ధుడను నేను. పూర్వం శ్రేష్ఠమైన పర్వతాలకు రెక్కలుండేవి.
5.58.15
छन्दतः पृथिवीं चेरुर्बाधमानाः समन्ततः।
श्रुत्वा नगानां चरितं महेन्द्रः पाकशासनः ॥ ५.५८.१५ ॥
వారు ఇష్టానుసారం భూమి అంతటా సంచరిస్తూ బాధించారు. పర్వతాల ఆ ప్రవర్తనను విని పాకశాసనుడైన మహేంద్రుడు...
5.58.16
वज्रेण भगवान् पक्षौ चिच्छेदैषां सहस्रशः।
अहं तु मोचितस्तस्मात् तव पित्रा महात्मना ॥ ५.५८.१६ ॥
భగవంతుడైన ఇంద్రుడు వజ్రంతో వారి రెక్కలను వేలసార్లు ఖండించాడు. అయితే నన్ను నీ మహాత్ముడైన తండ్రి ఆ ఆపద నుండి రక్షించాడు.
5.58.17
मारुतेन तदा वत्स प्रक्षिप्तो वरुणालये।
राघवस्य मया साह्ये वर्तितव्यमरिंदम ॥ ५.५८.१७ ॥
అప్పుడు వాయువు చేత, వత్సా, నేను వరుణాలయంలో (సముద్రంలో) పడవేయబడ్డాను. శత్రుదమనా, రాఘవునికి (రాముడికి) సహాయంగా నేను ప్రవర్తించాలి.
5.58.18
रामो धर्मभृतां श्रेष्ठो महेन्द्रसमविक्रमः।
एतच्छ्रुत्वा मया तस्य मैनाकस्य महात्मनः ॥ ५.५८.१८ ॥
ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడు, మహేంద్రునితో సమాన పరాక్రమం గలవాడు రాముడు — ఇది ఆ మహాత్ముడు మైనాకుని మాటగా విని, నేను...
5.58.19
कार्यमावेद्य च गिरेरुद्धतं वै मनो मम।
तेन चाहमनुज्ञातो मैनाकेन महात्मना ॥ ५.५८.१९ ॥
పని తెలిపినప్పుడు పర్వతుని ఉద్వేగభరితమైన మనసు నన్ను ప్రేరేపించింది; ఆ మహాత్ముడైన మైనాకుని అనుమతితో నేను వెళ్లాను.
5.58.20
स चाप्यन्तर्हितः शैलो मानुषेण वपुष्मता।
शरीरेण महाशैलः शैलेन च महोदधौ ॥ ५.५८.२० ॥
ఆ పర్వతం కూడా మానవ రూపంతో మహాసముద్రంలో అదృశ్యమైంది; ఆ మహాపర్వతం తన శరీరంతో పర్వతంతో కలిసి సముద్రంలో మాయమైంది.
5.58.21
उत्तमं जवमास्थाय शेषमध्वानमास्थितः।
ततोऽहं सुचिरं कालं जवेनाभ्यगमं पथि ॥ ५.५८.२१ ॥
ఉత్తమ వేగాన్ని అవలంబించి మిగిలిన దారిలో సాగాను; తరువాత చాలా సేపు వేగంగా మార్గంలో వెళ్లాను.
5.58.22
ततः पश्याम्यहं देवीं सुरसां नागमातरम्।
समुद्रमध्ये सा देवी वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ५.५८.२२ ॥
అప్పుడు సముద్ర మధ్యంలో నాగుల తల్లి దేవి సురసను నేను చూశాను; ఆ దేవి ఈ మాటలు పలికింది.
5.58.23
मम भक्ष्यः प्रदिष्टस्त्वममरैर्हरिसत्तम।
ततस्त्वां भक्षयिष्यामि विहितस्त्वं हि मे सुरैः ॥ ५.५८.२३ ॥
వానరశ్రేష్ఠా, దేవతలు నిన్ను నాకు ఆహారంగా నియమించారు; కాబట్టి నేను నిన్ను తింటాను, దేవతలు నిన్ను నా కోసమే విధించారు.
5.58.24
एवमुक्तः सुरसया प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः।
विवर्णवदनो भूत्वा वाक्यं चेदमुदीरयम् ॥ ५.५८.२४ ॥
సురస ఈవిధంగా చెప్పగా, చేతులు జోడించి నమస్కరిస్తూ నిలుచున్నాను; ముఖం వివర్ణమై ఈ మాటలు పలికాను.
5.58.25
रामो दाशरथिः श्रीमान् प्रविष्टो दण्डकावनम्।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया च परंतपः ॥ ५.५८.२५ ॥
దశరథ కుమారుడు, తేజోవంతుడైన రాముడు, శత్రువులను దహించేవాడు, తమ్ముడు లక్ష్మణునితో మరియు సీతతో కలిసి దండక వనంలో ప్రవేశించాడు.
5.58.26
तस्य सीता हृता भार्या रावणेन दुरात्मना।
तस्याः सकाशं दूतोऽहं गमिष्ये रामशासनात् ॥ ५.५८.२६ ॥
ఆయన భార్య సీతను దురాత్ముడైన రావణుడు అపహరించాడు. రాముని ఆజ్ఞతో నేను ఆమె దగ్గరకు దూతగా వెళ్తాను.
5.58.27
कर्तुमर्हसि रामस्य साहाय्यं विषये सती।
अथवा मैथिलीं दृष्ट्वा रामं चाक्लिष्टकारिणम् ॥ ५.५८.२७ ॥
ఓ సాధ్వీ, ఈ ప్రాంతంలో రాముడికి సహాయం చేయదగినదానివి నీవు. లేదా మైథిలిని చూసి, అలసట లేకుండా కార్యాలు సాధించే రాముని చూసి...
5.58.28
आगमिष्यामि ते वक्त्रं सत्यं प्रतिशृणोमि ते।
एवमुक्ता मया सा तु सुरसा कामरूपिणी ॥ ५.५८.२८ ॥
నీ ముఖంలో ప్రవేశిస్తాను, ఇది నిజం, నీకు మాట ఇస్తున్నాను. నేను ఇలా చెప్పగానే, ఇష్టరూపం ధరించగల సురస...
5.58.29
अब्रवीन्नातिवर्तेत कश्चिदेष वरो मम।
एवमुक्तः सुरसया दशयोजनमायतः ॥ ५.५८.२९ ॥
"నా ఈ వరాన్ని ఎవరూ అతిక్రమించకూడదు" అని ఆమె అన్నది. సురస ఇలా అనగా నేను పది యోజనాల పొడవు పెరిగాను.
5.58.30
ततोऽर्धगुणविस्तारो बभूवाहं क्षणेन तु।
मत्प्रमाणाधिकं चैव व्यादितं तु मुखं तया ॥ ५.५८.३० ॥
అప్పుడు క్షణంలో నేను ఆమె విస్తారంలో సగానికి మించి పెరిగాను. ఆమె నా పరిమాణానికి మించి తన ముఖాన్ని తెరిచింది.
5.58.31
तद् दृष्ट्वा व्यादितं त्वास्यं ह्रस्वं ह्यकरवं पुनः।
तस्मिन् मुहूर्ते च पुनर्बभूवाङ्गुष्ठसम्मितः ॥ ५.५८.३१ ॥
ఆమె తెరిచిన నోటిని చూసి నేను వెంటనే నన్ను చిన్నదిగా చేసుకున్నాను; ఆ క్షణంలోనే మళ్లీ బొటనవేలు పరిమాణంలో అయ్యాను.
5.58.32
अभिपत्याशु तद्वक्त्रं निर्गतोऽहं ततः क्षणात् ।
अब्रवीत् सुरसा देवी स्वेन रूपेण मां पुनः ॥ ५.५८.३२ ॥
వేగంగా ఆమె నోటిలో దూరి క్షణంలో బయటకు వచ్చాను. అప్పుడు దేవి సురస తన సహజ రూపంతో మళ్లీ నాతో మాట్లాడింది.
5.58.33
अर्थसिद्धौ हरिश्रेष्ठ गच्छ सौम्य यथासुखम्।
समानय च वैदेहीं राघवेण महात्मना ॥ ५.५८.३३ ॥
వానరశ్రేష్ఠా, నీ కార్యం సిద్ధించుగాక. సౌమ్యుడా, సుఖంగా వెళ్లు; మహాత్ముడైన రాఘవునితో వైదేహిని తీసుకురా.
5.58.34
सुखी भव महाबाहो प्रीतास्मि तव वानर।
ततोऽहं साधुसाध्वीति सर्वभूतैः प्रशंसितः ॥ ५.५८.३४ ॥
మహాబాహో, వానరా, సుఖంగా ఉండు; నీపట్ల నేను సంతోషించాను. అప్పుడు సర్వప్రాణులు 'సాధు, సాధు' అని నన్ను ప్రశంసించాయి.
5.58.35
ततोऽन्तरिक्षं विपुलं प्लुतोऽहं गरुडो यथा।
छाया मे निगृहीता च न च पश्यामि किंचन ॥ ५.५८.३५ ॥
అప్పుడు గరుడుని వలె విశాలమైన ఆకాశంలోకి ఎగిరాను; కానీ నా నీడ బంధించబడింది, నాకు ఏమీ కనిపించలేదు.
5.58.36
सोऽहं विगतवेगस्तु दिशो दश विलोकयन्।
न किंचित् तत्र पश्यामि येन मे विहता गतिः ॥ ५.५८.३६ ॥
నా వేగం తగ్గిపోయి పది దిక్కులూ చూశాను; నా గతిని అడ్డుకున్నది ఏదీ అక్కడ కనిపించలేదు.
5.58.37
अथ मे बुद्धिरुत्पन्ना किंनाम गमने मम।
ईदृशो विघ्न उत्पन्नो रूपमत्र न दृश्यते ॥ ५.५८.३७ ॥
అప్పుడు నా మనసులో ఒక ఆలోచన కలిగింది: వెళ్ళే దారిలో నాకు ఇలాంటి అడ్డంకి ఎందుకు వచ్చింది? ఇక్కడ ఏ రూపమూ కనిపించడం లేదు.
5.58.38
अधोभागे तु मे दृष्टिः शोचतः पतिता तदा।
तत्राद्राक्षमहं भीमां राक्षसीं सलिलेशयाम् ॥ ५.५८.३८ ॥
దుఃఖిస్తున్న నా దృష్టి అప్పుడు క్రిందికి వాలింది. అక్కడ నీటిలో పడుకుని ఉన్న ఒక భయంకరమైన రాక్షసిని నేను చూశాను.
5.58.39
प्रहस्य च महानादमुक्तोऽहं भीमया तया।
अवस्थितमसम्भ्रान्तमिदं वाक्यमशोभनम् ॥ ५.५८.३९ ॥
ఆ భయంకరి పెద్దగా నవ్వుతూ మాట్లాడింది. చలించకుండా నిలబడిన నాతో ఆమె ఈ అనుచిత మాటలు అన్నది.
5.58.40
क्वासि गन्ता महाकाय क्षुधिताया ममेप्सितः।
भक्षः प्रीणय मे देहं चिरमाहारवर्जितम् ॥ ५.५८.४० ॥
ఓ మహాకాయుడా, ఎక్కడికి వెళ్తావు? ఆకలితో ఉన్న నాకు నువ్వు కోరిన ఆహారం. చాలా కాలంగా ఆహారం లేని నా శరీరాన్ని తృప్తిపరచు.
5.58.41
बाढमित्येव तां वाणीं प्रत्यगृह्णामहं ततः।
आस्यप्रमाणादधिकं तस्याः कायमपूरयम् ॥ ५.५८.४१ ॥
'సరే' అని మాత్రమే అని ఆమె మాటకు నేను బదులిచ్చాను. తరువాత ఆమె నోటి పరిమాణం కంటే పెద్దగా నా శరీరాన్ని పెంచి ఆమె దేహాన్ని నింపాను.
5.58.42
तस्याश्चास्यं महद् भीमं वर्धते मम भक्षणे।
न तु मां सा नु बुबुधे मम वा विकृतं कृतम् ॥ ५.५८.४२ ॥
నన్ను మింగాలనే ప్రయత్నంలో ఆమె భయంకరమైన పెద్ద నోరు మరింత పెరిగింది. కానీ ఆమె నన్ను గుర్తించలేదు, నేను చేసిన మార్పునూ గ్రహించలేదు.
5.58.43
ततोऽहं विपुलं रूपं संक्षिप्य निमिषान्तरात्।
तस्या हृदयमादाय प्रपतामि नभःस्थलम् ॥ ५.५८.४३ ॥
అప్పుడు నేను నా విశాలమైన రూపాన్ని క్షణంలో కుదించుకొని, ఆమె హృదయాన్ని పట్టుకొని ఆకాశతలం వైపు దూకాను.
5.58.44
सा विसृष्टभुजा भीमा पपात लवणाम्भसि।
मया पर्वतसंकाशा निकृत्तहृदया सती ॥ ५.५८.४४ ॥
ఆ భయంకర రాక్షసి, చేతులు వదలివేసి, పర్వతంలాంటి రూపంతో, నా చేత హృదయం చీల్చబడి, ఉప్పునీటిలో పడిపోయింది.
5.58.45
शृणोमि खगतानां च वाचः सौम्या महात्मनाम्।
राक्षसी सिंहिका भीमा क्षिप्रं हनुमता हता ॥ ५.५८.४५ ॥
ఆకాశంలో సంచరించే సౌమ్య మహాత్ముల మాటలు నేను వింటున్నాను — 'భయంకర రాక్షసి సింహిక హనుమంతుని చేత వెంటనే చంపబడింది.'
5.58.46
तां हत्वा पुनरेवाहं कृत्यमात्ययिकं स्मरन्।
गत्वा च महदध्वानं पश्यामि नगमण्डितम् ॥ ५.५८.४६ ॥
ఆమెను చంపి, మళ్లీ నా అత్యవసర కార్యాన్ని స్మరించి, సుదీర్ఘ మార్గం వెళ్లి పర్వతాలతో అలంకృతమైన ప్రదేశాన్ని చూశాను.
5.58.47
दक्षिणं तीरमुदधेर्लङ्का यत्र गता पुरी।
अस्तं दिनकरे याते रक्षसां निलयं पुरीम् ॥ ५.५८.४७ ॥
సముద్రపు దక్షిణ తీరం, అక్కడ లంకా నగరం ఉంది — సూర్యుడు అస్తమించినప్పుడు రాక్షసుల నివాసమైన నగరంలో (చేరాను).
5.58.48
प्रविष्टोऽहमविज्ञातो रक्षोभिर्भीमविक्रमैः।
तत्र प्रविशतश्चापि कल्पान्तघनसप्रभा ॥ ५.५८.४८ ॥
భయంకర పరాక్రమ రాక్షసులకు తెలియకుండా నేను నగరంలో ప్రవేశించాను; అక్కడ ప్రవేశిస్తున్నప్పుడు నా కాంతి కల్పాంత మేఘంలా ఉంది.
5.58.49
अट्टहासं विमुञ्चन्ती नारी काप्युत्थिता पुरः।
जिघांसन्तीं ततस्तां तु ज्वलदग्निशिरोरुहाम् ॥ ५.५८.४९ ॥
అట్టహాసం చేస్తూ ఒక స్త్రీ నా ఎదుట లేచి నిలిచింది. అప్పుడు నన్ను చంపాలనుకున్న, మండే అగ్ని వంటి జుట్టు కలిగిన ఆమెను
5.58.50
सव्यमुष्टिप्रहारेण पराजित्य सुभैरवाम्।
प्रदोषकाले प्रविशं भीतयाहं तयोदितः ॥ ५.५८.५० ॥
ఎడమ పిడికిలి దెబ్బతో ఆ అత్యంత భయంకర స్త్రీని ఓడించి, సంధ్యాసమయంలో నేను ప్రవేశించాను. అప్పుడు భయపడిన ఆమె నాతో అన్నది
5.58.51
अहं लङ्कापुरी वीर निर्जिता विक्रमेण ते।
यस्मात् तस्माद् विजेतासि सर्वरक्षांस्यशेषतः ॥ ५.५८.५१ ॥
"ఓ వీరా! నేనే లంకా నగరాన్ని. నీ పరాక్రమంతో నేను జయించబడ్డాను. కాబట్టి నీవు రాక్షసులందరినీ పూర్తిగా జయించేవాడివి."
5.58.52
तत्राहं सर्वरात्रं तु विचरञ्जनकात्मजाम्।
रावणान्तःपुरगतो न चापश्यं सुमध्यमाम् ॥ ५.५८.५२ ॥
అక్కడ నేను రాత్రంతా తిరుగుతూ జనకుని కుమార్తెను వెతికాను. రావణుని అంతఃపురంలోకి వెళ్ళినా, ఆ సన్నని నడుము గల ఆమెను నేను చూడలేదు.
5.58.53
ततः सीतामपश्यंस्तु रावणस्य निवेशने।
शोकसागरमासाद्य न पारमुपलक्षये ॥ ५.५८.५३ ॥
అప్పుడు రావణుని నివాసంలో సీతను చూడకపోవడంతో నేను శోకసాగరంలో పడ్డాను. దానికి ఒడ్డు నాకు కనిపించలేదు.
5.58.54
शोचता च मया दृष्टं प्राकारेणाभिसंवृतम्।
काञ्चनेन विकृष्टेन गृहोपवनमुत्तमम् ॥ ५.५८.५४ ॥
శోకిస్తూ ఉండగా నేను ఒక ఉత్తమమైన గృహోద్యానాన్ని చూశాను. అది సుదీర్ఘమైన బంగారు ప్రాకారంతో చుట్టబడి ఉంది.
5.58.55
सप्राकारमवप्लुत्य पश्यामि बहुपादपम्।
अशोकवनिकामध्ये शिंशपापादपो महान् ॥ ५.५८.५५ ॥
ప్రాకారాన్ని దూకి, అనేక వృక్షాలతో నిండిన అశోకవనం మధ్యలో ఒక గొప్ప శింశపా వృక్షాన్ని చూశాను.
5.58.56
तमारुह्य च पश्यामि काञ्चनं कदलीवनम्।
अदूराच्छिंशपावृक्षात् पश्यामि वरवर्णिनीम् ॥ ५.५८.५६ ॥
ఆ వృక్షం ఎక్కి, బంగారు వర్ణపు అరటితోటను చూశాను; శింశపా వృక్షానికి కొంచెం దూరంలో ఉత్తమ వర్ణం గల ఒక స్త్రీని చూశాను.
5.58.57
श्यामां कमलपत्राक्षीमुपवासकृशाननाम्।
तदेकवासःसंवीतां रजोध्वस्तशिरोरुहाम् ॥ ५.५८.५७ ॥
ఆమె శ్యామవర్ణం గలది, కమలదళాల వంటి కన్నులు గలది; ఉపవాసంతో కృశించిన ముఖం గలది; ఒకే వస్త్రం ధరించినది; ధూళితో చెదిరిన జుట్టు గలది.
5.58.58
शोकसंतापदीनाङ्गीं सीतां भर्तृहिते स्थिताम्।
राक्षसीभिर्विरूपाभिः क्रूराभिरभिसंवृताम् ॥ ५.५८.५८ ॥
శోకసంతాపాలతో దీనమైన అంగాలు గల సీత భర్త హితంలో నిలిచి ఉంది; వికారమైన, క్రూరమైన రాక్షసస్త్రీలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
5.58.59
मांसशोणितभक्ष्याभिर्व्याघ्रीभिर्हरिणीं यथा।
सा मया राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर्मुहुः ॥ ५.५८.५९ ॥
మాంసం రక్తం తినే ఆడపులులచే చుట్టుముట్టబడిన లేడిలా, రాక్షసస్త్రీల మధ్య ఆమె మళ్ళీ మళ్ళీ బెదిరించబడుతూ ఉంది; దానిని నేను చూశాను.
5.58.60
एकवेणीधरा दीना भर्तृचिन्तापरायणा।
भूमिशय्या विवर्णाङ्गी पद्मिनीव हिमागमे ॥ ५.५८.६० ॥
ఒకే జడ ధరించినది, దీనురాలు, భర్త చింతనలో లీనమైనది, నేలపై పడుకునేది, వాడిన అంగాలు గలది; హేమంత ఋతువులో పద్మినిలా ఉంది.
5.58.61
रावणाद् विनिवृत्तार्था मर्तव्ये कृतनिश्चया।
कथंचिन्मृगशावाक्षी तूर्णमासादिता मया ॥ ५.५८.६१ ॥
రావణుని వల్ల ఆశ కోల్పోయి, మరణించాలని నిశ్చయించుకున్న లేడిపిల్ల కన్నుల ఆమెను నేను ఎలాగో త్వరగా కనుగొన్నాను.
5.58.62
तां दृष्ट्वा तादृशीं नारीं रामपत्नीं यशस्विनीम्।
तत्रैव शिंशपावृक्षे पश्यन्नहमवस्थितः ॥ ५.५८.६२ ॥
అలాంటి ఆ యశస్విని, రాముని భార్యను చూసి, నేను అక్కడే శింశపా వృక్షంపై ఉండి చూస్తూ నిలిచాను.
5.58.63
ततो हलहलाशब्दं काञ्चीनूपुरमिश्रितम्।
शृणोम्यधिकगम्भीरं रावणस्य निवेशने ॥ ५.५८.६३ ॥
అప్పుడు రావణుని నివాసంలో, మొలనూలు, అందెల ధ్వనితో కలిసిన, అత్యంత గంభీరమైన 'హలహల' శబ్దాన్ని నేను విన్నాను.
5.58.64
ततोऽहं परमोद्विग्नः स्वरूपं प्रत्यसंहरम्।
अहं च शिंशपावृक्षे पक्षीव गहने स्थितः ॥ ५.५८.६४ ॥
అప్పుడు నేను చాలా కలవరపడి నా రూపాన్ని ఉపసంహరించుకున్నాను; పక్షిలా దట్టమైన శింశపా వృక్షంలో దాగి ఉన్నాను.
5.58.65
ततो रावणदाराश्च रावणश्च महाबलः।
तं देशमनुसम्प्राप्तो यत्र सीताभवत् स्थिता ॥ ५.५८.६५ ॥
అప్పుడు రావణుని భార్యలు, మహాబలుడైన రావణుడు సీత కూర్చుని ఉన్న ఆ ప్రదేశానికి చేరుకున్నారు.
5.58.66
तं दृष्ट्वाथ वरारोहा सीता रक्षोगणेश्वरम्।
संकुच्योरू स्तनौ पीनौ बाहुभ्यां परिरभ्य च ॥ ५.५८.६६ ॥
రాక్షసగణాల అధిపతిని చూసి, ఆ సుందరాంగి సీత తొడలను, బలిసిన స్తనాలను ముడుచుకొని, రెండు చేతులతో కప్పుకుంది.
5.58.67
वित्रस्तां परमोद्विग्नां वीक्ष्यमाणामितस्ततः।
त्राणं कंचिदपश्यन्तीं वेपमानां तपस्विनीम् ॥ ५.५८.६७ ॥
భయపడి, అత్యంత కలవరపడి, ఇటు అటు చూస్తూ, ఏ రక్షణనూ కనక వణుకుతున్న ఆ తపస్విని (సీత).
5.58.68
तामुवाच दशग्रीवः सीतां परमदुःखिताम्।
अवाक्शिराः प्रपतितो बहुमन्यस्व मामिति ॥ ५.५८.६८ ॥
అప్పుడు దశగ్రీవుడు (రావణుడు) అత్యంత దుఃఖితురాలైన సీతతో ఇలా అన్నాడు: "తల వంచి నేను నీ ముందు పడ్డాను; నన్ను గౌరవించు."
5.58.69
यदि चेत्त्वं तु मां दर्पान्नाभिनन्दसि गर्विते।
द्विमासानन्तरं सीते पास्यामि रुधिरं तव ॥ ५.५८.६९ ॥
"గర్వించిన సీతా! నీవు అహంకారంతో నన్ను అంగీకరించకపోతే, రెండు నెలల తరువాత నీ రక్తాన్ని తాగుతాను."
5.58.70
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य रावणस्य दुरात्मनः।
उवाच परमक्रुद्धा सीता वचनमुत्तमम् ॥ ५.५८.७० ॥
దురాత్ముడైన రావణుడి ఈ మాటలు విని, అత్యంత కోపంతో సీత ఈ ఉత్తమమైన మాటలు పలికింది.
5.58.71
राक्षसाधम रामस्य भार्याममिततेजसः।
इक्ष्वाकुवंशनाथस्य स्नुषां दशरथस्य च ॥ ५.५८.७१ ॥
"రాక్షసాధమా! అమిత తేజోవంతుడైన రాముని భార్యను, ఇక్ష్వాకు వంశాధిపతి దశరథుని కోడలిని (అపహరించావు)!"
5.58.72
अवाच्यं वदतो जिह्वा कथं न पतिता तव।
किंस्विद्वीर्य तवानार्य यो मां भर्तुरसंनिधौ ॥ ५.५८.७२ ॥
"అనరాని మాటలు మాట్లాడుతున్న నీ నాలుక ఎందుకు రాలిపోలేదు? అనార్యుడా! భర్త లేని సమయంలో నన్ను (అపహరించడం) నీ పరాక్రమమా?"
5.58.73
अपहृत्यागतः पाप तेनादृष्टो महात्मना।
न त्वं रामस्य सदृशो दास्येऽप्यस्य न युज्यसे ॥ ५.५८.७३ ॥
ఓ పాపిణీ, మహాత్ముడు రాముడు చూడకుండా నిన్ను అపహరించి తీసుకురాబడావు. నీవు రాముడికి సమానురాలివి కావు; ఆయనకు దాసిగా ఉండటానికి కూడా నీవు అర్హురాలివి కావు.
5.58.74
अजेयः सत्यवाक् शूरो रणश्लाघी च राघवः।
जानक्या परुषं वाक्यमेवमुक्तो दशाननः ॥ ५.५८.७४ ॥
అజేయుడు, సత్యవాక్కు, శూరుడు, యుద్ధంలో తనను తాను పొగడుకునే రాఘవుడు (రాముడు) ఉన్నాడు. జానకి ఈ విధంగా కఠినమైన మాటలు పలకగా దశాననుడు (రావణుడు) ఇలా అన్నాడు.
5.58.75
जज्वाल सहसा कोपाच्चितास्थ इव पावकः।
विवृत्य नयने क्रूरे मुष्टिमुद्यम्य दक्षिणम् ॥ ५.५८.७५ ॥
కోపంతో అతడు తక్షణమే చితిపై మండే అగ్నిలా ప్రజ్వలించాడు. క్రూరమైన కళ్ళను విప్పార్చి కుడి పిడికిలిని ఎత్తాడు.
5.58.76
मैथिलीं हन्तुमारब्धः स्त्रीभिर्हाहाकृतं तदा।
स्त्रीणां मध्यात् समुत्पत्य तस्य भार्या दुरात्मनः ॥ ५.५८.७६ ॥
అతడు మైథిలి (సీత)ను చంపడానికి సిద్ధమయ్యాడు; అప్పుడు స్త్రీలు హాహాకారాలు చేశారు. అప్పుడు ఆ దురాత్ముని భార్య స్త్రీల మధ్య నుండి లేచింది.
5.58.77
वरा मन्दोदरी नाम तया स प्रतिषेधितः।
उक्तश्च मधुरां वाणीं तया स मदनार्दितः ॥ ५.५८.७७ ॥
మందోదరి అనే శ్రేష్ఠురాలు అతడిని వారించింది; కామపీడితుడైన అతడు ఆమె మధురమైన మాటలతో సంబోధించబడ్డాడు.
5.58.78
सीतया तव किं कार्यं महेन्द्रसमविक्रम।
मया सह रमस्वाद्य मद्विशिष्टा न जानकी ॥ ५.५८.७८ ॥
ఇంద్రునితో సమానమైన పరాక్రమము గలవాడా, సీతతో నీకు ఏమి పని? ఈ రోజు నాతో రమించు; జానకి నాకంటే గొప్పది కాదు.
5.58.79
देवगन्धर्वकन्याभिर्यक्षकन्याभिरेव च।
सार्धं प्रभो रमस्वेति सीतया किं करिष्यसि ॥ ५.५८.७९ ॥
దేవ గంధర్వ కన్యలతోను యక్ష కన్యలతోను రమించు, ప్రభూ. సీతతో నీకేమి పని?
5.58.80
ततस्ताभिः समेताभिर्नारीभिः स महाबलः।
उत्थाप्य सहसा नीतो भवनं स्वं निशाचरः ॥ ५.५८.८० ॥
అప్పుడు అక్కడ కూడిన ఆ స్త్రీలు ఆ మహాబలుడిని, ఆ రాక్షసుడిని, ఆకస్మికంగా ఎత్తి తన భవనానికి తీసుకువెళ్ళారు.
5.58.81
याते तस्मिन् दशग्रीवे राक्षस्यो विकृताननाः।
सीतां निर्भर्त्सयामासुर्वाक्यैः क्रूरैः सुदारुणैः ॥ ५.५८.८१ ॥
ఆ దశగ్రీవుడు వెళ్ళిన తర్వాత, వికృత ముఖాలుగల రాక్షస స్త్రీలు సీతను అత్యంత భయంకరమైన క్రూర మాటలతో బెదిరించి నిందించారు.
5.58.82
तृणवद् भाषितं तासां गणयामास जानकी।
गर्जितं च तथा तासां सीतां प्राप्य निरर्थकम् ॥ ५.५८.८२ ॥
వారి మాటలను జానకి గడ్డిపోచతో సమానంగా భావించింది; సీత వద్ద వారి గర్జనలు కూడా వ్యర్థమని ఎంచింది.
5.58.83
वृथा गर्जितनिश्चेष्टा राक्षस्यः पिशिताशनाः।
रावणाय शशंसुस्ताः सीताव्यवसितं महत् ॥ ५.५८.८३ ॥
వ్యర్థంగా గర్జించి నిశ్చేష్టులైన మాంసభక్షక రాక్షస స్త్రీలు రావణుడికి సీత యొక్క గొప్ప సంకల్పాన్ని తెలిపారు.
5.58.84
ततस्ताः सहिताः सर्वा विहताशा निरुद्यमाः।
परिक्लिश्य समस्तास्ता निद्रावशमुपागताः ॥ ५.५८.८४ ॥
అప్పుడు వారందరూ కలిసి, ఆశలు భగ్నమై, ప్రయత్నం కోల్పోయి, అలసిపోయి నిద్రవశమయ్యారు.
5.58.85
तासु चैव प्रसुप्तासु सीता भर्तृहिते रता।
विलप्य करुणं दीना प्रशुशोच सुदुःखिता ॥ ५.५८.८५ ॥
వారందరూ నిద్రపోయినా, భర్త హితంలో నిమగ్నురాలైన సీత కరుణగా విలపిస్తూ, దీనురాలై, మిక్కిలి దుఃఖంతో శోకించింది.
5.58.86
तासां मध्यात् समुत्थाय त्रिजटा वाक्यमब्रवीत्।
आत्मानं खादत क्षिप्रं न सीतामसितेक्षणाम् ॥ ५.५८.८६ ॥
వారి మధ్య నుండి లేచి త్రిజట ఇలా అన్నది: "నల్లని కన్నులున్న సీతను కాదు, మిమ్మల్నే త్వరగా తినండి."
5.58.87
जनकस्यात्मजां साध्वीं स्नुषां दशरथस्य च।
स्वप्नो ह्यद्य मया दृष्टो दारुणो रोमहर्षणः ॥ ५.५८.८७ ॥
జనకుని కుమార్తె, సాధ్వి, దశరథుని కోడలు అయిన సీత గురించి ఈ రోజు నేను భయంకరమైన, రోమాంచం కలిగించే కలను చూశాను.
5.58.88
रक्षसां च विनाशाय भर्तुरस्या जयाय च।
अलमस्मान् परित्रातुं राघवाद् राक्षसीगणम् ॥ ५.५८.८८ ॥
రాక్షసుల వినాశనానికీ, ఈమె భర్త విజయానికీ, రాఘవుని నుండి మమ్మల్ని రక్షించుకోవడానికీ, ఈ రాక్షసీ సమూహానికి ఇది సరిపోతుంది.
5.58.89
अभियाचाम वैदेहीमेतद्धि मम रोचते।
यदि ह्येवंविधः स्वप्नो दुःखितायाः प्रदृश्यते ॥ ५.५८.८९ ॥
మనం వైదేహిని ప్రార్థించాలి; దుఃఖితురాలైన సీతకు ఇలాంటి కల కనిపిస్తున్నదంటే, ఇదే నాకు సరిగా తోస్తోంది.
5.58.90
सा दुःखैर्विविधैर्मुक्ता सुखमाप्नोत्यनुत्तमम्।
प्रणिपातप्रसन्ना हि मैथिली जनकात्मजा ॥ ५.५८.९० ॥
ఆమె నానా విధాల దుఃఖాల నుండి విముక్తురాలై అత్యుత్తమ సుఖాన్ని పొందుతుంది; నమస్కారంతో ప్రసన్నురాలయ్యే మైథిలి, జనకుని కుమార్తె ఆమే.
5.58.91
अलमेषा परित्रातुं राक्षस्यो महतो भयात्।
ततः सा ह्रीमती बाला भर्तुर्विजयहर्षिता ॥ ५.५८.९१ ॥
ఈమె ఆ రాక్షస స్త్రీలను గొప్ప భయం నుండి రక్షించగలదు. అప్పుడు సిగ్గుపడే ఆ బాలిక తన భర్త విజయంతో సంతోషించింది.
5.58.92
अवोचद् यदि तत् तथ्यं भवेयं शरणं हि वः।
तां चाहं तादृशीं दृष्ट्वा सीताया दारुणां दशाम् ॥ ५.५८.९२ ॥
ఆమె అన్నది, 'ఇది నిజమైతే, నేను మీకు ఆశ్రయంగా ఉంటాను.' సీత యొక్క ఇంత భయంకరమైన స్థితిని చూసి నేను...
5.58.93
चिन्तयामास विश्रान्तो न च मे निर्वृतं मनः।
सम्भाषणार्थे च मया जानक्याश्चिन्तितो विधिः ॥ ५.५८.९३ ॥
విశ్రాంతి తీసుకున్న తరువాత నేను ఆలోచించాను; కానీ నా మనసు శాంతించలేదు. జానకితో మాట్లాడే మార్గాన్ని నేను ఆలోచించాను.
5.58.94
इक्ष्वाकुकुलवंशस्तु स्तुतो मम पुरस्कृतः।
श्रुत्वा तु गदितां वाचं राजर्षिगणभूषिताम् ॥ ५.५८.९४ ॥
నేను ఇక్ష్వాకు కుల వంశాన్ని స్తుతించి ముందుంచాను. రాజర్షుల సమూహంతో అలంకరించబడిన ఆ మాటను విని...
5.58.95
प्रत्यभाषत मां देवी बाष्पैः पिहितलोचना।
कस्त्वं केन कथं चेह प्राप्तो वानरपुङ्गव ॥ ५.५८.९५ ॥
దేవి (సీత) కన్నీటితో నిండిన కళ్లతో నాకు బదులిచ్చింది: 'నువ్వు ఎవరు? ఎవరి ద్వారా, ఎలా ఇక్కడికి వచ్చావు, వానరోత్తమా?'
5.58.96
का च रामेण ते प्रीतिस्तन्मे शंसितुमर्हसि।
तस्यास्तद् वचनं श्रुत्वा अहमप्यब्रुवं वचः ॥ ५.५८.९६ ॥
'రామునితో నీకు ఏ అనుబంధం? అది నాకు చెప్పాలి.' ఆమె ఆ మాటలు విని నేనూ బదులిచ్చాను.
5.58.97
देवि रामस्य भर्तुस्ते सहायो भीमविक्रमः।
सुग्रीवो नाम विक्रान्तो वानरेन्द्रो महाबलः ॥ ५.५८.९७ ॥
దేవీ! మీ భర్త రామునికి భయంకర పరాక్రమశాలి, శూరుడు, మహాబలవంతుడైన వానరరాజు సుగ్రీవుడు అనే సహాయకుడు ఉన్నాడు.
5.58.98
तस्य मां विद्धि भृत्यं त्वं हनूमन्तमिहागतम्।
भर्त्रा सम्प्रहितस्तुभ्यं रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ५.५८.९८ ॥
నన్ను అతని సేవకుడైన హనుమంతుడిగా తెలుసుకో; ఇక్కడికి వచ్చాను. అలసటలేని కర్మలు చేసే నీ భర్త రాముడే నిన్ను చూడటానికి నన్ను పంపాడు.
5.58.99
इदं तु पुरुषव्याघ्रः श्रीमान् दाशरथिः स्वयम्।
अङ्गुलीयमभिज्ञानमदात् तुभ्यं यशस्विनि ॥ ५.५८.९९ ॥
పురుషోత్తముడు, శ్రీమంతుడైన దశరథ కుమారుడు స్వయంగా ఈ ఉంగరాన్ని నీకు గుర్తుగా ఇచ్చాడు, ఓ యశస్వినీ!
5.58.100
तदिच्छामि त्वयाज्ञप्तं देवि किं करवाण्यहम्।
रामलक्ष्मणयोः पार्श्वं नयामि त्वां किमुत्तरम् ॥ ५.५८.१०० ॥
కాబట్టి దేవీ, నువ్వు ఆజ్ఞాపించాలని కోరుతున్నాను. నేను ఏమి చేయాలి? రామలక్ష్మణుల వద్దకు నిన్ను తీసుకెళ్లాలా, లేక మరేదైనా జవాబు ఇస్తావా?
5.58.101
एतच्छ्रुत्वा विदित्वा च सीता जनकनन्दिनी।
आह रावणमुत्पाट्य राघवो मां नयत्विति ॥ ५.५८.१०१ ॥
ఇది విని, అర్థం చేసుకున్న జనకుని కుమార్తె సీత ఇలా అంది: "రాఘవుడు రావణుని పెకలించి నన్ను తీసుకెళ్లనీ."
5.58.102
प्रणम्य शिरसा देवीमहमार्यामनिन्दिताम्।
राघवस्य मनोह्लादमभिज्ञानमयाचिषम् ॥ ५.५८.१०२ ॥
ఆ దేవి, ఆర్య, నిష్కళంకురాలైన సీతకు శిరసు వంచి నమస్కరించి, రాఘవుని మనసుకు ఆనందం కలిగించే గుర్తును నేను కోరాను.
5.58.103
अथ मामब्रवीत् सीता गृह्यतामयमुत्तमः।
मणिर्येन महाबाहू रामस्त्वां बहु मन्यते ॥ ५.५८.१०३ ॥
అప్పుడు సీత నాతో అన్నది: "మహాబాహుడా, ఈ ఉత్తమమైన మణిని తీసుకో. దీని ద్వారా రాముడు నిన్ను ఎంతో గౌరవిస్తాడు."
5.58.104
इत्युक्त्वा तु वरारोहा मणिप्रवरमुत्तमम्।
प्रायच्छत् परमोद्विग्ना वाचा मां संदिदेश ह ॥ ५.५८.१०४ ॥
ఇలా చెప్పి, ఆ సుందరాంగి అత్యంత ఆందోళనతో ఆ ఉత్తమమైన శ్రేష్ఠ మణిని నాకు ఇచ్చి, మాటల ద్వారా నాకు సందేశమిచ్చింది.
5.58.105
ततस्तस्यै प्रणम्याहं राजपुत्र्यै समाहितः।
प्रदक्षिणं परिक्राममिहाभ्युद्गतमानसः ॥ ५.५८.१०५ ॥
అప్పుడు నేను ఆ రాజపుత్రికకు నమస్కరించి, ఏకాగ్రచిత్తంతో, ఉత్సాహిత మనస్కుడనై ఇక్కడ ప్రదక్షిణం చేసి పరిక్రమించాను.
5.58.106
उत्तरं पुनरेवाह निश्चित्य मनसा तदा।
हनूमन् मम वृत्तान्तं वक्तुमर्हसि राघवे ॥ ५.५८.१०६ ॥
అప్పుడు మనసులో నిశ్చయించుకుని ఆమె మళ్లీ ఇలా అన్నది: "హనుమంతా, రాఘవునికి నా వృత్తాంతాన్ని చెప్పాలి."
5.58.107
यथा श्रुत्वैव नचिरात् तावुभौ रामलक्ष्मणौ।
सुग्रीवसहितौ वीरावुपेयातां तथा कुरु ॥ ५.५८.१०७ ॥
"విన్నవెంటనే త్వరలోనే ఆ ఇద్దరు వీరులు రామ లక్ష్మణులు సుగ్రీవునితో కలిసి ఇక్కడికి వచ్చేలా చేయి."
5.58.108
यदन्यथा भवेदेतद् द्वौ मासौ जीवितं मम।
न मां द्रक्ष्यति काकुत्स्थो म्रिये साहमनाथवत् ॥ ५.५८.१०८ ॥
"అలా కాకపోతే నా జీవితం రెండు మాసాలే ఉంటుంది. కాకుత్స్థుడు నన్ను చూడడు; అనాథలా నేను మరణిస్తాను."
5.58.109
तच्छ्रुत्वा करुणं वाक्यं क्रोधो मामभ्यवर्तत।
उत्तरं च मया दृष्टं कार्यशेषमनन्तरम् ॥ ५.५८.१०९ ॥
ఆ కరుణాపూరిత మాటలు విని నాకు కోపం ముంచుకొచ్చింది; వెంటనే మిగిలిన పనిని నేను గ్రహించాను.
5.58.110
ततोऽवर्धत मे कायस्तदा पर्वतसंनिभः।
युद्धाकाङ्क्षी वनं तस्य विनाशयितुमारभे ॥ ५.५८.११० ॥
అప్పుడు నా శరీరం పర్వతంలా పెరిగింది; యుద్ధాన్ని కోరి అతని వనాన్ని నాశనం చేయడం మొదలుపెట్టాను.
5.58.111
तद् भग्नं वनखण्डं तु भ्रान्तत्रस्तमृगद्विजम्।
प्रतिबुद्ध्य निरीक्षन्ते राक्षस्यो विकृताननाः ॥ ५.५८.१११ ॥
ఆ ధ్వంసమైన వనఖండంలో భ్రాంతితో భయపడిన మృగపక్షులను చూసి, మేల్కొన్న వికృతముఖులైన రాక్షసస్త్రీలు చుట్టూ చూశారు.
5.58.112
मां च दृष्ट्वा वने तस्मिन् समागम्य ततस्ततः।
ताः समभ्यागताः क्षिप्रं रावणायाचचक्षिरे ॥ ५.५८.११२ ॥
ఆ వనంలో నన్ను చూసి, వారు అక్కడికిక్కడ కలిసి వేగంగా వచ్చి రావణుడికి తెలియజేశారు.
5.58.113
राजन् वनमिदं दुर्गं तव भग्नं दुरात्मना।
वानरेण ह्यविज्ञाय तव वीर्यं महाबल ॥ ५.५८.११३ ॥
రాజా! నీ ఈ దుర్గమ వనాన్ని ఒక దుష్టుడైన వానరుడు ధ్వంసం చేశాడు; మహాబలుడా, నీ పరాక్రమాన్ని తెలియక అతడు ఇలా చేశాడు.
5.58.114
तस्य दुर्बुद्धिता राजंस्तव विप्रियकारिणः।
वधमाज्ञापय क्षिप्रं यथासौ न पुनर्व्रजेत् ॥ ५.५८.११४ ॥
రాజా! నీకు అప్రియం చేసిన ఆ దుర్బుద్ధికి వెంటనే మరణశిక్ష విధించు; అతడు మళ్లీ రాకుండా ఉండేలా.
5.58.115
तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रेण विसृष्टा बहुदुर्जयाः।
राक्षसाः किंकरा नाम रावणस्य मनोऽनुगाः ॥ ५.५८.११५ ॥
అది విని రాక్షసేంద్రుడు పంపిన, జయించరాని కింకరులనే రాక్షసులు, రావణుని మనసును అనుసరించేవారు.
5.58.116
तेषामशीतिसाहस्रं शूलमुद्गरपाणिनाम्।
मया तस्मिन् वनोद्देशे परिघेण निषूदितम् ॥ ५.५८.११६ ॥
శూలాలు, ముద్గరాలు చేతుల్లో ధరించిన వారిలో ఎనభై వేలమందిని ఆ వనప్రదేశంలో నేను పరిఘంతో సంహరించాను.
5.58.117
तेषां तु हतशिष्टा ये ते गता लघुविक्रमाः।
निहतं च मया सैन्यं रावणायाचचक्षिरे ॥ ५.५८.११७ ॥
వారిలో చంపబడకుండా మిగిలినవారు, వేగంగా పరాక్రమించినవారు, పారిపోయి నాచే సైన్యం చంపబడిందని రావణునికి చెప్పారు.
5.58.118
ततो मे बुद्धिरुत्पन्ना चैत्यप्रासादमुत्तमम्।
तत्रस्थान् राक्षसान् हत्वा शतं स्तम्भेन वै पुनः ॥ ५.५८.११८ ॥
అప్పుడు నాకు ఒక ఆలోచన కలిగింది: ఆ ఉత్తమ చైత్యప్రాసాదంలో ఉన్న వంద రాక్షసులను చంపి, మళ్లీ స్తంభంతో దానిని కూల్చాలని.
5.58.119
ललामभूतो लङ्काया मया विध्वंसितो रुषा।
ततः प्रहस्तस्य सुतं जम्बुमालिनमादिशत् ॥ ५.५८.११९ ॥
లంకకు అలంకారమైన ఆ ప్రాసాదాన్ని నేను కోపంతో కూల్చివేశాను. తర్వాత ప్రహస్తుని కుమారుడైన జంబుమాలిని (నాపై) పంపించాడు.
5.58.120
राक्षसैर्बहुभिः सार्धं घोररूपैर्भयानकैः।
तमहं बलसम्पन्नं राक्षसं रणकोविदम् ॥ ५.५८.१२० ॥
అనేకమంది భయంకర రూపంగల, భయానక రాక్షసులతో కలిసి వచ్చిన, బలసంపన్నుడు, యుద్ధనిపుణుడైన ఆ రాక్షసుడిని నేను (ఎదుర్కొన్నాను).
5.58.121
परिघेणातिघोरेण सूदयामि सहानुगम्।
तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्तु मन्त्रिपुत्रान् महाबलान् ॥ ५.५८.१२१ ॥
"అతి భయంకరమైన పరిఘతో వారి అనుచరులతో సహా వధిస్తాను." అది విన్న రాక్షసేంద్రుడు మహాబలులైన మంత్రిపుత్రులను (పంపాడు).
5.58.122
पदातिबलसम्पन्नान् प्रेषयामास रावणः।
परिघेणैव तान् सर्वान् नयामि यमसादनम् ॥ ५.५८.१२२ ॥
కాలిబలంతో కూడిన వారిని రావణుడు పంపాడు. "పరిఘతోనే వారందరినీ యమసదనానికి పంపుతాను."
5.58.123
मन्त्रिपुत्रान् हतान् श्रुत्वा समरे लघुविक्रमान्।
पञ्च सेनाग्रगान् शूरान् प्रेषयामास रावणः ॥ ५.५८.१२३ ॥
యుద్ధంలో వేగపరాక్రమ మంత్రిపుత్రులు హతులయ్యారని విని, రావణుడు సేనాగ్రంలో నడిచే ఐదుగురు శూరులను పంపాడు.
5.58.124
तानहं सहसैन्यान् वै सर्वानेवाभ्यसूदयम्।
ततः पुनर्दशग्रीवः पुत्रमक्षं महाबलम् ॥ ५.५८.१२४ ॥
వారందరినీ, వారి సేనలతో సహా నేను సంహరించాను. అప్పుడు దశగ్రీవుడు మహాబలుడైన అక్షుడనే కుమారుని మళ్లీ పంపాడు.
5.58.125
बहुभी राक्षसैः सार्धं प्रेषयामास संयुगे।
तं तु मन्दोदरीपुत्रं कुमारं रणपण्डितम् ॥ ५.५८.१२५ ॥
అతన్ని అనేక రాక్షసులతో కలిసి యుద్ధానికి పంపాడు — మండోదరి కుమారుడు, యుద్ధనిపుణుడైన ఆ కుమారుని.
5.58.126
सहसा खं समुद्यन्तं पादयोश्च गृहीतवान्।
तमासीनं शतगुणं भ्रामयित्वा व्यपेषयम् ॥ ५.५८.१२६ ॥
అకస్మాత్తుగా ఆకాశానికి ఎగసిన అతన్ని కాళ్లు పట్టుకున్నాను; వందసార్లు తిప్పి అతన్ని నలిపివేశాను.
5.58.127
तमक्षमागतं भग्नं निशम्य स दशाननः।
ततश्चेन्द्रजितं नाम द्वितीयं रावणः सुतम् ॥ ५.५८.१२७ ॥
అక్షుడు మరణించాడని, సైన్యం నాశనమైందని విన్న దశముఖుడు రావణుడు అప్పుడు తన రెండవ కుమారుడైన ఇంద్రజిత్తును పిలిచాడు.
5.58.128
व्यादिदेश सुसंक्रुद्धो बलिनं युद्धदुर्मदम्।
तच्चाप्यहं बलं सर्वं तं च राक्षसपुङ्गवम् ॥ ५.५८.१२८ ॥
అత్యంత కోపోద్రిక్తుడైన అతడు, యుద్ధంలో గర్వించిన ఆ బలవంతుడైన కుమారునికి ఆజ్ఞాపించాడు — నన్ను, నా బలమంతటినీ, ఆ రాక్షస శ్రేష్ఠుడినీ.
5.58.129
नष्टौजसं रणे कृत्वा परं हर्षमुपागतः।
महतापि महाबाहुः प्रत्ययेन महाबलः ॥ ५.५८.१२९ ॥
యుద్ధంలో అతడిని నిర్వీర్యుణ్ణి చేసి ఆ మహాబాహువు, మహాబలుడు అత్యంత ఆనందాన్ని పొందాడు; గొప్ప నమ్మకంతోనూ నిండాడు.
5.58.130
प्रहितो रावणेनैष सह वीरैर्मदोद्धतैः।
सोऽविषह्यं हि मां बुद्ध्वा स्वसैन्यं चावमर्दितम् ॥ ५.५८.१३० ॥
రావణుడు గర్వోన్మత్త వీరులతో కలిసి పంపిన ఇతడు (ఇంద్రజిత్తు), నన్ను ఎదిరించరానివాడిగా గ్రహించి, తన సైన్యం నలిగిపోయిందని తెలుసుకుని—
5.58.131
ब्रह्मणोऽस्त्रेण स तु मां प्रबद्ध्वा चातिवेगिनः।
रज्जुभिश्चापि बध्नन्ति ततो मां तत्र राक्षसाः ॥ ५.५८.१३१ ॥
ఇంద్రజిత్తు బ్రహ్మాస్త్రంతో నన్ను బంధించాడు; తరువాత అక్కడి రాక్షసులు అతివేగవంతుడనైన నన్ను త్రాళ్లతో కూడా బంధించారు.
5.58.132
रावणस्य समीपं च गृहीत्वा मामुपागमन्।
दृष्ट्वा सम्भाषितश्चाहं रावणेन दुरात्मना ॥ ५.५८.१३२ ॥
నన్ను పట్టుకుని రావణుని సమీపానికి తీసుకొచ్చారు; నన్ను చూసి ఆ దురాత్ముడైన రావణుడు నాతో మాట్లాడాడు.
5.58.133
पृष्टश्च लङ्कागमनं राक्षसानां च तं वधम्।
तत्सर्वं च रणे तत्र सीतार्थमुपजल्पितम् ॥ ५.५८.१३३ ॥
లంకకు రాక, రాక్షసుల ఆ వధ, అక్కడ యుద్ధంలో సీత కోసం జరిగినదంతా అడగగా నేను వివరించాను.
5.58.134
तस्यास्तु दर्शनाकाङ्क्षी प्राप्तस्त्वद्भवनं विभो।
मारुतस्यौरसः पुत्रो वानरो हनुमानहम् ॥ ५.५८.१३४ ॥
ఆమెను చూడాలనే కోరికతో, ప్రభూ, మీ భవనానికి వచ్చాను. నేను వాయుదేవుని ఔరస పుత్రుడైన వానరుడు హనుమంతుడను.
5.58.135
रामदूतं च मां विद्धि सुग्रीवसचिवं कपिम्।
सोऽहं दौत्येन रामस्य त्वत्सकाशमिहागतः ॥ ५.५८.१३५ ॥
నన్ను రాముని దూతగా, సుగ్రీవుని మంత్రియైన వానరునిగా తెలుసుకో. రాముని దౌత్యం కోసం నేను ఇక్కడ నీ ముందుకు వచ్చాను.
5.58.136
शृणु चापि समादेशं यदहं प्रब्रवीमि ते।
राक्षसेश हरीशस्त्वां वाक्यमाह समाहितम् ॥ ५.५८.१३६ ॥
ఓ రాక్షసేశ్వరా, నేను నీకు చెప్పబోయే సందేశాన్ని కూడా విను. వానరేశ్వరుడు నీతో జాగ్రత్తగా ఆలోచించిన మాటలు పలికాడు.
5.58.137
सुग्रीवश्च महाभागः स त्वां कौशलमब्रवीत्।
धर्मार्थकामसहितं हितं पथ्यमुवाच ह ॥ ५.५८.१३७ ॥
మహాభాగుడైన సుగ్రీవుడు నీ క్షేమాన్ని అడిగాడు. ధర్మం, అర్థం, కామంతో కూడిన హితకరమైన, పథ్యమైన మాటలు ఆయన పలికాడు.
5.58.138
वसतो ऋष्यमूके मे पर्वते विपुलद्रुमे।
राघवो रणविक्रान्तो मित्रत्वं समुपागतः ॥ ५.५८.१३८ ॥
విశాలమైన వృక్షాలున్న ఋష్యమూక పర్వతంపై నేను నివసిస్తుండగా, యుద్ధంలో పరాక్రమశాలి అయిన రాఘవుడు నాతో మైత్రి చేసాడు.
5.58.139
तेन मे कथितं राजन् भार्या मे रक्षसा हृता।
तत्र साहाय्यहेतोर्मे समयं कर्तुमर्हसि ॥ ५.५८.१३९ ॥
ఓ రాజా! నా భార్యను ఒక రాక్షసుడు అపహరించాడని ఆయన నాకు చెప్పాడు. కాబట్టి ఆయనకు సహాయం చేయడానికి నాతో ఒక ఒప్పందం చేసుకోవడం మీకు తగినది.
5.58.140
वालिना हृतराज्येन सुग्रीवेण सह प्रभुः।
चक्रेऽग्निसाक्षिकं सख्यं राघवः सहलक्ष्मणः ॥ ५.५८.१४० ॥
వాలి చేత రాజ్యాన్ని కోల్పోయిన సుగ్రీవునితో, ప్రభువైన రాఘవుడు లక్ష్మణునితో కలిసి అగ్నిని సాక్షిగా ఉంచి స్నేహం చేశాడు.
5.58.141
तेन वालिनमाहत्य शरेणैकेन संयुगे।
वानराणां महाराजः कृतः सम्प्लवतां प्रभुः ॥ ५.५८.१४१ ॥
ఆయన యుద్ధంలో ఒకే బాణంతో వాలిని సంహరించి, దూకే వానరులకు మహారాజుగా, ప్రభువుగా సుగ్రీవుని నిలిపాడు.
5.58.142
तस्य साहाय्यमस्माभिः कार्यं सर्वात्मना त्विह।
तेन प्रस्थापितस्तुभ्यं समीपमिह धर्मतः ॥ ५.५८.१४२ ॥
ఇక్కడ మేము ఆయనకు పూర్ణ హృదయంతో సహాయం చేయాలి. ఆయనే ధర్మబద్ధంగా నన్ను మీ సమీపానికి పంపారు.
5.58.143
क्षिप्रमानीयतां सीता दीयतां राघवस्य च।
यावन्न हरयो वीरा विधमन्ति बलं तव ॥ ५.५८.१४३ ॥
వీరులైన వానరులు నీ సైన్యాన్ని చెదరగొట్టక ముందే, సీతను వెంటనే తీసుకొచ్చి రాఘవునకు అప్పగించు.
5.58.144
वानराणां प्रभावोऽयं न केन विदितः पुरा।
देवतानां सकाशं च ये गच्छन्ति निमन्त्रिताः ॥ ५.५८.१४४ ॥
దేవతల వద్దకు ఆహ్వానితులై వెళ్లే వానరుల ఈ ప్రభావం పూర్వం ఎవరికీ తెలియలేదు.
5.58.145
मामैक्षत ततो रुष्टश्चक्षुषा प्रदहन्निव ॥ ५.५८.१४५ ॥
అప్పుడు కోపంతో అతడు తన కళ్ళతో నన్ను దహించివేయునట్లు చూశాడు.
5.58.146
तेन वध्योऽहमाज्ञप्तो रक्षसा रौद्रकर्मणा।
मत्प्रभावमविज्ञाय रावणेन दुरात्मना ॥ ५.५८.१४६ ॥
క్రూరకర్ముడైన ఆ రాక్షసుడు, దురాత్ముడైన రావణుడు నా ప్రభావాన్ని తెలియక నన్ను వధించమని ఆజ్ఞాపించాడు.
5.58.147
ततो विभीषणो नाम तस्य भ्राता महामतिः।
तेन राक्षसराजश्च याचितो मम कारणात् ॥ ५.५८.१४७ ॥
అప్పుడు అతని సోదరుడు మహామతి విభీషణుడు నా కారణంగా రాక్షసరాజును ప్రార్థించాడు.
5.58.148
नैवं राक्षसशार्दूल त्यज्यतामेष निश्चयः।
राजशास्त्रव्यपेतो हि मार्गः संलक्ष्यते त्वया ॥ ५.५८.१४८ ॥
రాక్షసశార్దూలా, ఇలా చేయవద్దు; ఈ నిశ్చయాన్ని విడిచిపెట్టు. ఇది రాజశాస్త్రానికి విరుద్ధమైన మార్గంగా కనిపిస్తోంది.
5.58.149
दूतवध्या न दृष्टा हि राजशास्त्रेषु राक्षस।
दूतेन वेदितव्यं च यथाभिहितवादिना ॥ ५.५८.१४९ ॥
రాక్షసా, రాజశాస్త్రాలలో దూత వధ్యుడని చూడబడలేదు. దూత తనకు చెప్పినదాన్నే చెప్పేవాడిగా తెలుసుకోవాలి.
5.58.150
सुमहत्यपराधेऽपि दूतस्यातुलविक्रम।
विरूपकरणं दृष्टं न वधोऽस्ति हि शास्त्रतः ॥ ५.५८.१५० ॥
అతుల విక్రమా, అతి పెద్ద తప్పు చేసినా దూతకు వికృతీకరించడమే శిక్షగా చూడబడింది; శాస్త్రప్రకారం వధ లేదు.
5.58.151
विभीषणेनैवमुक्तो रावणः संदिदेश तान्।
राक्षसानेतदेवाद्य लाङ्गूलं दह्यतामिति ॥ ५.५८.१५१ ॥
విభీషణుడు ఇలా చెప్పగా రావణుడు ఆ రాక్షసులకు ఆజ్ఞాపించాడు: ఈ రోజే వీడి తోకను కాల్చివేయండి.
5.58.152
ततस्तस्य वचः श्रुत्वा मम पुच्छं समन्ततः।
वेष्टितं शणवल्कैश्च पट्टैः कार्पासकैस्तथा ॥ ५.५८.१५२ ॥
అతని మాట విని వారు నా తోకను నలువైపులా జనపనార పీచుతో, చెట్టు బెరడుతో, గుడ్డ పట్టీలతో, పత్తితో చుట్టివేశారు.
5.58.153
राक्षसाः सिद्धसंनाहास्ततस्ते चण्डविक्रमाः।
तदादीप्यन्त मे पुच्छं हनन्तः काष्ठमुष्टिभिः ॥ ५.५८.१५३ ॥
అప్పుడు సన్నద్ధులైన ఆ భయంకర పరాక్రమ రాక్షసులు కర్రల పిడికిళ్లతో కొట్టుతూ నా తోకకు నిప్పు పెట్టారు.
5.58.154
बद्धस्य बहुभिः पाशैर्यन्त्रितस्य च राक्षसैः।
न मे पीडाभवत् काचिद् दिदृक्षोर्नगरीं दिवा ॥ ५.५८.१५४ ॥
రాక్షసులు అనేక పాశాలతో నన్ను బంధించి కట్టివేసినా, పగలు నగరాన్ని చూడాలనే కోరికతో ఉన్న నాకు ఏ బాధా కలగలేదు.
5.58.155
ततस्ते राक्षसाः शूरा बद्धं मामग्निसंवृतम्।
अघोषयन् राजमार्गे नगरद्वारमागताः ॥ ५.५८.१५५ ॥
అప్పుడు ఆ శూర రాక్షసులు బంధించబడి అగ్నితో చుట్టబడిన నన్ను నగర ద్వారం వరకు తీసుకువచ్చి రాజమార్గంలో ప్రకటించారు.
5.58.156
ततोऽहं सुमहद्रूपं संक्षिप्य पुनरात्मनः।
विमोचयित्वा तं बन्धं प्रकृतिस्थः स्थितः पुनः ॥ ५.५८.१५६ ॥
అప్పుడు నేను నా మహారూపాన్ని మళ్లీ కుదించుకుని, ఆ బంధాన్ని విడిపించుకొని, నా సహజ స్థితిలో మళ్లీ నిలిచాను.
5.58.157
आयसं परिघं गृह्य तानि रक्षांस्यसूदयम्।
ततस्तन्नगरद्वारं वेगेन प्लुतवानहम् ॥ ५.५८.१५७ ॥
ఇనుప పరిఘను పట్టుకుని ఆ రాక్షసులను నేను సంహరించాను. తరువాత వేగంగా ఆ నగర ద్వారం వైపు దూకాను.
5.58.158
पुच्छेन च प्रदीप्तेन तां पुरीं साट्टगोपुराम्।
दहाम्यहमसम्भ्रान्तो युगान्ताग्निरिव प्रजाः ॥ ५.५८.१५८ ॥
మండుతున్న తోకతో ఆ నగరాన్ని, దాని అట్టాలికలు గోపురాలతో సహా, యుగాంతాగ్ని ప్రజలను దహించినట్లు నిర్భయంగా నేను దహించాను.
5.58.159
विनष्टा जानकी व्यक्तं न ह्यदग्धः प्रदृश्यते।
लङ्कायाः कश्चिदुद्देशः सर्वा भस्मीकृता पुरी ॥ ५.५८.१५९ ॥
జానకి ఖచ్చితంగా నశించిపోయింది; లంకలో ఏ భాగమూ కాలకుండా కనిపించడం లేదు, పూర్తి నగరం బూడిదైపోయింది.
5.58.160
दहता च मया लङ्कां दग्धा सीता न संशयः।
रामस्य च महत्कार्यं मयेदं विफलीकृतम् ॥ ५.५८.१६० ॥
లంకను దహించిన నా వల్ల సీత కూడా దగ్ధమైంది, సందేహం లేదు. నా వల్ల రాముని మహాకార్యం కూడా విఫలమైంది.
5.58.161
ततोऽहं वाचमश्रौषं चारणानां शुभाक्षराम् ॥ ५.५८.१६१ ॥
అప్పుడు నేను చారణుల శుభమైన వాక్కులను విన్నాను.
5.58.162
जानकी न च दग्धेति विस्मयोदन्तभाषिणाम्।
ततो मे बुद्धिरुत्पन्ना श्रुत्वा तामद्भुतां गिरम् ॥ ५.५८.१६२ ॥
"జానకి దగ్ధం కాలేదు" అని విస్మయంతో మాట్లాడినవారి ఆ అద్భుత వాక్కులు విని నా మనసులో ఒక ఆలోచన కలిగింది.
5.58.163
अदग्धा जानकीत्येव निमित्तैश्चोपलक्षितम्।
दीप्यमाने तु लाङ्गूले न मां दहति पावकः ॥ ५.५८.१६३ ॥
జానకి దగ్ధం కాలేదని శకునాల ద్వారానూ గ్రహించబడింది; తోక మండుతున్నప్పటికీ అగ్ని నన్ను దహించడం లేదు.
5.58.164
हृदयं च प्रहृष्टं मे वाताः सुरभिगन्धिनः।
तैर्निमित्तैश्च दृष्टार्थैः कारणैश्च महागुणैः ॥ ५.५८.१६४ ॥
నా హృదయం సంతోషంగా ఉంది; సుగంధ పరిమళం గల గాలులు వీస్తున్నాయి; ఆ శకునాలవల్ల, కంటికి కనిపించే సూచనలవల్ల, గొప్ప గుణాలున్న కారణాలవల్ల [సంతోషం].
5.58.165
ऋषिवाक्यैश्च दृष्टार्थैरभवं हृष्टमानसः।
पुनर्दृष्टा च वैदेही विसृष्टश्च तया पुनः ॥ ५.५८.१६५ ॥
ఋషుల వాక్యాలవల్ల, కంటికి కనిపించే సూచనలవల్ల నా మనసు ఆనందించింది; వైదేహిని మళ్ళీ చూశాను; ఆమె నుండి మళ్ళీ వీడ్కోలు పొందాను.
5.58.166
ततः पर्वतमासाद्य तत्रारिष्टमहं पुनः।
प्रतिप्लवनमारेभे युष्मद्दर्शनकाङ्क्षया ॥ ५.५८.१६६ ॥
తరువాత ఆ పర్వతానికి చేరి, అక్కడ అరిష్టంపై నేను మళ్ళీ దూకడం ప్రారంభించాను; మిమ్మల్ని చూడాలన్న కోరికతో.
5.58.167
ततः श्वसनचन्द्रार्कसिद्धगन्धर्वसेवितम्।
पन्थानमहमाक्रम्य भवतो दृष्टवानिह ॥ ५.५८.१६७ ॥
తరువాత వాయువు, చంద్రుడు, సూర్యుడు, సిద్ధులు, గంధర్వులు సేవించే మార్గాన్ని దాటి, ఇక్కడ మిమ్మల్ని చూశాను.
5.58.168
राघवस्य प्रसादेन भवतां चैव तेजसा।
सुग्रीवस्य च कार्यार्थं मया सर्वमनुष्ठितम् ॥ ५.५८.१६८ ॥
రాఘవుని అనుగ్రహంవల్ల, మీ తేజస్సువల్ల, సుగ్రీవుని కార్యార్థం నేను అన్నీ నెరవేర్చాను.
5.58.169
एतत् सर्वं मया तत्र यथावदुपपादितम्।
तत्र यन्न कृतं शेषं तत् सर्वं क्रियतामिति ॥ ५.५८.१६९ ॥
అక్కడ నేను యథావిధిగా నెరవేర్చినది ఇదంతా. అక్కడ చేయనిదీ మిగిలినదీ అంతా ఇప్పుడు చేయబడాలి.