ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 5.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.58.1
ततस्तस्य गिरेः शृङ्गे महेन्द्रस्य महाबलाः।
हनुमत्प्रमुखाः प्रीतिं हरयो जग्मुरुत्तमाम् ॥ ५.५८.१ ॥
ਫਿਰ ਮਹੇਂਦਰ ਪਰਬਤ ਦੀ ਉਸ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਨਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
5.58.2
प्रीतिमत्सूपविष्टेषु वानरेषु महात्मसु।
तं ततः प्रतिसंहृष्टः प्रीतियुक्तं महाकपिम् ॥ ५.५८.२ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੈਠੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਮਹਾਕਪੀ ਵੱਲ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹਰਸ਼ ਨਾਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗੇ।
5.58.3
जाम्बवान् कार्यवृत्तान्तमपृच्छदनिलात्मजम्।
कथं दृष्टा त्वया देवी कथं वा तत्र वर्तते ॥ ५.५८.३ ॥
ਜਾਮਵੰਤ ਨੇ ਅਨਿਲਪੁੱਤਰ (ਹਨੂਮਾਨ) ਨੂੰ ਕਾਰਜ ਦਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੂੰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ? ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਹਨ?'
5.58.4
तस्यां चापि कथं वृत्तः क्रूरकर्मा दशाननः।
तत्त्वतः सर्वमेतन्नः प्रब्रूहि त्वं महाकपे ॥ ५.५८.४ ॥
ਉਸ ਨਾਲ ਕਰੂਰ ਕਰਮੀ ਦਸ਼ਾਨਨ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਾਓ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਮਹਾਕਪੀ, ਇਹ ਸਭ ਸੱਚੋ-ਸੱਚ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ।
5.58.5
सम्मार्गिता कथं देवी किं च सा प्रत्यभाषत।
श्रुतार्थाश्चिन्तयिष्यामो भूयः कार्यविनिश्चयम् ॥ ५.५८.५ ॥
ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ? ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕਾਰਜ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਮੁੜ ਸੋਚਾਂਗੇ।
5.58.6
यश्चार्थस्तत्र वक्तव्यो गतैरस्माभिरात्मवान्।
रक्षितव्यं च यत्तत्र तद् भवान् व्याकरोतु नः ॥ ५.५८.६ ॥
ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਗੱਲ ਕਹਿਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਉੱਥੇ ਸੰਭਾਲਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸਮਝਾਓ।
5.58.7
स नियुक्तस्ततस्तेन सम्प्रहृष्टतनूरुहः।
नमस्यन् शिरसा देव्यै सीतायै प्रत्यभाषत ॥ ५.५८.७ ॥
ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋਇਆ ਉਹ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਦੇਵੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗਾ।
5.58.8
प्रत्यक्षमेव भवतां महेन्द्राग्रात् खमाप्लुतः।
उदधेर्दक्षिणं पारं काङ्क्षमाणः समाहितः ॥ ५.५८.८ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਮਹੇਂਦਰ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰੀ; ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਹੋ ਕੇ।
5.58.9
गच्छतश्च हि मे घोरं विघ्नरूपमिवाभवत्।
काञ्चनं शिखरं दिव्यं पश्यामि सुमनोहरम् ॥ ५.५८.९ ॥
ਮੇਰੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰੁਕਾਵਟ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ, ਬਹੁਤ ਮਨੋਹਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਚੋਟੀ ਵੇਖੀ।
5.58.10
स्थितं पन्थानमावृत्य मेने विघ्नं च तं नगम्।
उपसंगम्य तं दिव्यं काञ्चनं नगमुत्तमम् ॥ ५.५८.१० ॥
ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਰੁਕਾਵਟ ਸਮਝਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ, ਸੁਨਹਿਰੀ, ਉੱਤਮ ਪਰਬਤ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ।
5.58.11
कृता मे मनसा बुद्धिर्भेत्तव्योऽयं मयेति च।
प्रहतस्य मया तस्य लाङ्गूलेन महागिरेः ॥ ५.५८.११ ॥
'ਇਸਨੂੰ ਮੈਂ ਤੋੜਨਾ ਹੈ' ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਮੈਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਪੂਛ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
5.58.12
शिखरं सूर्यसंकाशं व्यशीर्यत सहस्रधा।
व्यवसायं च तं बुद्ध्वा स होवाच महागिरिः ॥ ५.५८.१२ ॥
ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਉਹ ਚੋਟੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਈ; ਉਸ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਪਰਬਤ ਬੋਲਿਆ।
5.58.13
पुत्रेति मधुरां वाणीं मनः प्रह्लादयन्निव।
पितृव्यं चापि मां विद्धि सखायं मातरिश्वनः ॥ ५.५८.१३ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ (ਉਹ ਬੋਲਿਆ): ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚਾਚਾ ਅਤੇ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਜਾਣ।
5.58.14
मैनाकमिति विख्यातं निवसन्तं महोदधौ।
पक्षवन्तः पुरा पुत्र बभूवुः पर्वतोत्तमाः ॥ ५.५८.१४ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, 'ਮੈਨਾਕ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਖੰਭ ਸਨ।
5.58.15
छन्दतः पृथिवीं चेरुर्बाधमानाः समन्ततः।
श्रुत्वा नगानां चरितं महेन्द्रः पाकशासनः ॥ ५.५८.१५ ॥
ਉਹ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮ ਕੇ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਰਬਤਾਂ ਦਾ ਉਹ ਆਚਰਣ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਮਹੇਂਦਰ...
5.58.16
वज्रेण भगवान् पक्षौ चिच्छेदैषां सहस्रशः।
अहं तु मोचितस्तस्मात् तव पित्रा महात्मना ॥ ५.५८.१६ ॥
ਭਗਵਾਨ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੰਭ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਤੇਰੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ।
5.58.17
मारुतेन तदा वत्स प्रक्षिप्तो वरुणालये।
राघवस्य मया साह्ये वर्तितव्यमरिंदम ॥ ५.५८.१७ ॥
ਤਦ ਹਵਾ ਵੱਲੋਂ, ਵਤਸ, ਮੈਂ ਵਰੁਣਾਲਯ (ਸਮੁੰਦਰ) ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
5.58.18
रामो धर्मभृतां श्रेष्ठो महेन्द्रसमविक्रमः।
एतच्छ्रुत्वा मया तस्य मैनाकस्य महात्मनः ॥ ५.५८.१८ ॥
ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਮਹੇਂਦਰ ਵਰਗਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ ਰਾਮ — ਇਹ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਮੈਨਾਕ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ...
5.58.19
कार्यमावेद्य च गिरेरुद्धतं वै मनो मम।
तेन चाहमनुज्ञातो मैनाकेन महात्मना ॥ ५.५८.१९ ॥
ਕਾਰਜ ਦੱਸਣ ਨਾਲ ਪਰਬਤ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਮਨ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਗਿਆ; ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਮੈਨਾਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
5.58.20
स चाप्यन्तर्हितः शैलो मानुषेण वपुष्मता।
शरीरेण महाशैलः शैलेन च महोदधौ ॥ ५.५८.२० ॥
ਉਹ ਪਰਬਤ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਿਆ; ਉਹ ਮਹਾਪਰਬਤ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਪਰਬਤ ਸਮੇਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਛਿਪ ਗਿਆ।
5.58.21
उत्तमं जवमास्थाय शेषमध्वानमास्थितः।
ततोऽहं सुचिरं कालं जवेनाभ्यगमं पथि ॥ ५.५८.२१ ॥
ਉੱਤਮ ਵੇਗ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਬਾਕੀ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਤੁਰਿਆ; ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਵੇਗ ਨਾਲ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।
5.58.22
ततः पश्याम्यहं देवीं सुरसां नागमातरम्।
समुद्रमध्ये सा देवी वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ५.५८.२२ ॥
ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇਵੀ ਸੁਰਸਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
5.58.23
मम भक्ष्यः प्रदिष्टस्त्वममरैर्हरिसत्तम।
ततस्त्वां भक्षयिष्यामि विहितस्त्वं हि मे सुरैः ॥ ५.५८.२३ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਭੋਜਨ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖਾਵਾਂਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਵਿਧੀਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
5.58.24
एवमुक्तः सुरसया प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः।
विवर्णवदनो भूत्वा वाक्यं चेदमुदीरयम् ॥ ५.५८.२४ ॥
ਸੁਰਸਾ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ; ਮੂੰਹ ਫਿੱਕਾ ਪੈ ਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
5.58.25
रामो दाशरथिः श्रीमान् प्रविष्टो दण्डकावनम्।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया च परंतपः ॥ ५.५८.२५ ॥
ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਦੰਡਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
5.58.26
तस्य सीता हृता भार्या रावणेन दुरात्मना।
तस्याः सकाशं दूतोऽहं गमिष्ये रामशासनात् ॥ ५.५८.२६ ॥
ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਵਣ ਨੇ ਹਰ ਲਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਕੋਲ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਜਾਵਾਂਗਾ।
5.58.27
कर्तुमर्हसि रामस्य साहाय्यं विषये सती।
अथवा मैथिलीं दृष्ट्वा रामं चाक्लिष्टकारिणम् ॥ ५.५८.२७ ॥
ਹੇ ਸਤੀ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਤੈਨੂੰ ਯੋਗ ਹੈ। ਜਾਂ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਸਹਿਜੇ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ...
5.58.28
आगमिष्यामि ते वक्त्रं सत्यं प्रतिशृणोमि ते।
एवमुक्ता मया सा तु सुरसा कामरूपिणी ॥ ५.५८.२८ ॥
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਇੱਛਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੁਰਸਾ...
5.58.29
अब्रवीन्नातिवर्तेत कश्चिदेष वरो मम।
एवमुक्तः सुरसया दशयोजनमायतः ॥ ५.५८.२९ ॥
ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਇਹ ਵਰ ਕੋਈ ਨਾ ਟਾਲੇ।" ਸੁਰਸਾ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਮੈਂ ਦਸ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੋ ਗਿਆ।
5.58.30
ततोऽर्धगुणविस्तारो बभूवाहं क्षणेन तु।
मत्प्रमाणाधिकं चैव व्यादितं तु मुखं तया ॥ ५.५८.३० ॥
ਫਿਰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮੇਰੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
5.58.31
तद् दृष्ट्वा व्यादितं त्वास्यं ह्रस्वं ह्यकरवं पुनः।
तस्मिन् मुहूर्ते च पुनर्बभूवाङ्गुष्ठसम्मितः ॥ ५.५८.३१ ॥
ਉਸਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਮੂੰਹ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰ ਲਿਆ; ਉਸੇ ਪਲ ਮੁੜ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
5.58.32
अभिपत्याशु तद्वक्त्रं निर्गतोऽहं ततः क्षणात् ।
अब्रवीत् सुरसा देवी स्वेन रूपेण मां पुनः ॥ ५.५८.३२ ॥
ਝੱਟ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਮੈਂ ਪਲ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਸੁਰਸਾ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਫਿਰ ਬੋਲੀ।
5.58.33
अर्थसिद्धौ हरिश्रेष्ठ गच्छ सौम्य यथासुखम्।
समानय च वैदेहीं राघवेण महात्मना ॥ ५.५८.३३ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰਾ ਕਾਰਜ ਸਫਲ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਸੌਮਿਆ, ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾ; ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਨਾਲ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲੈ ਆ।
5.58.34
सुखी भव महाबाहो प्रीतास्मि तव वानर।
ततोऽहं साधुसाध्वीति सर्वभूतैः प्रशंसितः ॥ ५.५८.३४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਵਾਨਰ, ਸੁਖੀ ਰਹਿ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ 'ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ' ਕਹਿ ਕੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
5.58.35
ततोऽन्तरिक्षं विपुलं प्लुतोऽहं गरुडो यथा।
छाया मे निगृहीता च न च पश्यामि किंचन ॥ ५.५८.३५ ॥
ਫਿਰ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਛਾਲ ਮਾਰੀ; ਪਰ ਮੇਰੀ ਪਰਛਾਈਂ ਫੜੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।
5.58.36
सोऽहं विगतवेगस्तु दिशो दश विलोकयन्।
न किंचित् तत्र पश्यामि येन मे विहता गतिः ॥ ५.५८.३६ ॥
ਮੇਰਾ ਵੇਗ ਘਟ ਗਿਆ; ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਗਤੀ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਕੁਝ ਵੀ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਦਿਸਿਆ।
5.58.37
अथ मे बुद्धिरुत्पन्ना किंनाम गमने मम।
ईदृशो विघ्न उत्पन्नो रूपमत्र न दृश्यते ॥ ५.५८.३७ ॥
ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਇਹ ਐਸੀ ਰੁਕਾਵਟ ਕਿਉਂ ਆਈ? ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
5.58.38
अधोभागे तु मे दृष्टिः शोचतः पतिता तदा।
तत्राद्राक्षमहं भीमां राक्षसीं सलिलेशयाम् ॥ ५.५८.३८ ॥
ਸੋਗ ਕਰਦੀ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਉਦੋਂ ਹੇਠਾਂ ਪਈ। ਉੱਥੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੀ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਮੈਂ ਵੇਖੀ।
5.58.39
प्रहस्य च महानादमुक्तोऽहं भीमया तया।
अवस्थितमसम्भ्रान्तमिदं वाक्यमशोभनम् ॥ ५.५८.३९ ॥
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਉੱਚੀ ਹੱਸ ਕੇ ਬੋਲੀ। ਬੇਚੈਨ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸਨੇ ਇਹ ਅਣਉਚਿਤ ਬੋਲ ਕਹੇ।
5.58.40
क्वासि गन्ता महाकाय क्षुधिताया ममेप्सितः।
भक्षः प्रीणय मे देहं चिरमाहारवर्जितम् ॥ ५.५८.४० ॥
ਹੇ ਮਹਾਕਾਇਆ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ? ਭੁੱਖੀ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਭੋਜਨ ਹੈਂ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ।
5.58.41
बाढमित्येव तां वाणीं प्रत्यगृह्णामहं ततः।
आस्यप्रमाणादधिकं तस्याः कायमपूरयम् ॥ ५.५८.४१ ॥
'ਠੀਕ ਹੈ' ਇੰਨਾ ਹੀ ਕਹਿ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਮਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਵਧਾ ਕੇ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
5.58.42
तस्याश्चास्यं महद् भीमं वर्धते मम भक्षणे।
न तु मां सा नु बुबुधे मम वा विकृतं कृतम् ॥ ५.५८.४२ ॥
ਮੈਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਭਿਆਨਕ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੀ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਕੀਤੇ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕੀ।
5.58.43
ततोऽहं विपुलं रूपं संक्षिप्य निमिषान्तरात्।
तस्या हृदयमादाय प्रपतामि नभःस्थलम् ॥ ५.५८.४३ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੁੰਗੜਾ ਲਿਆ, ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਫੜ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉਡਾਰੀ ਮਾਰੀ।
5.58.44
सा विसृष्टभुजा भीमा पपात लवणाम्भसि।
मया पर्वतसंकाशा निकृत्तहृदया सती ॥ ५.५८.४४ ॥
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ਣੀ, ਬਾਹਾਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਵਰਗੀ, ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਦਿਲ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ।
5.58.45
शृणोमि खगतानां च वाचः सौम्या महात्मनाम्।
राक्षसी सिंहिका भीमा क्षिप्रं हनुमता हता ॥ ५.५८.४५ ॥
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਸੌਮ੍ਯ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਮੈਂ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ — 'ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ਣੀ ਸਿੰਹਿਕਾ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਛੇਤੀ ਮਾਰੀ ਗਈ।'
5.58.46
तां हत्वा पुनरेवाहं कृत्यमात्ययिकं स्मरन्।
गत्वा च महदध्वानं पश्यामि नगमण्डितम् ॥ ५.५८.४६ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਲੰਬਾ ਰਾਹ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
5.58.47
दक्षिणं तीरमुदधेर्लङ्का यत्र गता पुरी।
अस्तं दिनकरे याते रक्षसां निलयं पुरीम् ॥ ५.५८.४७ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢਾ, ਜਿੱਥੇ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਸਥਿਤ ਹੈ — ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਵੇਲੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ (ਪਹੁੰਚਿਆ)।
5.58.48
प्रविष्टोऽहमविज्ञातो रक्षोभिर्भीमविक्रमैः।
तत्र प्रविशतश्चापि कल्पान्तघनसप्रभा ॥ ५.५८.४८ ॥
ਭਿਆਨਕ ਬਲਵਾਨ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ; ਉੱਥੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਮੇਰੀ ਚਮਕ ਕਲਪਾਂਤ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗੀ ਸੀ।
5.58.49
अट्टहासं विमुञ्चन्ती नारी काप्युत्थिता पुरः।
जिघांसन्तीं ततस्तां तु ज्वलदग्निशिरोरुहाम् ॥ ५.५८.४९ ॥
ਅੱਟਹਾਸ ਕਰਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ। ਤਦ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ
5.58.50
सव्यमुष्टिप्रहारेण पराजित्य सुभैरवाम्।
प्रदोषकाले प्रविशं भीतयाहं तयोदितः ॥ ५.५८.५० ॥
ਖੱਬੀ ਮੁੱਠੀ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤਦ ਡਰੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ
5.58.51
अहं लङ्कापुरी वीर निर्जिता विक्रमेण ते।
यस्मात् तस्माद् विजेतासि सर्वरक्षांस्यशेषतः ॥ ५.५८.५१ ॥
"ਹੇ ਵੀਰ! ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਪਰਾਕਰਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।"
5.58.52
तत्राहं सर्वरात्रं तु विचरञ्जनकात्मजाम्।
रावणान्तःपुरगतो न चापश्यं सुमध्यमाम् ॥ ५.५८.५२ ॥
ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਘੁੰਮ ਕੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੰਤਹਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
5.58.53
ततः सीतामपश्यंस्तु रावणस्य निवेशने।
शोकसागरमासाद्य न पारमुपलक्षये ॥ ५.५८.५३ ॥
ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸੋਗ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਕਿਨਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
5.58.54
शोचता च मया दृष्टं प्राकारेणाभिसंवृतम्।
काञ्चनेन विकृष्टेन गृहोपवनमुत्तमम् ॥ ५.५८.५४ ॥
ਸੋਗ ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਘਰ ਦਾ ਬਾਗ਼ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਲੰਬੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
5.58.55
सप्राकारमवप्लुत्य पश्यामि बहुपादपम्।
अशोकवनिकामध्ये शिंशपापादपो महान् ॥ ५.५८.५५ ॥
ਕੰਧ ਟੱਪ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਰੁੱਖ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ।
5.58.56
तमारुह्य च पश्यामि काञ्चनं कदलीवनम्।
अदूराच्छिंशपावृक्षात् पश्यामि वरवर्णिनीम् ॥ ५.५८.५६ ॥
ਉਸ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮੈਂ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਕੇਲਿਆਂ ਦਾ ਬਾਗ਼ ਵੇਖਿਆ; ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਵੇਖੀ।
5.58.57
श्यामां कमलपत्राक्षीमुपवासकृशाननाम्।
तदेकवासःसंवीतां रजोध्वस्तशिरोरुहाम् ॥ ५.५८.५७ ॥
ਉਹ ਸਾਂਵਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਵਰਤ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਇੱਕੋ ਹੀ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਉਲਝੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ।
5.58.58
शोकसंतापदीनाङ्गीं सीतां भर्तृहिते स्थिताम्।
राक्षसीभिर्विरूपाभिः क्रूराभिरभिसंवृताम् ॥ ५.५८.५८ ॥
ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਾਲ ਦੀਨ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਪਤੀ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ; ਭਿਆਨਕ, ਕਰੂਰ ਰਾਖਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
5.58.59
मांसशोणितभक्ष्याभिर्व्याघ्रीभिर्हरिणीं यथा।
सा मया राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर्मुहुः ॥ ५.५८.५९ ॥
ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਘਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹਿਰਨੀ ਵਾਂਗ, ਰਾਖਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਡਰਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ; ਇਹ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ।
5.58.60
एकवेणीधरा दीना भर्तृचिन्तापरायणा।
भूमिशय्या विवर्णाङ्गी पद्मिनीव हिमागमे ॥ ५.५८.६० ॥
ਇੱਕੋ ਵੇਣੀ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦੀਨ, ਪਤੀ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਣ ਵਾਲੀ, ਫਿੱਕੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤ ਦੀ ਪਦਮਿਨੀ ਵਾਂਗ ਸੀ।
5.58.61
रावणाद् विनिवृत्तार्था मर्तव्ये कृतनिश्चया।
कथंचिन्मृगशावाक्षी तूर्णमासादिता मया ॥ ५.५८.६१ ॥
ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਆਸ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਮਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਚੁੱਕੀ, ਮਿਰਗ-ਬੱਚੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੇਤੀ ਲੱਭ ਲਿਆ।
5.58.62
तां दृष्ट्वा तादृशीं नारीं रामपत्नीं यशस्विनीम्।
तत्रैव शिंशपावृक्षे पश्यन्नहमवस्थितः ॥ ५.५८.६२ ॥
ਉਸ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਰਾਮ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਿੰਸਪਾ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ।
5.58.63
ततो हलहलाशब्दं काञ्चीनूपुरमिश्रितम्।
शृणोम्यधिकगम्भीरं रावणस्य निवेशने ॥ ५.५८.६३ ॥
ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਕਮਰਬੰਦ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਝਾਂਜਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ 'ਹਲਹਲ' ਆਵਾਜ਼ ਮੈਂ ਸੁਣੀ।
5.58.64
ततोऽहं परमोद्विग्नः स्वरूपं प्रत्यसंहरम्।
अहं च शिंशपावृक्षे पक्षीव गहने स्थितः ॥ ५.५८.६४ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਸਮੇਟ ਲਿਆ; ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਸੰਘਣੇ ਸਿੰਸਪਾ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
5.58.65
ततो रावणदाराश्च रावणश्च महाबलः।
तं देशमनुसम्प्राप्तो यत्र सीताभवत् स्थिता ॥ ५.५८.६५ ॥
ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਵਣ ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿੱਥੇ ਸੀਤਾ ਬੈਠੀ ਸੀ।
5.58.66
तं दृष्ट्वाथ वरारोहा सीता रक्षोगणेश्वरम्।
संकुच्योरू स्तनौ पीनौ बाहुभ्यां परिरभ्य च ॥ ५.५८.६६ ॥
ਰਾਖਸ਼ਸ-ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਪੱਟਾਂ ਅਤੇ ਭਰਵੇਂ ਛਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਲਿਆ।
5.58.67
वित्रस्तां परमोद्विग्नां वीक्ष्यमाणामितस्ततः।
त्राणं कंचिदपश्यन्तीं वेपमानां तपस्विनीम् ॥ ५.५८.६७ ॥
ਡਰੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ, ਇਧਰ-ਉਧਰ ਵੇਖਦੀ, ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਵੇਖਦੀ, ਕੰਬਦੀ ਉਸ ਤਪਸਵਣੀ (ਸੀਤਾ) ਨੂੰ।
5.58.68
तामुवाच दशग्रीवः सीतां परमदुःखिताम्।
अवाक्शिराः प्रपतितो बहुमन्यस्व मामिति ॥ ५.५८.६८ ॥
ਤਦ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਰਾਵਣ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਮੈਂ ਡਿੱਗਿਆ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਮਾਨ ਦੇ।"
5.58.69
यदि चेत्त्वं तु मां दर्पान्नाभिनन्दसि गर्विते।
द्विमासानन्तरं सीते पास्यामि रुधिरं तव ॥ ५.५८.६९ ॥
"ਹੇ ਹੰਕਾਰੀ ਸੀਤਾ! ਜੇ ਤੂੰ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕਬੂਲ ਨਾ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਲਹੂ ਪੀ ਜਾਵਾਂਗਾ।"
5.58.70
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य रावणस्य दुरात्मनः।
उवाच परमक्रुद्धा सीता वचनमुत्तमम् ॥ ५.५८.७० ॥
ਦੁਰਾਤਮਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸੀਤਾ ਨੇ ਇਹ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਕਹੇ।
5.58.71
राक्षसाधम रामस्य भार्याममिततेजसः।
इक्ष्वाकुवंशनाथस्य स्नुषां दशरथस्य च ॥ ५.५८.७१ ॥
"ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੀਚ! ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਨੂੰਹ ਨੂੰ (ਤੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆਇਆ ਹੈਂ)!"
5.58.72
अवाच्यं वदतो जिह्वा कथं न पतिता तव।
किंस्विद्वीर्य तवानार्य यो मां भर्तुरसंनिधौ ॥ ५.५८.७२ ॥
"ਨਾ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਗੱਲ ਬੋਲਦੇ ਤੇਰੀ ਜੀਭ ਕਿਉਂ ਨਾ ਡਿੱਗੀ? ਹੇ ਅਨਾਰਿਆ! ਪਤੀ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ (ਚੁੱਕ ਲੈ ਜਾਣਾ) ਕੀ ਤੇਰੀ ਬਹਾਦਰੀ ਹੈ?"
5.58.73
अपहृत्यागतः पाप तेनादृष्टो महात्मना।
न त्वं रामस्य सदृशो दास्येऽप्यस्य न युज्यसे ॥ ५.५८.७३ ॥
ਹੇ ਪਾਪਣੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਮ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਤੈਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਾਸੀ ਬਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈਂ।
5.58.74
अजेयः सत्यवाक् शूरो रणश्लाघी च राघवः।
जानक्या परुषं वाक्यमेवमुक्तो दशाननः ॥ ५.५८.७४ ॥
ਅਜੇਯ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਸੂਰਮੇ ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਹਨ। ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਕਹੇ ਤਾਂ ਦਸਾਨਨ (ਰਾਵਣ) ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।
5.58.75
जज्वाल सहसा कोपाच्चितास्थ इव पावकः।
विवृत्य नयने क्रूरे मुष्टिमुद्यम्य दक्षिणम् ॥ ५.५८.७५ ॥
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ। ਕ੍ਰੂਰ ਅੱਖਾਂ ਫੈਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੱਜਾ ਮੁੱਕਾ ਉਠਾਇਆ।
5.58.76
मैथिलीं हन्तुमारब्धः स्त्रीभिर्हाहाकृतं तदा।
स्त्रीणां मध्यात् समुत्पत्य तस्य भार्या दुरात्मनः ॥ ५.५८.७६ ॥
ਉਹ ਮੈਥਿਲੀ (ਸੀਤਾ) ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ; ਤਦ ਇਸਤਰੀਆਂ ਹਾਹਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ।
5.58.77
वरा मन्दोदरी नाम तया स प्रतिषेधितः।
उक्तश्च मधुरां वाणीं तया स मदनार्दितः ॥ ५.५८.७७ ॥
ਮੰਦੋਦਰੀ ਨਾਮਕ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ; ਕਾਮ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ।
5.58.78
सीतया तव किं कार्यं महेन्द्रसमविक्रम।
मया सह रमस्वाद्य मद्विशिष्टा न जानकी ॥ ५.५८.७८ ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਕੀ ਕੰਮ? ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰ; ਜਾਨਕੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
5.58.79
देवगन्धर्वकन्याभिर्यक्षकन्याभिरेव च।
सार्धं प्रभो रमस्वेति सीतया किं करिष्यसि ॥ ५.५८.७९ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵ-ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਯਕ੍ਸ਼ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰੋ। ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਕੰਮ?
5.58.80
ततस्ताभिः समेताभिर्नारीभिः स महाबलः।
उत्थाप्य सहसा नीतो भवनं स्वं निशाचरः ॥ ५.५८.८० ॥
ਫਿਰ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈਆਂ।
5.58.81
याते तस्मिन् दशग्रीवे राक्षस्यो विकृताननाः।
सीतां निर्भर्त्सयामासुर्वाक्यैः क्रूरैः सुदारुणैः ॥ ५.५८.८१ ॥
ਉਸ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਗੜੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਕਰੂਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਡਰਾਇਆ ਅਤੇ ਝਿੜਕਿਆ।
5.58.82
तृणवद् भाषितं तासां गणयामास जानकी।
गर्जितं च तथा तासां सीतां प्राप्य निरर्थकम् ॥ ५.५८.८२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਤੀਲੇ ਵਾਂਗ ਸਮਝਿਆ; ਸੀਤਾ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਜਾਣੀ।
5.58.83
वृथा गर्जितनिश्चेष्टा राक्षस्यः पिशिताशनाः।
रावणाय शशंसुस्ताः सीताव्यवसितं महत् ॥ ५.५८.८३ ॥
ਵਿਅਰਥ ਗਰਜ ਕੇ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਹੋਈਆਂ ਮਾਸਭੋਜੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਦ੍ਰਿੜ ਸੰਕਲਪ ਦੱਸਿਆ।
5.58.84
ततस्ताः सहिताः सर्वा विहताशा निरुद्यमाः।
परिक्लिश्य समस्तास्ता निद्रावशमुपागताः ॥ ५.५८.८४ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ, ਆਸ ਟੁੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਦਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਥੱਕ ਕੇ ਨੀਂਦ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਈਆਂ।
5.58.85
तासु चैव प्रसुप्तासु सीता भर्तृहिते रता।
विलप्य करुणं दीना प्रशुशोच सुदुःखिता ॥ ५.५८.८५ ॥
ਉਹ ਸਭ ਸੌਂ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਵੀ, ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਸੀਤਾ ਤਰਸਯੋਗ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਸੋਗ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
5.58.86
तासां मध्यात् समुत्थाय त्रिजटा वाक्यमब्रवीत्।
आत्मानं खादत क्षिप्रं न सीतामसितेक्षणाम् ॥ ५.५८.८६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੇ ਕਿਹਾ— "ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਜਲਦੀ ਖਾ ਲਓ।"
5.58.87
जनकस्यात्मजां साध्वीं स्नुषां दशरथस्य च।
स्वप्नो ह्यद्य मया दृष्टो दारुणो रोमहर्षणः ॥ ५.५८.८७ ॥
ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਸਤੀ ਸਾਧਵੀ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਨੂੰਹ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
5.58.88
रक्षसां च विनाशाय भर्तुरस्या जयाय च।
अलमस्मान् परित्रातुं राघवाद् राक्षसीगणम् ॥ ५.५८.८८ ॥
ਰਾਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ, ਇਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ, ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ-ਟੋਲੀ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।
5.58.89
अभियाचाम वैदेहीमेतद्धि मम रोचते।
यदि ह्येवंविधः स्वप्नो दुःखितायाः प्रदृश्यते ॥ ५.५८.८९ ॥
ਸਾਨੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਤੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਦੁਖੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਸੁਪਨਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
5.58.90
सा दुःखैर्विविधैर्मुक्ता सुखमाप्नोत्यनुत्तमम्।
प्रणिपातप्रसन्ना हि मैथिली जनकात्मजा ॥ ५.५८.९० ॥
ਉਹ ਅਨੇਕ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਸੁੱਖ ਪਾਏਗੀ; ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੈਥਿਲੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਉਹੀ ਹੈ।
5.58.91
अलमेषा परित्रातुं राक्षस्यो महतो भयात्।
ततः सा ह्रीमती बाला भर्तुर्विजयहर्षिता ॥ ५.५८.९१ ॥
ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਤਦ ਸ਼ਰਮੀਲੀ ਉਹ ਬਾਲਾ ਪਤੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ।
5.58.92
अवोचद् यदि तत् तथ्यं भवेयं शरणं हि वः।
तां चाहं तादृशीं दृष्ट्वा सीताया दारुणां दशाम् ॥ ५.५८.९२ ॥
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾਂਗੀ।' ਸੀਤਾ ਦੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਭਿਆਨਕ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ...
5.58.93
चिन्तयामास विश्रान्तो न च मे निर्वृतं मनः।
सम्भाषणार्थे च मया जानक्याश्चिन्तितो विधिः ॥ ५.५८.९३ ॥
ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ; ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਜਾਨਕੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ।
5.58.94
इक्ष्वाकुकुलवंशस्तु स्तुतो मम पुरस्कृतः।
श्रुत्वा तु गदितां वाचं राजर्षिगणभूषिताम् ॥ ५.५८.९४ ॥
ਮੈਂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀ। ਰਾਜਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਉਸ ਬੋਲ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ...
5.58.95
प्रत्यभाषत मां देवी बाष्पैः पिहितलोचना।
कस्त्वं केन कथं चेह प्राप्तो वानरपुङ्गव ॥ ५.५८.९५ ॥
ਦੇਵੀ (ਸੀਤਾ) ਅੱਥਰੂਆਂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਵੱਲੋਂ, ਕਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ?'
5.58.96
का च रामेण ते प्रीतिस्तन्मे शंसितुमर्हसि।
तस्यास्तद् वचनं श्रुत्वा अहमप्यब्रुवं वचः ॥ ५.५८.९६ ॥
'ਰਾਮ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ? ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।' ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
5.58.97
देवि रामस्य भर्तुस्ते सहायो भीमविक्रमः।
सुग्रीवो नाम विक्रान्तो वानरेन्द्रो महाबलः ॥ ५.५८.९७ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ! ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਨਰਰਾਜ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ।
5.58.98
तस्य मां विद्धि भृत्यं त्वं हनूमन्तमिहागतम्।
भर्त्रा सम्प्रहितस्तुभ्यं रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ५.५८.९८ ॥
ਮੈਨੂੰ ਉਸਦਾ ਸੇਵਕ ਹਨੂਮਾਨ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਅਕਲਿਸ਼ਟ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਨੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਮੈਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।
5.58.99
इदं तु पुरुषव्याघ्रः श्रीमान् दाशरथिः स्वयम्।
अङ्गुलीयमभिज्ञानमदात् तुभ्यं यशस्विनि ॥ ५.५८.९९ ॥
ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਖੁਦ ਇਹ ਮੁੰਦਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਛਾਣ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ!
5.58.100
तदिच्छामि त्वयाज्ञप्तं देवि किं करवाण्यहम्।
रामलक्ष्मणयोः पार्श्वं नयामि त्वां किमुत्तरम् ॥ ५.५८.१०० ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੁਕਮ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉੱਤਰ ਦਿਓਗੇ?
5.58.101
एतच्छ्रुत्वा विदित्वा च सीता जनकनन्दिनी।
आह रावणमुत्पाट्य राघवो मां नयत्विति ॥ ५.५८.१०१ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਸਮਝ ਕੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਘਵ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ।"
5.58.102
प्रणम्य शिरसा देवीमहमार्यामनिन्दिताम्।
राघवस्य मनोह्लादमभिज्ञानमयाचिषम् ॥ ५.५८.१०२ ॥
ਉਸ ਦੇਵੀ, ਆਰਿਆ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਘਵ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਗੀ।
5.58.103
अथ मामब्रवीत् सीता गृह्यतामयमुत्तमः।
मणिर्येन महाबाहू रामस्त्वां बहु मन्यते ॥ ५.५८.१०३ ॥
ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਉੱਤਮ ਮਣੀ ਲੈ ਲੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਹਾਬਾਹੂ ਰਾਮ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।"
5.58.104
इत्युक्त्वा तु वरारोहा मणिप्रवरमुत्तमम्।
प्रायच्छत् परमोद्विग्ना वाचा मां संदिदेश ह ॥ ५.५८.१०४ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਣੀ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੋਲ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।
5.58.105
ततस्तस्यै प्रणम्याहं राजपुत्र्यै समाहितः।
प्रदक्षिणं परिक्राममिहाभ्युद्गतमानसः ॥ ५.५८.१०५ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕੀਤੀ।
5.58.106
उत्तरं पुनरेवाह निश्चित्य मनसा तदा।
हनूमन् मम वृत्तान्तं वक्तुमर्हसि राघवे ॥ ५.५८.१०६ ॥
ਫਿਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਹਨੂਮਾਨ, ਤੈਨੂੰ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
5.58.107
यथा श्रुत्वैव नचिरात् तावुभौ रामलक्ष्मणौ।
सुग्रीवसहितौ वीरावुपेयातां तथा कुरु ॥ ५.५८.१०७ ॥
"ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਛੇਤੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਉਣ, ਅਜਿਹਾ ਕਰ।"
5.58.108
यदन्यथा भवेदेतद् द्वौ मासौ जीवितं मम।
न मां द्रक्ष्यति काकुत्स्थो म्रिये साहमनाथवत् ॥ ५.५८.१०८ ॥
"ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਣਗੇ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ।"
5.58.109
तच्छ्रुत्वा करुणं वाक्यं क्रोधो मामभ्यवर्तत।
उत्तरं च मया दृष्टं कार्यशेषमनन्तरम् ॥ ५.५८.१०९ ॥
ਉਹ ਤਰਸ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ; ਤੁਰੰਤ ਮੈਂ ਬਾਕੀ ਕੰਮ ਵੇਖ ਲਿਆ।
5.58.110
ततोऽवर्धत मे कायस्तदा पर्वतसंनिभः।
युद्धाकाङ्क्षी वनं तस्य विनाशयितुमारभे ॥ ५.५८.११० ॥
ਤਦ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਪਰਬਤ ਵਰਗਾ ਵਧ ਗਿਆ; ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਬਾਗ਼ ਉਜਾੜਨ ਲੱਗਾ।
5.58.111
तद् भग्नं वनखण्डं तु भ्रान्तत्रस्तमृगद्विजम्।
प्रतिबुद्ध्य निरीक्षन्ते राक्षस्यो विकृताननाः ॥ ५.५८.१११ ॥
ਉਸ ਟੁੱਟੇ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾਏ ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਾਗੀਆਂ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗੀਆਂ।
5.58.112
मां च दृष्ट्वा वने तस्मिन् समागम्य ततस्ततः।
ताः समभ्यागताः क्षिप्रं रावणायाचचक्षिरे ॥ ५.५८.११२ ॥
ਉਸ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਧਰੋਂ ਉੱਧਰੋਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਝਟਪਟ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
5.58.113
राजन् वनमिदं दुर्गं तव भग्नं दुरात्मना।
वानरेण ह्यविज्ञाय तव वीर्यं महाबल ॥ ५.५८.११३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਦੁਰਗਮ ਬਾਗ਼ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਟ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ।
5.58.114
तस्य दुर्बुद्धिता राजंस्तव विप्रियकारिणः।
वधमाज्ञापय क्षिप्रं यथासौ न पुनर्व्रजेत् ॥ ५.५८.११४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਹਾਡਾ ਅਪਰਿਯ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਝਟਪਟ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਫਿਰ ਨਾ ਆਵੇ।
5.58.115
तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रेण विसृष्टा बहुदुर्जयाः।
राक्षसाः किंकरा नाम रावणस्य मनोऽनुगाः ॥ ५.५८.११५ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਅਤਿ ਦੁਰਜਯ, ਕਿੰਕਰ ਨਾਮਕ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਚਰ ਸਨ।
5.58.116
तेषामशीतिसाहस्रं शूलमुद्गरपाणिनाम्।
मया तस्मिन् वनोद्देशे परिघेण निषूदितम् ॥ ५.५८.११६ ॥
ਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਮੁਗਦਰ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਵਣ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਰਿਘ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
5.58.117
तेषां तु हतशिष्टा ये ते गता लघुविक्रमाः।
निहतं च मया सैन्यं रावणायाचचक्षिरे ॥ ५.५८.११७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਭੱਜ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੈਨਾ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹੈ।
5.58.118
ततो मे बुद्धिरुत्पन्ना चैत्यप्रासादमुत्तमम्।
तत्रस्थान् राक्षसान् हत्वा शतं स्तम्भेन वै पुनः ॥ ५.५८.११८ ॥
ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ: ਉਸ ਉੱਤਮ ਚੈਤਯ-ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸੌ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਥੰਮ੍ਹ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਢਾਹ ਦੇਣਾ।
5.58.119
ललामभूतो लङ्काया मया विध्वंसितो रुषा।
ततः प्रहस्तस्य सुतं जम्बुमालिनमादिशत् ॥ ५.५८.११९ ॥
ਲੰਕਾ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਬਣੇ ਉਸ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਨੂੰ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਬੁਮਾਲੀ ਨੂੰ (ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ) ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
5.58.120
राक्षसैर्बहुभिः सार्धं घोररूपैर्भयानकैः।
तमहं बलसम्पन्नं राक्षसं रणकोविदम् ॥ ५.५८.१२० ॥
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੋਰ ਰੂਪ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਰਣ-ਕੁਸ਼ਲ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਮੈਂ (ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ)।
5.58.121
परिघेणातिघोरेण सूदयामि सहानुगम्।
तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्तु मन्त्रिपुत्रान् महाबलान् ॥ ५.५८.१२१ ॥
"ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਪਰਿਘ ਨਾਲ ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਮੰਤਰੀ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ (ਭੇਜਿਆ)।
5.58.122
पदातिबलसम्पन्नान् प्रेषयामास रावणः।
परिघेणैव तान् सर्वान् नयामि यमसादनम् ॥ ५.५८.१२२ ॥
ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਭੇਜਿਆ। "ਪਰਿਘ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿਆਂਗਾ।"
5.58.123
मन्त्रिपुत्रान् हतान् श्रुत्वा समरे लघुविक्रमान्।
पञ्च सेनाग्रगान् शूरान् प्रेषयामास रावणः ॥ ५.५८.१२३ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਪਰਾਕਰਮੀ ਮੰਤਰੀ-ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਸੂਰਮੇ ਭੇਜੇ।
5.58.124
तानहं सहसैन्यान् वै सर्वानेवाभ्यसूदयम्।
ततः पुनर्दशग्रीवः पुत्रमक्षं महाबलम् ॥ ५.५८.१२४ ॥
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਪੁੱਤਰ ਅਕਸ਼ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
5.58.125
बहुभी राक्षसैः सार्धं प्रेषयामास संयुगे।
तं तु मन्दोदरीपुत्रं कुमारं रणपण्डितम् ॥ ५.५८.१२५ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ ਜੰਗ ਲਈ ਭੇਜਿਆ — ਮੰਦੋਦਰੀ ਦਾ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਰਣ-ਨਿਪੁਣ ਕੁਮਾਰ।
5.58.126
सहसा खं समुद्यन्तं पादयोश्च गृहीतवान्।
तमासीनं शतगुणं भ्रामयित्वा व्यपेषयम् ॥ ५.५८.१२६ ॥
ਅਚਾਨਕ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਠੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਲਿਆ; ਸੌ ਵਾਰ ਘੁਮਾ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੀਸ ਦਿੱਤਾ।
5.58.127
तमक्षमागतं भग्नं निशम्य स दशाननः।
ततश्चेन्द्रजितं नाम द्वितीयं रावणः सुतम् ॥ ५.५८.१२७ ॥
ਅਕਸ਼ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਦਸ-ਮੂੰਹੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
5.58.128
व्यादिदेश सुसंक्रुद्धो बलिनं युद्धदुर्मदम्।
तच्चाप्यहं बलं सर्वं तं च राक्षसपुङ्गवम् ॥ ५.५८.१२८ ॥
ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਦਮਸਤ ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ — ਮੈਨੂੰ, ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਬਲ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ।
5.58.129
नष्टौजसं रणे कृत्वा परं हर्षमुपागतः।
महतापि महाबाहुः प्रत्ययेन महाबलः ॥ ५.५८.१२९ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਤੇਜਹੀਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮਹਾਬਲੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ; ਵੱਡੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਭਰ ਗਿਆ।
5.58.130
प्रहितो रावणेनैष सह वीरैर्मदोद्धतैः।
सोऽविषह्यं हि मां बुद्ध्वा स्वसैन्यं चावमर्दितम् ॥ ५.५८.१३० ॥
ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਦਮਸਤ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ ਇਹ (ਇੰਦਰਜੀਤ), ਮੈਨੂੰ ਅਜੇਯ ਜਾਣ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਕੁਚਲੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ—
5.58.131
ब्रह्मणोऽस्त्रेण स तु मां प्रबद्ध्वा चातिवेगिनः।
रज्जुभिश्चापि बध्नन्ति ततो मां तत्र राक्षसाः ॥ ५.५८.१३१ ॥
ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ; ਫਿਰ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੇ ਅਤਿ ਤੇਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
5.58.132
रावणस्य समीपं च गृहीत्वा मामुपागमन्।
दृष्ट्वा सम्भाषितश्चाहं रावणेन दुरात्मना ॥ ५.५८.१३२ ॥
ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆਏ; ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
5.58.133
पृष्टश्च लङ्कागमनं राक्षसानां च तं वधम्।
तत्सर्वं च रणे तत्र सीतार्थमुपजल्पितम् ॥ ५.५८.१३३ ॥
ਲੰਕਾ ਆਉਣ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉਸ ਵਧ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਲਈ ਜੋ ਹੋਇਆ ਸਭ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ।
5.58.134
तस्यास्तु दर्शनाकाङ्क्षी प्राप्तस्त्वद्भवनं विभो।
मारुतस्यौरसः पुत्रो वानरो हनुमानहम् ॥ ५.५८.१३४ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਭਵਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਵਾਯੂਦੇਵ ਦਾ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰ ਵਾਨਰ ਹਨੂਮਾਨ ਹਾਂ।
5.58.135
रामदूतं च मां विद्धि सुग्रीवसचिवं कपिम्।
सोऽहं दौत्येन रामस्य त्वत्सकाशमिहागतः ॥ ५.५८.१३५ ॥
ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਦੂਤ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਵਾਨਰ ਸਮਝ। ਰਾਮ ਦੇ ਦੌਤਿਆ ਕੰਮ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।
5.58.136
शृणु चापि समादेशं यदहं प्रब्रवीमि ते।
राक्षसेश हरीशस्त्वां वाक्यमाह समाहितम् ॥ ५.५८.१३६ ॥
ਹੇ ਰਾਖਸ਼ੇਸ਼ਵਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਵੀ ਸੁਣ। ਵਾਨਰਰਾਜ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ ਹਨ।
5.58.137
सुग्रीवश्च महाभागः स त्वां कौशलमब्रवीत्।
धर्मार्थकामसहितं हितं पथ्यमुवाच ह ॥ ५.५८.१३७ ॥
ਮਹਾਭਾਗ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਤੇਰੀ ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ ਹੈ। ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪਥ-ਹਿਤ ਬਚਨ ਉਸ ਨੇ ਕਹੇ ਹਨ।
5.58.138
वसतो ऋष्यमूके मे पर्वते विपुलद्रुमे।
राघवो रणविक्रान्तो मित्रत्वं समुपागतः ॥ ५.५८.१३८ ॥
ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਿਆਮੂਕ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਸਦੇ ਸਮੇਂ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦਰ ਰਾਘਵ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕੀਤੀ।
5.58.139
तेन मे कथितं राजन् भार्या मे रक्षसा हृता।
तत्र साहाय्यहेतोर्मे समयं कर्तुमर्हसि ॥ ५.५८.१३९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ।
5.58.140
वालिना हृतराज्येन सुग्रीवेण सह प्रभुः।
चक्रेऽग्निसाक्षिकं सख्यं राघवः सहलक्ष्मणः ॥ ५.५८.१४० ॥
ਵਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਖੋਹੇ ਗਏ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਘਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਗਵਾਹ ਬਣਾ ਕੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕੀਤੀ।
5.58.141
तेन वालिनमाहत्य शरेणैकेन संयुगे।
वानराणां महाराजः कृतः सम्प्लवतां प्रभुः ॥ ५.५८.१४१ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਤੇ ਸੁਆਮੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ।
5.58.142
तस्य साहाय्यमस्माभिः कार्यं सर्वात्मना त्विह।
तेन प्रस्थापितस्तुभ्यं समीपमिह धर्मतः ॥ ५.५८.१४२ ॥
ਇੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।
5.58.143
क्षिप्रमानीयतां सीता दीयतां राघवस्य च।
यावन्न हरयो वीरा विधमन्ति बलं तव ॥ ५.५८.१४३ ॥
ਬਹਾਦਰ ਬਾਂਦਰ ਤੁਹਾਡੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਲਿਆ ਕੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿਓ।
5.58.144
वानराणां प्रभावोऽयं न केन विदितः पुरा।
देवतानां सकाशं च ये गच्छन्ति निमन्त्रिताः ॥ ५.५८.१४४ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਬੁਲਾਏ ਜਾ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
5.58.145
मामैक्षत ततो रुष्टश्चक्षुषा प्रदहन्निव ॥ ५.५८.१४५ ॥
ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸਨੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜਦੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ।
5.58.146
तेन वध्योऽहमाज्ञप्तो रक्षसा रौद्रकर्मणा।
मत्प्रभावमविज्ञाय रावणेन दुरात्मना ॥ ५.५८.१४६ ॥
ਉਸ ਕਰੂਰ ਕਰਮੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ, ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਵਧ ਦੇ ਯੋਗ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ।
5.58.147
ततो विभीषणो नाम तस्य भ्राता महामतिः।
तेन राक्षसराजश्च याचितो मम कारणात् ॥ ५.५८.१४७ ॥
ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਮਹਾਮਤੀ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਰਾਜੇ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
5.58.148
नैवं राक्षसशार्दूल त्यज्यतामेष निश्चयः।
राजशास्त्रव्यपेतो हि मार्गः संलक्ष्यते त्वया ॥ ५.५८.१४८ ॥
ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਤਿਆਗ ਦੇ। ਇਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਵਿਰੁੱਧ ਰਾਹ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
5.58.149
दूतवध्या न दृष्टा हि राजशास्त्रेषु राक्षस।
दूतेन वेदितव्यं च यथाभिहितवादिना ॥ ५.५८.१४९ ॥
ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਤ ਨੂੰ ਵਧ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਦੂਤ ਨੂੰ ਉਹੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
5.58.150
सुमहत्यपराधेऽपि दूतस्यातुलविक्रम।
विरूपकरणं दृष्टं न वधोऽस्ति हि शास्त्रतः ॥ ५.५८.१५० ॥
ਹੇ ਅਤੁਲ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਅਪਰਾਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੂਤ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਰੂਪ ਕਰਨ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ; ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
5.58.151
विभीषणेनैवमुक्तो रावणः संदिदेश तान्।
राक्षसानेतदेवाद्य लाङ्गूलं दह्यतामिति ॥ ५.५८.१५१ ॥
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅੱਜ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਪੂਛ ਸਾੜ ਦਿਓ।
5.58.152
ततस्तस्य वचः श्रुत्वा मम पुच्छं समन्ततः।
वेष्टितं शणवल्कैश्च पट्टैः कार्पासकैस्तथा ॥ ५.५८.१५२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪੂਛ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਸਣ ਦੀ ਛਿੱਲ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਲ, ਕੱਪੜੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਦਿੱਤੀ।
5.58.153
राक्षसाः सिद्धसंनाहास्ततस्ते चण्डविक्रमाः।
तदादीप्यन्त मे पुच्छं हनन्तः काष्ठमुष्टिभिः ॥ ५.५८.१५३ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਤਿਆਰ-ਬਰ-ਤਿਆਰ ਭਿਆਨਕ ਬਲਵਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲੱਕੜ ਦੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਮੇਰੀ ਪੂਛ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਬੈਠੇ।
5.58.154
बद्धस्य बहुभिः पाशैर्यन्त्रितस्य च राक्षसैः।
न मे पीडाभवत् काचिद् दिदृक्षोर्नगरीं दिवा ॥ ५.५८.१५४ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਜਕੜਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਨਗਰੀ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪੀੜ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
5.58.155
ततस्ते राक्षसाः शूरा बद्धं मामग्निसंवृतम्।
अघोषयन् राजमार्गे नगरद्वारमागताः ॥ ५.५८.१५५ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਬਹਾਦਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਮੈਨੂੰ ਨਗਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੱਕ ਲਿਆ ਕੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਤੇ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
5.58.156
ततोऽहं सुमहद्रूपं संक्षिप्य पुनरात्मनः।
विमोचयित्वा तं बन्धं प्रकृतिस्थः स्थितः पुनः ॥ ५.५८.१५६ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਮੁੜ ਸੁੰਗੜਾ ਕੇ, ਉਹ ਬੰਧਨ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
5.58.157
आयसं परिघं गृह्य तानि रक्षांस्यसूदयम्।
ततस्तन्नगरद्वारं वेगेन प्लुतवानहम् ॥ ५.५८.१५७ ॥
ਲੋਹੇ ਦਾ ਪਰਿਘ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵੇਗ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਨਗਰ-ਦੁਆਰ ਵੱਲ ਛਾਲ ਮਾਰੀ।
5.58.158
पुच्छेन च प्रदीप्तेन तां पुरीं साट्टगोपुराम्।
दहाम्यहमसम्भ्रान्तो युगान्ताग्निरिव प्रजाः ॥ ५.५८.१५८ ॥
ਬਲਦੀ ਪੂਛ ਨਾਲ ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਟਾਰੀਆਂ ਤੇ ਗੋਪੁਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਯੁਗਾਂਤ ਦੀ ਅੱਗ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਸਾੜਿਆ।
5.58.159
विनष्टा जानकी व्यक्तं न ह्यदग्धः प्रदृश्यते।
लङ्कायाः कश्चिदुद्देशः सर्वा भस्मीकृता पुरी ॥ ५.५८.१५९ ॥
ਜਾਨਕੀ ਜ਼ਰੂਰ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਲੰਕਾ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਬਿਨਾਂ ਸੜੇ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ; ਸਾਰੀ ਨਗਰੀ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
5.58.160
दहता च मया लङ्कां दग्धा सीता न संशयः।
रामस्य च महत्कार्यं मयेदं विफलीकृतम् ॥ ५.५८.१६० ॥
ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਸਾੜਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਸੀਤਾ ਵੀ ਸੜ ਗਈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਰਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ।
5.58.161
ततोऽहं वाचमश्रौषं चारणानां शुभाक्षराम् ॥ ५.५८.१६१ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਚਾਰਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ ਸੁਣੀ।
5.58.162
जानकी न च दग्धेति विस्मयोदन्तभाषिणाम्।
ततो मे बुद्धिरुत्पन्ना श्रुत्वा तामद्भुतां गिरम् ॥ ५.५८.१६२ ॥
"ਜਾਨਕੀ ਨਹੀਂ ਸੜੀ" ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਬਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਉੱਠਿਆ।
5.58.163
अदग्धा जानकीत्येव निमित्तैश्चोपलक्षितम्।
दीप्यमाने तु लाङ्गूले न मां दहति पावकः ॥ ५.५८.१६३ ॥
ਜਾਨਕੀ ਸੜੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸ਼ਗਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਪੂਛ ਬਲਦੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅੱਗ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦੀ।
5.58.164
हृदयं च प्रहृष्टं मे वाताः सुरभिगन्धिनः।
तैर्निमित्तैश्च दृष्टार्थैः कारणैश्च महागुणैः ॥ ५.५८.१६४ ॥
ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੈ; ਸੁਗੰਧਿਤ ਹਵਾਵਾਂ ਵਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਗਨਾਂ, ਪ੍ਰਤੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ [ਖ਼ੁਸ਼ੀ]।
5.58.165
ऋषिवाक्यैश्च दृष्टार्थैरभवं हृष्टमानसः।
पुनर्दृष्टा च वैदेही विसृष्टश्च तया पुनः ॥ ५.५८.१६५ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਇਆ; ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁੜ ਵਿਦਾ ਹੋਇਆ।
5.58.166
ततः पर्वतमासाद्य तत्रारिष्टमहं पुनः।
प्रतिप्लवनमारेभे युष्मद्दर्शनकाङ्क्षया ॥ ५.५८.१६६ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਪਰਬਤ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਅਰਿਸ਼ਟ ਤੋਂ ਮੈਂ ਮੁੜ ਛਾਲ ਮਾਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਚਾਹ ਨਾਲ।
5.58.167
ततः श्वसनचन्द्रार्कसिद्धगन्धर्वसेवितम्।
पन्थानमहमाक्रम्य भवतो दृष्टवानिह ॥ ५.५८.१६७ ॥
ਫਿਰ ਹਵਾ, ਚੰਦਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਮਾਰਗ ਲੰਘ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
5.58.168
राघवस्य प्रसादेन भवतां चैव तेजसा।
सुग्रीवस्य च कार्यार्थं मया सर्वमनुष्ठितम् ॥ ५.५८.१६८ ॥
ਰਾਘਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
5.58.169
एतत् सर्वं मया तत्र यथावदुपपादितम्।
तत्र यन्न कृतं शेषं तत् सर्वं क्रियतामिति ॥ ५.५८.१६९ ॥
ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਜੋ ਯਥਾਵਤ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਸਭ ਉਹੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜੋ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਹੁਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।