વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 5.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.59.1
एतदाख्याय तत् सर्वं हनूमान् मारुतात्मजः।
भूयः समुपचक्राम वचनं वक्तुमुत्तरम् ॥ ५.५९.१ ॥
આ બધું કહ્યા પછી, પવનપુત્ર હનુમાન ફરીથી ઉત્તરરૂપે બોલવા લાગ્યા.
5.59.2
सफलो राघवोद्योगः सुग्रीवस्य च सम्भ्रमः।
शीलमासाद्य सीताया मम च प्रीणितं मनः ॥ ५.५९.२ ॥
રાઘવનો પ્રયત્ન અને સુગ્રીવનો ઉત્સાહ સફળ થયા; સીતાનું શીલ જોઈને મારું મન પ્રસન્ન થયું.
5.59.3
आर्यायाः सदृशं शीलं सीतायाः प्लवगर्षभाः।
तपसा धारयेल्लोकान् क्रुद्धा वा निर्दहेदपि ॥ ५.५९.३ ॥
હે વાનરશ્રેષ્ઠો! આર્યા સીતાનું શીલ તેમને યોગ્ય જ છે; તપથી તે લોકોને ધારણ કરી શકે, ક્રોધિત થાય તો બાળી પણ શકે.
5.59.4
सर्वथातिप्रकृष्टोऽसौ रावणो राक्षसेश्वरः।
यस्य तां स्पृशतो गात्रं तपसा न विनाशितम् ॥ ५.५९.४ ॥
રાક્ષસોનો ઈશ્વર તે રાવણ સર્વ રીતે અતિ નીચ છે; તેને સ્પર્શતાં પણ તેના તપથી તેનું શરીર નષ્ટ ન થયું.
5.59.5
न तदग्निशिखा कुर्यात् संस्पृष्टा पाणिना सती।
जनकस्य सुता कुर्याद् यत् क्रोधकलुषीकृता ॥ ५.५९.५ ॥
હાથથી સ્પર્શાયેલી તે સતી, જનકની પુત્રી, ક્રોધથી કલુષિત થાય તો જે કરી શકે તે અગ્નિજ્વાળા પણ ન કરી શકે.
5.59.6
जाम्बवत्प्रमुखान् सर्वाननुज्ञाप्य महाकपीन्।
अस्मिन् नेवंगते कार्ये भवतां च निवेदिते।
न्याय्यं स्म सह वैदेह्या द्रष्टुं तौ पार्थिवात्मजौ ॥ ५.५९.६ ॥
જાંબવાન વગેરે સર્વ મહાન વાનરોની રજા લઈને, આ કાર્ય આ રીતે થયું છે તે તમને જણાવ્યા પછી, તે બંને રાજકુમારોએ વૈદેહી સાથે મળવું યોગ્ય છે.
5.59.7
अहमेकोऽपि पर्याप्तः सराक्षसगणां पुरीम्।
तां लङ्कां तरसा हन्तुं रावणं च महाबलम् ॥ ५.५९.७ ॥
હું એકલો જ રાક્ષસગણો સહિત એ લંકા નગરીનો અને મહાબલી રાવણનો ઝડપથી નાશ કરવા સમર્થ છું.
5.59.8
किं पुनः सहितो वीरैर्बलवद्भिः कृतात्मभिः।
कृतास्त्रैः प्लवगैः शक्तैर्भवद्भिर्विजयैषिभिः ॥ ५.५९.८ ॥
બળવાન, આત્મસંયમી, શસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ, સમર્થ અને વિજયના ઇચ્છુક વીર વાનરો એવા તમારી સાથે હોય ત્યારે પછી કહેવાનું શું રહે?
5.59.9
अहं तु रावणं युद्धे ससैन्यं सपुरःसरम्।
सहपुत्रं वधिष्यामि सहोदरयुतं युधि ॥ ५.५९.९ ॥
હું યુદ્ધમાં રાવણને તેની સેના, અગ્રદળ, પુત્ર અને ભાઈઓ સહિત મારી નાખીશ.
5.59.10
ब्राह्ममस्त्रं च रौद्रं च वायव्यं वारुणं तथा।
यदि शक्रजितोऽस्त्राणि दुर्निरीक्ष्याणि संयुगे।
तान्यहं निहनिष्यामि विधमिष्यामि राक्षसान् ॥ ५.५९.१० ॥
બ્રહ્માસ્ત્ર, રૌદ્ર, વાયવ્ય અને વારુણ અસ્ત્રો તથા યુદ્ધમાં જોવા પણ કઠિન ઇન્દ્રજિતનાં અસ્ત્રો—તેમને પણ હું નષ્ટ કરીશ અને રાક્ષસોને વિખેરી નાખીશ.
5.59.11
भवतामभ्यनुज्ञातो विक्रमो मे रुणद्धि तम्।
मयातुला विसृष्टा हि शैलवृष्टिर्निरन्तरा ॥ ५.५९.११ ॥
તમારી અનુમતિથી મારો પરાક્રમ તેને રોકશે; મારા વડે છોડાયેલી અતુલ્ય, અવિરત શિલાવર્ષા પણ તેને રોકશે.
5.59.12
देवानपि रणे हन्यात् किं पुनस्तान् निशाचरान्।
भवतामननुज्ञातो विक्रमो मे रुणद्धि माम् ॥ ५.५९.१२ ॥
મારો પરાક્રમ યુદ્ધમાં દેવોને પણ હણી શકે; તો પછી એ નિશાચરોની શી વાત? પરંતુ તમારી અનુમતિ વિના મારો એ જ પરાક્રમ મને રોકશે.
5.59.13
सागरोऽप्यतियाद् वेलां मन्दरः प्रचलेदपि।
न जाम्बवन्तं समरे कम्पयेदरिवाहिनी ॥ ५.५९.१३ ॥
સમુદ્ર પોતાની કિનારી ઓળંગે, મંદર પર્વત પણ ચલિત થાય, તોપણ શત્રુસેના યુદ્ધમાં જાંબવાનને કંપાવી શકશે નહીં.
5.59.14
सर्वराक्षससङ्घानां राक्षसा ये च पूर्वजाः।
अलमेकोऽपि नाशाय वीरो वालिसुतः कपिः ॥ ५.५९.१४ ॥
સર્વ રાક્ષસસમૂહોનો અને તેમના પૂર્વજોનો નાશ કરવા એકલો જ પૂરતો છે — તે વીર વાલિપુત્ર વાનર.
5.59.15
प्लवगस्योरुवेगेन नीलस्य च महात्मनः।
मन्दरोऽप्यवशीर्येत किं पुनर्युधि राक्षसाः ॥ ५.५९.१५ ॥
કૂદતા વાનરના મહાવેગથી અને મહાત્મા નીલના વેગથી મંદર પર્વત પણ તૂટી પડે — યુદ્ધમાં રાક્ષસોની તો વાત શી!
5.59.16
सदेवासुरयक्षेषु गन्धर्वोरगपक्षिषु।
मैन्दस्य प्रतियोद्धारं शंसत द्विविदस्य वा ॥ ५.५९.१६ ॥
દેવ, અસુર, યક્ષ, ગંધર્વ, ઉરગ, પક્ષીઓમાં મૈંદ કે દ્વિવિદનો પ્રતિયોદ્ધા કોણ છે તે કહો.
5.59.17
अश्विपुत्रौ महावेगावेतौ प्लवगसत्तमौ।
एतयोः प्रतियोद्धारं न पश्यामि रणाजिरे ॥ ५.५९.१७ ॥
અશ્વિનીકુમારોના આ બે પુત્રો મહાવેગશાળી અને વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ છે; રણભૂમિમાં હું તેમનો પ્રતિયોદ્ધા જોતો નથી.
5.59.18
मयैव निहता लङ्का दग्धा भस्मीकृता पुरी।
राजमार्गेषु सर्वेषु नाम विश्रावितं मया ॥ ५.५९.१८ ॥
મેં જ લંકાનો નાશ કર્યો, નગરીને બાળીને ભસ્મ કરી; બધા રાજમાર્ગો પર મેં મારું નામ જાહેર કર્યું છે.
5.59.19
जयत्यतिबलो रामो लक्ष्मणश्च महाबलः।
राजा जयति सुग्रीवो राघवेणाभिपालितः ॥ ५.५९.१९ ॥
અતિબળવાન રામનો જય, મહાબળવાન લક્ષ્મણનો જય! રાઘવ દ્વારા રક્ષિત રાજા સુગ્રીવનો જય!
5.59.20
अहं कोसलराजस्य दासः पवनसम्भवः।
हनूमानिति सर्वत्र नाम विश्रावितं मया ॥ ५.५९.२० ॥
હું કોસલરાજનો દાસ, પવનપુત્ર હનુમાન છું. મેં મારું નામ સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ કર્યું છે.
5.59.21
अशोकवनिकामध्ये रावणस्य दुरात्मनः।
अधस्ताच्छिंशपामूले साध्वी करुणमास्थिता ॥ ५.५९.२१ ॥
દુરાત્મા રાવણના અશોકવનની મધ્યમાં, એક શિંશપા વૃક્ષના મૂળ પાસે તે સાધ્વી કરુણ સ્થિતિમાં બેઠી હતી.
5.59.22
राक्षसीभिः परिवृता शोकसंतापकर्शिता।
मेघरेखापरिवृता चन्द्ररेखेव निष्प्रभा ॥ ५.५९.२२ ॥
રાક્ષસીઓથી ઘેરાયેલી, શોક અને સંતાપથી કૃશ, મેઘની રેખાથી ઢંકાયેલી ચંદ્રરેખા જેવી તે નિસ્તેજ હતી.
5.59.23
अचिन्तयन्ती वैदेही रावणं बलदर्पितम्।
पतिव्रता च सुश्रोणी अवष्टब्धा च जानकी ॥ ५.५९.२३ ॥
બળદર્પથી ગર્વિત રાવણનો વૈદેહી વિચાર પણ કરતી ન હતી. પતિવ્રતા, સુંદર કમરવાળી અને દૃઢ જાનકી તેને ગણકારતી ન હતી.
5.59.24
अनुरक्ता हि वैदेही रामे सर्वात्मना शुभा।
अनन्यचित्ता रामेण पौलोमीव पुरन्दरे ॥ ५.५९.२४ ॥
શુભા વૈદેહી સર્વાત્મભાવે રામમાં અનુરક્ત હતી. પૌલોમી જેમ ઇન્દ્રમાં, તેમ તેનું મન અનન્યભાવે રામમાં લાગેલું હતું.
5.59.25
तदेकवासःसंवीता रजोध्वस्ता तथैव च।
सा मया राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर्मुहुः ॥ ५.५९.२५ ॥
એક જ વસ્ત્ર પહેરેલી, ધૂળથી ખરડાયેલી, રાક્ષસીઓની વચ્ચે વારંવાર ધમકાવાતી તેને મેં જોઈ.
5.59.26
राक्षसीभिर्विरूपाभिर्दृष्टा हि प्रमदावने।
एकवेणीधरा दीना भर्तृचिन्तापरायणा ॥ ५.५९.२६ ॥
પ્રમદાવનમાં વિરૂપ રાક્ષસીઓથી ઘેરાયેલી, એક જ વેણી ધારણ કરેલી, દીન, પતિના ચિંતનમાં લીન એવી તેને મેં જોઈ.
5.59.27
अधःशय्या विवर्णाङ्गी पद्मिनीव हिमोदये।
रावणाद् विनिवृत्तार्था मर्तव्यकृतनिश्चया ॥ ५.५९.२७ ॥
ભૂમિ પર સૂતેલી, કરમાયેલા અંગવાળી, હિમના ઉદયે પદ્મિની જેવી; રાવણથી પોતાના સર્વ હેતુઓ છોડીને મરવાનો નિશ્ચય કરેલી.
5.59.28
कथंचिन्मृगशावाक्षी विश्वासमुपपादिता।
ततः सम्भाषिता चैव सर्वमर्थं प्रकाशिता ॥ ५.५९.२८ ॥
કોઈ રીતે તે મૃગનયની સીતાનો વિશ્વાસ જીતાયો; પછી તેની સાથે વાત કરીને સઘળો હેતુ પ્રગટ કર્યો.
5.59.29
रामसुग्रीवसख्यं च श्रुत्वा प्रीतिमुपागता।
नियतः समुदाचारो भक्तिर्भर्तरि चोत्तमा ॥ ५.५९.२९ ॥
રામ-સુગ્રીવની મિત્રતા સાંભળીને તે આનંદિત થઈ; તેનો આચાર નિયમિત હતો, પતિ પ્રત્યેની ભક્તિ ઉત્તમ હતી.
5.59.30
यन्न हन्ति दशग्रीवं स महात्मा दशाननः।
निमित्तमात्रं रामस्तु वधे तस्य भविष्यति ॥ ५.५९.३० ॥
તે મહાત્મા દશાનનને (રાવણને) હમણાં મારતા નથી—કારણ કે તેના વધમાં રામ માત્ર નિમિત્ત થશે.
5.59.31
सा प्रकृत्यैव तन्वङ्गी तद्वियोगाच्च कर्शिता।
प्रतिपत्पाठशीलस्य विद्येव तनुतां गता ॥ ५.५९.३१ ॥
તે સ્વભાવે જ કોમળ અંગોવાળી છે; તેમના વિયોગથી તે વધુ કૃશ થઈ ગઈ છે, જેમ પ્રતિપદના પાઠના અભ્યાસીની વિદ્યા ક્ષીણ થાય છે.
5.59.32
एवमास्ते महाभागा सीता शोकपरायणा।
यदत्र प्रतिकर्तव्यं तत् सर्वमुपकल्प्यताम् ॥ ५.५९.३२ ॥
મહાભાગ્યવતી સીતા આ રીતે શોકમાં ડૂબેલી રહે છે. અહીં જે કરવું જોઈએ તે બધું ગોઠવવામાં આવે.