বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 5.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.60.1
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा वालिसूनुरभाषत।
अश्विपुत्रौ महावेगौ बलवन्तौ प्लवंगमौ ॥ ५.६०.१ ॥
তার সেই কথা শুনে বালিপুত্র বললেন; অশ্বিনীকুমারদ্বয়, মহাবেগবান ও বলবান সেই দুই বানর সম্পর্কে।
5.60.2
पितामहवरोत्सेकात् परमं दर्पमास्थितौ।
अश्विनोर्माननार्थं हि सर्वलोकपितामहः ॥ ५.६०.२ ॥
পিতামহের বর থেকে জাত অহংকারে তারা পরম দর্প ধারণ করেছিলেন; অশ্বিনীদ্বয়ের সম্মানের জন্যই সর্বলোকপিতামহ।
5.60.3
सर्वावध्यत्वमतुलमनयोर्दत्तवान् पुरा।
वरोत्सेकेन मत्तौ च प्रमथ्य महतीं चमूम् ॥ ५.६०.३ ॥
পূর্বে এদের দুজনকে সর্বজনের অবধ্য হওয়ার অতুলনীয় বর দিয়েছিলেন; বরের দর্পে মত্ত হয়ে তারা বিশাল সেনাবাহিনী পিষে দিয়েছিল।
5.60.4
सुराणाममृतं वीरौ पीतवन्तौ महाबलौ।
एतावेव हि संक्रुद्धौ सवाजिरथकुञ्जराम् ॥ ५.६०.४ ॥
দেবতাদের অমৃত এই দুই মহাবল বীর পান করেছিলেন; এই দুজনই ক্রুদ্ধ হলে অশ্ব, রথ ও হাতিসহ (সেনা ধ্বংস করে)।
5.60.5
लङ्कां नाशयितुं शक्तौ सर्वे तिष्ठन्तु वानराः।
अहमेकोऽपि पर्याप्तः सराक्षसगणां पुरीम् ॥ ५.६०.५ ॥
লঙ্কাকে ধ্বংস করতে সক্ষম কেবল এই দুজন; বাকি সব বানর থাকুক; আমি একাই রাক্ষসগণসহ সেই নগরীর জন্য যথেষ্ট।
5.60.6
तां लङ्कां तरसा हन्तुं रावणं च महाबलम्।
किं पुनः सहितो वीरैर्बलवद्भिः कृतात्मभिः ॥ ५.६०.६ ॥
সেই লঙ্কাকে দ্রুত ধ্বংস করতে ও মহাবল রাবণকে বধ করতে আমিই যথেষ্ট; আবার বলবান, সংযমী বীরদের সঙ্গে থাকলে আর কী বলার আছে?
5.60.7
कृतास्त्रैः प्लवगैः शक्तैर्भवद्भिर्विजयैषिभिः।
वायुसूनोर्बलेनैव दग्धा लङ्केति नः श्रुतम् ॥ ५.६०.७ ॥
অস্ত্রবিদ্যায় পারদর্শী, জয়াকাঙ্ক্ষী সমর্থ বানরগণ, বায়ুপুত্রের বলেই লঙ্কা দগ্ধ হয়েছে—এমনটাই আমরা শুনেছি।
5.60.8
दृष्टा देवी न चानीता इति तत्र निवेदितुम्।
न युक्तमिव पश्यामि भवद्भिः ख्यातपौरुषैः ॥ ५.६०.८ ॥
দেবীকে দেখা গেছে কিন্তু আনা হয়নি—একথা সেখানে জানানো বিখ্যাত পরাক্রমী আপনাদের পক্ষে উপযুক্ত বলে আমার মনে হয় না।
5.60.9
नहि वः प्लवने कश्चिन्नापि कश्चित् पराक्रमे।
तुल्यः सामरदैत्येषु लोकेषु हरिसत्तमाः ॥ ५.६०.९ ॥
হে শ্রেষ্ঠ বানরগণ, আপনাদের কেউই লাফানোয় বা পরাক্রমে দেব-দৈত্যসহ লোকসমূহে সমতুল্য নয়।
5.60.10
जित्वा लङ्कां सरक्षौघां हत्वा तं रावणं रणे।
सीतामादाय गच्छामः सिद्धार्था हृष्टमानसाः ॥ ५.६०.१० ॥
রক্ষীবাহিনীসহ লঙ্কা জয় করে, যুদ্ধে সেই রাবণকে বধ করে, সীতাকে নিয়ে সিদ্ধার্থ ও হৃষ্টচিত্তে আমরা ফিরে যাব।
5.60.11
तेष्वेवं हतवीरेषु राक्षसेषु हनूमता।
किमन्यदत्र कर्तव्यं गृहीत्वा याम जानकीम् ॥ ५.६०.११ ॥
হনুমানের দ্বারা রাক্ষসবীরগণ এভাবে নিহত হওয়ার পর এখানে আর কী করণীয়? জানকীকে নিয়ে চলুন যাই।
5.60.12
रामलक्ष्मणयोर्मध्ये न्यस्याम जनकात्मजाम्।
किं व्यलीकैस्तु तान् सर्वान् वानरान् वानरर्षभान् ॥ ५.६०.१२ ॥
রাম ও লক্ষ্মণের মাঝখানে জনককন্যাকে রাখি। বানরশ্রেষ্ঠ সেই সকল বানরের কাছে ছলনায় কী লাভ?
5.60.13
वयमेव हि गत्वा तान् हत्वा राक्षसपुङ्गवान्।
राघवं द्रष्टुमर्हामः सुग्रीवं सहलक्ष्मणम् ॥ ५.६०.१३ ॥
আমরাই গিয়ে সেই শ্রেষ্ঠ রাক্ষসদের বধ করে রাঘব, সুগ্রীব ও লক্ষ্মণকে দেখতে যোগ্য।
5.60.14
तमेवं कृतसंकल्पं जाम्बवान् हरिसत्तमः।
उवाच परमप्रीतो वाक्यमर्थवदर्थवित् ॥ ५.६०.१४ ॥
এইরূপ সংকল্পবদ্ধ তাকে, অত্যন্ত প্রীত বানরশ্রেষ্ঠ, অর্থজ্ঞ জাম্ববান অর্থপূর্ণ বাক্য বললেন।
5.60.15
नैषा बुद्धिर्महाबुद्धे यद् ब्रवीषि महाकपे।
विचेतुं वयमाज्ञप्ता दक्षिणां दिशमुत्तमाम् ॥ ५.६०.१५ ॥
হে মহাবুদ্ধিমান, হে মহাকপি, তুমি যা বলছ তা বুদ্ধিসম্মত নয়; আমাদের উত্তম দক্ষিণ দিকে অন্বেষণ করতে আদেশ দেওয়া হয়েছে।
5.60.16
नानेतुं कपिराजेन नैव रामेण धीमता।
कथंचिन्निर्जितां सीतामस्माभिर्नाभिरोचयेत् ॥ ५.६०.१६ ॥
বানররাজ বা বুদ্ধিমান রাম কোনোভাবেই সীতাকে জয় করে আনতে আমাদের আদেশ দেননি; আমাদের এই কাজ তিনি অনুমোদন করবেন না।
5.60.17
राघवो नृपशार्दूलः कुलं व्यपदिशन् स्वकम्।
प्रतिज्ञाय स्वयं राजा सीताविजयमग्रतः ॥ ५.६०.१७ ॥
রাজাদের মধ্যে সিংহ রাঘব, নিজের বংশের কথা উল্লেখ করে, নিজেই আগেই সীতার বিজয়ের প্রতিজ্ঞা করেছেন।
5.60.18
सर्वेषां कपिमुख्यानां कथं मिथ्या करिष्यति।
विफलं कर्म च कृतं भवेत् तुष्टिर्न तस्य च ॥ ५.६०.१८ ॥
সকল প্রধান বানরের কর্মকে তিনি কীভাবে মিথ্যা করবেন? কৃত কর্ম নিষ্ফল হবে, আর তাঁরও তৃপ্তি হবে না।
5.60.19
वृथा च दर्शितं वीर्यं भवेद् वानरपुङ्गवाः।
तस्माद् गच्छाम वै सर्वे यत्र रामः सलक्ष्मणः।
सुग्रीवश्च महातेजाः कार्यस्यास्य निवेदने ॥ ५.६०.१९ ॥
তা না করলে আমাদের বীর্য বৃথাই প্রদর্শিত হবে। অতএব, হে বানরশ্রেষ্ঠগণ, আমরা সকলে লক্ষ্মণসহ রাম যেখানে আছেন সেখানে যাই এবং মহাতেজস্বী সুগ্রীবকে এই কার্যের সংবাদ জানাই।
5.60.20
न तावदेषा मतिरक्षमा नो
यथा भवान् पश्यति राजपुत्र।
यथा तु रामस्य मतिर्निविष्टा
तथा भवान् पश्यतु कार्यसिद्धिम् ॥ ५.६०.२० ॥
হে রাজপুত্র, এই মত এখনই আমাদের গ্রহণযোগ্য নয়; তবু আপনি যেমন মনে করেন তেমনই হোক। রামের মন যেমন দৃঢ়ভাবে স্থির, তেমনই আপনি কার্যসিদ্ধির পথ দেখুন।