ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 5.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.62.1
तानुवाच हरिश्रेष्ठो हनूमान् वानरर्षभः।
अव्यग्रमनसो यूयं मधु सेवत वानराः ॥ ५.६२.१ ॥
ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಹನುಮಂತನು, ವಾನರರಲ್ಲಿ ವೃಷಭನಂತಿದ್ದವನು, ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ವಾನರರೇ, ನಿಶ್ಚಿಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀವು ಜೇನನ್ನು ಸೇವಿಸಿರಿ.
5.62.2
अहमावर्जयिष्यामि युष्माकं परिपन्थिनः।
श्रुत्वा हनूमतो वाक्यं हरीणां प्रवरोऽङ्गदः ॥ ५.६२.२ ॥
ನಿಮ್ಮ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ನಾನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಓಡಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹನುಮಂತನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಂಗದ...
5.62.3
प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पिबन्तु हरयो मधु।
अवश्यं कृतकार्यस्य वाक्यं हनुमतो मया ॥ ५.६२.३ ॥
ಸಂತೋಷದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ವಾನರರು ಜೇನನ್ನು ಕುಡಿಯಲಿ. ಕಾರ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಹನುಮಂತನ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ಅವಶ್ಯ ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ.
5.62.4
अकार्यमपि कर्तव्यं किमङ्गं पुनरीदृशम्।
अङ्गदस्य मुखाच्छ्रुत्वा वचनं वानरर्षभाः ॥ ५.६२.४ ॥
ಮಾಡಬಾರದ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವುದೇನು? ಅಂಗದನ ಬಾಯಿಂದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಾನರರಲ್ಲಿ ವೃಷಭರು...
5.62.5
साधु साध्विति संहृष्टा वानराः प्रत्यपूजयन्।
पूजयित्वाङ्गदं सर्वे वानरा वानरर्षभम् ॥ ५.६२.५ ॥
"ಸಾಧು, ಸಾಧು!" ಎಂದು ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ವಾನರರು ಗೌರವಿಸಿದರು. ಅಂಗದನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ವಾನರರು ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು...
5.62.6
जग्मुर्मधुवनं यत्र नदीवेग इव द्रुमम्।
ते प्रविष्टा मधुवनं पालानाक्रम्य शक्तितः ॥ ५.६२.६ ॥
ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹವು ಮರದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುವಂತೆ ಅವರು ಮಧುವನಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಕಾವಲುಗಾರರನ್ನು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹತ್ತಿಕ್ಕಿ ಅವರು ಮಧುವನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
5.62.7
अतिसर्गाच्च पटवो दृष्ट्वा श्रुत्वा च मैथिलीम्।
पपुः सर्वे मधु तदा रसवत् फलमाददुः ॥ ५.६२.७ ॥
ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ, ಚತುರ ವಾನರರು ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಆಕೆಯ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ಆಗ ಎಲ್ಲರೂ ಜೇನು ಕುಡಿದು ರುಚಿಯಾದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.
5.62.8
उत्पत्य च ततः सर्वे वनपालान् समागतान्।
ते ताडयन्तः शतशः सक्ता मधुवने तदा ॥ ५.६२.८ ॥
ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಹಾರಿ, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ವನಪಾಲಕರನ್ನು ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾ, ಆಗ ಮಧುವನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು.
5.62.9
मधूनि द्रोणमात्राणि बाहुभिः परिगृह्य ते।
पिबन्ति कपयः केचित् सङ्घशस्तत्र हृष्टवत् ॥ ५.६२.९ ॥
ದ್ರೋಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಜೇನನ್ನು ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಕೆಲವು ವಾನರರು ಗುಂಪಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
5.62.10
घ्नन्ति स्म सहिताः सर्वे भक्षयन्ति तथापरे।
केचित् पीत्वापविध्यन्ति मधूनि मधुपिङ्गलाः ॥ ५.६२.१० ॥
ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇತರರು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಜೇನು ಕುಡಿದು ಅದನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಾರೆ; ಜೇನಿನಿಂದ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
5.62.11
मधूच्छिष्टेन केचिच्च जघ्नुरन्योन्यमुत्कटाः।
अपरे वृक्षमूलेषु शाखा गृह्य व्यवस्थिताः ॥ ५.६२.११ ॥
ಕೆಲವು ಉಗ್ರ ವಾನರರು ಜೇನಿನ ಉಳಿಕೆಯಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಡೆದಾಡುತ್ತಾರೆ, ಇತರರು ಮರದ ಬೇರುಗಳ ಬಳಿ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.
5.62.12
अत्यर्थं च मदग्लानाः पर्णान्यास्तीर्य शेरते।
उन्मत्तवेगाः प्लवगा मधुमत्ताश्च हृष्टवत् ॥ ५.६२.१२ ॥
ಅತಿಯಾದ ಮದದಿಂದ ಬಳಲಿ, ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹಾಸಿಕೊಂಡು ಮಲಗುತ್ತಾರೆ; ಉನ್ಮತ್ತ ವೇಗದ ವಾನರರು ಜೇನಿನ ಮತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ.
5.62.13
क्षिपन्त्यपि तथान्योन्यं स्खलन्ति च तथापरे।
केचित् क्ष्वेडान् प्रकुर्वन्ति केचित् कूजन्ति हृष्टवत् ॥ ५.६२.१३ ॥
ಕೆಲವರು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಎಸೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತೊದಲುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೂಗುತ್ತಾರೆ.
5.62.14
हरयो मधुना मत्ताः केचित् सुप्ता महीतले।
धृष्टाः केचिद्धसन्त्यन्ये केचित् कुर्वन्ति चेतरत् ॥ ५.६२.१४ ॥
ಜೇನಿನಿಂದ ಮತ್ತಿತರಾದ ಕೋತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿವೆ. ನಿರ್ಭೀತವಾಗಿ ಕೆಲವು ನಗುತ್ತಿವೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಬೇರೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.
5.62.15
कृत्वा केचिद् वदन्त्यन्ये केचिद् बुध्यन्ति चेतरत्।
येऽप्यत्र मधुपालाः स्युः प्रेष्या दधिमुखस्य तु ॥ ५.६२.१५ ॥
ಕೆಲವರು ಏನನ್ನೋ ಮಾಡಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಬೇರೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಧುವನದ ಕಾವಲುಗಾರರು ದಧಿಮುಖನ ಸೇವಕರು.
5.62.16
तेऽपि तैर्वानरैर्भीमैः प्रतिषिद्धा दिशो गताः।
जानुभिश्च प्रघृष्टाश्च देवमार्गं च दर्शिताः ॥ ५.६२.१६ ॥
ಅವರೂ ಆ ಭೀಕರ ಕೋತಿಗಳಿಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿದರು; ಮೊಣಕಾಲುಗಳಿಂದ ಉಜ್ಜಲ್ಪಟ್ಟು, ದೇವಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಂತಾದರು.
5.62.17
अब्रुवन् परमोद्विग्ना गत्वा दधिमुखं वचः।
हनूमता दत्तवरैर्हतं मधुवनं बलात्।
वयं च जानुभिर्घृष्टा देवमार्गं च दर्शिताः ॥ ५.६२.१७ ॥
ಅತ್ಯಂತ ಗಾಬರಿಗೊಂಡವರು ದಧಿಮುಖನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದರು: "ವರ ಪಡೆದ ಹನುಮಂತನು ಬಲದಿಂದ ಮಧುವನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ನಾವು ಮೊಣಕಾಲುಗಳಿಂದ ಉಜ್ಜಲ್ಪಟ್ಟು ದೇವಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆವು."
5.62.18
तदा दधिमुखः क्रुद्धो वनपस्तत्र वानरः।
हतं मधुवनं श्रुत्वा सान्त्वयामास तान् हरीन् ॥ ५.६२.१८ ॥
ಆಗ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ವನಪಾಲಕ ಕಪಿ ದಧಿಮುಖನು ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಮಧುವನ ನಾಶವಾಯಿತೆಂದು ಕೇಳಿ ಆ ಕಪಿಗಳನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು.
5.62.19
एतागच्छत गच्छामो वानरानतिदर्पितान्।
बलेनावारयिष्यामि प्रभुञ्जानान् मधूत्तमम् ॥ ५.६२.१९ ॥
ಬನ್ನಿ, ಹೋಗೋಣ; ಅತಿ ಗರ್ವಿತರಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜೇನನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿರುವ ಆ ವಾನರರನ್ನು ನಾನು ಬಲದಿಂದ ತಡೆಯುತ್ತೇನೆ.
5.62.20
श्रुत्वा दधिमुखस्येदं वचनं वानरर्षभाः।
पुनर्वीरा मधुवनं तेनैव सहिता ययुः ॥ ५.६२.२० ॥
ದಧಿಮುಖನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ವಾನರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೀರರು ಮತ್ತೆ ಅವನೊಡನೆಯೇ ಮಧುವನದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರು.
5.62.21
मध्ये चैषां दधिमुखः सुप्रगृह्य महातरुम्।
समभ्यधावन् वेगेन सर्वे ते च प्लवंगमाः ॥ ५.६२.२१ ॥
ಅವರ ನಡುವೆ ದಧಿಮುಖನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮರವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು ವೇಗದಿಂದ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದನು; ಆ ಎಲ್ಲ ವಾನರರೂ ಧಾವಿಸಿದರು.
5.62.22
ते शिलाः पादपांश्चैव पाषाणानपि वानराः।
गृहीत्वाभ्यागमन् क्रुद्धा यत्र ते कपिकुञ्जराः ॥ ५.६२.२२ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡ ಆ ವಾನರರು ಬಂಡೆಗಳನ್ನು, ಮರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಆ ಕಪಿಕುಂಜರರಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದರು.
5.62.23
बलान्निवारयन्तश्च आसेदुर्हरयो हरीन्।
संदष्टौष्ठपुटाः क्रुद्धा भर्त्सयन्तो मुहुर्मुहुः ॥ ५.६२.२३ ॥
ಬಲದಿಂದ ತಡೆಯುತ್ತಾ ವಾನರರು ವಾನರರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು; ಕೋಪದಿಂದ ತುಟಿಗಳನ್ನು ಕಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಪದೇ ಪದೇ ಬೆದರಿಸುತ್ತಾ.
5.62.24
अथ दृष्ट्वा दधिमुखं क्रुद्धं वानरपुङ्गवाः।
अभ्यधावन्त वेगेन हनुमत्प्रमुखास्तदा ॥ ५.६२.२४ ॥
ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡ ದಧಿಮುಖನನ್ನು ನೋಡಿ, ಹನುಮಂತನನ್ನು ಮುಂದಾಳಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಆ ವಾನರ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ವೇಗದಿಂದ ಅವನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದರು.
5.62.25
सवृक्षं तं महाबाहुमापतन्तं महाबलम्।
वेगवन्तं विजग्राह बाहुभ्यां कुपितोऽङ्गदः ॥ ५.६२.२५ ॥
ಮರದೊಂದಿಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಬಾಹು, ಮಹಾಬಲಿ, ವೇಗವಂತನನ್ನು ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಂಗದನು ಎರಡು ತೋಳುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು.
5.62.26
मदान्धो न कृपां चक्रे आर्यकोऽयं ममेति सः।
अथैनं निष्पिपेषाशु वेगेन वसुधातले ॥ ५.६२.२६ ॥
ಮದಾಂಧನಾದ ಅವನು ಕರುಣೆ ತೋರಲಿಲ್ಲ; 'ಇವನು ನನ್ನ ತಾತ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಲೂ ಇಲ್ಲ. ನಂತರ ವೇಗದಿಂದ ಅವನನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದನು.
5.62.27
स भग्नबाहूरुमुखो विह्वलः शोणितोक्षितः।
प्रमुमोह महावीरो मुहूर्तं कपिकुञ्जरः ॥ ५.६२.२७ ॥
ತೋಳು, ತೊಡೆ, ಮುಖ ಮುರಿದು, ವಿಹ್ವಲನಾಗಿ, ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ಆ ಮಹಾವೀರ, ವಾನರರಲ್ಲಿ ಗಜವೆಂಬ ಅವನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಮೂರ್ಛೆ ಹೋದನು.
5.62.28
स कथंचिद् विमुक्तस्तैर्वानरैर्वानरर्षभः।
उवाचैकान्तमागत्य स्वान् भृत्यान् समुपागतान् ॥ ५.६२.२८ ॥
ಆ ವಾನರರು ಹೇಗೋ ಬಿಡಿಸಿದ ಆ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ಏಕಾಂತಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ತನ್ನ ಸೇವಕರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
5.62.29
एतागच्छत गच्छामो भर्ता नो यत्र वानरः।
सुग्रीवो विपुलग्रीवः सह रामेण तिष्ठति ॥ ५.६२.२९ ॥
ಬನ್ನಿ, ಹೋಗೋಣ; ನಮ್ಮ ಒಡೆಯ ವಾನರ ಸುಗ್ರೀವ, ವಿಶಾಲಗ್ರೀವ, ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗೋಣ.
5.62.30
सर्वं चैवाङ्गदे दोषं श्रावयिष्याम पार्थिवे।
अमर्षी वचनं श्रुत्वा घातयिष्यति वानरान् ॥ ५.६२.३० ॥
ಅಂಗದನ ದೋಷವನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾವು ರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿಸೋಣ; ಕೋಪಿಷ್ಠ ರಾಜನು ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ವಾನರರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿಸುವನು.
5.62.31
इष्टं मधुवनं ह्येतत् सुग्रीवस्य महात्मनः।
पितृपैतामहं दिव्यं देवैरपि दुरासदम् ॥ ५.६२.३१ ॥
ಇದು ಮಹಾತ್ಮ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಮಧುವನ. ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ಬಂದ ಈ ದಿವ್ಯ ವನವನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ ಸಮೀಪಿಸಲು ಕಷ್ಟ.
5.62.32
स वानरानिमान् सर्वान् मधुलुब्धान् गतायुषः।
घातयिष्यति दण्डेन सुग्रीवः ससुहृज्जनान् ॥ ५.६२.३२ ॥
ಜೇನಿನ ಆಸೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ವಾನರರೆಲ್ಲರನ್ನು, ಆಯುಷ್ಯ ಮುಗಿದವರನ್ನು, ಸುಗ್ರೀವನು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ದಂಡದಿಂದ ಕೊಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
5.62.33
वध्या ह्येते दुरात्मानो नृपाज्ञापरिपन्थिनः।
अमर्षप्रभवो रोषः सफलो मे भविष्यति ॥ ५.६२.३३ ॥
ರಾಜಾಜ್ಞೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಈ ದುಷ್ಟರು ವಧೆಗೆ ಅರ್ಹರು. ಅಸಹನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನನ್ನ ಕೋಪ ಈಗ ಫಲಿಸುವುದು.
5.62.34
एवमुक्त्वा दधिमुखो वनपालान् महाबलः।
जगाम सहसोत्पत्य वनपालैः समन्वितः ॥ ५.६२.३४ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಮಹಾಬಲನಾದ ದಧಿಮುಖನು ವನಪಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಹಾರಿ ಹೊರಟನು.
5.62.35
निमेषान्तरमात्रेण स हि प्राप्तो वनालयः।
सहस्रांशुसुतो धीमान् सुग्रीवो यत्र वानरः ॥ ५.६२.३५ ॥
ಕಣ್ಣ ರೆಪ್ಪೆ ಮುಚ್ಚಿ ತೆರೆಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ, ಸಹಸ್ರಾಂಶುವಿನ ಪುತ್ರ ಧೀಮಂತ ಸುಗ್ರೀವನ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ವಾನರನಿದ್ದನು.
5.62.36
रामं च लक्ष्मणं चैव दृष्ट्वा सुग्रीवमेव च।
समप्रतिष्ठां जगतीमाकाशान्निपपात ह ॥ ५.६२.३६ ॥
ರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸುಗ್ರೀವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ಆಕಾಶದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದು ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆನಿಂತನು.
5.62.37
स निपत्य महावीरः सर्वैस्तैः परिवारितः।
हरिर्दधिमुखः पालैः पालानां परमेश्वरः ॥ ५.६२.३७ ॥
ಆ ಮಹಾವೀರನು ಇಳಿದು, ಅವರೆಲ್ಲರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ರಕ್ಷಕರ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ವಾನರ ದಧಿಮುಖನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.
5.62.38
स दीनवदनो भूत्वा कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम्।
सुग्रीवस्याशु तौ मूर्ध्ना चरणौ प्रत्यपीडयत् ॥ ५.६२.३८ ॥
ಅವನು ದೀನ ಮುಖದವನಾಗಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂಜಲಿ ಮಾಡಿ, ತ್ವರೆಯಿಂದ ಸುಗ್ರೀವನ ಆ ಎರಡು ಪಾದಗಳನ್ನು ತನ್ನ ತಲೆಯಿಂದ ಒತ್ತಿದನು.