ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 5.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.62.1
तानुवाच हरिश्रेष्ठो हनूमान् वानरर्षभः।
अव्यग्रमनसो यूयं मधु सेवत वानराः ॥ ५.६२.१ ॥
ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଋଷଭ ପରି, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ବାନରଗଣ, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ମନରେ ତୁମେମାନେ ମଧୁ ସେବନ କର।
5.62.2
अहमावर्जयिष्यामि युष्माकं परिपन्थिनः।
श्रुत्वा हनूमतो वाक्यं हरीणां प्रवरोऽङ्गदः ॥ ५.६२.२ ॥
ତୁମମାନଙ୍କ ବିରୋଧୀମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଫେରାଇ ଦେବି। ହନୁମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗଦ...
5.62.3
प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पिबन्तु हरयो मधु।
अवश्यं कृतकार्यस्य वाक्यं हनुमतो मया ॥ ५.६२.३ ॥
ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ବାନରମାନେ ମଧୁ ପାନ କରନ୍ତୁ। କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ କରିଥିବା ହନୁମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ମୁଁ ଅବଶ୍ୟ ମାନିବି।
5.62.4
अकार्यमपि कर्तव्यं किमङ्गं पुनरीदृशम्।
अङ्गदस्य मुखाच्छ्रुत्वा वचनं वानरर्षभाः ॥ ५.६२.४ ॥
ଯାହା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ତାହା ମଧ୍ୟ କରିବାକୁ ହୁଏ, ତେବେ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟର କଥା କଣ? ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ମୁଖରୁ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ...
5.62.5
साधु साध्विति संहृष्टा वानराः प्रत्यपूजयन्।
पूजयित्वाङ्गदं सर्वे वानरा वानरर्षभम् ॥ ५.६२.५ ॥
"ସାଧୁ, ସାଧୁ!" ବୋଲି ଆନନ୍ଦିତ ବାନରମାନେ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସମସ୍ତ ବାନର ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ...
5.62.6
जग्मुर्मधुवनं यत्र नदीवेग इव द्रुमम्।
ते प्रविष्टा मधुवनं पालानाक्रम्य शक्तितः ॥ ५.६२.६ ॥
ନଦୀର ବେଗ ଯେପରି ବୃକ୍ଷ ଆଡ଼କୁ ଯାଏ, ସେପରି ସେମାନେ ମଧୁବନ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ। ରକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଦବାଇ ସେମାନେ ମଧୁବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
5.62.7
अतिसर्गाच्च पटवो दृष्ट्वा श्रुत्वा च मैथिलीम्।
पपुः सर्वे मधु तदा रसवत् फलमाददुः ॥ ५.६२.७ ॥
ଅବାଧ ସ୍ୱାଧୀନତା ହେତୁ, ଦକ୍ଷ ବାନରମାନେ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଓ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତେ ମଧୁ ପାନ କଲେ ଏବଂ ରସାଳ ଫଳ ନେଲେ।
5.62.8
उत्पत्य च ततः सर्वे वनपालान् समागतान्।
ते ताडयन्तः शतशः सक्ता मधुवने तदा ॥ ५.६२.८ ॥
ତା'ପରେ ସମସ୍ତେ ଡେଇଁ, ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ବନପାଳକମାନଙ୍କୁ ଶହ ଶହ ଥର ପିଟି, ସେତେବେଳେ ମଧୁବନରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ।
5.62.9
मधूनि द्रोणमात्राणि बाहुभिः परिगृह्य ते।
पिबन्ति कपयः केचित् सङ्घशस्तत्र हृष्टवत् ॥ ५.६२.९ ॥
ଦ୍ରୋଣ ପରିମାଣ ମଧୁ ବାହୁରେ ଧରି, କେତେକ ବାନର ଦଳବଦ୍ଧ ହୋଇ ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦରେ ପାନ କରୁଛନ୍ତି।
5.62.10
घ्नन्ति स्म सहिताः सर्वे भक्षयन्ति तथापरे।
केचित् पीत्वापविध्यन्ति मधूनि मधुपिङ्गलाः ॥ ५.६२.१० ॥
ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ମାରନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଖାଆନ୍ତି, କେତେକ ମଧୁ ପାନ କରି ତାହା ଫିଙ୍ଗି ଦିଅନ୍ତି; ମଧୁରେ ସେମାନେ ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି।
5.62.11
मधूच्छिष्टेन केचिच्च जघ्नुरन्योन्यमुत्कटाः।
अपरे वृक्षमूलेषु शाखा गृह्य व्यवस्थिताः ॥ ५.६२.११ ॥
କେତେକ ଉଗ୍ର ବାନର ମଧୁର ଅବଶିଷ୍ଟରେ ପରସ୍ପରକୁ ମାରନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଗଛମୂଳରେ ଡାଳ ଧରି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।
5.62.12
अत्यर्थं च मदग्लानाः पर्णान्यास्तीर्य शेरते।
उन्मत्तवेगाः प्लवगा मधुमत्ताश्च हृष्टवत् ॥ ५.६२.१२ ॥
ଅତ୍ୟଧିକ ମଦରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ପତ୍ର ବିଛାଇ ଶୋଉଛନ୍ତି; ଉନ୍ମତ୍ତ ବେଗର ବାନରମାନେ ମଧୁ ନିଶାରେ ଆନନ୍ଦରେ।
5.62.13
क्षिपन्त्यपि तथान्योन्यं स्खलन्ति च तथापरे।
केचित् क्ष्वेडान् प्रकुर्वन्ति केचित् कूजन्ति हृष्टवत् ॥ ५.६२.१३ ॥
କେହି ପରସ୍ପରକୁ ଫିଙ୍ଗୁଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଝୁଣ୍ଟି ପଡ଼ୁଛନ୍ତି। କେହି ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି, କେହି ଆନନ୍ଦରେ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି।
5.62.14
हरयो मधुना मत्ताः केचित् सुप्ता महीतले।
धृष्टाः केचिद्धसन्त्यन्ये केचित् कुर्वन्ति चेतरत् ॥ ५.६२.१४ ॥
ମଧୁରେ ମତ୍ତ ହୋଇଥିବା ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ମାଟିରେ ଶୋଇଛନ୍ତି। କେହି ନିର୍ଭୟରେ ହସୁଛନ୍ତି, ଆଉ କେହି ଅନ୍ୟ କାମ କରୁଛନ୍ତି।
5.62.15
कृत्वा केचिद् वदन्त्यन्ये केचिद् बुध्यन्ति चेतरत्।
येऽप्यत्र मधुपालाः स्युः प्रेष्या दधिमुखस्य तु ॥ ५.६२.१५ ॥
କେହି କିଛି କରି କଥା କହୁଛନ୍ତି; କେହି ଜାଗି ଅନ୍ୟ କିଛି କରୁଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ମଧୁବନର ରକ୍ଷକମାନେ ଦଧିମୁଖଙ୍କ ସେବକ ଥିଲେ।
5.62.16
तेऽपि तैर्वानरैर्भीमैः प्रतिषिद्धा दिशो गताः।
जानुभिश्च प्रघृष्टाश्च देवमार्गं च दर्शिताः ॥ ५.६२.१६ ॥
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଭୟଙ୍କର ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାଧିତ ହୋଇ ଦିଗରେ ପଳାଇଲେ; ଆଣ୍ଠୁରେ ଘଷାଯାଇ, ଦେବମାର୍ଗ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପରି ହେଲେ।
5.62.17
अब्रुवन् परमोद्विग्ना गत्वा दधिमुखं वचः।
हनूमता दत्तवरैर्हतं मधुवनं बलात्।
वयं च जानुभिर्घृष्टा देवमार्गं च दर्शिताः ॥ ५.६२.१७ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ ସେମାନେ ଦଧିମୁଖଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ: "ବରପ୍ରାପ୍ତ ହନୁମାନ ବଳପୂର୍ବକ ମଧୁବନ ନଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ଆମେ ଆଣ୍ଠୁରେ ଘଷାଯାଇ ଦେବମାର୍ଗ ଦେଖାଯାଇଥିଲୁ।"
5.62.18
तदा दधिमुखः क्रुद्धो वनपस्तत्र वानरः।
हतं मधुवनं श्रुत्वा सान्त्वयामास तान् हरीन् ॥ ५.६२.१८ ॥
ସେତେବେଳେ ସେଠାକାର ବନପାଳ ବାନର ଦଧିମୁଖ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ମଧୁବନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି ଶୁଣି ସେ ସେହି ବାନରମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
5.62.19
एतागच्छत गच्छामो वानरानतिदर्पितान्।
बलेनावारयिष्यामि प्रभुञ्जानान् मधूत्तमम् ॥ ५.६२.१९ ॥
ଆସ, ଚାଲ; ଅତ୍ୟଧିକ ଦର୍ପିତ ସେ ବାନରମାନଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ତମ ମଧୁ ଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ବଳରେ ନିବାରଣ କରିବି।
5.62.20
श्रुत्वा दधिमुखस्येदं वचनं वानरर्षभाः।
पुनर्वीरा मधुवनं तेनैव सहिता ययुः ॥ ५.६२.२० ॥
ଦଧିମୁଖଙ୍କର ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ସେହି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରମାନେ ପୁଣି ତାଙ୍କ ସହିତ ମଧୁବନ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
5.62.21
मध्ये चैषां दधिमुखः सुप्रगृह्य महातरुम्।
समभ्यधावन् वेगेन सर्वे ते च प्लवंगमाः ॥ ५.६२.२१ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଧିମୁଖ ଏକ ବିଶାଳ ବୃକ୍ଷକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରି ବେଗରେ ଧାଇଁଲା; ସେହି ଲମ୍ଫଦାନକାରୀ ବାନରମାନେ ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ବେଗରେ ଧାଇଁଲେ।
5.62.22
ते शिलाः पादपांश्चैव पाषाणानपि वानराः।
गृहीत्वाभ्यागमन् क्रुद्धा यत्र ते कपिकुञ्जराः ॥ ५.६२.२२ ॥
କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେହି ବାନରମାନେ ଶିଳା, ବୃକ୍ଷ ଓ ପଥର ନେଇ ଯେଉଁଠାରେ ସେହି କପିକୁଞ୍ଜରମାନେ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
5.62.23
बलान्निवारयन्तश्च आसेदुर्हरयो हरीन्।
संदष्टौष्ठपुटाः क्रुद्धा भर्त्सयन्तो मुहुर्मुहुः ॥ ५.६२.२३ ॥
ବଳରେ ନିବାରଣ କରି ବାନରମାନେ ବାନରମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ; କ୍ରୋଧରେ ଓଠ ଦାନ୍ତରେ ଚାପି, ବାରମ୍ବାର ଭର୍ତ୍ସନା କରି।
5.62.24
अथ दृष्ट्वा दधिमुखं क्रुद्धं वानरपुङ्गवाः।
अभ्यधावन्त वेगेन हनुमत्प्रमुखास्तदा ॥ ५.६२.२४ ॥
ତା'ପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦଧିମୁଖଙ୍କୁ ଦେଖି ହନୁମାନ ପ୍ରମୁଖ ସେହି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ବେଗରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଝାମ୍ପି ପଡ଼ିଲେ।
5.62.25
सवृक्षं तं महाबाहुमापतन्तं महाबलम्।
वेगवन्तं विजग्राह बाहुभ्यां कुपितोऽङ्गदः ॥ ५.६२.२५ ॥
ଗଛ ସହିତ ଧାଇଁ ଆସୁଥିବା ସେହି ମହାବାହୁ, ମହାବଳୀ, ବେଗବାନଙ୍କୁ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଅଙ୍ଗଦ ଦୁଇ ବାହୁରେ ଧରିଲେ।
5.62.26
मदान्धो न कृपां चक्रे आर्यकोऽयं ममेति सः।
अथैनं निष्पिपेषाशु वेगेन वसुधातले ॥ ५.६२.२६ ॥
ମଦାନ୍ଧ ସେ ଦୟା କଲା ନାହିଁ; 'ଏ ମୋ ଅଜା' ବୋଲି ଭାବିଲା ନାହିଁ। ପରେ ବେଗରେ ତାକୁ ଧରଣୀରେ ପଟକି ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲା।
5.62.27
स भग्नबाहूरुमुखो विह्वलः शोणितोक्षितः।
प्रमुमोह महावीरो मुहूर्तं कपिकुञ्जरः ॥ ५.६२.२७ ॥
ଭଗ୍ନ ବାହୁ, ଊରୁ ଓ ମୁଖ ବିଶିଷ୍ଟ, ବିହ୍ୱଳ, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ସେହି ମହାବୀର, ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ଷଣେ ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ।
5.62.28
स कथंचिद् विमुक्तस्तैर्वानरैर्वानरर्षभः।
उवाचैकान्तमागत्य स्वान् भृत्यान् समुपागतान् ॥ ५.६२.२८ ॥
ସେହି ବାନରମାନେ କୌଣସିମତେ ମୁକ୍ତ କଲେ ସେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକାନ୍ତକୁ ଆସି ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ନିଜ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
5.62.29
एतागच्छत गच्छामो भर्ता नो यत्र वानरः।
सुग्रीवो विपुलग्रीवः सह रामेण तिष्ठति ॥ ५.६२.२९ ॥
ଆସ, ଚାଲ; ଆମ ପ୍ରଭୁ ବାନର ସୁଗ୍ରୀବ, ବିପୁଲଗ୍ରୀବ, ରାମଙ୍କ ସହିତ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ସେଠାକୁ ଯିବା।
5.62.30
सर्वं चैवाङ्गदे दोषं श्रावयिष्याम पार्थिवे।
अमर्षी वचनं श्रुत्वा घातयिष्यति वानरान् ॥ ५.६२.३० ॥
ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଆମେ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇବୁ; କ୍ରୋଧୀ ରାଜା ସେ କଥା ଶୁଣି ବାନରମାନଙ୍କୁ ମାରିବେ।
5.62.31
इष्टं मधुवनं ह्येतत् सुग्रीवस्य महात्मनः।
पितृपैतामहं दिव्यं देवैरपि दुरासदम् ॥ ५.६२.३१ ॥
ଏହି ମଧୁବନ ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ପ୍ରିୟ। ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ଠାରୁ ଆସିଥିବା ଏହି ଦିବ୍ୟ ବନରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ।
5.62.32
स वानरानिमान् सर्वान् मधुलुब्धान् गतायुषः।
घातयिष्यति दण्डेन सुग्रीवः ससुहृज्जनान् ॥ ५.६२.३२ ॥
ମଧୁଲୋଭୀ ଏହି ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ, ଯାହାଙ୍କ ଆୟୁ ଶେଷ ହୋଇସାରିଛି, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ମରାଇବେ।
5.62.33
वध्या ह्येते दुरात्मानो नृपाज्ञापरिपन्थिनः।
अमर्षप्रभवो रोषः सफलो मे भविष्यति ॥ ५.६२.३३ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାର ବିରୋଧୀ ଏହି ଦୁରାତ୍ମାମାନେ ବଧ୍ୟ। ଅସହିଷ୍ଣୁତାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ମୋ କ୍ରୋଧ ଏବେ ସଫଳ ହେବ।
5.62.34
एवमुक्त्वा दधिमुखो वनपालान् महाबलः।
जगाम सहसोत्पत्य वनपालैः समन्वितः ॥ ५.६२.३४ ॥
ଏହିପରି କହି ମହାବଳୀ ଦଧିମୁଖ ବନପାଳମାନଙ୍କ ସହ ହଠାତ୍ ଡେଇଁ ଚାଲିଗଲା।
5.62.35
निमेषान्तरमात्रेण स हि प्राप्तो वनालयः।
सहस्रांशुसुतो धीमान् सुग्रीवो यत्र वानरः ॥ ५.६२.३५ ॥
ପଳେ ଚକ୍ଷୁ ପଲକ ମଧ୍ୟରେ ସେ ବନବାସୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ଧୀମାନ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ବାନର ଥିଲେ।
5.62.36
रामं च लक्ष्मणं चैव दृष्ट्वा सुग्रीवमेव च।
समप्रतिष्ठां जगतीमाकाशान्निपपात ह ॥ ५.६२.३६ ॥
ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଓହ୍ଲାଇ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ପାଦ ରଖି ଛିଡ଼ା ହେଲା।
5.62.37
स निपत्य महावीरः सर्वैस्तैः परिवारितः।
हरिर्दधिमुखः पालैः पालानां परमेश्वरः ॥ ५.६२.३७ ॥
ସେଇ ମହାବୀର ଓହ୍ଲାଇଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ରକ୍ଷକମାନଙ୍କର ପରମେଶ୍ୱର ବାନର ଦଧିମୁଖ ସେଠାରେ ଆସିଲେ।
5.62.38
स दीनवदनो भूत्वा कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम्।
सुग्रीवस्याशु तौ मूर्ध्ना चरणौ प्रत्यपीडयत् ॥ ५.६२.३८ ॥
ସେ ଦୀନ ମୁଖ ହୋଇ, ମସ୍ତକରେ ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି, ଶୀଘ୍ର ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସେ ଦୁଇ ଚରଣକୁ ନିଜ ମସ୍ତକରେ ଚାପିଲେ।