वाल्मीकि रामायण · सर्ग 5.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.68.1
अथाहमुत्तरं देव्या पुनरुक्तः ससम्भ्रमम्।
तव स्नेहान्नरव्याघ्र सौहार्दादनुमान्य च ॥ ५.६८.१ ॥
नंतर देवीने पुन्हा विचारल्यावर, घाबरून, तुझ्या स्नेहामुळे आणि सौहार्दामुळे, हे नरश्रेष्ठा, तिचा सन्मान करत मी उत्तर दिले.
5.68.2
एवं बहुविधं वाच्यो रामो दाशरथिस्त्वया।
यथा मां प्राप्नुयाच्छीघ्रं हत्वा रावणमाहवे ॥ ५.६८.२ ॥
दशरथपुत्र रामाला तू असे अनेक प्रकारे सांगावेस, म्हणजे त्याने युद्धात रावणाला मारून लवकर मला प्राप्त करावे.
5.68.3
यदि वा मन्यसे वीर वसैकाहमरिंदम।
कस्मिंश्चित् संवृते देशे विश्रान्तः श्वो गमिष्यसि ॥ ५.६८.३ ॥
हे वीरा, हे शत्रुदमना, तुला योग्य वाटत असेल तर एका दिवसासाठी कुठल्यातरी लपलेल्या जागी विश्रांती घेऊन उद्या जा.
5.68.4
मम चाप्यल्पभाग्यायाः सांनिध्यात् तव वानर।
अस्य शोकविपाकस्य मुहूर्तं स्याद् विमोक्षणम् ॥ ५.६८.४ ॥
हे वानरा, अल्पभाग्या अशा मलाही तुझ्या सान्निध्याने या परिपक्व शोकातून क्षणभर सुटका मिळू शकेल.
5.68.5
गते हि त्वयि विक्रान्ते पुनरागमनाय वै।
प्राणानामपि संदेहो मम स्यान्नात्र संशयः ॥ ५.६८.५ ॥
हे पराक्रमी, तू पुन्हा येण्यासाठी गेलास तर माझ्या प्राणांविषयीही शंका निर्माण होईल; यात संशय नाही.
5.68.6
तवादर्शनजः शोको भूयो मां परितापयेत्।
दुखाद् दुःखपराभूतां दुर्गतां दुःखभागिनीम् ॥ ५.६८.६ ॥
तुला न पाहिल्याने उत्पन्न झालेला शोक पुन्हा मला संतप्त करेल; दुःखाने पराजित, दुर्दशेत पडलेल्या, दुःखाची वाटेकरी अशा मला.
5.68.7
अयं च वीर संदेहस्तिष्ठतीव ममाग्रतः।
सुमहांस्त्वत्सहायेषु हर्यृक्षेषु हरीश्वर ॥ ५.६८.७ ॥
हे वीरा, हरीश्वरा, तुझ्या सहाय्यक हरी-ऋक्षांबाबत हा मोठा संशय माझ्यासमोर उभा आहे.
5.68.8
कथं नु खलु दुष्पारं तरिष्यन्ति महोदधिम्।
तानि हर्यृक्षसैन्यानि तौ वा नरवरात्मजौ ॥ ५.६८.८ ॥
ते हरी-ऋक्ष सैन्य किंवा ते नरश्रेष्ठाचे दोन पुत्र हा दुस्तर महासागर कसा पार करतील?
5.68.9
त्रयाणामेव भूतानां सागरस्यास्य लङ्घने।
शक्तिः स्याद् वैनतेयस्य वायोर्वा तव चानघ ॥ ५.६८.९ ॥
हा सागर ओलांडण्याची शक्ती केवळ तिघांमध्येच असेल: वैनतेय गरुडाची, वायूची किंवा तुझी, हे निर्दोषा.
5.68.10
तदस्मिन् कार्यनिर्योगे वीरैवं दुरतिक्रमे।
किं पश्यसि समाधानं ब्रूहि कार्यविदां वर ॥ ५.६८.१० ॥
म्हणून, हे वीरा, या दुर्लंघ्य कार्यसिद्धीसाठी तुला कोणता उपाय दिसतो? कार्य जाणणाऱ्यांत श्रेष्ठा, सांग.
5.68.11
काममस्य त्वमेवैकः कार्यस्य परिसाधने।
पर्याप्तः परवीरघ्न यशस्यस्ते बलोदयः ॥ ५.६८.११ ॥
हे कार्य साधण्यास तूच एकटा पुरेसा आहेस, हे शत्रुवीरांचा नाश करणाऱ्या. तुझ्या बलाचा उदय यश देणारा आहे.
5.68.12
बलैः समग्रैर्यदि मां हत्वा रावणमाहवे।
विजयी स्वपुरीं रामो नयेत् तत् स्याद् यशस्करम् ॥ ५.६८.१२ ॥
राम पूर्ण सैन्यासह युद्धात मला आणि रावणाला ठार करून विजयी होऊन आपल्या नगरीत परतला, तर ते यशदायक होईल.
5.68.13
यथाहं तस्य वीरस्य वनादुपधिना हृता।
रक्षसा तद्भयादेव तथा नार्हति राघवः ॥ ५.६८.१३ ॥
त्या वीराच्या वनातून कपटाने, त्याच्या भीतीमुळेच राक्षसाने मला हरण केले; तसेच राघव (राम) हे (दोष) प्राप्त करण्यास योग्य नाहीत.
5.68.14
बलैस्तु संकुलां कृत्वा लङ्कां परबलार्दनः।
मां नयेद् यदि काकुत्स्थस्तत् तस्य सदृशं भवेत् ॥ ५.६८.१४ ॥
शत्रुसैन्याचा नाश करणाऱ्या काकुत्स्थाने (रामाने) सैन्यांनी लंका भरून मला नेले तर तेच त्याला योग्य ठरेल.
5.68.15
तद् यथा तस्य विक्रान्तमनुरूपं महात्मनः।
भवत्याहवशूरस्य तथा त्वमुपपादय ॥ ५.६८.१५ ॥
युद्धात शूर असलेल्या त्या महात्म्याच्या पराक्रमास अनुरूप व्हावे, तसे तू ते साध्य कर.
5.68.16
तदर्थोपहितं वाक्यं प्रश्रितं हेतुसंहितम्।
निशम्याहं ततः शेषं वाक्यमुत्तरमब्रवम् ॥ ५.६८.१६ ॥
त्या हेतूने युक्त, विनम्र, कारणांनी युक्त वचन ऐकून, मग मी उरलेले उत्तराचे वचन बोललो.
5.68.17
देवि हर्यृक्षसैन्यानामीश्वरः प्लवतां वरः।
सुग्रीवः सत्त्वसम्पन्नस्त्वदर्थे कृतनिश्चयः ॥ ५.६८.१७ ॥
हे देवी! वानर-ऋक्ष सैन्याचा अधिपती, उड्या मारणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ, सत्त्वसंपन्न सुग्रीव तुमच्यासाठी दृढ निश्चय करून बसला आहे.
5.68.18
तस्य विक्रमसम्पन्नाः सत्त्ववन्तो महाबलाः।
मनःसंकल्पसदृशा निदेशे हरयः स्थिताः ॥ ५.६८.१८ ॥
त्याचे (सुग्रीवाचे) पराक्रमसंपन्न, सत्त्ववान, महाबलवान वानर मनाच्या संकल्पासारखे त्याच्या आज्ञेवर सज्ज उभे आहेत.
5.68.19
येषां नोपरि नाधस्तान्न तिर्यक् सज्जते गतिः।
न च कर्मसु सीदन्ति महत्स्वमिततेजसः ॥ ५.६८.१९ ॥
ज्यांची गती वर, खाली किंवा आडवी कुठेही अडत नाही, आणि मोठ्या कर्मात जे कधी खचत नाहीत — ते अमित तेजस्वी आहेत.
5.68.20
असकृत् तैर्महाभागैर्वानरैर्बलसंयुतैः।
प्रदक्षिणीकृता भूमिर्वायुमार्गानुसारिभिः ॥ ५.६८.२० ॥
वायुमार्गाचा अनुसार करणाऱ्या त्या महाभाग्यवान, बलवान वानरांनी ही भूमी वारंवार प्रदक्षिणा केली आहे.
5.68.21
मद्विशिष्टाश्च तुल्याश्च सन्ति तत्र वनौकसः।
मत्तः प्रत्यवरः कश्चिन्नास्ति सुग्रीवसंनिधौ ॥ ५.६८.२१ ॥
तिथे माझ्याहून श्रेष्ठ आणि माझ्या बरोबरीचे वनवासी वानर आहेत; सुग्रीवाच्या सान्निध्यात माझ्यापेक्षा कनिष्ठ कोणीही नाही.
5.68.22
अहं तावदिह प्राप्तः किं पुनस्ते महाबलाः।
नहि प्रकृष्टाः प्रेष्यन्ते प्रेष्यन्ते हीतरे जनाः ॥ ५.६८.२२ ॥
मी तर इथे आलोच आहे; मग ते महाबली किती तरी अधिक येऊ शकतात. श्रेष्ठ जनांना पाठवले जात नाही; पाठवले जातात इतर लोक.
5.68.23
तदलं परितापेन देवि मन्युरपैतु ते।
एकोत्पातेन ते लङ्कामेष्यन्ति हरियूथपाः ॥ ५.६८.२३ ॥
म्हणून हे देवी, हे दुःख पुरे; तुझा खेद दूर होवो. वानरयूथपती एकाच उड्डाणात लंकेत येतील.
5.68.24
मम पृष्ठगतौ तौ च चन्द्रसूर्याविवोदितौ।
त्वत्सकाशं महाभागे नृसिंहावागमिष्यतः ॥ ५.६८.२४ ॥
माझ्या पाठीवर असलेले ते दोघे, उगवलेल्या चंद्र-सूर्याप्रमाणे, हे महाभागे, नरसिंह तुझ्याजवळ येतील.
5.68.25
अरिघ्नं सिंहसंकाशं क्षिप्रं द्रक्ष्यसि राघवम्।
लक्ष्मणं च धनुष्मन्तं लङ्काद्वारमुपागतम् ॥ ५.६८.२५ ॥
शत्रूंचा नाश करणारे, सिंहासारखे राघव (राम) तुला लवकरच दिसतील, आणि लंकेच्या द्वारी आलेले धनुर्धारी लक्ष्मणही दिसतील.
5.68.26
नखदंष्ट्रायुधान् वीरान् सिंहशार्दूलविक्रमान्।
वानरान् वारणेन्द्राभान् क्षिप्रं द्रक्ष्यसि संगतान् ॥ ५.६८.२६ ॥
नखे आणि दात हीच ज्यांची शस्त्रे आहेत, सिंह व वाघांसारखा पराक्रम असलेले, श्रेष्ठ हत्तींसारखे विशाल वानरवीर एकत्र असलेले तुला लवकरच दिसतील.
5.68.27
शैलाम्बुदनिकाशानां लङ्कामलयसानुषु।
नर्दतां कपिमुख्यानां नचिराच्छ्रोष्यसे स्वनम् ॥ ५.६८.२७ ॥
पर्वत आणि ढगांसारखे विशाल, लंकेच्या डोंगर-उतारांवर गर्जना करणाऱ्या श्रेष्ठ वानरांचा नाद तू लवकरच ऐकशील.
5.68.28
निवृत्तवनवासं च त्वया सार्धमरिंदमम्।
अभिषिक्तमयोध्यायां क्षिप्रं द्रक्ष्यसि राघवम् ॥ ५.६८.२८ ॥
वनवास संपल्यानंतर, तुझ्यासह, शत्रूंचे दमन करणारे राघव अयोध्येत राज्याभिषिक्त झालेले तुला लवकरच दिसतील.
5.68.29
ततो मया वाग्भिरदीनभाषिणी
शिवाभिरिष्टाभिरभिप्रसादिता।
उवाह शान्तिं मम मैथिलात्मजा
तवातिशोकेन तथातिपीडिता ॥ ५.६८.२९ ॥
तेव्हा माझ्या शुभ आणि प्रिय शब्दांनी समाधान पावलेली, दीनतेशिवाय बोलणारी मैथिलीकन्या (सीता) शांत झाली; तुझ्या अतिशोकाने ती अत्यंत पीडित होती.