વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.1.1
श्रुत्वा हनूमतो वाक्यं यथावदभिभाषितम्।
रामः प्रीतिसमायुक्तो वाक्यमुत्तरमब्रवीत् ॥ ६.१.१ ॥
હનુમાનનાં વચનો જેમ કહેવાયાં હતાં તેમ સાંભળીને, પ્રીતિથી ભરેલા રામે ઉત્તરમાં આ વચન કહ્યું.
6.1.2
कृतं हनूमता कार्यं सुमहद् भुवि दुर्लभम्।
मनसापि यदन्येन न शक्यं धरणीतले ॥ ६.१.२ ॥
પૃથ્વી પર અત્યંત દુર્લભ એવું મહાન કાર્ય હનુમાને પૂર્ણ કર્યું છે; બીજા કોઈથી મનથી પણ તે શક્ય નહોતું.
6.1.3
नहि तं परिपश्यामि यस्तरेत महोदधिम्।
अन्यत्र गरुडाद् वायोरन्यत्र च हनूमतः ॥ ६.१.३ ॥
ગરુડ, વાયુ અને હનુમાન સિવાય મહાસાગર પાર કરી શકે એવો કોઈને હું જોતો નથી.
6.1.4
देवदानवयक्षाणां गन्धर्वोरगरक्षसाम्।
अप्रधृष्यां पुरीं लङ्कां रावणेन सुरक्षिताम् ॥ ६.१.४ ॥
દેવ, દાનવ, યક્ષ, ગંધર્વ, નાગ અને રાક્ષસો દ્વારા પણ અજેય, રાવણ વડે સારી રીતે સુરક્ષિત લંકા નગરી.
6.1.5
प्रविष्टः सत्त्वमाश्रित्य जीवन् को नाम निष्क्रमेत्।
को विशेत् सुदुराधर्षां राक्षसैश्च सुरक्षिताम् ॥ ६.१.५ ॥
સાહસનો આશરો લઈને પ્રવેશ્યા પછી પણ જીવતો કોણ બહાર નીકળી શકે? રાક્ષસો વડે સારી રીતે સુરક્ષિત, અત્યંત દુર્ગમ એ નગરીમાં કોણ પ્રવેશી શકે?
6.1.6
यो वीर्यबलसम्पन्नो न समः स्याद्धनूमतः।
भृत्यकार्यं हनुमता सुग्रीवस्य कृतं महत्।
एवं विधाय स्वबलं सदृशं विक्रमस्य च ॥ ६.१.६ ॥
વીર્ય અને બળથી સંપન્ન કોઈ પણ હનુમાનની બરાબરી કરી શકે નહીં. હનુમાને સુગ્રીવનું સેવકનું મહાન કાર્ય પૂર્ણ કર્યું છે; પોતાના બળ અને પરાક્રમને અનુરૂપ રીતે આ રીતે કરી બતાવ્યું છે.
6.1.7
यो हि भृत्यो नियुक्तः सन् भर्त्रा कर्मणि दुष्करे।
कुर्यात् तदनुरागेण तमाहुः पुरुषोत्तमम् ॥ ६.१.७ ॥
માલિક દ્વારા કઠિન કાર્યમાં નિયુક્ત થયેલો સેવક, તેમના પ્રત્યેના અનુરાગથી તે કાર્ય કરે, તેને પુરુષોત્તમ કહે છે.
6.1.8
यो नियुक्तः परं कार्यं न कुर्यान्नृपतेः प्रियम्।
भृत्यो युक्तः समर्थश्च तमाहुर्मध्यमं नरम् ॥ ६.१.८ ॥
નિયુક્ત થયેલો, યોગ્ય અને સમર્થ હોવા છતાં રાજાનું અત્યંત પ્રિય કાર્ય ન કરનાર સેવકને મધ્યમ પુરુષ કહે છે.
6.1.9
नियुक्तो नृपतेः कार्यं न कुर्याद् यः समाहितः।
भृत्यो युक्तः समर्थश्च तमाहुः पुरुषाधमम् ॥ ६.१.९ ॥
રાજા દ્વારા નિયુક્ત થયેલો, સાવધાન રહેવા છતાં રાજાનું કાર્ય ન કરનાર સેવક — યોગ્ય અને સમર્થ હોવા છતાં — તેને પુરુષાધમ કહે છે.
6.1.10
तन्नियोगे नियुक्तेन कृतं कृत्यं हनूमता।
न चात्मा लघुतां नीतः सुग्रीवश्चापि तोषितः ॥ ६.१.१० ॥
એ નિયોગમાં નિયુક્ત થયેલા હનુમાને તે કાર્ય કર્યું; પોતાને નાનો બનાવ્યો નહીં; સુગ્રીવ પણ પ્રસન્ન થયા.
6.1.11
अहं च रघुवंशश्च लक्ष्मणश्च महाबलः।
वैदेह्या दर्शनेनाद्य धर्मतः परिरक्षिताः ॥ ६.१.११ ॥
આજે વૈદેહીના દર્શનથી હું, રઘુવંશ અને મહાબલી લક્ષ્મણ — અમે ધર્મ અનુસાર રક્ષિત થયા છીએ.
6.1.12
इदं तु मम दीनस्य मनो भूयः प्रकर्षति।
यदिहास्य प्रियाख्यातुर्न कुर्मि सदृशं प्रियम् ॥ ६.१.१२ ॥
પરંતુ આ દીન એવા મારા મનને, અહીં આ શુભ સમાચાર લાવનારને યોગ્ય પ્રિય ભેટ હું આપી શકતો નથી, એમ વારંવાર ખેંચે છે.
6.1.13
एष सर्वस्वभूतस्तु परिष्वङ्गो हनूमतः।
मया कालमिमं प्राप्य दत्तस्तस्य महात्मनः ॥ ६.१.१३ ॥
મારું સર્વસ્વ એવું આ આલિંગન, આ સમયે મેં તે મહાત્મા હનુમાનને આપ્યું છે.
6.1.14
इत्युक्त्वा प्रीतिहृष्टाङ्गो रामस्तं परिषस्वजे।
हनूमन्तं कृतात्मानं कृतकार्यमुपागतम् ॥ ६.१.१४ ॥
એમ કહીને, પ્રેમથી રોમાંચિત અંગોવાળા રામે કાર્ય પૂરું કરીને આવેલા, સંયમી હનુમાનને આલિંગન આપ્યું.
6.1.15
ध्यात्वा पुनरुवाचेदं वचनं रघुसत्तमः।
हरीणामीश्वरस्यापि सुग्रीवस्योपशृण्वतः ॥ ६.१.१५ ॥
વિચારીને રઘુશ્રેષ્ઠ રામે ફરી આ વચન કહ્યું; વાનરોના સ્વામી સુગ્રીવ પણ સાંભળી રહ્યા હતા.
6.1.16
सर्वथा सुकृतं तावत् सीतायाः परिमार्गणम्।
सागरं तु समासाद्य पुनर्नष्टं मनो मम ॥ ६.१.१६ ॥
સીતાની શોધ બધી રીતે સારી રીતે થઈ; પણ સમુદ્ર પાસે પહોંચતાં મારું મન ફરી ગભરાઈ ગયું.
6.1.17
कथं नाम समुद्रस्य दुष्पारस्य महाम्भसः।
हरयो दक्षिणं पारं गमिष्यन्ति समागताः ॥ ६.१.१७ ॥
ઓળંગવો કઠિન એવા આ મહાસાગરને પાર કરીને એકઠા થયેલા વાનરો દક્ષિણ કિનારે કેવી રીતે જશે?
6.1.18
यद्यप्येष तु वृत्तान्तो वैदेह्या गदितो मम।
समुद्रपारगमने हरीणां किमिवोत्तरम् ॥ ६.१.१८ ॥
વૈદેહીએ મને આ સમાચાર કહ્યા હોવા છતાં, સમુદ્ર પાર જવાની બાબતમાં વાનરોનો ઉત્તર શું હશે?
6.1.19
इत्युक्त्वा शोकसम्भ्रान्तो रामः शत्रुनिबर्हणः।
हनूमन्तं महाबाहुस्ततो ध्यानमुपागमत् ॥ ६.१.१९ ॥
આમ કહીને, શોકથી વ્યાકુળ થયેલા, શત્રુઓનો સંહાર કરનારા મહાબાહુ રામ પછી હનુમાન વિશે ધ્યાનમગ્ન થયા.