ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.1.1
श्रुत्वा हनूमतो वाक्यं यथावदभिभाषितम्।
रामः प्रीतिसमायुक्तो वाक्यमुत्तरमब्रवीत् ॥ ६.१.१ ॥
ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕਹੇ ਗਏ ਸਨ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
6.1.2
कृतं हनूमता कार्यं सुमहद् भुवि दुर्लभम्।
मनसापि यदन्येन न शक्यं धरणीतले ॥ ६.१.२ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।
6.1.3
नहि तं परिपश्यामि यस्तरेत महोदधिम्।
अन्यत्र गरुडाद् वायोरन्यत्र च हनूमतः ॥ ६.१.३ ॥
ਗਰੁੜ, ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਹਾਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
6.1.4
देवदानवयक्षाणां गन्धर्वोरगरक्षसाम्।
अप्रधृष्यां पुरीं लङ्कां रावणेन सुरक्षिताम् ॥ ६.१.४ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜਿੱਤ, ਰਾਵਣ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ।
6.1.5
प्रविष्टः सत्त्वमाश्रित्य जीवन् को नाम निष्क्रमेत्।
को विशेत् सुदुराधर्षां राक्षसैश्च सुरक्षिताम् ॥ ६.१.५ ॥
ਹਿੰਮਤ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਕੌਣ ਬਾਹਰ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਸ ਬਹੁਤ ਦੁਰਗਮ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
6.1.6
यो वीर्यबलसम्पन्नो न समः स्याद्धनूमतः।
भृत्यकार्यं हनुमता सुग्रीवस्य कृतं महत्।
एवं विधाय स्वबलं सदृशं विक्रमस्य च ॥ ६.१.६ ॥
ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਸੇਵਕ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਬਲ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ।
6.1.7
यो हि भृत्यो नियुक्तः सन् भर्त्रा कर्मणि दुष्करे।
कुर्यात् तदनुरागेण तमाहुः पुरुषोत्तमम् ॥ ६.१.७ ॥
ਮਾਲਕ ਦੁਆਰਾ ਔਖੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਸੇਵਕ, ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਉਸਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਆਖਦੇ ਹਨ।
6.1.8
यो नियुक्तः परं कार्यं न कुर्यान्नृपतेः प्रियम्।
भृत्यो युक्तः समर्थश्च तमाहुर्मध्यमं नरम् ॥ ६.१.८ ॥
ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਸੇਵਕ, ਜੋ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਰਾਜੇ ਦਾ ਅਤਿ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਸਨੂੰ ਮੱਧਮ ਪੁਰਸ਼ ਆਖਦੇ ਹਨ।
6.1.9
नियुक्तो नृपतेः कार्यं न कुर्याद् यः समाहितः।
भृत्यो युक्तः समर्थश्च तमाहुः पुरुषाधमम् ॥ ६.१.९ ॥
ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ, ਸਾਵਧਾਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਰਾਜੇ ਦਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੇਵਕ — ਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ — ਉਸਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ਾਧਮ ਆਖਦੇ ਹਨ।
6.1.10
तन्नियोगे नियुक्तेन कृतं कृत्यं हनूमता।
न चात्मा लघुतां नीतः सुग्रीवश्चापि तोषितः ॥ ६.१.१० ॥
ਉਸ ਨਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ; ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ।
6.1.11
अहं च रघुवंशश्च लक्ष्मणश्च महाबलः।
वैदेह्या दर्शनेनाद्य धर्मतः परिरक्षिताः ॥ ६.१.११ ॥
ਅੱਜ ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੈਂ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ — ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਿਆ ਪਾ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ।
6.1.12
इदं तु मम दीनस्य मनो भूयः प्रकर्षति।
यदिहास्य प्रियाख्यातुर्न कुर्मि सदृशं प्रियम् ॥ ६.१.१२ ॥
ਪਰ ਇਸ ਦੁਖੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ, ਇੱਥੇ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਖ਼ਬਰ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਯੋਗ ਪਿਆਰਾ ਇਨਾਮ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਇਹ ਗੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ।
6.1.13
एष सर्वस्वभूतस्तु परिष्वङ्गो हनूमतः।
मया कालमिमं प्राप्य दत्तस्तस्य महात्मनः ॥ ६.१.१३ ॥
ਮੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਇਹ ਗਲਵੱਕੜੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
6.1.14
इत्युक्त्वा प्रीतिहृष्टाङ्गो रामस्तं परिषस्वजे।
हनूमन्तं कृतात्मानं कृतकार्यमुपागतम् ॥ ६.१.१४ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਪੁਲਕਿਤ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਆਏ, ਸੰਜਮੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ।
6.1.15
ध्यात्वा पुनरुवाचेदं वचनं रघुसत्तमः।
हरीणामीश्वरस्यापि सुग्रीवस्योपशृण्वतः ॥ ६.१.१५ ॥
ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਨੇ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ; ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਸੁਗਰੀਵ ਵੀ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ।
6.1.16
सर्वथा सुकृतं तावत् सीतायाः परिमार्गणम्।
सागरं तु समासाद्य पुनर्नष्टं मनो मम ॥ ६.१.१६ ॥
ਸੀਤਾ ਦੀ ਭਾਲ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋਈ; ਪਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਫਿਰ ਡੋਲ ਗਿਆ।
6.1.17
कथं नाम समुद्रस्य दुष्पारस्य महाम्भसः।
हरयो दक्षिणं पारं गमिष्यन्ति समागताः ॥ ६.१.१७ ॥
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਮਹਾਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਵਾਨਰ ਦੱਖਣੀ ਕਿਨਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਗੇ?
6.1.18
यद्यप्येष तु वृत्तान्तो वैदेह्या गदितो मम।
समुद्रपारगमने हरीणां किमिवोत्तरम् ॥ ६.१.१८ ॥
ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
6.1.19
इत्युक्त्वा शोकसम्भ्रान्तो रामः शत्रुनिबर्हणः।
हनूमन्तं महाबाहुस्ततो ध्यानमुपागमत् ॥ ६.१.१९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ, ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਰਾਮ ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਬਾਰੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।