Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.102
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.102.1
लक्ष्मणेन तु तद् वाक्यमुक्तं श्रुत्वा स राघवः।
संदधे परवीरघ्नो धनुरादाय वीर्यवान् ॥ ६.१०२.१ ॥
Al oír estas palabras pronunciadas por Lakṣmaṇa, Rāghava, aniquilador de los héroes enemigos y poderoso en valor, tomó su arco.
6.102.2
रावणाय शरान् घोरान् विससर्ज चमूमुखे।
अथान्यं रथमास्थाय रावणो राक्षसाधिपः ॥ ६.१०२.२ ॥
Al frente del ejército disparó flechas terribles contra Rāvaṇa. Entonces Rāvaṇa, señor de los rākṣasas, subió a otro carro.
6.102.3
अभ्यधावत काकुत्स्थं स्वर्भानुरिव भास्करम्।
दशग्रीवो रथस्थस्तु रामं वज्रोपमैः शरैः।
आजघान महाशैलं धाराभिरिव तोयदः ॥ ६.१०२.३ ॥
Como Svarbhānu se abalanza sobre el sol, así el de diez cuellos, de pie en su carro, se lanzó contra Rāma de la estirpe de Kakutstha. Lo golpeó con flechas como rayos, como una nube vierte sus torrentes sobre una gran montaña.
6.102.4
दीप्तपावकसंकाशैः शरैः काञ्चनभूषणैः।
अभ्यवर्षद् रणे रामो दशग्रीवं समाहितः ॥ ६.१०२.४ ॥
Con flechas semejantes al fuego ardiente, adornadas de oro, Rāma, sereno y concentrado, llovió sobre el de diez cuellos en la batalla.
6.102.5
भूमौ स्थितस्य रामस्य रथस्थस्य स रक्षसः।
न समं युद्धमित्याहुर्देवगन्धर्वकिंनराः ॥ ६.१०२.५ ॥
Los dioses, gandharvas y kinnaras dijeron que el combate no era igual: Rāma estaba de pie en el suelo, mientras el rākṣasa estaba en su carro.
6.102.6
ततो देववरः श्रीमान् श्रुत्वा तेषां वचोऽमृतम्।
आहूय मातलिं शक्रो वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ६.१०२.६ ॥
Entonces Indra, el glorioso señor de los dioses, habiendo oído sus palabras como néctar, llamó a Mātali y pronunció estas palabras.
6.102.7
रथेन मम भूमिष्ठं शीघ्रं याहि रघूत्तमम्।
आहूय भूतलं यात कुरु देवहितं महत् ॥ ६.१०२.७ ॥
Ve rápidamente en mi carro al mejor de los Raghus, que está de pie sobre la tierra. Desciende a la tierra, llámalo y haz la gran obra en beneficio de los dioses.
6.102.8
इत्युक्तो देवराजेन मातलिर्देवसारथिः।
प्रणम्य शिरसा देवं ततो वचनमब्रवीत् ॥ ६.१०२.८ ॥
Así interpelado por el rey de los dioses, Mātali, el auriga de los dioses, inclinó la cabeza, se postró ante el dios y luego pronunció estas palabras.
6.102.9
शीघ्रं यास्यामि देवेन्द्र सारथ्यं च करोम्यहम्।
ततो हयैश्च संयोज्य हरितैः स्यन्दनोत्तमम् ॥ ६.१०२.९ ॥
Oh señor de los dioses, iré rápidamente y actuaré como auriga. Luego, uncidos los caballos fulvos al mejor carro,
6.102.10
ततः काञ्चनचित्राङ्गः किङ्किणीशतभूषितः।
तरुणादित्यसंकाशो वैदूर्यमयकूबरः।
सदश्वैः काञ्चनापीडैर्युक्तः श्वेतप्रकीर्णकैः ॥ ६.१०२.१० ॥
Entonces el carro, con su cuerpo matizado de oro, adornado con cien campanillas, semejante al sol naciente, con timón de lapislázuli, uncido a excelentes caballos con gualdrapas doradas, con estandartes blancos desplegados.
6.102.11
हरिभिः सूर्यसंकाशैर्हेमजालविभूषितैः।
रुक्मवेणुध्वजः श्रीमान् देवराजरथो वरः ॥ ६.१०२.११ ॥
Uncido a caballos fulvos semejantes al sol, adornados con redes doradas, con un estandarte de bambú dorado, el glorioso carro del rey de los dioses, el mejor de todos.
6.102.12
देवराजेन संदिष्टो रथमारुह्य मातलिः।
अभ्यवर्तत काकुत्स्थमवतीर्य त्रिविष्टपात् ॥ ६.१०२.१२ ॥
Instruido por el rey de los dioses, Mātali subió al carro, descendió del cielo y se acercó a Kākutstha (Rāma).
6.102.13
अब्रवीच्च तदा रामं सप्रतोदो रथे स्थितः।
प्राञ्जलिर्मातलिर्वाक्यं सहस्राक्षस्य सारथिः ॥ ६.१०२.१३ ॥
Entonces Mātali, auriga de Indra, el de mil ojos, de pie en el carro con su aguijón, juntó las palmas y dijo estas palabras a Rāma.
6.102.14
सहस्राक्षेण काकुत्स्थ रथोऽयं विजयाय ते।
दत्तस्तव महासत्त्व श्रीमन् शत्रुनिबर्हण ॥ ६.१०२.१४ ॥
¡Oh Kākutstha! Este carro te ha sido dado por Indra, el de mil ojos, para tu victoria. ¡Oh de gran valor, oh glorioso, oh destructor de enemigos!
6.102.15
इदमैन्द्रं महच्चापं कवचं चाग्निसंनिभम्।
शराश्चादित्यसंकाशाः शक्तिश्च विमला शिवा ॥ ६.१०२.१५ ॥
Este es el gran arco de Indra; esta es la armadura semejante al fuego; estas son flechas semejantes al sol; y esta es una lanza inmaculada y auspiciosa.
6.102.16
आरुह्येमं रथं वीर राक्षसं जहि रावणम्।
मया सारथिना देव महेन्द्र इव दानवान् ॥ ६.१०२.१६ ॥
¡Sube a este carro, oh héroe, y mata al demonio Rāvaṇa, como Mahendra, teniéndome a mí como auriga, mató a los dānavas, oh señor!
6.102.17
इत्युक्तः सम्परिक्रम्य रथं तमभिवाद्य च।
आरुरोह तदा रामो लोकाँल्लक्ष्म्या विराजयन् ॥ ६.१०२.१७ ॥
Así interpelado, Rāma dio la vuelta al carro, lo saludó con reverencia y subió a él, iluminando los mundos con su esplendor.
6.102.18
तद् बभौ चाद्भुतं युद्धं द्वैरथं रोमहर्षणम्।
रामस्य च महाबाहो रावणस्य च रक्षसः ॥ ६.१०२.१८ ॥
¡Oh de poderosos brazos! Aquel duelo de carros, asombroso y que erizaba el vello, entre Rāma y el demonio Rāvaṇa resplandeció entonces.
6.102.19
स गान्धर्वेण गान्धर्वं दैवं दैवेन राघवः।
अस्त्रं राक्षसराजस्य जघान परमास्त्रवित् ॥ ६.१०२.१९ ॥
Rāghava, conocedor de las armas supremas, con el arma gandharva abatió el arma gandharva, con el arma divina abatió la divina, y destruyó el arma del rey de los rākṣasas.
6.102.20
अस्त्रं तु परमं घोरं राक्षसं राक्षसाधिपः।
ससर्ज परमक्रुद्धः पुनरेव निशाचरः ॥ ६.१०२.२० ॥
El señor de los rākṣasas, nocturno y sumamente airado, lanzó de nuevo un arma rākṣasa suprema y terrible.
6.102.21
ते रावणधनुर्मुक्ताः शराः काञ्चनभूषणाः।
अभ्यवर्तन्त काकुत्स्थं सर्पा भूत्वा महाविषाः ॥ ६.१०२.२१ ॥
Aquellas flechas, soltadas del arco de Rāvaṇa y adornadas de oro, se convirtieron en serpientes de gran veneno y avanzaron contra Kākutstha.
6.102.22
ते दीप्तवदना दीप्तं वमन्तो ज्वलनं मुखैः।
राममेवाभ्यवर्तन्त व्यादितास्या भयानकाः ॥ ६.१०२.२२ ॥
Aquellas serpientes terribles, de fauces ardientes que escupían fuego y con las bocas abiertas, avanzaron directamente contra Rāma.
6.102.23
तैर्वासुकिसमस्पर्शैर्दीप्तभोगैर्महाविषैः।
दिशश्च संतताः सर्वा विदिशश्च समावृताः ॥ ६.१०२.२३ ॥
Con aquellas grandes serpientes venenosas, de un contacto semejante al de Vāsuki y con anillos ardientes, todas las direcciones y las direcciones intermedias quedaron llenas y cubiertas.
6.102.24
तान् दृष्ट्वा पन्नगान् रामः समापतत आहवे।
अस्त्रं गारुत्मतं घोरं प्रादुश्चक्रे भयावहम् ॥ ६.१०२.२४ ॥
Al ver aquellas serpientes que avanzaban contra él en la batalla, Rāma hizo surgir el terrible arma de Garuda, que infundía temor.
6.102.25
ते राघवधनुर्मुक्ता रुक्मपुङ्खाः शिखिप्रभाः।
सुपर्णाः काञ्चना भूत्वा विचेरुः सर्पशत्रवः ॥ ६.१०२.२५ ॥
Lanzadas desde el arco de Rāghava, sus flechas de plumas doradas, resplandecientes como fuego, se volvieron Suparṇas dorados y recorrieron como enemigos de las serpientes.
6.102.26
ते तान् सर्वान् शराञ्जघ्नुः सर्परूपान् महाजवान्।
सुपर्णरूपा रामस्य विशिखाः कामरूपिणः ॥ ६.१०२.२६ ॥
Las flechas de Rāma, en forma de Suparṇas capaces de tomar cualquier forma a voluntad, derribaron a todas aquellas veloces flechas con forma de serpiente.
6.102.27
अस्त्रे प्रतिहते क्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः।
अभ्यवर्षत् तदा रामं घोराभिः शरवृष्टिभिः ॥ ६.१०२.२७ ॥
Cuando aquella arma fue repelida, el iracundo señor de los rākṣasas, Rāvaṇa, llovió sobre Rāma una terrible tormenta de flechas.
6.102.28
ततः शरसहस्रेण राममक्लिष्टकारिणम्।
अर्दयित्वा शरौघेण मातलिं प्रत्यविध्यत ॥ ६.१०२.२८ ॥
Entonces, tras atormentar a Rāma, el incansable, con mil flechas, hirió a Mātali con un torrente de saetas.
6.102.29
चिच्छेद केतुमुद्दिश्य शरेणैकेन रावणः।
पातयित्वा रथोपस्थे रथात् केतुं च काञ्चनम् ॥ ६.१०२.२९ ॥
Con una sola flecha dirigida al estandarte, Rāvaṇa lo cortó e hizo caer el estandarte dorado al suelo del carro, separándolo del carro.
6.102.30
ऐन्द्रानपि जघानाश्वान् शरजालेन रावणः।
विषेदुर्देवगन्धर्वचारणा दानवैः सह ॥ ६.१०२.३० ॥
Con una red de flechas Rāvaṇa derribó incluso a los caballos de la raza de Indra; entonces los dioses, gandharvas, cāraṇas y dānavas quedaron consternados.
6.102.31
राममार्तं तदा दृष्ट्वा सिद्धाश्च परमर्षयः।
व्यथिता वानरेन्द्राश्च बभूवुः सविभीषणाः ॥ ६.१०२.३१ ॥
Entonces, al ver a Rāma afligido, los seres perfectos y los grandes sabios, y los señores de los vānaras junto con Vibhīṣaṇa, se afligieron.
6.102.32
रामचन्द्रमसं दृष्ट्वा ग्रस्तं रावणराहुणा।
प्राजापत्यं च नक्षत्रं रोहिणीं शशिनः प्रियाम् ॥ ६.१०२.३२ ॥
Al ver a Rāmacandra, la luna, atrapado por Rāvaṇa como Rāhu, y la mansión lunar Rohiṇī, amada de la luna, consagrada a Prajāpati.
6.102.33
समाक्रम्य बुधस्तस्थौ प्रजानामहितावहः।
सधूमपरिवृर्त्तोमिः प्रज्वलन्निव सागरः ॥ ६.१०२.३३ ॥
Mercurio, causante de daño a las criaturas, se alzó tras dominar (a Rohiṇī), como el océano ardiendo con olas envueltas en humo.
6.102.34
उत्पपात तदा क्रुद्धः स्पृशन्निव दिवाकरम्।
शस्त्रवर्णः सुपरुषो मन्दरश्मिर्दिवाकरः ॥ ६.१०२.३४ ॥
Entonces el airado (Marte) se elevó como si tocara al sol; el sol, del color de las armas, muy áspero, de rayos débiles, también.
6.102.35
अदृश्यत कबन्धाङ्कः संसक्तो धूमकेतुना।
कोसलानां च नक्षत्रं व्यक्तमिन्द्राग्निदैवतम् ॥ ६.१०२.३५ ॥
Apareció el marcado con un tronco sin cabeza, unido al cometa; y la mansión lunar de los Kosalas, regida por Indra y Agni, se veía claramente.
6.102.36
आहत्याङ्गारकस्तस्थौ विशाखमपि चाम्बरे।
दशास्यो विंशतिभुजः प्रगृहीतशरासनः ॥ ६.१०२.३६ ॥
Marte, habiendo golpeado a Viśākhā, se alzó también en el cielo; y el de diez rostros y veinte brazos se mantenía con el arco tensado.
6.102.37
अदृश्यत दशग्रीवो मैनाक इव पर्वतः।
निरस्यमानो रामस्तु दशग्रीवेण रक्षसा ॥ ६.१०२.३७ ॥
Daśagrīva apareció como la montaña Maināka, pero Rāma fue empujado hacia atrás por aquel rākṣasa de diez cuellos.
6.102.38
नाशक्नोदभिसंधातुं सायकान् रणमूर्धनि।
स कृत्वा भ्रुकुटिं क्रुद्धः किंचित् संरक्तलोचनः ॥ ६.१०२.३८ ॥
En la vanguardia del combate no pudo apuntar sus flechas. Entonces, airado, frunciendo el ceño y con ojos algo enrojecidos...
6.102.39
जगाम सुमहाक्रोधं निर्दहन्निव राक्षसान्।
तस्य क्रुद्धस्य वदनं दृष्ट्वा रामस्य धीमतः।
सर्वभूतानि वित्रेसुः प्राकम्पत च मेदिनी ॥ ६.१०२.३९ ॥
Avanzó con gran furia, como si fuera a incinerar a los rākṣasas. Al ver el rostro airado del sabio Rāma, todos los seres temblaron y la tierra se estremeció.
6.102.40
सिंहशार्दूलवाञ्छैलः संचचाल चलद् द्रुमः।
बभूव चापि क्षुभितः समुद्रः सरितां पतिः ॥ ६.१०२.४० ॥
Las montañas, morada de leones y tigres, temblaron; los árboles que se mecían se agitaron; y el océano, señor de los ríos, también se alteró.
6.102.41
खराश्च खरनिर्घोषा गगने परुषा घनाः।
औत्पातिकाश्च नर्दन्तः समन्तात् परिचक्रमुः ॥ ६.१०२.४१ ॥
En el cielo, nubes ásperas y rugientes, anunciando presagios funestos, rugieron y dieron vueltas por todas partes.
6.102.42
रामं दृष्ट्वा सुसंक्रुद्धमुत्पातांश्चैव दारुणान्।
वित्रेसुः सर्वभूतानि रावणस्याभवद् भयम् ॥ ६.१०२.४२ ॥
Al ver a Rāma profundamente airado y los terribles presagios, todos los seres temblaron, y el temor nació en Rāvaṇa.
6.102.43
विमानस्थास्तदा देवा गन्धर्वाश्च महोरगाः।
ऋषिदानवदैत्याश्च गरुत्मन्तश्च खेचराः ॥ ६.१०२.४३ ॥
Entonces los dioses que estaban en sus carros celestiales, los gandharvas y las grandes serpientes, los sabios, los dānavas y los daityas, los garuḍas y los seres que vagan por el cielo.
6.102.44
ददृशुस्ते तदा युद्धं लोकसंवर्तसंस्थितम्।
नानाप्रहरणैर्भीमैः शूरयोः सम्प्रयुध्यतोः ॥ ६.१०२.४४ ॥
Entonces contemplaron la batalla, semejante a la disolución de los mundos, los dos héroes combatiendo con diversas armas terribles.
6.102.45
ऊचुः सुरासुराः सर्वे तदा विग्रहमागताः।
प्रेक्षमाणा महायुद्धं वाक्यं भक्त्या प्रहृष्टवत् ॥ ६.१०२.४५ ॥
Entonces todos los dioses y asuras que habían venido a presenciar el combate, contemplando la gran batalla, pronunciaron estas palabras, regocijándose como con devoción.
6.102.46
दशग्रीवं जयेत्याहुरसुराः समवस्थिताः।
देवा राममथोचुस्ते त्वं जयेति पुनः पुनः ॥ ६.१०२.४६ ॥
Los asuras que estaban allí dijeron: "¡Victoria para Daśagrīva!", y los dioses dijeron a Rāma una y otra vez: "¡Que tengas la victoria!"
6.102.47
एतस्मिन्नन्तरे क्रोधाद् राघवस्य च रावणः।
प्रहर्तुकामो दुष्टात्मा स्पृशन् प्रहरणं महत् ॥ ६.१०२.४७ ॥
Mientras tanto, Rāvaṇa, de mente perversa, con ira y deseando golpear a Rāghava (Rāma), tocó un arma poderosa.
6.102.48
वज्रसारं महानादं सर्वशत्रुनिबर्हणम्।
शैलशृङ्गनिभैः कूटैश्चित्तदृष्टिभयावहम् ॥ ६.१०२.४८ ॥
Duro como el rayo en su núcleo, que hacía un gran estruendo, que destruía a todos los enemigos, con protuberancias semejantes a picos de montaña, que infundía temor en la mente y la vista.
6.102.49
सधूममिव तीक्ष्णाग्रं युगान्ताग्निचयोपमम्।
अतिरौद्रमनासाद्यं कालेनापि दुरासदम् ॥ ६.१०२.४९ ॥
Semejante a la hoguera del fin de una edad, humeante, de punta aguda, extremadamente terrible, inaccesible, difícil de vencer incluso para el Tiempo.
6.102.50
त्रासनं सर्वभूतानां दारणं भेदनं तथा।
प्रदीप्त इव रोषेण शूलं जग्राह रावणः ॥ ६.१०२.५० ॥
Era terror para todos los seres, desgarrador y penetrante. Ardiendo como con furia, Rāvaṇa tomó la lanza.
6.102.51
तच्छूलं परमक्रुद्धो जग्राह युधि वीर्यवान्।
अनीकैः समरे शूरै राक्षसैः परिवारितः ॥ ६.१०२.५१ ॥
Muy enfurecido, el poderoso tomó aquella lanza en la batalla, rodeado en el combate por las huestes de heroicos rākṣasas.
6.102.52
समुद्यम्य महाकायो ननाद युधि भैरवम्।
संरक्तनयनो रोषात् स्वसैन्यमभिहर्षयन् ॥ ६.१०२.५२ ॥
Levantándola, el de cuerpo enorme rugió un rugido aterrador en la batalla, con los ojos enrojecidos de ira, alentando a su propio ejército.
6.102.53
पृथिवीं चान्तरिक्षं च दिशश्च प्रदिशस्तथा।
प्राकम्पयत् तदा शब्दो राक्षसेन्द्रस्य दारुणः ॥ ६.१०२.५३ ॥
La tierra, el cielo, las direcciones y las direcciones intermedias entonces temblaron; el terrible sonido del señor de los rākṣasas las hizo estremecer.
6.102.54
अतिकायस्य नादेन तेन तस्य दुरात्मनः।
सर्वभूतानि वित्रेसुः सागरश्च प्रचुक्षुभे ॥ ६.१०२.५४ ॥
Por el rugido de Atikāya, aquel de mal corazón, todos los seres se aterrorizaron, y el océano se agitó.
6.102.55
स गृहीत्वा महावीर्यः शूलं तद् रावणो महत्।
विनद्य सुमहानादं रामं परुषमब्रवीत् ॥ ६.१०२.५५ ॥
Tomando aquella gran lanza, el muy poderoso Rāvaṇa rugió con un gran estruendo y habló duramente a Rāma.
6.102.56
शूलोऽयं वज्रसारस्ते राम रोषान्मयोद्यतः।
तव भ्रातृसहायस्य सद्यः प्राणान् हरिष्यति ॥ ६.१०२.५६ ॥
Oh Rāma, esta lanza, dura como el rayo, que alcé con ira, arrebatará de inmediato la vida de ti, cuyo auxiliar es tu hermano.
6.102.57
रक्षसामद्य शूराणां निहतानां चमूमुखे।
त्वां निहत्य रणश्लाघिन् करोमि तरसा समम् ॥ ६.१०२.५७ ॥
Hoy, al frente del ejército, junto a los valientes rākṣasas caídos, ¡oh jactancioso en la batalla!, te mataré también de inmediato y te igualaré a ellos.
6.102.58
तिष्ठेदानीं निहन्मि त्वामेष शूलेन राघव।
एवमुक्त्वा स चिक्षेप तच्छूलं राक्षसाधिपः ॥ ६.१०२.५८ ॥
"¡Oh Rāghava, detente! Ahora te mataré con esta lanza." Dicho esto, el señor de los rākṣasas arrojó aquella lanza.
6.102.59
तद् रावणकरान्मुक्तं विद्युन्मालासमावृतम्।
अष्टघण्टं महानादं वियद्गतमशोभत ॥ ६.१०२.५९ ॥
Aquella lanza, soltada de la mano de Rāvaṇa, ceñida por una guirnalda de relámpagos, con ocho campanillas, produciendo un gran sonido y surcando el cielo, resplandeció.
6.102.60
तच्छूलं राघवो दृष्ट्वा ज्वलन्तं घोरदर्शनम्।
ससर्ज विशिखान् रामश्चापमायम्य वीर्यवान् ॥ ६.१०२.६० ॥
Al ver aquella lanza ardiente y de aspecto terrible, el poderoso Rāghava tensó su arco y disparó flechas.
6.102.61
आपतन्तं शरौघेण वारयामास राघवः।
उत्पतन्तं युगान्ताग्निं जलौघैरिव वासवः ॥ ६.१०२.६१ ॥
Rāghava detuvo con una lluvia de flechas aquello que se abalanzaba sobre él, como Vāsava apaga el fuego del fin de la era con torrentes de agua.
6.102.62
निर्ददाह स तान् बाणान् रामकार्मुकनिःसृतान्।
रावणस्य महान् शूलः पतङ्गानिव पावकः ॥ ६.१०२.६२ ॥
Aquella gran lanza de Rāvaṇa consumió aquellas flechas disparadas desde el arco de Rāma, como el fuego consume a las polillas.
6.102.63
तान् दृष्ट्वा भस्मसाद्भूतान् शूलसंस्पर्शचूर्णितान्।
सायकानन्तरिक्षस्थान् राघवः क्रोधमाहरत् ॥ ६.१०२.६३ ॥
Al ver aquellas flechas reducidas a cenizas, aplastadas por el contacto de la lanza y dispersas por el cielo, la cólera de Rāghava se encendió.
6.102.64
स तां मातलिना नीतां शक्तिं वासवसम्मताम्।
जग्राह परमक्रुद्धो राघवो रघुनन्दनः ॥ ६.१०२.६४ ॥
Rāghava, deleite de los Raghu, con gran furia tomó aquella lanza traída por Mātali, la que Vāsava aprobaba.
6.102.65
सा तोलिता बलवता शक्तिर्घण्टाकृतस्वना।
नभः प्रज्वालयामास युगान्तोल्केव सप्रभा ॥ ६.१०२.६५ ॥
Aquella lanza, blandida por el poderoso, sonando como una campana, encendió el cielo con su resplandor, como un meteoro del fin de la era.
6.102.66
सा क्षिप्ता राक्षसेन्द्रस्य तस्मिञ्छूले पपात ह।
भिन्नः शक्त्या महान् शूलो निपपात गतद्युतिः ॥ ६.१०२.६६ ॥
Aquella lanza, arrojada por el señor de los rākṣasa, cayó sobre aquella otra lanza; el gran śūla, quebrado por la śakti, perdió su brillo y cayó.
6.102.67
निर्बिभेद ततो बाणैर्हयानस्य महाजवान्।
रामस्तीक्ष्णैर्महावेगैर्वज्रकल्पैरजिह्मगैः ॥ ६.१०२.६७ ॥
Entonces Rāma atravesó sus caballos veloces con flechas afiladas, muy impetuosas, semejantes al rayo, que volaban rectas.
6.102.68
निर्बिभेदोरसि तदा रावणं निशितैः शरैः।
राघवः परमायत्तो ललाटे पत्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ६.१०२.६८ ॥
Entonces Rāghava, plenamente concentrado, hirió el pecho de Rāvaṇa con flechas afiladas, y su frente con tres flechas emplumadas.
6.102.69
स शरैर्भिन्नसर्वाङ्गो गात्रप्रस्रुतशोणितः।
राक्षसेन्द्रः समूहस्थः फुल्लाशोक इवाबभौ ॥ ६.१०२.६९ ॥
Aquel señor de los rākṣasas, atravesado por flechas en todos sus miembros, con sangre fluyendo de su cuerpo, de pie en medio de su hueste, resplandeció como un árbol aśoka en flor.
6.102.70
स रामबाणैरतिविद्धगात्रो
निशाचरेन्द्रः क्षतजार्द्रगात्रः।
जगाम खेदं च समाजमध्ये
क्रोधं च चक्रे सुभृशं तदानीम् ॥ ६.१०२.७० ॥
Gravemente atravesado por las flechas de Rāma, con el cuerpo empapado de sangre, aquel señor de los nocturnos cayó en angustia en medio de la asamblea, y entonces su ira se encendió en gran medida.