ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.102
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.102.1
लक्ष्मणेन तु तद् वाक्यमुक्तं श्रुत्वा स राघवः।
संदधे परवीरघ्नो धनुरादाय वीर्यवान् ॥ ६.१०२.१ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କ ସଂହାରକ ପରାକ୍ରମୀ ରାଘବ ଧନୁ ଧରିଲେ।
6.102.2
रावणाय शरान् घोरान् विससर्ज चमूमुखे।
अथान्यं रथमास्थाय रावणो राक्षसाधिपः ॥ ६.१०२.२ ॥
ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ସେ ରାବଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଶର ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ତା'ପରେ ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣ ଅନ୍ୟ ଏକ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ।
6.102.3
अभ्यधावत काकुत्स्थं स्वर्भानुरिव भास्करम्।
दशग्रीवो रथस्थस्तु रामं वज्रोपमैः शरैः।
आजघान महाशैलं धाराभिरिव तोयदः ॥ ६.१०२.३ ॥
ସ୍ୱର୍ଭାନୁ (ରାହୁ) ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଝାମ୍ପେ, ସେହିପରି ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦଶଗ୍ରୀବ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଲା। ବଜ୍ରତୁଲ୍ୟ ଶରରେ ସେ ରାମଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା, ଯେପରି ମେଘ ମହାପର୍ବତ ଉପରେ ଧାରା ବର୍ଷାଏ।
6.102.4
दीप्तपावकसंकाशैः शरैः काञ्चनभूषणैः।
अभ्यवर्षद् रणे रामो दशग्रीवं समाहितः ॥ ६.१०२.४ ॥
ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିସମ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣାଳଙ୍କାରଯୁକ୍ତ ଶରରେ ରାମ ରଣରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ ହୋଇ ଦଶଗ୍ରୀବ ଉପରେ ବର୍ଷା କଲେ।
6.102.5
भूमौ स्थितस्य रामस्य रथस्थस्य स रक्षसः।
न समं युद्धमित्याहुर्देवगन्धर्वकिंनराः ॥ ६.१०२.५ ॥
ଭୂମିରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ରାମ ଓ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ସମାନ ନୁହେଁ ବୋଲି ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ କହିଲେ।
6.102.6
ततो देववरः श्रीमान् श्रुत्वा तेषां वचोऽमृतम्।
आहूय मातलिं शक्रो वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ६.१०२.६ ॥
ତା'ପରେ ଶ୍ରୀମାନ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ସେମାନଙ୍କ ଅମୃତ ସମ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମାତଲିଙ୍କୁ ଡାକି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
6.102.7
रथेन मम भूमिष्ठं शीघ्रं याहि रघूत्तमम्।
आहूय भूतलं यात कुरु देवहितं महत् ॥ ६.१०२.७ ॥
ମୋ ରଥରେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ପୃଥିବୀରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖକୁ। ପୃଥିବୀକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଡାକି ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହତ୍ ହିତ କର।
6.102.8
इत्युक्तो देवराजेन मातलिर्देवसारथिः।
प्रणम्य शिरसा देवं ततो वचनमब्रवीत् ॥ ६.१०२.८ ॥
ଦେବରାଜ ଏପରି କହିବାରୁ ଦେବସାରଥି ମାତଲି ମସ୍ତକ ନତ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
6.102.9
शीघ्रं यास्यामि देवेन्द्र सारथ्यं च करोम्यहम्।
ततो हयैश्च संयोज्य हरितैः स्यन्दनोत्तमम् ॥ ६.१०२.९ ॥
ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଯିବି ଏବଂ ସାରଥ୍ୟ କରିବି। ତା'ପରେ ସବୁଜ ଘୋଡାମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ରଥରେ ଯୋଡି।
6.102.10
ततः काञ्चनचित्राङ्गः किङ्किणीशतभूषितः।
तरुणादित्यसंकाशो वैदूर्यमयकूबरः।
सदश्वैः काञ्चनापीडैर्युक्तः श्वेतप्रकीर्णकैः ॥ ६.१०२.१० ॥
ତା'ପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ରିତ ଅଙ୍ଗ, ଶହେ ଘଣ୍ଟିରେ ଭୂଷିତ, ଉଦୀୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ, ବୈଦୂର୍ଯ୍ୟମୟ ଦଣ୍ଡଯୁକ୍ତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆବରଣଯୁକ୍ତ ଉତ୍ତମ ଘୋଡାରେ ଯୋଡା, ଧଳା ପତାକା ଉଡୁଥିବା ରଥ।
6.102.11
हरिभिः सूर्यसंकाशैर्हेमजालविभूषितैः।
रुक्मवेणुध्वजः श्रीमान् देवराजरथो वरः ॥ ६.१०२.११ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜାଲରେ ଭୂଷିତ ସବୁଜ ଘୋଡାଯୁକ୍ତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବେଣୁ ପତାକାଯୁକ୍ତ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦେବରାଜଙ୍କ ଉତ୍ତମ ରଥ।
6.102.12
देवराजेन संदिष्टो रथमारुह्य मातलिः।
अभ्यवर्तत काकुत्स्थमवतीर्य त्रिविष्टपात् ॥ ६.१०२.१२ ॥
ଦେବରାଜଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମାତଲି ରଥରେ ଚଢ଼ି ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଓହ୍ଲାଇ କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାମ) ଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସିଲେ।
6.102.13
अब्रवीच्च तदा रामं सप्रतोदो रथे स्थितः।
प्राञ्जलिर्मातलिर्वाक्यं सहस्राक्षस्य सारथिः ॥ ६.१०२.१३ ॥
ସେତେବେଳେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାରଥି ମାତଳି, ଅଙ୍କୁଶ ଧରି ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇ, ଯୋଡ଼ହାତରେ ରାମଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
6.102.14
सहस्राक्षेण काकुत्स्थ रथोऽयं विजयाय ते।
दत्तस्तव महासत्त्व श्रीमन् शत्रुनिबर्हण ॥ ६.१०२.१४ ॥
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ! ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମ ବିଜୟ ପାଇଁ ଏହି ରଥ ତୁମକୁ ଦେଇଛନ୍ତି। ହେ ମହାସତ୍ତ୍ୱ, ହେ ଶ୍ରୀମାନ୍, ହେ ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣ!
6.102.15
इदमैन्द्रं महच्चापं कवचं चाग्निसंनिभम्।
शराश्चादित्यसंकाशाः शक्तिश्च विमला शिवा ॥ ६.१०२.१५ ॥
ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହାନ ଧନୁ; ଏହା ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ କବଚ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ବାଣସବୁ; ଏବଂ ଏହା ନିର୍ମଳ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଶକ୍ତି (ବର୍ଚ୍ଛା)।
6.102.16
आरुह्येमं रथं वीर राक्षसं जहि रावणम्।
मया सारथिना देव महेन्द्र इव दानवान् ॥ ६.१०२.१६ ॥
ହେ ବୀର! ଏହି ରଥରେ ଚଢ଼ି ରାକ୍ଷସ ରାବଣକୁ ବଧ କର; ମହେନ୍ଦ୍ର ମୋ ସାରଥି ହୋଇଥିବାବେଳେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ହେ ଦେବ!
6.102.17
इत्युक्तः सम्परिक्रम्य रथं तमभिवाद्य च।
आरुरोह तदा रामो लोकाँल्लक्ष्म्या विराजयन् ॥ ६.१०२.१७ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ରାମ ସେହି ରଥକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ, ତାକୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ ପରେ ତା ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲେ, ନିଜ ଶୋଭାରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆଲୋକିତ କରି।
6.102.18
तद् बभौ चाद्भुतं युद्धं द्वैरथं रोमहर्षणम्।
रामस्य च महाबाहो रावणस्य च रक्षसः ॥ ६.१०२.१८ ॥
ହେ ମହାବାହୁ! ରାମ ଓ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ, ରୋମାଞ୍ଚକର ଦ୍ୱୈରଥ ଯୁଦ୍ଧ ସେତେବେଳେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଉଠିଲା।
6.102.19
स गान्धर्वेण गान्धर्वं दैवं दैवेन राघवः।
अस्त्रं राक्षसराजस्य जघान परमास्त्रवित् ॥ ६.१०२.१९ ॥
ପରମାସ୍ତ୍ରବିତ୍ ରାଘବ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଗାନ୍ଧର୍ବକୁ ଓ ଦୈବ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦୈବକୁ, ରାକ୍ଷସରାଜର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ।
6.102.20
अस्त्रं तु परमं घोरं राक्षसं राक्षसाधिपः।
ससर्ज परमक्रुद्धः पुनरेव निशाचरः ॥ ६.१०२.२० ॥
ପରମ କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେହି ନିଶାଚର ରାକ୍ଷସାଧିପତି ପୁନର୍ବାର ଏକ ପରମ ଘୋର ରାକ୍ଷସ ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.102.21
ते रावणधनुर्मुक्ताः शराः काञ्चनभूषणाः।
अभ्यवर्तन्त काकुत्स्थं सर्पा भूत्वा महाविषाः ॥ ६.१०२.२१ ॥
ରାବଣଙ୍କ ଧନୁରୁ ମୁକ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷିତ ସେହି ଶରଗୁଡିକ ମହାବିଷ ସର୍ପ ହୋଇ କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ଆଡ଼େ ଧାଇଁଲେ।
6.102.22
ते दीप्तवदना दीप्तं वमन्तो ज्वलनं मुखैः।
राममेवाभ्यवर्तन्त व्यादितास्या भयानकाः ॥ ६.१०२.२२ ॥
ଜ୍ବଳନ୍ତ ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ, ମୁଖରୁ ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଗୀରଣ କରୁଥିବା, ବିସ୍ତୃତ ମୁଖ ଥିବା ଭୟଙ୍କର ସେହି ସର୍ପମାନେ ରାମଙ୍କ ଆଡ଼େ ହିଁ ଧାଇଁଲେ।
6.102.23
तैर्वासुकिसमस्पर्शैर्दीप्तभोगैर्महाविषैः।
दिशश्च संतताः सर्वा विदिशश्च समावृताः ॥ ६.१०२.२३ ॥
ବାସୁକି ସଦୃଶ ସ୍ପର୍ଶ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ କୁଣ୍ଡଳୀ ଥିବା ସେହି ମହାବିଷ ସର୍ପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେଲା।
6.102.24
तान् दृष्ट्वा पन्नगान् रामः समापतत आहवे।
अस्त्रं गारुत्मतं घोरं प्रादुश्चक्रे भयावहम् ॥ ६.१०२.२४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ଆଡ଼େ ଆସୁଥିବା ସେହି ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ରାମ ଗାରୁତ୍ମତ ଅସ୍ତ୍ର, ଯାହା ଘୋର ଓ ଭୟାବହ, ପ୍ରକଟ କଲେ।
6.102.25
ते राघवधनुर्मुक्ता रुक्मपुङ्खाः शिखिप्रभाः।
सुपर्णाः काञ्चना भूत्वा विचेरुः सर्पशत्रवः ॥ ६.१०२.२५ ॥
ରାଘବଙ୍କ ଧନୁରୁ ମୁକ୍ତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ, ଅଗ୍ନିସମ ଦୀପ୍ତ ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗରୁଡ଼ ହୋଇ ସର୍ପଶତ୍ରୁ ପରି ବିଚରଣ କଲେ।
6.102.26
ते तान् सर्वान् शराञ्जघ्नुः सर्परूपान् महाजवान्।
सुपर्णरूपा रामस्य विशिखाः कामरूपिणः ॥ ६.१०२.२६ ॥
ରାମଙ୍କ ବାଣମାନେ ଗରୁଡ଼ ରୂପ ଧରି, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ବଦଳାଇ ସକ୍ଷମ ହୋଇ, ସେହି ମହାବେଗୀ ସର୍ପରୂପୀ ବାଣମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି ପକାଇଲେ।
6.102.27
अस्त्रे प्रतिहते क्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः।
अभ्यवर्षत् तदा रामं घोराभिः शरवृष्टिभिः ॥ ६.१०२.२७ ॥
ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିହତ ହେବାରୁ ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ବାଣବର୍ଷଣରେ ରାମଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲା।
6.102.28
ततः शरसहस्रेण राममक्लिष्टकारिणम्।
अर्दयित्वा शरौघेण मातलिं प्रत्यविध्यत ॥ ६.१०२.२८ ॥
ତା'ପରେ ହଜାର ବାଣରେ ଅକ୍ଲାନ୍ତ କର୍ମୀ ରାମଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କରି, ବାଣପ୍ରବାହରେ ମାତଲିଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା।
6.102.29
चिच्छेद केतुमुद्दिश्य शरेणैकेन रावणः।
पातयित्वा रथोपस्थे रथात् केतुं च काञ्चनम् ॥ ६.१०२.२९ ॥
ରାବଣ ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ଧ୍ୱଜକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି କାଟିଦେଲା; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଜକୁ ରଥତଳରେ ପକାଇ ରଥରୁ ଅଲଗା କଲା।
6.102.30
ऐन्द्रानपि जघानाश्वान् शरजालेन रावणः।
विषेदुर्देवगन्धर्वचारणा दानवैः सह ॥ ६.१०२.३० ॥
ରାବଣ ବାଣଜାଲରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଂଶର ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପକାଇଦେଲା; ତାହା ଦେଖି ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣ ଓ ଦାନବମାନେ ବିଷାଦ କଲେ।
6.102.31
राममार्तं तदा दृष्ट्वा सिद्धाश्च परमर्षयः।
व्यथिता वानरेन्द्राश्च बभूवुः सविभीषणाः ॥ ६.१०२.३१ ॥
ସେତେବେଳେ ରାମଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ ଦେଖି ସିଦ୍ଧ ଓ ମହର୍ଷିମାନେ ଏବଂ ବାନରେନ୍ଦ୍ରମାନେ ବିଭୀଷଣ ସହ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ।
6.102.32
रामचन्द्रमसं दृष्ट्वा ग्रस्तं रावणराहुणा।
प्राजापत्यं च नक्षत्रं रोहिणीं शशिनः प्रियाम् ॥ ६.१०२.३२ ॥
ରାବଣ ରୂପୀ ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରସ୍ତ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ରୋହିଣୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖି।
6.102.33
समाक्रम्य बुधस्तस्थौ प्रजानामहितावहः।
सधूमपरिवृर्त्तोमिः प्रज्वलन्निव सागरः ॥ ६.१०२.३३ ॥
ପ୍ରଜାଙ୍କ ଅହିତକାରୀ ବୁଧ (ରୋହିଣୀକୁ) ଆକ୍ରମଣ କରି ଠିଆ ହେଲେ, ଧୂଆଁରେ ଘେରା ଲହରୀ ସହ ଜଳୁଥିବା ସାଗର ପରି।
6.102.34
उत्पपात तदा क्रुद्धः स्पृशन्निव दिवाकरम्।
शस्त्रवर्णः सुपरुषो मन्दरश्मिर्दिवाकरः ॥ ६.१०२.३४ ॥
ସେତେବେଳେ କ୍ରୁଦ୍ଧ (ମଙ୍ଗଳ) ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଛୁଇଁବା ପରି ଉଠିଲେ; ଅସ୍ତ୍ରର ରଙ୍ଗର, ଅତି କଠୋର, ମନ୍ଦ କିରଣର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ।
6.102.35
अदृश्यत कबन्धाङ्कः संसक्तो धूमकेतुना।
कोसलानां च नक्षत्रं व्यक्तमिन्द्राग्निदैवतम् ॥ ६.१०२.३५ ॥
କବନ୍ଧ-ଚିହ୍ନ ଥିବା (ଗ୍ରହ) ଧୂମକେତୁ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଦେଖାଗଲା; ଇନ୍ଦ୍ର-ଅଗ୍ନି ଦେବତାବିଶିଷ୍ଟ କୋଶଳମାନଙ୍କର ନକ୍ଷତ୍ରଟି ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଗଲା।
6.102.36
आहत्याङ्गारकस्तस्थौ विशाखमपि चाम्बरे।
दशास्यो विंशतिभुजः प्रगृहीतशरासनः ॥ ६.१०२.३६ ॥
ମଙ୍ଗଳ ବିଶାଖାକୁ ଆଘାତ କରି ଆକାଶରେ ଠିଆ ହେଲେ; ଦଶ ମୁଖ, କୋଡ଼ିଏ ବାହୁର (ରାବଣ) ଧନୁ ଧରି ଠିଆ ଥିଲେ।
6.102.37
अदृश्यत दशग्रीवो मैनाक इव पर्वतः।
निरस्यमानो रामस्तु दशग्रीवेण रक्षसा ॥ ६.१०२.३७ ॥
ମୈନାକ ପର୍ବତ ପରି ଦଶଗ୍ରୀବ ଦେଖାଗଲେ; କିନ୍ତୁ ସେହି ଦଶଗ୍ରୀବ ରାକ୍ଷସ ରାମଙ୍କୁ ପଛକୁ ଠେଲିଦେଲେ।
6.102.38
नाशक्नोदभिसंधातुं सायकान् रणमूर्धनि।
स कृत्वा भ्रुकुटिं क्रुद्धः किंचित् संरक्तलोचनः ॥ ६.१०२.३८ ॥
ଯୁଦ୍ଧର ସମ୍ମୁଖଭାଗରେ ସେ ବାଣକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ କ୍ରୋଧରେ ଭ୍ରୂ କୁଞ୍ଚିତ କରି, ଅଳ୍ପ ଲାଲ ଆଖିରେ...
6.102.39
जगाम सुमहाक्रोधं निर्दहन्निव राक्षसान्।
तस्य क्रुद्धस्य वदनं दृष्ट्वा रामस्य धीमतः।
सर्वभूतानि वित्रेसुः प्राकम्पत च मेदिनी ॥ ६.१०२.३९ ॥
ସେ ମହାକ୍ରୋଧରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିବା ପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମଙ୍କର କ୍ରୁଦ୍ଧ ମୁଖ ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟରେ ଥରିଲେ; ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା।
6.102.40
सिंहशार्दूलवाञ्छैलः संचचाल चलद् द्रुमः।
बभूव चापि क्षुभितः समुद्रः सरितां पतिः ॥ ६.१०२.४० ॥
ସିଂହ ଓ ବାଘ ଥିବା ପର୍ବତ କମ୍ପିଲେ; ଦୋହଲୁଥିବା ବୃକ୍ଷ ଦୋହଲିଲେ; ନଦୀମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ।
6.102.41
खराश्च खरनिर्घोषा गगने परुषा घनाः।
औत्पातिकाश्च नर्दन्तः समन्तात् परिचक्रमुः ॥ ६.१०२.४१ ॥
ଆକାଶରେ କଠୋର ଗର୍ଜନ କରି, ରୁକ୍ଷ ଓ ଭୟଙ୍କର ମେଘ, ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଇ, ଚାରିଆଡ଼େ ଗର୍ଜି ବୁଲିଲେ।
6.102.42
रामं दृष्ट्वा सुसंक्रुद्धमुत्पातांश्चैव दारुणान्।
वित्रेसुः सर्वभूतानि रावणस्याभवद् भयम् ॥ ६.१०२.४२ ॥
ରାମଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦେଖି ଓ ଭୟଙ୍କର ଅଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଥରିଲେ; ରାବଣଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ଜାତ ହେଲା।
6.102.43
विमानस्थास्तदा देवा गन्धर्वाश्च महोरगाः।
ऋषिदानवदैत्याश्च गरुत्मन्तश्च खेचराः ॥ ६.१०२.४३ ॥
ସେତେବେଳେ ବିମାନରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମହାନାଗ, ଋଷି, ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟ, ଗରୁଡ଼ ଏବଂ ଆକାଶଚାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ।
6.102.44
ददृशुस्ते तदा युद्धं लोकसंवर्तसंस्थितम्।
नानाप्रहरणैर्भीमैः शूरयोः सम्प्रयुध्यतोः ॥ ६.१०२.४४ ॥
ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଦୁଇ ବୀରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଲୋକ ପ୍ରଳୟ ପରି ଥିଲା, ଭୟଙ୍କର ନାନା ଅସ୍ତ୍ରରେ ସେମାନେ ଲଢ଼ୁଥିଲେ।
6.102.45
ऊचुः सुरासुराः सर्वे तदा विग्रहमागताः।
प्रेक्षमाणा महायुद्धं वाक्यं भक्त्या प्रहृष्टवत् ॥ ६.१०२.४५ ॥
ସେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିବା ସମସ୍ତ ସୁର ଓ ଅସୁର ସେହି ମହାଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ଭକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦିତ ପରି ଏ କଥା କହିଲେ।
6.102.46
दशग्रीवं जयेत्याहुरसुराः समवस्थिताः।
देवा राममथोचुस्ते त्वं जयेति पुनः पुनः ॥ ६.१०२.४६ ॥
ସେଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଅସୁରମାନେ କହିଲେ, "ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କର ଜୟ ହେଉ!" ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ରାମଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର କହିଲେ, "ତୁମର ଜୟ ହେଉ!"।
6.102.47
एतस्मिन्नन्तरे क्रोधाद् राघवस्य च रावणः।
प्रहर्तुकामो दुष्टात्मा स्पृशन् प्रहरणं महत् ॥ ६.१०२.४७ ॥
ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ରାବଣ କ୍ରୋଧରେ ରାଘବଙ୍କୁ (ରାମଙ୍କୁ) ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଏକ ମହାନ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲା।
6.102.48
वज्रसारं महानादं सर्वशत्रुनिबर्हणम्।
शैलशृङ्गनिभैः कूटैश्चित्तदृष्टिभयावहम् ॥ ६.१०२.४८ ॥
ବଜ୍ର ପରି ଦୃଢ଼, ମହାନାଦ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ନାଶକାରୀ, ପର୍ବତଶିଖର ପରି କୂଟବିଶିଷ୍ଟ, ମନ ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଭୟ ଆଣୁଥିବା।
6.102.49
सधूममिव तीक्ष्णाग्रं युगान्ताग्निचयोपमम्।
अतिरौद्रमनासाद्यं कालेनापि दुरासदम् ॥ ६.१०२.४९ ॥
ଧୂଆଁ ସହିତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ର, ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନିରାଶି ସଦୃଶ, ଅତିଭୟଙ୍କର, ଅନାସାଦ୍ୟ, କାଳ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜୟ ସେ ଶୂଳ ଥିଲା।
6.102.50
त्रासनं सर्वभूतानां दारणं भेदनं तथा।
प्रदीप्त इव रोषेण शूलं जग्राह रावणः ॥ ६.१०२.५० ॥
ତାହା ସର୍ବଭୂତଙ୍କୁ ତ୍ରାସ ଦେଉଥିଲା, ବିଦାରଣ ଓ ଭେଦନ କରୁଥିଲା। କ୍ରୋଧରେ ଜଳୁଥିବା ପରି ରାବଣ ସେ ଶୂଳ ଧରିଲା।
6.102.51
तच्छूलं परमक्रुद्धो जग्राह युधि वीर्यवान्।
अनीकैः समरे शूरै राक्षसैः परिवारितः ॥ ६.१०२.५१ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ, ପରାକ୍ରମୀ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଶୂଳ ଧରିଲା; ସମରରେ ଶୂର ରାକ୍ଷସ ସେନାଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ।
6.102.52
समुद्यम्य महाकायो ननाद युधि भैरवम्।
संरक्तनयनो रोषात् स्वसैन्यमभिहर्षयन् ॥ ६.१०२.५२ ॥
ମହାକାୟ ତାହା ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲା; ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ, କ୍ରୋଧରେ, ନିଜ ସେନାକୁ ହର୍ଷିତ କରି।
6.102.53
पृथिवीं चान्तरिक्षं च दिशश्च प्रदिशस्तथा।
प्राकम्पयत् तदा शब्दो राक्षसेन्द्रस्य दारुणः ॥ ६.१०२.५३ ॥
ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗ ସେତେବେଳେ କମ୍ପିଲା; ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରର ଦାରୁଣ ଶବ୍ଦ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କମ୍ପାଇଲା।
6.102.54
अतिकायस्य नादेन तेन तस्य दुरात्मनः।
सर्वभूतानि वित्रेसुः सागरश्च प्रचुक्षुभे ॥ ६.१०२.५४ ॥
ଅତିକାୟର ସେ ଗର୍ଜନରେ, ସେ ଦୁରାତ୍ମାର ଗର୍ଜନରେ, ସର୍ବଭୂତ ଭୀତ ହେଲେ; ସାଗର ମଧ୍ୟ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲା।
6.102.55
स गृहीत्वा महावीर्यः शूलं तद् रावणो महत्।
विनद्य सुमहानादं रामं परुषमब्रवीत् ॥ ६.१०२.५५ ॥
ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ରାବଣ ସେହି ବିଶାଳ ଶୂଳ ଧରି, ମହା ଗର୍ଜନ କରି ରାମଙ୍କୁ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଲା।
6.102.56
शूलोऽयं वज्रसारस्ते राम रोषान्मयोद्यतः।
तव भ्रातृसहायस्य सद्यः प्राणान् हरिष्यति ॥ ६.१०२.५६ ॥
ହେ ରାମ! ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ଉଠାଇଥିବା ଏହି ଶୂଳ ବଜ୍ର ପରି କଠିନ; ଭ୍ରାତୃସହାୟ ତୁମ ପ୍ରାଣ ତାହା ତୁରନ୍ତ ହରଣ କରିବ।
6.102.57
रक्षसामद्य शूराणां निहतानां चमूमुखे।
त्वां निहत्य रणश्लाघिन् करोमि तरसा समम् ॥ ६.१०२.५७ ॥
ଆଜି ଯୁଦ୍ଧମୁଖରେ ହତ ଶୂର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପରି, ହେ ରଣପ୍ରଶଂସକ! ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ବଧ କରି ସେମାନଙ୍କ ସମାନ କରିବି।
6.102.58
तिष्ठेदानीं निहन्मि त्वामेष शूलेन राघव।
एवमुक्त्वा स चिक्षेप तच्छूलं राक्षसाधिपः ॥ ६.१०२.५८ ॥
"ହେ ରାଘବ! ଠିଆ ହୁଅ, ଏବେ ଏହି ଶୂଳରେ ତୁମକୁ ବଧ କରୁଛି।" ଏହା କହି ରାକ୍ଷସାଧିପତି ସେହି ଶୂଳ ନିକ୍ଷେପ କଲା।
6.102.59
तद् रावणकरान्मुक्तं विद्युन्मालासमावृतम्।
अष्टघण्टं महानादं वियद्गतमशोभत ॥ ६.१०२.५९ ॥
ରାବଣର ହାତରୁ ଛାଡ଼ିହୋଇଥିବା ସେହି ଶୂଳ, ବିଜୁଳି ମାଳାରେ ଘେରା, ଆଠଟି ଘଣ୍ଟିଯୁକ୍ତ, ମହାନାଦ କରି ଆକାଶରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଶୋଭାଇଲା।
6.102.60
तच्छूलं राघवो दृष्ट्वा ज्वलन्तं घोरदर्शनम्।
ससर्ज विशिखान् रामश्चापमायम्य वीर्यवान् ॥ ६.१०२.६० ॥
ସେହି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶୂଳକୁ ଦେଖି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ରାମ ଧନୁ ଟାଣି ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.102.61
आपतन्तं शरौघेण वारयामास राघवः।
उत्पतन्तं युगान्ताग्निं जलौघैरिव वासवः ॥ ६.१०२.६१ ॥
ରାଘବ ବାଣର ସ୍ରୋତରେ ଆସୁଥିବା ସେହି ଶୂଳକୁ ରୋକିଲେ, ଯେପରି ବାସବ ଜଳଧାରାରେ ଯୁଗାନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ଶାନ୍ତ କରନ୍ତି।
6.102.62
निर्ददाह स तान् बाणान् रामकार्मुकनिःसृतान्।
रावणस्य महान् शूलः पतङ्गानिव पावकः ॥ ६.१०२.६२ ॥
ରାବଣର ସେହି ମହାଶୂଳ ରାମଙ୍କ ଧନୁରୁ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅଗ୍ନି ପତଙ୍ଗକୁ ଜଳାଇବା ପରି ଜଳାଇ ଦେଲା।
6.102.63
तान् दृष्ट्वा भस्मसाद्भूतान् शूलसंस्पर्शचूर्णितान्।
सायकानन्तरिक्षस्थान् राघवः क्रोधमाहरत् ॥ ६.१०२.६३ ॥
ଶୂଳର ସ୍ପର୍ଶରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଭସ୍ମ ହୋଇ ଆକାଶରେ ବିଖରି ପଡ଼ିଥିବା ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ରାଘବଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା।
6.102.64
स तां मातलिना नीतां शक्तिं वासवसम्मताम्।
जग्राह परमक्रुद्धो राघवो रघुनन्दनः ॥ ६.१०२.६४ ॥
ମାତଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଣିତ, ବାସବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସେହି ଶକ୍ତିକୁ ରଘୁନନ୍ଦନ ରାଘବ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଧରିଲେ।
6.102.65
सा तोलिता बलवता शक्तिर्घण्टाकृतस्वना।
नभः प्रज्वालयामास युगान्तोल्केव सप्रभा ॥ ६.१०२.६५ ॥
ବଳବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଇଥିବା ସେହି ଶକ୍ତି ଘଣ୍ଟା ପରି ଶବ୍ଦ କରି, ଯୁଗାନ୍ତର ଉଲ୍କା ପରି ଦୀପ୍ତିରେ ଆକାଶ ଜଳାଇ ଦେଲା।
6.102.66
सा क्षिप्ता राक्षसेन्द्रस्य तस्मिञ्छूले पपात ह।
भिन्नः शक्त्या महान् शूलो निपपात गतद्युतिः ॥ ६.१०२.६६ ॥
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସେହି ଶକ୍ତି ସେହି ଶୂଳ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା; ଶକ୍ତିରେ ଭଗ୍ନ ସେହି ମହାଶୂଳ ଦୀପ୍ତି ହରାଇ ଖସି ପଡ଼ିଲା।
6.102.67
निर्बिभेद ततो बाणैर्हयानस्य महाजवान्।
रामस्तीक्ष्णैर्महावेगैर्वज्रकल्पैरजिह्मगैः ॥ ६.१०२.६७ ॥
ତା'ପରେ ରାମ ତାର ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଘୋଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଅତିବେଗୀ, ବଜ୍ରତୁଲ୍ୟ, ସଳଖ ଯାଉଥିବା ବାଣରେ ବିନ୍ଧିଲେ।
6.102.68
निर्बिभेदोरसि तदा रावणं निशितैः शरैः।
राघवः परमायत्तो ललाटे पत्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ६.१०२.६८ ॥
ତା'ପରେ ରାଘବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋଯୋଗରେ ରାବଣର ବକ୍ଷରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ; ଲଲାଟରେ ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ତିନି ବାଣରେ।
6.102.69
स शरैर्भिन्नसर्वाङ्गो गात्रप्रस्रुतशोणितः।
राक्षसेन्द्रः समूहस्थः फुल्लाशोक इवाबभौ ॥ ६.१०२.६९ ॥
ସେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ବାଣରେ ସର୍ବାଙ୍ଗ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଶରୀରରୁ ରକ୍ତ ଝରି, ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଠିଆ ହୋଇ, ଫୁଟିଥିବା ଅଶୋକ ଗଛ ପରି ଶୋଭିଲେ।
6.102.70
स रामबाणैरतिविद्धगात्रो
निशाचरेन्द्रः क्षतजार्द्रगात्रः।
जगाम खेदं च समाजमध्ये
क्रोधं च चक्रे सुभृशं तदानीम् ॥ ६.१०२.७० ॥
ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ଅତ୍ୟଧିକ ବିଦ୍ଧ, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଶରୀରର ସେ ନିଶାଚରେନ୍ଦ୍ର ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଖେଦ ପାଇଲେ, ଏବଂ ତଦା ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧ କଲେ।