รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.102
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.102.1
लक्ष्मणेन तु तद् वाक्यमुक्तं श्रुत्वा स राघवः।
संदधे परवीरघ्नो धनुरादाय वीर्यवान् ॥ ६.१०२.१ ॥
เมื่อได้ยินถ้อยคำที่ลักษมณ์กล่าวนั้น พระราม ผู้สังหารวีรบุรุษของข้าศึก และมีวิริยะอันยิ่งใหญ่ ก็หยิบคันธนูขึ้นมาและง้างสาย
6.102.2
रावणाय शरान् घोरान् विससर्ज चमूमुखे।
अथान्यं रथमास्थाय रावणो राक्षसाधिपः ॥ ६.१०२.२ ॥
ที่หน้ากองทัพ พระรามยิงลูกศรอันน่าสะพรึงกลัวใส่ราวณะ จากนั้นราวณะ เจ้าแห่งรากษส ก็ขึ้นรถศึกอีกคันหนึ่ง
6.102.3
अभ्यधावत काकुत्स्थं स्वर्भानुरिव भास्करम्।
दशग्रीवो रथस्थस्तु रामं वज्रोपमैः शरैः।
आजघान महाशैलं धाराभिरिव तोयदः ॥ ६.१०२.३ ॥
ราวณะคอสิบเศียรยืนอยู่บนรถศึกพุ่งเข้าหาพระรามแห่งสกุลกากุตสถ์ เหมือนสวรภานุพุ่งเข้าหาดวงอาทิตย์ มันยิงลูกศรดั่งสายฟ้าฟาดใส่พระราม เหมือนเมฆฝนที่หลั่งสายน้ำลงบนภูเขาใหญ่
6.102.4
दीप्तपावकसंकाशैः शरैः काञ्चनभूषणैः।
अभ्यवर्षद् रणे रामो दशग्रीवं समाहितः ॥ ६.१०२.४ ॥
พระรามผู้สงบนิ่งและมั่นคง ระดมลูกศรที่ส่องประกายดั่งไฟลุกโชน ประดับด้วยทอง ใส่ราวณะคอสิบเศียรในสนามรบ
6.102.5
भूमौ स्थितस्य रामस्य रथस्थस्य स रक्षसः।
न समं युद्धमित्याहुर्देवगन्धर्वकिंनराः ॥ ६.१०२.५ ॥
เทวดา คนธรรพ์ และกินนร กล่าวว่าการต่อสู้นี้ไม่เท่าเทียมกัน เพราะพระรามยืนอยู่บนพื้นดิน ขณะที่รากษสนั้นยืนอยู่บนรถศึก
6.102.6
ततो देववरः श्रीमान् श्रुत्वा तेषां वचोऽमृतम्।
आहूय मातलिं शक्रो वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ६.१०२.६ ॥
จากนั้น พระอินทร์ เจ้าแห่งเทวดา ผู้รุ่งโรจน์ ได้ฟังถ้อยคำอันเปรียบดั่งอมฤตของเหล่าเทวดา จึงเรียกมาตลีมาแล้วตรัสถ้อยคำนี้
6.102.7
रथेन मम भूमिष्ठं शीघ्रं याहि रघूत्तमम्।
आहूय भूतलं यात कुरु देवहितं महत् ॥ ६.१०२.७ ॥
ท่านจงรีบขับรถของเราไปหาผู้ประเสริฐที่สุดในราชวงศ์รฆุ ผู้ยืนอยู่บนพื้นปฐพี ไปลงสู่แผ่นดิน เชิญท่านมา แล้วกระทำการอันยิ่งใหญ่เพื่อประโยชน์ของเทวดา
6.102.8
इत्युक्तो देवराजेन मातलिर्देवसारथिः।
प्रणम्य शिरसा देवं ततो वचनमब्रवीत् ॥ ६.१०२.८ ॥
เมื่อพระอินทร์เจ้าแห่งเทวดาตรัสดังนี้ มาตลี สารถีของเหล่าเทวดา ก็ก้มศีรษะถวายความเคารพแด่พระเจ้าแล้วกล่าวถ้อยคำนี้
6.102.9
शीघ्रं यास्यामि देवेन्द्र सारथ्यं च करोम्यहम्।
ततो हयैश्च संयोज्य हरितैः स्यन्दनोत्तमम् ॥ ६.१०२.९ ॥
ข้าแต่พระอินทร์เจ้าแห่งเทวดา ข้าพเจ้าจะไปโดยเร็วและจะทำหน้าที่สารถี จากนั้นจึงเทียมม้าสีทองเข้ากับรถศึกอันยอดเยี่ยม
6.102.10
ततः काञ्चनचित्राङ्गः किङ्किणीशतभूषितः।
तरुणादित्यसंकाशो वैदूर्यमयकूबरः।
सदश्वैः काञ्चनापीडैर्युक्तः श्वेतप्रकीर्णकैः ॥ ६.१०२.१० ॥
รถศึกนั้นมีตัวรถประดับลวดลายทอง ตกแต่งด้วยกระดิ่งเล็กนับร้อย ส่องแสงดั่งดวงอาทิตย์ยามเช้า มีแอกทำด้วยไพฑูรย์ เทียมด้วยม้าชั้นเลิศที่มีที่ครอบแอกสีทอง และมีธงขาวปลิวสะบัด
6.102.11
हरिभिः सूर्यसंकाशैर्हेमजालविभूषितैः।
रुक्मवेणुध्वजः श्रीमान् देवराजरथो वरः ॥ ६.१०२.११ ॥
เทียมด้วยม้าสีทองดั่งดวงอาทิตย์ ประดับด้วยตาข่ายทอง มีธงรูปไม้ไผ่สีทอง รถของพระอินทร์เจ้าแห่งเทวดาอันรุ่งโรจน์นี้เป็นรถที่ประเสริฐที่สุด
6.102.12
देवराजेन संदिष्टो रथमारुह्य मातलिः।
अभ्यवर्तत काकुत्स्थमवतीर्य त्रिविष्टपात् ॥ ६.१०२.१२ ॥
มาตลีได้รับคำสั่งจากพระอินทร์เจ้าแห่งเทวดา จึงขึ้นรถศึก ลงมาจากสวรรค์ และเข้าไปหาพระกากุตสถ์ (พระราม)
6.102.13
अब्रवीच्च तदा रामं सप्रतोदो रथे स्थितः।
प्राञ्जलिर्मातलिर्वाक्यं सहस्राक्षस्य सारथिः ॥ ६.१०२.१३ ॥
ขณะนั้น มาตลี สารถีของพระอินทร์ผู้มีพันตา ยืนอยู่บนรถศึกพร้อมไม้ปฏัก ประนมมือ แล้วกล่าวถ้อยคำนี้แด่พระราม
6.102.14
सहस्राक्षेण काकुत्स्थ रथोऽयं विजयाय ते।
दत्तस्तव महासत्त्व श्रीमन् शत्रुनिबर्हण ॥ ६.१०२.१४ ॥
ข้าแต่พระกากุตสถ์ รถคันนี้พระอินทร์ผู้มีพันตาได้มอบให้แก่พระองค์เพื่อชัยชนะ ข้าแต่ผู้มีความกล้าหาญยิ่งใหญ่ ข้าแต่ผู้รุ่งโรจน์ ข้าแต่ผู้ทำลายศัตรู
6.102.15
इदमैन्द्रं महच्चापं कवचं चाग्निसंनिभम्।
शराश्चादित्यसंकाशाः शक्तिश्च विमला शिवा ॥ ६.१०२.१५ ॥
นี่คือธนูอันยิ่งใหญ่ของพระอินทร์ นี่คือเกราะที่ดุจเปลวไฟ ลูกศรเหล่านี้ดุจดวงอาทิตย์ และนี่คือหอกอันบริสุทธิ์และเป็นมงคล
6.102.16
आरुह्येमं रथं वीर राक्षसं जहि रावणम्।
मया सारथिना देव महेन्द्र इव दानवान् ॥ ६.१०२.१६ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษ จงขึ้นรถคันนี้แล้วสังหารรากษสราวณะเถิด ข้าแต่องค์ผู้เป็นเจ้า โดยมีข้าเป็นสารถี ดุจพระมเหนทร์ที่สังหารทานพทั้งหลาย
6.102.17
इत्युक्तः सम्परिक्रम्य रथं तमभिवाद्य च।
आरुरोह तदा रामो लोकाँल्लक्ष्म्या विराजयन् ॥ ६.१०२.१७ ॥
เมื่อได้รับคำกล่าวดังนี้ พระรามเวียนรอบรถศึก ถวายความเคารพแก่รถ แล้วจึงขึ้นรถ ส่องความรุ่งโรจน์ให้แผ่ไปทั่วโลก
6.102.18
तद् बभौ चाद्भुतं युद्धं द्वैरथं रोमहर्षणम्।
रामस्य च महाबाहो रावणस्य च रक्षसः ॥ ६.१०२.१८ ॥
ข้าแต่ผู้มีแขนอันยิ่งใหญ่ การต่อสู้ระหว่างพระรามกับรากษสราวณะด้วยรถศึกคู่ต่อสู้นั้นอัศจรรย์และน่าสะพรึงขนลุก จึงปรากฏเด่นชัดขึ้นมา
6.102.19
स गान्धर्वेण गान्धर्वं दैवं दैवेन राघवः।
अस्त्रं राक्षसराजस्य जघान परमास्त्रवित् ॥ ६.१०२.१९ ॥
พระรามผู้รู้อาวุธทิพย์อันยิ่งใหญ่ ใช้อาวุธแห่งคนธรรพ์ปะทะอาวุธแห่งคนธรรพ์ ใช้อาวุธทิพย์ปะทะอาวุธทิพย์ และทำลายอาวุธของเจ้ารากษส
6.102.20
अस्त्रं तु परमं घोरं राक्षसं राक्षसाधिपः।
ससर्ज परमक्रुद्धः पुनरेव निशाचरः ॥ ६.१०२.२० ॥
จากนั้นเจ้าแห่งรากษส ผู้เที่ยวเดินในยามราตรี โกรธจัดสุดขีด จึงปล่อยอาวุธรากษสอันน่าสะพรึงกลัวอย่างยิ่งออกไปอีกครั้ง
6.102.21
ते रावणधनुर्मुक्ताः शराः काञ्चनभूषणाः।
अभ्यवर्तन्त काकुत्स्थं सर्पा भूत्वा महाविषाः ॥ ६.१०२.२१ ॥
ลูกศรที่พุ่งออกจากธนูของราวณะ ประดับด้วยทองคำ แปลงเป็นงูพิษร้ายแรงจำนวนมาก แล่นเข้าหากากุตสถะ
6.102.22
ते दीप्तवदना दीप्तं वमन्तो ज्वलनं मुखैः।
राममेवाभ्यवर्तन्त व्यादितास्या भयानकाः ॥ ६.१०२.२२ ॥
งูอันน่าสะพรึงกลัวเหล่านั้น มีปากลุกโพลง พ่นไฟออกจากปาก อ้าปากกว้าง พุ่งตรงเข้าหาพระราม
6.102.23
तैर्वासुकिसमस्पर्शैर्दीप्तभोगैर्महाविषैः।
दिशश्च संतताः सर्वा विदिशश्च समावृताः ॥ ६.१०२.२३ ॥
ทั้งหมดนั้นคืองูพิษร้ายแรงซึ่งมีสัมผัสเหมือนพระวาสุกิ มีขดลำตัวลุกโพลง ปกคลุมทั่วทุกทิศและทิศรองทั้งสิ้น
6.102.24
तान् दृष्ट्वा पन्नगान् रामः समापतत आहवे।
अस्त्रं गारुत्मतं घोरं प्रादुश्चक्रे भयावहम् ॥ ६.१०२.२४ ॥
เมื่อพระรามเห็นงูเหล่านั้นพุ่งเข้าหาตนในการรบ จึงเรียกอาวุธกรุฑอันน่าสะพรึงกลัวขึ้นมา
6.102.25
ते राघवधनुर्मुक्ता रुक्मपुङ्खाः शिखिप्रभाः।
सुपर्णाः काञ्चना भूत्वा विचेरुः सर्पशत्रवः ॥ ६.१०२.२५ ॥
ลูกศรของพระราฆวะที่พุ่งออกจากธนู มีขนทองคำ เปล่งแสงดุจไฟ แปลงเป็นสุบรรณทองคำ ท่องไปเป็นศัตรูของงู
6.102.26
ते तान् सर्वान् शराञ्जघ्नुः सर्परूपान् महाजवान्।
सुपर्णरूपा रामस्य विशिखाः कामरूपिणः ॥ ६.१०२.२६ ॥
ลูกศรของพระรามในรูปของสุบรรณ ซึ่งแปลงกายได้ตามประสงค์ ได้ทำลายลูกศรงูเหล่านั้นทั้งหมดที่เคลื่อนที่รวดเร็ว
6.102.27
अस्त्रे प्रतिहते क्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः।
अभ्यवर्षत् तदा रामं घोराभिः शरवृष्टिभिः ॥ ६.१०२.२७ ॥
เมื่ออาวุธนั้นถูกต้านไว้ ราวณะผู้เป็นจอมราชสักษะก็โกรธเกรี้ยว จึงระดมฝนลูกศรอันน่าสะพรึงกลัวใส่พระราม
6.102.28
ततः शरसहस्रेण राममक्लिष्टकारिणम्।
अर्दयित्वा शरौघेण मातलिं प्रत्यविध्यत ॥ ६.१०२.२८ ॥
ครั้งนั้น ราวณะยิงลูกศรนับพันใส่พระรามผู้ไม่เคยย่อท้อ ทำให้พระรามบอบช้ำ แล้วจึงยิงมาตลีด้วยห่าลูกศร
6.102.29
चिच्छेद केतुमुद्दिश्य शरेणैकेन रावणः।
पातयित्वा रथोपस्थे रथात् केतुं च काञ्चनम् ॥ ६.१०२.२९ ॥
ราวณะจงใจยิงลูกศรดอกเดียวไปที่ธง ตัดธงลง และทำให้ธงทองคำร่วงลงกลางพื้นรถศึก ตัดขาดจากรถ
6.102.30
ऐन्द्रानपि जघानाश्वान् शरजालेन रावणः।
विषेदुर्देवगन्धर्वचारणा दानवैः सह ॥ ६.१०२.३० ॥
ราวณะยังได้ใช้ข่ายลูกศรฟันม้าของพระอินทร์จนล้มลง ทวยเทพ คนธรรพ์ จารณะ พร้อมกับทานพทั้งหลาย ต่างหวาดหวั่นพรั่นพรึง
6.102.31
राममार्तं तदा दृष्ट्वा सिद्धाश्च परमर्षयः।
व्यथिता वानरेन्द्राश्च बभूवुः सविभीषणाः ॥ ६.१०२.३१ ॥
ครั้งนั้น เมื่อเห็นพระรามถูกทำให้ทุกข์ทรมาน ทั้งสิทธะและมหาฤๅษี กับบรรดาจอมวานร พร้อมด้วยพิภีษณะ ต่างก็เศร้าโศกเดือดร้อน
6.102.32
रामचन्द्रमसं दृष्ट्वा ग्रस्तं रावणराहुणा।
प्राजापत्यं च नक्षत्रं रोहिणीं शशिनः प्रियाम् ॥ ६.१०२.३२ ॥
เมื่อเห็นพระรามผู้ดุจจันทร์ในหมู่มนุษย์ ถูกราวณะซึ่งเปรียบดังราหูจับกุม และเห็นนักษัตรโรหิณีอันเป็นที่รักของจันทร์ ซึ่งอยู่ในความดูแลของประชาบดี
6.102.33
समाक्रम्य बुधस्तस्थौ प्रजानामहितावहः।
सधूमपरिवृर्त्तोमिः प्रज्वलन्निव सागरः ॥ ६.१०२.३३ ॥
พุธ ผู้นำโทษมาสู่สรรพสัตว์ เข้าครอบงำโรหิณีแล้วยืนอยู่ ดุจมหาสมุทรที่ลุกโพลงด้วยคลื่นอันถูกควันปกคลุม
6.102.34
उत्पपात तदा क्रुद्धः स्पृशन्निव दिवाकरम्।
शस्त्रवर्णः सुपरुषो मन्दरश्मिर्दिवाकरः ॥ ६.१०२.३४ ॥
ครั้งนั้น ผู้โกรธเกรี้ยวได้กระโจนขึ้นดุจจะแตะต้องดวงอาทิตย์ ส่วนดวงอาทิตย์ซึ่งมีสีดุจอาวุธ ร้อนแรงยิ่งนัก มีรัศมีอ่อนลง
6.102.35
अदृश्यत कबन्धाङ्कः संसक्तो धूमकेतुना।
कोसलानां च नक्षत्रं व्यक्तमिन्द्राग्निदैवतम् ॥ ६.१०२.३५ ॥
ปรากฏกลุ่มดาวกพันธ์ซึ่งเกาะเกี่ยวกับดาวหาง และนักษัตรของชาวโกศล ซึ่งมีพระอินทร์และพระอัคนีเป็นเทพประจำ ปรากฏชัดเจน
6.102.36
आहत्याङ्गारकस्तस्थौ विशाखमपि चाम्बरे।
दशास्यो विंशतिभुजः प्रगृहीतशरासनः ॥ ६.१०२.३६ ॥
ดาวอังคารเข้าครอบงำวิศาขา แล้วยืนอยู่บนท้องฟ้า ส่วนทศเศียรยืนอยู่ด้วย มียี่สิบพระกร ถือคันธนูไว้ในมือ
6.102.37
अदृश्यत दशग्रीवो मैनाक इव पर्वतः।
निरस्यमानो रामस्तु दशग्रीवेण रक्षसा ॥ ६.१०२.३७ ॥
ทศกรีพปรากฏดุจภูเขาไมนากะ แต่พระรามถูกรากษสทศกรีพผลักถอยกลับ
6.102.38
नाशक्नोदभिसंधातुं सायकान् रणमूर्धनि।
स कृत्वा भ्रुकुटिं क्रुद्धः किंचित् संरक्तलोचनः ॥ ६.१०२.३८ ॥
ที่แนวหน้าแห่งสนามรบ พระองค์ไม่อาจประสานลูกศรได้ ครั้งนั้นพระองค์โกรธจัด ขมวดคิ้ว และดวงตาแดงก่ำเล็กน้อย
6.102.39
जगाम सुमहाक्रोधं निर्दहन्निव राक्षसान्।
तस्य क्रुद्धस्य वदनं दृष्ट्वा रामस्य धीमतः।
सर्वभूतानि वित्रेसुः प्राकम्पत च मेदिनी ॥ ६.१०२.३९ ॥
พระองค์เดินหน้าด้วยความโกรธเกรี้ยวยิ่งนัก ดุจจะเผารากษสให้เป็นเถ้า เมื่อเห็นพระพักตร์ของพระรามผู้มีปัญญาซึ่งกำลังโกรธจัด สรรพสัตว์ทั้งหลายต่างหวาดกลัวและแผ่นดินก็สั่นสะเทือน
6.102.40
सिंहशार्दूलवाञ्छैलः संचचाल चलद् द्रुमः।
बभूव चापि क्षुभितः समुद्रः सरितां पतिः ॥ ६.१०२.४० ॥
ภูเขาซึ่งเป็นที่อาศัยของสิงโตและเสือ สั่นไหว ต้นไม้ที่โยกเยกก็โยกไหว และมหาสมุทรซึ่งเป็นจอมแห่งแม่น้ำ ก็ปั่นป่วนเช่นกัน
6.102.41
खराश्च खरनिर्घोषा गगने परुषा घनाः।
औत्पातिकाश्च नर्दन्तः समन्तात् परिचक्रमुः ॥ ६.१०२.४१ ॥
บนท้องฟ้า เมฆหยาบกระด้างและหนาทึบคำรามกึกก้องอย่างดุร้าย ส่งลางร้ายให้เห็น และวนเวียนไปโดยรอบทุกทิศ
6.102.42
रामं दृष्ट्वा सुसंक्रुद्धमुत्पातांश्चैव दारुणान्।
वित्रेसुः सर्वभूतानि रावणस्याभवद् भयम् ॥ ६.१०२.४२ ॥
เมื่อเห็นพระรามทรงกริ้วยิ่งนัก และเห็นลางร้ายอันน่าสะพรึงกลัวเหล่านั้น สรรพสัตว์ทั้งปวงก็สั่นสะท้าน และความหวาดกลัวก็บังเกิดขึ้นแก่ราวณะ
6.102.43
विमानस्थास्तदा देवा गन्धर्वाश्च महोरगाः।
ऋषिदानवदैत्याश्च गरुत्मन्तश्च खेचराः ॥ ६.१०२.४३ ॥
ครั้งนั้น เหล่าเทพผู้ประทับอยู่บนวิมาน คันธรรพ์ และงูใหญ่ ฤๅษี ทานพ ทิตยะ ครุฑ และผู้เที่ยวไปในอากาศ
6.102.44
ददृशुस्ते तदा युद्धं लोकसंवर्तसंस्थितम्।
नानाप्रहरणैर्भीमैः शूरयोः सम्प्रयुध्यतोः ॥ ६.१०२.४४ ॥
ครั้งนั้น เขาเหล่านั้นได้เห็นการสงครามซึ่งเหมือนกับการล่มสลายของโลกทั้งหลาย ทั้งสองวีระกำลังต่อสู้กันด้วยอาวุธต่าง ๆ อันน่าสะพรึงกลัว
6.102.45
ऊचुः सुरासुराः सर्वे तदा विग्रहमागताः।
प्रेक्षमाणा महायुद्धं वाक्यं भक्त्या प्रहृष्टवत् ॥ ६.१०२.४५ ॥
ครั้งนั้น เทพและอสูรทั้งปวงที่มาชมการรบ ต่างกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ด้วยความยินดีประหนึ่งเปี่ยมด้วยศรัทธา ขณะเฝ้าดูสงครามอันยิ่งใหญ่
6.102.46
दशग्रीवं जयेत्याहुरसुराः समवस्थिताः।
देवा राममथोचुस्ते त्वं जयेति पुनः पुनः ॥ ६.१०२.४६ ॥
เหล่าอสูรที่ยืนอยู่ตรงนั้นกล่าวว่า "ขอให้ทศกรรฐ์ได้ชัยชนะ" ส่วนเหล่าเทพกล่าวแก่พระรามซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า "ขอให้พระองค์ทรงมีชัยชนะ"
6.102.47
एतस्मिन्नन्तरे क्रोधाद् राघवस्य च रावणः।
प्रहर्तुकामो दुष्टात्मा स्पृशन् प्रहरणं महत् ॥ ६.१०२.४७ ॥
ในระหว่างนั้น ราวณะผู้มีจิตชั่วร้าย ด้วยความโกรธและปรารถนาจะโจมตีพระราฆวะ (พระราม) ได้จับอาวุธใหญ่ไว้
6.102.48
वज्रसारं महानादं सर्वशत्रुनिबर्हणम्।
शैलशृङ्गनिभैः कूटैश्चित्तदृष्टिभयावहम् ॥ ६.१०२.४८ ॥
อาวุธนั้นแข็งแกร่งดุจสายฟ้าที่แกนกลาง ส่งเสียงดังสนั่น ทำลายศัตรูทั้งปวง มีปุ่มปมคล้ายยอดภูเขา ก่อให้เกิดความหวาดกลัวแก่จิตใจและสายตา
6.102.49
सधूममिव तीक्ष्णाग्रं युगान्ताग्निचयोपमम्।
अतिरौद्रमनासाद्यं कालेनापि दुरासदम् ॥ ६.१०२.४९ ॥
มีปลายแหลมคมและมีควันพวยพุ่ง เหมือนกองไฟในวาระสิ้นยุค น่าสะพรึงกลัวยิ่งนัก ไม่อาจเข้าใกล้ได้ แม้กาลเวลาก็ยากจะเอาชนะ
6.102.50
त्रासनं सर्वभूतानां दारणं भेदनं तथा।
प्रदीप्त इव रोषेण शूलं जग्राह रावणः ॥ ६.१०२.५० ॥
อาวุธนั้นเป็นความหวาดกลัวแก่สรรพสัตว์ ทั้งผ่าและแทงทะลุได้ ราวณะผู้ลุกโชนด้วยความโกรธ ได้คว้าง้าวนั้นไว้
6.102.51
तच्छूलं परमक्रुद्धो जग्राह युधि वीर्यवान्।
अनीकैः समरे शूरै राक्षसैः परिवारितः ॥ ६.१०२.५१ ॥
ราวณะผู้มีกำลังยิ่ง กริ้วอย่างยิ่ง ได้คว้าง้าวนั้นไว้ในการรบ ท่ามกลางกองทัพรากษสผู้กล้าหาญที่ล้อมรอบอยู่ในการต่อสู้
6.102.52
समुद्यम्य महाकायो ननाद युधि भैरवम्।
संरक्तनयनो रोषात् स्वसैन्यमभिहर्षयन् ॥ ६.१०२.५२ ॥
ราวณะร่างใหญ่ยกง้าวขึ้นสูงแล้วคำรามเสียงน่าสะพรึงกลัวในสงคราม ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ ปลุกใจให้กองทัพของตนเกิดความฮึกเหิม
6.102.53
पृथिवीं चान्तरिक्षं च दिशश्च प्रदिशस्तथा।
प्राकम्पयत् तदा शब्दो राक्षसेन्द्रस्य दारुणः ॥ ६.१०२.५३ ॥
แผ่นดิน ท้องฟ้า ทิศทั้งหลาย และทิศรองทั้งหลาย ต่างสั่นสะเทือนในเวลานั้น เสียงอันน่าสะพรึงกลัวของจอมรากษสทำให้ทุกสิ่งหวั่นไหว
6.102.54
अतिकायस्य नादेन तेन तस्य दुरात्मनः।
सर्वभूतानि वित्रेसुः सागरश्च प्रचुक्षुभे ॥ ६.१०२.५४ ॥
ด้วยเสียงคำรามของอติกายะ ผู้มีจิตชั่วร้ายนั้น สรรพสัตว์ทั้งปวงต่างหวาดกลัว และมหาสมุทรก็ปั่นป่วน
6.102.55
स गृहीत्वा महावीर्यः शूलं तद् रावणो महत्।
विनद्य सुमहानादं रामं परुषमब्रवीत् ॥ ६.१०२.५५ ॥
ราวณะผู้มีกำลังมหาศาลจับง้าวใหญ่นั้นไว้ คำรามเสียงดังสนั่น แล้วกล่าวถ้อยคำหยาบกระด้างแก่พระราม
6.102.56
शूलोऽयं वज्रसारस्ते राम रोषान्मयोद्यतः।
तव भ्रातृसहायस्य सद्यः प्राणान् हरिष्यति ॥ ६.१०२.५६ ॥
ข้าแต่พระราม ง้าวนี้แข็งดุจสายฟ้า ข้ายกขึ้นด้วยความโกรธ มันจะพรากชีวิตของท่านในทันที ทั้งที่ท่านมีน้องชายเป็นผู้ช่วย
6.102.57
रक्षसामद्य शूराणां निहतानां चमूमुखे।
त्वां निहत्य रणश्लाघिन् करोमि तरसा समम् ॥ ६.१०२.५७ ॥
วันนี้ ณ แนวหน้าของกองทัพ พร้อมกับเหล่ารากษสผู้กล้าหาญที่ถูกสังหารไปแล้ว ข้าจะสังหารท่านเช่นกันอย่างรวดเร็ว ข้าแต่ผู้อวดตนในสงคราม ข้าจะทำให้ท่านเสมอกับพวกเขา
6.102.58
तिष्ठेदानीं निहन्मि त्वामेष शूलेन राघव।
एवमुक्त्वा स चिक्षेप तच्छूलं राक्षसाधिपः ॥ ६.१०२.५८ ॥
"ข้าแต่พระราฆวะ จงหยุดอยู่ บัดนี้ข้าจะสังหารท่านด้วยง้าวนี้" เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว จอมรากษสก็ขว้างง้าวนั้นออกไป
6.102.59
तद् रावणकरान्मुक्तं विद्युन्मालासमावृतम्।
अष्टघण्टं महानादं वियद्गतमशोभत ॥ ६.१०२.५९ ॥
ง้าวนั้นพ้นจากมือของราวณะ ถูกล้อมด้วยพวงสายฟ้า มีกระดิ่งแปดอัน ส่งเสียงดังมหึมา พุ่งผ่านท้องฟ้า แล้วสว่างไสวงดงาม
6.102.60
तच्छूलं राघवो दृष्ट्वा ज्वलन्तं घोरदर्शनम्।
ससर्ज विशिखान् रामश्चापमायम्य वीर्यवान् ॥ ६.१०२.६० ॥
เมื่อพระราฆวะทอดพระเนตรเห็นง้าวที่ลุกโชนและน่าสะพรึงกลัวนั้น พระรามผู้มีกำลังจึงโก่งธนู แล้วปล่อยลูกศรออกไป
6.102.61
आपतन्तं शरौघेण वारयामास राघवः।
उत्पतन्तं युगान्ताग्निं जलौघैरिव वासवः ॥ ६.१०२.६१ ॥
พระรามทรงสกัดสิ่งที่พุ่งเข้ามาหาพระองค์ด้วยห่าธนูนับไม่ถ้วน ดุจพระอินทร์ดับไฟแห่งกัลปาวสานด้วยกระแสน้ำนับไม่ถ้วน
6.102.62
निर्ददाह स तान् बाणान् रामकार्मुकनिःसृतान्।
रावणस्य महान् शूलः पतङ्गानिव पावकः ॥ ६.१०२.६२ ॥
หอกใหญ่ของราวณะเผาผลาญลูกธนูเหล่านั้นที่พุ่งออกจากคันธนูของพระราม ดุจไฟเผาผลาญฝูงแมลงเม่า
6.102.63
तान् दृष्ट्वा भस्मसाद्भूतान् शूलसंस्पर्शचूर्णितान्।
सायकानन्तरिक्षस्थान् राघवः क्रोधमाहरत् ॥ ६.१०२.६३ ॥
เมื่อเห็นลูกธนูเหล่านั้นถูกเผาเป็นเถ้า ถูกหอกกระแทกจนแตกละเอียด และกระจัดกระจายอยู่กลางท้องฟ้า ความโกรธของพระรามจึงพลุ่งขึ้น
6.102.64
स तां मातलिना नीतां शक्तिं वासवसम्मताम्।
जग्राह परमक्रुद्धो राघवो रघुनन्दनः ॥ ६.१०२.६४ ॥
พระรามผู้เป็นความยินดีของวงศ์รฆุ ทรงโกรธยิ่งนัก ทรงคว้าหอกศักติที่มาตลีนำมาให้ ซึ่งพระอินทร์เองก็ทรงรับรองแล้ว
6.102.65
सा तोलिता बलवता शक्तिर्घण्टाकृतस्वना।
नभः प्रज्वालयामास युगान्तोल्केव सप्रभा ॥ ६.१०२.६५ ॥
หอกนั้นอันผู้มีกำลังมหาศาลเหวี่ยงออกไป มีเสียงดังดุจระฆัง ทำให้ท้องฟ้าลุกโชนด้วยแสงรุ่งโรจน์ ดุจอุกกาบาตในคราวกัลปาวสาน
6.102.66
सा क्षिप्ता राक्षसेन्द्रस्य तस्मिञ्छूले पपात ह।
भिन्नः शक्त्या महान् शूलो निपपात गतद्युतिः ॥ ६.१०२.६६ ॥
หอกศักติที่ราชาแห่งรากษสขว้างออกไปนั้น ได้ปะทะกับด้ามหอกนั้นเอง หอกใหญ่ถูกศักติทำลายจนแตก สูญเสียความรุ่งโรจน์และร่วงลง
6.102.67
निर्बिभेद ततो बाणैर्हयानस्य महाजवान्।
रामस्तीक्ष्णैर्महावेगैर्वज्रकल्पैरजिह्मगैः ॥ ६.१०२.६७ ॥
จากนั้นพระรามทรงใช้ลูกธนูคมกริบ มีพลังรุนแรง ดุจสายฟ้า พุ่งตรงไป ทรงแทงม้าอันวิ่งเร็วยิ่งของราวณะให้ทะลุ
6.102.68
निर्बिभेदोरसि तदा रावणं निशितैः शरैः।
राघवः परमायत्तो ललाटे पत्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ६.१०२.६८ ॥
ครั้งนั้น พระรามผู้ทรงตั้งพระทัยมั่นอย่างยิ่ง ทรงแทงอกของราวณะด้วยลูกธนูคมกล้า และแทงหน้าผากด้วยลูกธนูมีขนนกสามดอก
6.102.69
स शरैर्भिन्नसर्वाङ्गो गात्रप्रस्रुतशोणितः।
राक्षसेन्द्रः समूहस्थः फुल्लाशोक इवाबभौ ॥ ६.१०२.६९ ॥
ราชาแห่งรากษส ถูกลูกธนูแทงทั่วทั้งร่างกาย มีโลหิตไหลจากร่าง ยืนอยู่ท่ามกลางพวกพ้อง ดูงามดุจต้นอโศกที่กำลังออกดอกบาน
6.102.70
स रामबाणैरतिविद्धगात्रो
निशाचरेन्द्रः क्षतजार्द्रगात्रः।
जगाम खेदं च समाजमध्ये
क्रोधं च चक्रे सुभृशं तदानीम् ॥ ६.१०२.७० ॥
ราชาแห่งนิศาจร ร่างถูกลูกธนูของพระรามแทงทะลุจนเปื้อนโลหิต ตกอยู่ในความทุกข์ท่ามกลางที่ประชุม และจากนั้นความโกรธของเขาก็พลุ่งขึ้นอย่างยิ่ง