ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.102
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.102.1
लक्ष्मणेन तु तद् वाक्यमुक्तं श्रुत्वा स राघवः।
संदधे परवीरघ्नो धनुरादाय वीर्यवान् ॥ ६.१०२.१ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾಘವನು ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು.
6.102.2
रावणाय शरान् घोरान् विससर्ज चमूमुखे।
अथान्यं रथमास्थाय रावणो राक्षसाधिपः ॥ ६.१०२.२ ॥
ಸೇನೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ಮೇಲೆ ಅವನು ಭಯಂಕರ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು. ಆಗ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನು ಮತ್ತೊಂದು ರಥವನ್ನು ಏರಿದನು.
6.102.3
अभ्यधावत काकुत्स्थं स्वर्भानुरिव भास्करम्।
दशग्रीवो रथस्थस्तु रामं वज्रोपमैः शरैः।
आजघान महाशैलं धाराभिरिव तोयदः ॥ ६.१०२.३ ॥
ರಾಹು ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲೆ ಎರಗುವಂತೆ, ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ದಶಗ್ರೀವನು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನಾದ ರಾಮನ ಮೇಲೆ ಎರಗಿದನು. ವಜ್ರಸದೃಶ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನು ರಾಮನನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ಮೇಘವು ಮಹಾಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಧಾರೆಗಳನ್ನು ಸುರಿಸುವಂತೆ.
6.102.4
दीप्तपावकसंकाशैः शरैः काञ्चनभूषणैः।
अभ्यवर्षद् रणे रामो दशग्रीवं समाहितः ॥ ६.१०२.४ ॥
ಉರಿಯುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಚಿನ್ನದ ಅಲಂಕಾರದ ಬಾಣಗಳಿಂದ, ರಣದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ ದಶಗ್ರೀವನ ಮೇಲೆ ಮಳೆಗರೆದನು.
6.102.5
भूमौ स्थितस्य रामस्य रथस्थस्य स रक्षसः।
न समं युद्धमित्याहुर्देवगन्धर्वकिंनराः ॥ ६.१०२.५ ॥
ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ರಾಮನಿಗೂ ರಥದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನಿಗೂ ಯುದ್ಧ ಸಮಾನವಲ್ಲವೆಂದು ದೇವ, ಗಂಧರ್ವ, ಕಿನ್ನರರು ಹೇಳಿದರು.
6.102.6
ततो देववरः श्रीमान् श्रुत्वा तेषां वचोऽमृतम्।
आहूय मातलिं शक्रो वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ६.१०२.६ ॥
ಆಗ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನು ಅವರ ಅಮೃತಸದೃಶ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಾತಲಿಯನ್ನು ಕರೆದು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.102.7
रथेन मम भूमिष्ठं शीघ्रं याहि रघूत्तमम्।
आहूय भूतलं यात कुरु देवहितं महत् ॥ ६.१०२.७ ॥
ನನ್ನ ರಥದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋಗು, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ರಘುಶ್ರೇಷ್ಠನ ಬಳಿಗೆ. ಭೂಮಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನನ್ನು ಕರೆದು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಹಾ ಹಿತವನ್ನು ಮಾಡು.
6.102.8
इत्युक्तो देवराजेन मातलिर्देवसारथिः।
प्रणम्य शिरसा देवं ततो वचनमब्रवीत् ॥ ६.१०२.८ ॥
ದೇವರಾಜನಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವತೆಗಳ ಸಾರಥಿ ಮಾತಲಿ, ತಲೆಬಾಗಿ ದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಆಗ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.102.9
शीघ्रं यास्यामि देवेन्द्र सारथ्यं च करोम्यहम्।
ततो हयैश्च संयोज्य हरितैः स्यन्दनोत्तमम् ॥ ६.१०२.९ ॥
ದೇವೇಂದ್ರನೇ, ನಾನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ, ಸಾರಥ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನಂತರ ಹಸಿರು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ.
6.102.10
ततः काञ्चनचित्राङ्गः किङ्किणीशतभूषितः।
तरुणादित्यसंकाशो वैदूर्यमयकूबरः।
सदश्वैः काञ्चनापीडैर्युक्तः श्वेतप्रकीर्णकैः ॥ ६.१०२.१० ॥
ನಂತರ ಚಿನ್ನದ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ, ನೂರು ಗಂಟೆಗಳಿಂದ ಶೃಂಗರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಉದಯದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ವೈಡೂರ್ಯದ ನೊಗವುಳ್ಳ, ಚಿನ್ನದ ಕಡಿವಾಣಗಳ ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಬಿಳಿ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದ ರಥ.
6.102.11
हरिभिः सूर्यसंकाशैर्हेमजालविभूषितैः।
रुक्मवेणुध्वजः श्रीमान् देवराजरथो वरः ॥ ६.१०२.११ ॥
ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಚಿನ್ನದ ಜಾಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಹಸಿರು-ಕಂದು ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಚಿನ್ನದ ಬಿದಿರು ಧ್ವಜದ, ಶೋಭಾಯುಕ್ತ ದೇವರಾಜನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥ.
6.102.12
देवराजेन संदिष्टो रथमारुह्य मातलिः।
अभ्यवर्तत काकुत्स्थमवतीर्य त्रिविष्टपात् ॥ ६.१०२.१२ ॥
ದೇವರಾಜನಿಂದ ಆಜ್ಞಾಪಿತನಾದ ಮಾತಲಿ ರಥವನ್ನೇರಿ, ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಇಳಿದು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನ (ರಾಮನ) ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು.
6.102.13
अब्रवीच्च तदा रामं सप्रतोदो रथे स्थितः।
प्राञ्जलिर्मातलिर्वाक्यं सहस्राक्षस्य सारथिः ॥ ६.१०२.१३ ॥
ಆಗ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನಾದ ಇಂದ್ರನ ಸಾರಥಿ ಮಾತಲಿ, ಅಂಕುಶ ಹಿಡಿದು ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಕೈಮುಗಿದು ರಾಮನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.102.14
सहस्राक्षेण काकुत्स्थ रथोऽयं विजयाय ते।
दत्तस्तव महासत्त्व श्रीमन् शत्रुनिबर्हण ॥ ६.१०२.१४ ॥
ಓ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನೇ! ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನು ಈ ರಥವನ್ನು ನಿನ್ನ ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿನಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಮಹಾಸತ್ವನೇ, ಶ್ರೀಮಂತನೇ, ಶತ್ರುನಿಗ್ರಹನೇ!
6.102.15
इदमैन्द्रं महच्चापं कवचं चाग्निसंनिभम्।
शराश्चादित्यसंकाशाः शक्तिश्च विमला शिवा ॥ ६.१०२.१५ ॥
ಇದು ಇಂದ್ರನ ಮಹಾ ಧನುಸ್ಸು; ಇದು ಅಗ್ನಿಸದೃಶ ಕವಚ; ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಬಾಣಗಳು; ಇದು ನಿರ್ಮಲ, ಮಂಗಳಕರ ಶಕ್ತಿ (ಈಟಿ).
6.102.16
आरुह्येमं रथं वीर राक्षसं जहि रावणम्।
मया सारथिना देव महेन्द्र इव दानवान् ॥ ६.१०२.१६ ॥
ಓ ವೀರನೇ! ಈ ರಥವನ್ನು ಏರಿ ರಾಕ್ಷಸ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸು; ಮಹೇಂದ್ರನು ನಾನು ಸಾರಥಿಯಾಗಿರುವಾಗ ದಾನವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಂತೆ, ಓ ದೇವನೇ!
6.102.17
इत्युक्तः सम्परिक्रम्य रथं तमभिवाद्य च।
आरुरोह तदा रामो लोकाँल्लक्ष्म्या विराजयन् ॥ ६.१०२.१७ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಮನು ಆ ರಥವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತಾ ಏರಿದನು.
6.102.18
तद् बभौ चाद्भुतं युद्धं द्वैरथं रोमहर्षणम्।
रामस्य च महाबाहो रावणस्य च रक्षसः ॥ ६.१०२.१८ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ! ರಾಮ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸ ರಾವಣರ ನಡುವಿನ ಆ ಅದ್ಭುತ, ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಏಕರಥ ಯುದ್ಧವು ಆಗ ಬೆಳಗಿತು.
6.102.19
स गान्धर्वेण गान्धर्वं दैवं दैवेन राघवः।
अस्त्रं राक्षसराजस्य जघान परमास्त्रवित् ॥ ६.१०२.१९ ॥
ಪರಮಾಸ್ತ್ರವಿದನಾದ ರಾಘವನು ಗಾಂಧರ್ವಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಗಾಂಧರ್ವಾಸ್ತ್ರವನ್ನೂ, ದೈವಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ದೈವಾಸ್ತ್ರವನ್ನೂ, ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಿದನು.
6.102.20
अस्त्रं तु परमं घोरं राक्षसं राक्षसाधिपः।
ससर्ज परमक्रुद्धः पुनरेव निशाचरः ॥ ६.१०२.२० ॥
ಪರಮ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಆ ನಿಶಾಚರ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ಮತ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರವಾದ ರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.
6.102.21
ते रावणधनुर्मुक्ताः शराः काञ्चनभूषणाः।
अभ्यवर्तन्त काकुत्स्थं सर्पा भूत्वा महाविषाः ॥ ६.१०२.२१ ॥
ರಾವಣನ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿನ್ನದ ಅಲಂಕಾರದ ಆ ಬಾಣಗಳು ಮಹಾವಿಷದ ಸರ್ಪಗಳಾಗಿ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನತ್ತ ಧಾವಿಸಿದವು.
6.102.22
ते दीप्तवदना दीप्तं वमन्तो ज्वलनं मुखैः।
राममेवाभ्यवर्तन्त व्यादितास्या भयानकाः ॥ ६.१०२.२२ ॥
ಉರಿವ ಮುಖಗಳಿಂದ, ಬಾಯಿಂದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಉಗುಳುತ್ತ, ತೆರೆದ ಬಾಯಿಗಳಿಂದ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಆ ಸರ್ಪಗಳು ರಾಮನತ್ತಲೇ ಧಾವಿಸಿದವು.
6.102.23
तैर्वासुकिसमस्पर्शैर्दीप्तभोगैर्महाविषैः।
दिशश्च संतताः सर्वा विदिशश्च समावृताः ॥ ६.१०२.२३ ॥
ವಾಸುಕಿಯಂತಹ ಸ್ಪರ್ಶದ, ಉರಿವ ಸುರುಳಿಗಳ ಆ ಮಹಾವಿಷ ಸರ್ಪಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕು ವಿದಿಕ್ಕುಗಳು ತುಂಬಿ ಆವೃತವಾದವು.
6.102.24
तान् दृष्ट्वा पन्नगान् रामः समापतत आहवे।
अस्त्रं गारुत्मतं घोरं प्रादुश्चक्रे भयावहम् ॥ ६.१०२.२४ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನತ್ತ ಬರುತ್ತಿರುವ ಆ ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಕಂಡ ರಾಮನು ಗರುಡನ ಘೋರವೂ ಭಯಂಕರವೂ ಆದ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.
6.102.25
ते राघवधनुर्मुक्ता रुक्मपुङ्खाः शिखिप्रभाः।
सुपर्णाः काञ्चना भूत्वा विचेरुः सर्पशत्रवः ॥ ६.१०२.२५ ॥
ರಾಘವನ ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ, ಚಿನ್ನದ ಗರಿಗಳ, ಬೆಂಕಿಯ ಪ್ರಭೆಯ ಆ ಬಾಣಗಳು ಚಿನ್ನದ ಗರುಡರಾಗಿ ಸರ್ಪಶತ್ರುಗಳಂತೆ ಸಂಚರಿಸಿದವು.
6.102.26
ते तान् सर्वान् शराञ्जघ्नुः सर्परूपान् महाजवान्।
सुपर्णरूपा रामस्य विशिखाः कामरूपिणः ॥ ६.१०२.२६ ॥
ರಾಮನ ಬಾಣಗಳು ಗರುಡ ರೂಪ ಧರಿಸಿ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪ ಬದಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಆ ಮಹಾವೇಗದ ಸರ್ಪರೂಪದ ಬಾಣಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದವು.
6.102.27
अस्त्रे प्रतिहते क्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः।
अभ्यवर्षत् तदा रामं घोराभिः शरवृष्टिभिः ॥ ६.१०२.२७ ॥
ಆ ಅಸ್ತ್ರ ಪ್ರತಿಹತವಾಗಲು, ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನು ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ, ಆಗ ಭಯಂಕರ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಾಮನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದನು.
6.102.28
ततः शरसहस्रेण राममक्लिष्टकारिणम्।
अर्दयित्वा शरौघेण मातलिं प्रत्यविध्यत ॥ ६.१०२.२८ ॥
ಆಗ ಸಾವಿರ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆಯಾಸವರಿಯದ ರಾಮನನ್ನು ಪೀಡಿಸಿ, ಬಾಣಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಮಾತಲಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು.
6.102.29
चिच्छेद केतुमुद्दिश्य शरेणैकेन रावणः।
पातयित्वा रथोपस्थे रथात् केतुं च काञ्चनम् ॥ ६.१०२.२९ ॥
ರಾವಣನು ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಚಿನ್ನದ ಧ್ವಜವನ್ನು ರಥದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸಿ ರಥದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದನು.
6.102.30
ऐन्द्रानपि जघानाश्वान् शरजालेन रावणः।
विषेदुर्देवगन्धर्वचारणा दानवैः सह ॥ ६.१०२.३० ॥
ರಾವಣನು ಬಾಣಜಾಲದಿಂದ ಇಂದ್ರನ ಕುಲದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನೂ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದನು; ಆಗ ದೇವ, ಗಂಧರ್ವ, ಚಾರಣರು ದಾನವರೊಂದಿಗೆ ವಿಷಾದಗೊಂಡರು.
6.102.31
राममार्तं तदा दृष्ट्वा सिद्धाश्च परमर्षयः।
व्यथिता वानरेन्द्राश्च बभूवुः सविभीषणाः ॥ ६.१०२.३१ ॥
ಆಗ ರಾಮನು ಪೀಡಿತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸಿದ್ಧರು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾನರೇಂದ್ರರು ವಿಭೀಷಣನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಥೆಗೊಂಡರು.
6.102.32
रामचन्द्रमसं दृष्ट्वा ग्रस्तं रावणराहुणा।
प्राजापत्यं च नक्षत्रं रोहिणीं शशिनः प्रियाम् ॥ ६.१०२.३२ ॥
ರಾವಣ ರಾಹುವಿನಿಂದ ಗ್ರಸಿತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಚಂದ್ರನ ಪ್ರಿಯವಾದ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರ ರೋಹಿಣಿಯನ್ನೂ ನೋಡಿದರು.
6.102.33
समाक्रम्य बुधस्तस्थौ प्रजानामहितावहः।
सधूमपरिवृर्त्तोमिः प्रज्वलन्निव सागरः ॥ ६.१०२.३३ ॥
ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುವ ಬುಧನು (ರೋಹಿಣಿಯನ್ನು) ಆಕ್ರಮಿಸಿ ನಿಂತನು, ಹೊಗೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಅಲೆಗಳ ಉರಿಯುವ ಸಾಗರದಂತೆ.
6.102.34
उत्पपात तदा क्रुद्धः स्पृशन्निव दिवाकरम्।
शस्त्रवर्णः सुपरुषो मन्दरश्मिर्दिवाकरः ॥ ६.१०२.३४ ॥
ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡ (ಕುಜ) ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಮೇಲೇರಿದನು; ಆಯುಧಗಳ ಬಣ್ಣದ, ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರವಾದ, ಮಂದ ಕಿರಣಗಳ ಸೂರ್ಯನೂ.
6.102.35
अदृश्यत कबन्धाङ्कः संसक्तो धूमकेतुना।
कोसलानां च नक्षत्रं व्यक्तमिन्द्राग्निदैवतम् ॥ ६.१०२.३५ ॥
ಕಬಂಧ-ಚಿಹ್ನೆಯ (ಗ್ರಹ) ಧೂಮಕೇತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕಾಣಿಸಿತು; ಇಂದ್ರ-ಅಗ್ನಿ ದೇವತೆಯುಳ್ಳ ಕೋಸಲರ ನಕ್ಷತ್ರವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡಿತು.
6.102.36
आहत्याङ्गारकस्तस्थौ विशाखमपि चाम्बरे।
दशास्यो विंशतिभुजः प्रगृहीतशरासनः ॥ ६.१०२.३६ ॥
ಕುಜನು ವಿಶಾಖವನ್ನು ಹೊಡೆದು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು; ಹತ್ತು ಮುಖ, ಇಪ್ಪತ್ತು ಭುಜದ (ರಾವಣ) ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿದ್ದನು.
6.102.37
अदृश्यत दशग्रीवो मैनाक इव पर्वतः।
निरस्यमानो रामस्तु दशग्रीवेण रक्षसा ॥ ६.१०२.३७ ॥
ಮೈನಾಕ ಪರ್ವತದಂತೆ ದಶಗ್ರೀವನು ಕಾಣಿಸಿದನು; ಆದರೆ ರಾಮನನ್ನು ಆ ದಶಗ್ರೀವ ರಾಕ್ಷಸನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದನು.
6.102.38
नाशक्नोदभिसंधातुं सायकान् रणमूर्धनि।
स कृत्वा भ्रुकुटिं क्रुद्धः किंचित् संरक्तलोचनः ॥ ६.१०२.३८ ॥
ರಣರಂಗದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಕೋಪದಿಂದ ಹುಬ್ಬು ಗಂಟಿಕ್ಕಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ...
6.102.39
जगाम सुमहाक्रोधं निर्दहन्निव राक्षसान्।
तस्य क्रुद्धस्य वदनं दृष्ट्वा रामस्य धीमतः।
सर्वभूतानि वित्रेसुः प्राकम्पत च मेदिनी ॥ ६.१०२.३९ ॥
ಅವನು ಮಹಾ ಕೋಪದಿಂದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸುಡುವಂತೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದನು. ಬುದ್ಧಿವಂತ ರಾಮನ ಕೋಪಗೊಂಡ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಡುಗಿದವು; ಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸಿತು.
6.102.40
सिंहशार्दूलवाञ्छैलः संचचाल चलद् द्रुमः।
बभूव चापि क्षुभितः समुद्रः सरितां पतिः ॥ ६.१०२.४० ॥
ಸಿಂಹ ಹುಲಿಗಳಿರುವ ಪರ್ವತಗಳು ಕಂಪಿಸಿದವು; ಅಲುಗಾಡುವ ಮರಗಳು ತೂಗಿದವು; ನದಿಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ಸಮುದ್ರವೂ ಕ್ಷೋಭೆಗೊಂಡಿತು.
6.102.41
खराश्च खरनिर्घोषा गगने परुषा घनाः।
औत्पातिकाश्च नर्दन्तः समन्तात् परिचक्रमुः ॥ ६.१०२.४१ ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ, ಒರಟಾದ ಮೋಡಗಳು, ಅಶುಭ ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತಾ, ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಸುತ್ತಿದವು.
6.102.42
रामं दृष्ट्वा सुसंक्रुद्धमुत्पातांश्चैव दारुणान्।
वित्रेसुः सर्वभूतानि रावणस्याभवद् भयम् ॥ ६.१०२.४२ ॥
ರಾಮನು ಅತಿಯಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಭಯಂಕರ ಅಪಶಕುನಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಡುಗಿದವು; ರಾವಣನಿಗೆ ಭಯ ಉಂಟಾಯಿತು.
6.102.43
विमानस्थास्तदा देवा गन्धर्वाश्च महोरगाः।
ऋषिदानवदैत्याश्च गरुत्मन्तश्च खेचराः ॥ ६.१०२.४३ ॥
ಆಗ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಮಹಾಸರ್ಪಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ದಾನವರು, ದೈತ್ಯರು, ಗರುಡರು ಮತ್ತು ಆಕಾಶಚಾರಿಗಳು.
6.102.44
ददृशुस्ते तदा युद्धं लोकसंवर्तसंस्थितम्।
नानाप्रहरणैर्भीमैः शूरयोः सम्प्रयुध्यतोः ॥ ६.१०२.४४ ॥
ಆಗ ಅವರು ಇಬ್ಬರು ಶೂರರು ಭಯಂಕರ ನಾನಾ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಲೋಕಪ್ರಳಯದಂತಿದ್ದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೋಡಿದರು.
6.102.45
ऊचुः सुरासुराः सर्वे तदा विग्रहमागताः।
प्रेक्षमाणा महायुद्धं वाक्यं भक्त्या प्रहृष्टवत् ॥ ६.१०२.४५ ॥
ಆಗ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಸುರರು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹರ್ಷಿತರಂತೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು.
6.102.46
दशग्रीवं जयेत्याहुरसुराः समवस्थिताः।
देवा राममथोचुस्ते त्वं जयेति पुनः पुनः ॥ ६.१०२.४६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಅಸುರರು "ದಶಗ್ರೀವನಿಗೆ ಜಯ!" ಎಂದರು; ದೇವತೆಗಳು ರಾಮನಿಗೆ "ನಿನಗೆ ಜಯ!" ಎಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಿದರು.
6.102.47
एतस्मिन्नन्तरे क्रोधाद् राघवस्य च रावणः।
प्रहर्तुकामो दुष्टात्मा स्पृशन् प्रहरणं महत् ॥ ६.१०२.४७ ॥
ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದುಷ್ಟಾತ್ಮ ರಾವಣನು ಕೋಪದಿಂದ ರಾಘವನನ್ನು (ರಾಮನನ್ನು) ಹೊಡೆಯಲು ಬಯಸಿ ಒಂದು ಮಹಾ ಆಯುಧವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದನು.
6.102.48
वज्रसारं महानादं सर्वशत्रुनिबर्हणम्।
शैलशृङ्गनिभैः कूटैश्चित्तदृष्टिभयावहम् ॥ ६.१०२.४८ ॥
ವಜ್ರದಂತೆ ದೃಢವಾದುದು, ಮಹಾ ಶಬ್ದ ಮಾಡುವುದು, ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು, ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳಂತಿರುವ ಕೂಟಗಳುಳ್ಳದ್ದು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಯ ತರುವುದು.
6.102.49
सधूममिव तीक्ष्णाग्रं युगान्ताग्निचयोपमम्।
अतिरौद्रमनासाद्यं कालेनापि दुरासदम् ॥ ६.१०२.४९ ॥
ಅದು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಕೂಡಿ, ಹರಿತವಾದ ಮೊನೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿ, ಯುಗಾಂತ್ಯದ ಅಗ್ನಿರಾಶಿಯಂತೆ, ಅತಿ ಭಯಂಕರವಾಗಿ, ಸಮೀಪಿಸಲಾಗದಂತೆ, ಕಾಲನಿಗೂ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದಂತೆ ಇತ್ತು.
6.102.50
त्रासनं सर्वभूतानां दारणं भेदनं तथा।
प्रदीप्त इव रोषेण शूलं जग्राह रावणः ॥ ६.१०२.५० ॥
ಅದು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಹದ್ದು, ಸೀಳುವಂತಹದ್ದು, ಚುಚ್ಚುವಂತಹದ್ದು. ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿಯುವವನಂತೆ ರಾವಣ ಆ ಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದನು.
6.102.51
तच्छूलं परमक्रुद्धो जग्राह युधि वीर्यवान्।
अनीकैः समरे शूरै राक्षसैः परिवारितः ॥ ६.१०२.५१ ॥
ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡ ಪರಾಕ್ರಮಿಯು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದನು; ಸಮರದಲ್ಲಿ ಶೂರ ರಾಕ್ಷಸ ಸೇನೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ.
6.102.52
समुद्यम्य महाकायो ननाद युधि भैरवम्।
संरक्तनयनो रोषात् स्वसैन्यमभिहर्षयन् ॥ ६.१०२.५२ ॥
ಮಹಾಕಾಯನು ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು; ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ, ಕೋಪದಿಂದ, ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುತ್ತ.
6.102.53
पृथिवीं चान्तरिक्षं च दिशश्च प्रदिशस्तथा।
प्राकम्पयत् तदा शब्दो राक्षसेन्द्रस्य दारुणः ॥ ६.१०२.५३ ॥
ಭೂಮಿ, ಆಕಾಶ, ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳು ಆಗ ನಡುಗಿದವು; ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನ ಭಯಂಕರ ಶಬ್ದ ಅವುಗಳನ್ನು ನಡುಗಿಸಿತು.
6.102.54
अतिकायस्य नादेन तेन तस्य दुरात्मनः।
सर्वभूतानि वित्रेसुः सागरश्च प्रचुक्षुभे ॥ ६.१०२.५४ ॥
ಅತಿಕಾಯನ ಆ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ, ಆ ದುರಾತ್ಮನ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಭಯಗೊಂಡವು; ಸಾಗರವೂ ಕ್ಷೋಭೆಗೊಂಡಿತು.
6.102.55
स गृहीत्वा महावीर्यः शूलं तद् रावणो महत्।
विनद्य सुमहानादं रामं परुषमब्रवीत् ॥ ६.१०२.५५ ॥
ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾವಣನು ಆ ದೊಡ್ಡ ಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮಹಾ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿ ರಾಮನಿಗೆ ಕಠೋರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
6.102.56
शूलोऽयं वज्रसारस्ते राम रोषान्मयोद्यतः।
तव भ्रातृसहायस्य सद्यः प्राणान् हरिष्यति ॥ ६.१०२.५६ ॥
ಓ ರಾಮ! ಕೋಪದಿಂದ ನಾನು ಎತ್ತಿದ ಈ ಶೂಲ ವಜ್ರದಂತೆ ಬಲವಾದದ್ದು; ಸಹೋದರನ ಸಹಾಯವಿರುವ ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಅದು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವುದು.
6.102.57
रक्षसामद्य शूराणां निहतानां चमूमुखे।
त्वां निहत्य रणश्लाघिन् करोमि तरसा समम् ॥ ६.१०२.५७ ॥
ಇಂದು ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಹತರಾದ ಶೂರ ರಾಕ್ಷಸರಂತೆಯೇ, ಓ ರಣಪ್ರಶಂಸಕ! ನಿನ್ನನ್ನೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕೊಂದು ಅವರ ಸಮನಾಗಿಸುವೆನು.
6.102.58
तिष्ठेदानीं निहन्मि त्वामेष शूलेन राघव।
एवमुक्त्वा स चिक्षेप तच्छूलं राक्षसाधिपः ॥ ६.१०२.५८ ॥
"ಓ ರಾಘವ! ನಿಲ್ಲು, ಈಗಲೇ ಈ ಶೂಲದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ." ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ರಾಕ್ಷಸರ ಒಡೆಯನು ಆ ಶೂಲವನ್ನು ಎಸೆದನು.
6.102.59
तद् रावणकरान्मुक्तं विद्युन्मालासमावृतम्।
अष्टघण्टं महानादं वियद्गतमशोभत ॥ ६.१०२.५९ ॥
ರಾವಣನ ಕೈಯಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಶೂಲ, ಮಿಂಚಿನ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ, ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ, ಮಹಾ ನಾದದಿಂದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾ ಹೊಳೆಯಿತು.
6.102.60
तच्छूलं राघवो दृष्ट्वा ज्वलन्तं घोरदर्शनम्।
ससर्ज विशिखान् रामश्चापमायम्य वीर्यवान् ॥ ६.१०२.६० ॥
ಆ ಉರಿಯುತ್ತ, ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಶೂಲವನ್ನು ನೋಡಿದ ಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾಮನು ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.
6.102.61
आपतन्तं शरौघेण वारयामास राघवः।
उत्पतन्तं युगान्ताग्निं जलौघैरिव वासवः ॥ ६.१०२.६१ ॥
ರಾಘವನು ಬಾಣಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ತನ್ನತ್ತ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ತಡೆದನು; ಯುಗಾಂತದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ವಾಸವನು ಜಲಧಾರೆಗಳಿಂದ ತಣಿಸುವಂತೆ.
6.102.62
निर्ददाह स तान् बाणान् रामकार्मुकनिःसृतान्।
रावणस्य महान् शूलः पतङ्गानिव पावकः ॥ ६.१०२.६२ ॥
ರಾವಣನ ಆ ಮಹಾ ಶೂಲವು ರಾಮನ ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಹೊರಟ ಆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬೆಂಕಿ ಪತಂಗಗಳನ್ನು ಸುಡುವಂತೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿತು.
6.102.63
तान् दृष्ट्वा भस्मसाद्भूतान् शूलसंस्पर्शचूर्णितान्।
सायकानन्तरिक्षस्थान् राघवः क्रोधमाहरत् ॥ ६.१०२.६३ ॥
ಶೂಲದ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಪುಡಿಯಾಗಿ ಭಸ್ಮವಾಗಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚದುರಿದ್ದ ಆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಘವನಿಗೆ ಕೋಪ ಉಕ್ಕಿತು.
6.102.64
स तां मातलिना नीतां शक्तिं वासवसम्मताम्।
जग्राह परमक्रुद्धो राघवो रघुनन्दनः ॥ ६.१०२.६४ ॥
ಮಾತಲಿ ತಂದ, ವಾಸವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ರಘುನಂದನ ರಾಘವನು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪದಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು.
6.102.65
सा तोलिता बलवता शक्तिर्घण्टाकृतस्वना।
नभः प्रज्वालयामास युगान्तोल्केव सप्रभा ॥ ६.१०२.६५ ॥
ಬಲಶಾಲಿಯು ಎತ್ತಿದ ಆ ಶಕ್ತಿ ಗಂಟೆಯಂತೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಯುಗಾಂತದ ಉಲ್ಕೆಯಂತೆ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಉರಿಸಿತು.
6.102.66
सा क्षिप्ता राक्षसेन्द्रस्य तस्मिञ्छूले पपात ह।
भिन्नः शक्त्या महान् शूलो निपपात गतद्युतिः ॥ ६.१०२.६६ ॥
ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ಎಸೆದ ಆ ಶಕ್ತಿ ಆ ಶೂಲದ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು; ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಒಡೆದ ಆ ಮಹಾ ಶೂಲ ಕಾಂತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕೆಳಗೆ ಬಿತ್ತು.
6.102.67
निर्बिभेद ततो बाणैर्हयानस्य महाजवान्।
रामस्तीक्ष्णैर्महावेगैर्वज्रकल्पैरजिह्मगैः ॥ ६.१०२.६७ ॥
ಆಗ ರಾಮನು ಅವನ ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹರಿತವಾದ, ಅತಿವೇಗದ, ವಜ್ರಸದೃಶ, ನೇರವಾಗಿ ಸಾಗುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಿದನು।
6.102.68
निर्बिभेदोरसि तदा रावणं निशितैः शरैः।
राघवः परमायत्तो ललाटे पत्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ६.१०२.६८ ॥
ಆಗ ರಾಘವನು ಪೂರ್ಣ ಗಮನದಿಂದ ರಾವಣನ ಎದೆಗೆ ಹರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಿದನು; ಹಣೆಗೆ ಮೂರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಬಾಣಗಳಿಂದ।
6.102.69
स शरैर्भिन्नसर्वाङ्गो गात्रप्रस्रुतशोणितः।
राक्षसेन्द्रः समूहस्थः फुल्लाशोक इवाबभौ ॥ ६.१०२.६९ ॥
ಆ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸರ್ವಾಂಗ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ದೇಹದಿಂದ ರಕ್ತ ಸುರಿಯುತ್ತ, ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಅರಳಿದ ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷದಂತೆ ಹೊಳೆದನು।
6.102.70
स रामबाणैरतिविद्धगात्रो
निशाचरेन्द्रः क्षतजार्द्रगात्रः।
जगाम खेदं च समाजमध्ये
क्रोधं च चक्रे सुभृशं तदानीम् ॥ ६.१०२.७० ॥
ರಾಮನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ದೇಹದ ಆ ನಿಶಾಚರೇಂದ್ರನು ಸಭೆಯ ಮಧ್ಯೆ ದುಃಖಿತನಾದನು, ಆಗ ಅತಿಯಾದ ಕೋಪವನ್ನು ತಾಳಿದನು।