ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.102
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.102.1
लक्ष्मणेन तु तद् वाक्यमुक्तं श्रुत्वा स राघवः।
संदधे परवीरघ्नो धनुरादाय वीर्यवान् ॥ ६.१०२.१ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਰਾਘਵ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
6.102.2
रावणाय शरान् घोरान् विससर्ज चमूमुखे।
अथान्यं रथमास्थाय रावणो राक्षसाधिपः ॥ ६.१०२.२ ॥
ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਮੂਹਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਵੱਲ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣ ਚਲਾਏ। ਫਿਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ।
6.102.3
अभ्यधावत काकुत्स्थं स्वर्भानुरिव भास्करम्।
दशग्रीवो रथस्थस्तु रामं वज्रोपमैः शरैः।
आजघान महाशैलं धाराभिरिव तोयदः ॥ ६.१०२.३ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਭਾਨੂ (ਰਾਹੂ) ਸੂਰਜ ਉੱਤੇ ਝਪਟਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਦਸਗ੍ਰੀਵ ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਵੱਲ ਝਪਟਿਆ। ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਵੱਡੇ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਧਾਰਾਂ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
6.102.4
दीप्तपावकसंकाशैः शरैः काञ्चनभूषणैः।
अभ्यवर्षद् रणे रामो दशग्रीवं समाहितः ॥ ६.१०२.४ ॥
ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਦਸਗ੍ਰੀਵ ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
6.102.5
भूमौ स्थितस्य रामस्य रथस्थस्य स रक्षसः।
न समं युद्धमित्याहुर्देवगन्धर्वकिंनराः ॥ ६.१०२.५ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਯੁੱਧ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।
6.102.6
ततो देववरः श्रीमान् श्रुत्वा तेषां वचोऽमृतम्।
आहूय मातलिं शक्रो वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ६.१०२.६ ॥
ਫਿਰ ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਾਤਲੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
6.102.7
रथेन मम भूमिष्ठं शीघ्रं याहि रघूत्तमम्।
आहूय भूतलं यात कुरु देवहितं महत् ॥ ६.१०२.७ ॥
ਮੇਰੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਛੇਤੀ ਜਾਓ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਘੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੋਲ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਭਲਾ ਕਰੋ।
6.102.8
इत्युक्तो देवराजेन मातलिर्देवसारथिः।
प्रणम्य शिरसा देवं ततो वचनमब्रवीत् ॥ ६.१०२.८ ॥
ਦੇਵਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
6.102.9
शीघ्रं यास्यामि देवेन्द्र सारथ्यं च करोम्यहम्।
ततो हयैश्च संयोज्य हरितैः स्यन्दनोत्तमम् ॥ ६.१०२.९ ॥
ਹੇ ਦੇਵੇਂਦਰ, ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਜਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਸਾਰਥਿ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ। ਫਿਰ ਹਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਰਥ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ।
6.102.10
ततः काञ्चनचित्राङ्गः किङ्किणीशतभूषितः।
तरुणादित्यसंकाशो वैदूर्यमयकूबरः।
सदश्वैः काञ्चनापीडैर्युक्तः श्वेतप्रकीर्णकैः ॥ ६.१०२.१० ॥
ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ, ਸੌ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਉੱਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ, ਵੈਡੂਰਜ ਮਣੀ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਗੱਦੀਆਂ ਵਾਲੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਧੁਜਾਵਾਂ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
6.102.11
हरिभिः सूर्यसंकाशैर्हेमजालविभूषितैः।
रुक्मवेणुध्वजः श्रीमान् देवराजरथो वरः ॥ ६.१०२.११ ॥
ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਾਂਸ ਦੀ ਧੁਜਾ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ, ਦੇਵਰਾਜ ਦਾ ਉੱਤਮ ਰਥ।
6.102.12
देवराजेन संदिष्टो रथमारुह्य मातलिः।
अभ्यवर्तत काकुत्स्थमवतीर्य त्रिविष्टपात् ॥ ६.१०२.१२ ॥
ਦੇਵਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮਾਤਲੀ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਕਾਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਵੱਲ ਆਇਆ।
6.102.13
अब्रवीच्च तदा रामं सप्रतोदो रथे स्थितः।
प्राञ्जलिर्मातलिर्वाक्यं सहस्राक्षस्य सारथिः ॥ ६.१०२.१३ ॥
ਤਦ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਮਾਤਲਿ ਨੇ, ਅੰਕੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
6.102.14
सहस्राक्षेण काकुत्स्थ रथोऽयं विजयाय ते।
दत्तस्तव महासत्त्व श्रीमन् शत्रुनिबर्हण ॥ ६.१०२.१४ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸ੍ਥ! ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਹ ਰਥ ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਸਤ੍ਵ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਨਾਸ਼ਕ!
6.102.15
इदमैन्द्रं महच्चापं कवचं चाग्निसंनिभम्।
शराश्चादित्यसंकाशाः शक्तिश्च विमला शिवा ॥ ६.१०२.१५ ॥
ਇਹ ਇੰਦਰ ਦਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ; ਇਹ ਅਗਨੀ ਵਰਗਾ ਕਵਚ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੀਰ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਰਮਲ, ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਕਤੀ (ਬਰਛੀ) ਹੈ।
6.102.16
आरुह्येमं रथं वीर राक्षसं जहि रावणम्।
मया सारथिना देव महेन्द्र इव दानवान् ॥ ६.१०२.१६ ॥
ਹੇ ਵੀਰ! ਇਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ; ਜਿਵੇਂ ਮਹੇਂਦਰ ਮੇਰੇ ਸਾਰਥੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੇਵ!
6.102.17
इत्युक्तः सम्परिक्रम्य रथं तमभिवाद्य च।
आरुरोह तदा रामो लोकाँल्लक्ष्म्या विराजयन् ॥ ६.१०२.१७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਰਥ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
6.102.18
तद् बभौ चाद्भुतं युद्धं द्वैरथं रोमहर्षणम्।
रामस्य च महाबाहो रावणस्य च रक्षसः ॥ ६.१०२.१८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ! ਰਾਮ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਵਣ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਅਦਭੁਤ, ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦ੍ਵੈਰਥ ਯੁੱਧ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੋਭਾਇਮਾਨ ਹੋਇਆ।
6.102.19
स गान्धर्वेण गान्धर्वं दैवं दैवेन राघवः।
अस्त्रं राक्षसराजस्य जघान परमास्त्रवित् ॥ ६.१०२.१९ ॥
ਪਰਮਾਸਤ੍ਰਵੇਤਾ ਰਾਘਵ ਨੇ ਗੰਧਰਵ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਗੰਧਰਵ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੈਵ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੈਵ ਨੂੰ, ਰਾਖਸ਼ਰਾਜ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
6.102.20
अस्त्रं तु परमं घोरं राक्षसं राक्षसाधिपः।
ससर्ज परमक्रुद्धः पुनरेव निशाचरः ॥ ६.१०२.२० ॥
ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਸ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਰਾਖਸ਼ਾਧਿਪਤੀ ਨੇ ਫਿਰ ਇਕ ਅਤਿ ਘੋਰ ਰਾਖਸ਼ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡਿਆ।
6.102.21
ते रावणधनुर्मुक्ताः शराः काञ्चनभूषणाः।
अभ्यवर्तन्त काकुत्स्थं सर्पा भूत्वा महाविषाः ॥ ६.१०२.२१ ॥
ਰਾਵਣ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਬਾਣ ਮਹਾਂ-ਵਿਸ਼ੀਲੇ ਸੱਪ ਬਣ ਕੇ ਕਾਕੁਤਸਥ ਵੱਲ ਵਧੇ।
6.102.22
ते दीप्तवदना दीप्तं वमन्तो ज्वलनं मुखैः।
राममेवाभ्यवर्तन्त व्यादितास्या भयानकाः ॥ ६.१०२.२२ ॥
ਬਲਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗ ਉਗਲਦੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਜਬਾੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਸੱਪ ਰਾਮ ਵੱਲ ਹੀ ਵਧੇ।
6.102.23
तैर्वासुकिसमस्पर्शैर्दीप्तभोगैर्महाविषैः।
दिशश्च संतताः सर्वा विदिशश्च समावृताः ॥ ६.१०२.२३ ॥
ਵਾਸੁਕੀ ਵਰਗੇ ਛੋਹ ਵਾਲੇ, ਬਲਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂ-ਵਿਸ਼ੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਉਪ-ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਭਰ ਗਈਆਂ ਤੇ ਢੱਕ ਗਈਆਂ।
6.102.24
तान् दृष्ट्वा पन्नगान् रामः समापतत आहवे।
अस्त्रं गारुत्मतं घोरं प्रादुश्चक्रे भयावहम् ॥ ६.१०२.२४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਗਰੁੜ ਦਾ ਘੋਰ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।
6.102.25
ते राघवधनुर्मुक्ता रुक्मपुङ्खाः शिखिप्रभाः।
सुपर्णाः काञ्चना भूत्वा विचेरुः सर्पशत्रवः ॥ ६.१०२.२५ ॥
ਰਾਘਵ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਉਹ ਬਾਣ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਰੁੜ ਬਣ ਕੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗੇ।
6.102.26
ते तान् सर्वान् शराञ्जघ्नुः सर्परूपान् महाजवान्।
सुपर्णरूपा रामस्य विशिखाः कामरूपिणः ॥ ६.१०२.२६ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨੇ ਗਰੁੜ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਵੇਗੀ ਸੱਪ-ਰੂਪੀ ਬਾਣਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁੱਟਿਆ।
6.102.27
अस्त्रे प्रतिहते क्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः।
अभ्यवर्षत् तदा रामं घोराभिः शरवृष्टिभिः ॥ ६.१०२.२७ ॥
ਉਹ ਅਸਤ੍ਰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਣ ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਢਕ ਲਿਆ।
6.102.28
ततः शरसहस्रेण राममक्लिष्टकारिणम्।
अर्दयित्वा शरौघेण मातलिं प्रत्यविध्यत ॥ ६.१०२.२८ ॥
ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਣਥੱਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰਕੇ, ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਝੜੀ ਨਾਲ ਮਾਤਲੀ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
6.102.29
चिच्छेद केतुमुद्दिश्य शरेणैकेन रावणः।
पातयित्वा रथोपस्थे रथात् केतुं च काञ्चनम् ॥ ६.१०२.२९ ॥
ਰਾਵਣ ਨੇ ਇੱਕੋ ਬਾਣ ਨਾਲ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਸੋਨੇ ਦਾ ਝੰਡਾ ਰਥ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਤੇ ਡਿੱਗਾ ਕੇ ਰਥ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
6.102.30
ऐन्द्रानपि जघानाश्वान् शरजालेन रावणः।
विषेदुर्देवगन्धर्वचारणा दानवैः सह ॥ ६.१०२.३० ॥
ਰਾਵਣ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦੀ ਨਸਲ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸੁੱਟਿਆ; ਤਦ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਚਾਰਣ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਸਭ ਖਿੰਨ ਹੋਏ।
6.102.31
राममार्तं तदा दृष्ट्वा सिद्धाश्च परमर्षयः।
व्यथिता वानरेन्द्राश्च बभूवुः सविभीषणाः ॥ ६.१०२.३१ ॥
ਤਦ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਵਾਨਰ-ਸਰਦਾਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਸਮੇਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਏ।
6.102.32
रामचन्द्रमसं दृष्ट्वा ग्रस्तं रावणराहुणा।
प्राजापत्यं च नक्षत्रं रोहिणीं शशिनः प्रियाम् ॥ ६.१०२.३२ ॥
ਰਾਵਣ ਰੂਪੀ ਰਾਹੂ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਸੇ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਰੋਹਿਣੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।
6.102.33
समाक्रम्य बुधस्तस्थौ प्रजानामहितावहः।
सधूमपरिवृर्त्तोमिः प्रज्वलन्निव सागरः ॥ ६.१०२.३३ ॥
ਪਰਜਾ ਦਾ ਅਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੁੱਧ (ਰੋਹਿਣੀ ਉੱਤੇ) ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬਲਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ।
6.102.34
उत्पपात तदा क्रुद्धः स्पृशन्निव दिवाकरम्।
शस्त्रवर्णः सुपरुषो मन्दरश्मिर्दिवाकरः ॥ ६.१०२.३४ ॥
ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ (ਮੰਗਲ) ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦਾ ਹੋਇਆ ਵਾਂਗ ਉੱਠਿਆ; ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ, ਮੱਧਮ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਵੀ।
6.102.35
अदृश्यत कबन्धाङ्कः संसक्तो धूमकेतुना।
कोसलानां च नक्षत्रं व्यक्तमिन्द्राग्निदैवतम् ॥ ६.१०२.३५ ॥
ਕਬੰਧ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ (ਗ੍ਰਹਿ) ਧੂਮਕੇਤੂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਦਿੱਸਿਆ; ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ ਦੇਵਤਾ ਵਾਲਾ ਕੋਸਲਾਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਦਿੱਸਿਆ।
6.102.36
आहत्याङ्गारकस्तस्थौ विशाखमपि चाम्बरे।
दशास्यो विंशतिभुजः प्रगृहीतशरासनः ॥ ६.१०२.३६ ॥
ਮੰਗਲ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਦਸ ਮੂੰਹਾਂ, ਵੀਹ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ (ਰਾਵਣ) ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕੀ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
6.102.37
अदृश्यत दशग्रीवो मैनाक इव पर्वतः।
निरस्यमानो रामस्तु दशग्रीवेण रक्षसा ॥ ६.१०२.३७ ॥
ਮੈਨਾਕ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਦਿੱਸਿਆ; ਪਰ ਉਸ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ।
6.102.38
नाशक्नोदभिसंधातुं सायकान् रणमूर्धनि।
स कृत्वा भ्रुकुटिं क्रुद्धः किंचित् संरक्तलोचनः ॥ ६.१०२.३८ ॥
ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਾ ਸਾਧ ਸਕਿਆ। ਤਦ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੂਆਂ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ...
6.102.39
जगाम सुमहाक्रोधं निर्दहन्निव राक्षसान्।
तस्य क्रुद्धस्य वदनं दृष्ट्वा रामस्य धीमतः।
सर्वभूतानि वित्रेसुः प्राकम्पत च मेदिनी ॥ ६.१०२.३९ ॥
ਉਹ ਮਹਾਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਮ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧੀ ਮੂੰਹ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਕੰਬ ਗਏ; ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ।
6.102.40
सिंहशार्दूलवाञ्छैलः संचचाल चलद् द्रुमः।
बभूव चापि क्षुभितः समुद्रः सरितां पतिः ॥ ६.१०२.४० ॥
ਸ਼ੇਰਾਂ ਤੇ ਬਾਘਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤ ਕੰਬ ਗਏ; ਹਿਲਦੇ ਰੁੱਖ ਝੂਮ ਉੱਠੇ; ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਖਲਬਲਿਆ।
6.102.41
खराश्च खरनिर्घोषा गगने परुषा घनाः।
औत्पातिकाश्च नर्दन्तः समन्तात् परिचक्रमुः ॥ ६.१०२.४१ ॥
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਗਰਜ ਨਾਲ ਰੁੱਖੇ ਬੱਦਲ, ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਗਰਜਦੇ ਘੁੰਮ ਗਏ।
6.102.42
रामं दृष्ट्वा सुसंक्रुद्धमुत्पातांश्चैव दारुणान्।
वित्रेसुः सर्वभूतानि रावणस्याभवद् भयम् ॥ ६.१०२.४२ ॥
ਰਾਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਕੰਬ ਗਏ; ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
6.102.43
विमानस्थास्तदा देवा गन्धर्वाश्च महोरगाः।
ऋषिदानवदैत्याश्च गरुत्मन्तश्च खेचराः ॥ ६.१०२.४३ ॥
ਤਦ ਵਿਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਮਹਾਨਾਗ, ਰਿਸ਼ੀ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਦੈਂਤ, ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ਚਾਰੀ ਜੀਵ।
6.102.44
ददृशुस्ते तदा युद्धं लोकसंवर्तसंस्थितम्।
नानाप्रहरणैर्भीमैः शूरयोः सम्प्रयुध्यतोः ॥ ६.१०२.४४ ॥
ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦਾ ਯੁੱਧ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਲੇ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਭਿਆਨਕ ਅਨੇਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ।
6.102.45
ऊचुः सुरासुराः सर्वे तदा विग्रहमागताः।
प्रेक्षमाणा महायुद्धं वाक्यं भक्त्या प्रहृष्टवत् ॥ ६.१०२.४५ ॥
ਤਦ ਯੁੱਧ ਵੇਖਣ ਆਏ ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।
6.102.46
दशग्रीवं जयेत्याहुरसुराः समवस्थिताः।
देवा राममथोचुस्ते त्वं जयेति पुनः पुनः ॥ ६.१०२.४६ ॥
ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਅਸੁਰ ਬੋਲੇ, "ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ!" ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ!"।
6.102.47
एतस्मिन्नन्तरे क्रोधाद् राघवस्य च रावणः।
प्रहर्तुकामो दुष्टात्मा स्पृशन् प्रहरणं महत् ॥ ६.१०२.४७ ॥
ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਸ਼ਟ-ਆਤਮਾ ਰਾਵਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਛੂਹਿਆ।
6.102.48
वज्रसारं महानादं सर्वशत्रुनिबर्हणम्।
शैलशृङ्गनिभैः कूटैश्चित्तदृष्टिभयावहम् ॥ ६.१०२.४८ ॥
ਵਜਰ ਵਰਗਾ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਰਬਤ-ਸਿਖਰਾਂ ਵਰਗੇ ਕੂਟਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਨ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਭੈ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ।
6.102.49
सधूममिव तीक्ष्णाग्रं युगान्ताग्निचयोपमम्।
अतिरौद्रमनासाद्यं कालेनापि दुरासदम् ॥ ६.१०२.४९ ॥
ਉਹ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲਾ, ਤਿੱਖੇ ਸਿਰੇ ਵਾਲਾ, ਯੁਗਾਂਤ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗਾ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ, ਅਜਿੱਤ ਅਤੇ ਕਾਲ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਜਯ ਸੀ।
6.102.50
त्रासनं सर्वभूतानां दारणं भेदनं तथा।
प्रदीप्त इव रोषेण शूलं जग्राह रावणः ॥ ६.१०२.५० ॥
ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਚੀਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬਲਦੇ ਵਾਂਗ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ੂਲ ਫੜਿਆ।
6.102.51
तच्छूलं परमक्रुद्धो जग्राह युधि वीर्यवान्।
अनीकैः समरे शूरै राक्षसैः परिवारितः ॥ ६.१०२.५१ ॥
ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ੂਲ ਫੜਿਆ; ਰਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
6.102.52
समुद्यम्य महाकायो ननाद युधि भैरवम्।
संरक्तनयनो रोषात् स्वसैन्यमभिहर्षयन् ॥ ६.१०२.५२ ॥
ਮਹਾਕਾਇਆ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਕੀਤੀ; ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।
6.102.53
पृथिवीं चान्तरिक्षं च दिशश्च प्रदिशस्तथा।
प्राकम्पयत् तदा शब्दो राक्षसेन्द्रस्य दारुणः ॥ ६.१०२.५३ ॥
ਧਰਤੀ, ਅਕਾਸ਼, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੰਬ ਉੱਠੀਆਂ; ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦਿੱਤਾ।
6.102.54
अतिकायस्य नादेन तेन तस्य दुरात्मनः।
सर्वभूतानि वित्रेसुः सागरश्च प्रचुक्षुभे ॥ ६.१०२.५४ ॥
ਅਤਿਕਾਇ ਦੀ ਉਸ ਗਰਜ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ-ਆਤਮਾ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਡਰ ਗਏ; ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਖਲਬਲੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
6.102.55
स गृहीत्वा महावीर्यः शूलं तद् रावणो महत्।
विनद्य सुमहानादं रामं परुषमब्रवीत् ॥ ६.१०२.५५ ॥
ਮਹਾਂਵੀਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਸ਼ੂਲ ਫੜ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਗਰਜ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਕਹੇ।
6.102.56
शूलोऽयं वज्रसारस्ते राम रोषान्मयोद्यतः।
तव भ्रातृसहायस्य सद्यः प्राणान् हरिष्यति ॥ ६.१०२.५६ ॥
ਹੇ ਰਾਮ! ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਉਠਾਇਆ ਇਹ ਸ਼ੂਲ ਵਜਰ ਵਰਗਾ ਕਠੋਰ ਹੈ; ਭਰਾ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਹਰ ਲਵੇਗਾ।
6.102.57
रक्षसामद्य शूराणां निहतानां चमूमुखे।
त्वां निहत्य रणश्लाघिन् करोमि तरसा समम् ॥ ६.१०२.५७ ॥
ਅੱਜ ਜੰਗ ਦੇ ਮੂਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੂਰਮੇ ਰਾਖ਼ਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ, ਹੇ ਜੰਗ ਦੇ ਸ਼ੇਖੀਬਾਜ਼! ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।
6.102.58
तिष्ठेदानीं निहन्मि त्वामेष शूलेन राघव।
एवमुक्त्वा स चिक्षेप तच्छूलं राक्षसाधिपः ॥ ६.१०२.५८ ॥
"ਹੇ ਰਾਘਵ! ਰੁਕ, ਹੁਣੇ ਇਸ ਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਖ਼ਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ੂਲ ਛੱਡਿਆ।
6.102.59
तद् रावणकरान्मुक्तं विद्युन्मालासमावृतम्।
अष्टघण्टं महानादं वियद्गतमशोभत ॥ ६.१०२.५९ ॥
ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਛੱਡਿਆ ਉਹ ਸ਼ੂਲ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਅੱਠ ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਸ਼ੋਭਿਆ।
6.102.60
तच्छूलं राघवो दृष्ट्वा ज्वलन्तं घोरदर्शनम्।
ससर्ज विशिखान् रामश्चापमायम्य वीर्यवान् ॥ ६.१०२.६० ॥
ਉਸ ਬਲਦੇ, ਭਿਆਨਕ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਸ਼ੂਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀਰਜਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚ ਕੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ।
6.102.61
आपतन्तं शरौघेण वारयामास राघवः।
उत्पतन्तं युगान्ताग्निं जलौघैरिव वासवः ॥ ६.१०२.६१ ॥
ਰਾਘਵ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਉਸ ਸ਼ੂਲ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਸਵ ਯੁਗਾਂਤ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਲ-ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੁਝਾਉਂਦਾ ਹੈ।
6.102.62
निर्ददाह स तान् बाणान् रामकार्मुकनिःसृतान्।
रावणस्य महान् शूलः पतङ्गानिव पावकः ॥ ६.१०२.६२ ॥
ਰਾਵਣ ਦੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ੂਲ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਪਤੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ।
6.102.63
तान् दृष्ट्वा भस्मसाद्भूतान् शूलसंस्पर्शचूर्णितान्।
सायकानन्तरिक्षस्थान् राघवः क्रोधमाहरत् ॥ ६.१०२.६३ ॥
ਸ਼ੂਲ ਦੇ ਛੋਹ ਨਾਲ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਅਤੇ ਸੁਆਹ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਘਵ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਜਾਗ ਪਿਆ।
6.102.64
स तां मातलिना नीतां शक्तिं वासवसम्मताम्।
जग्राह परमक्रुद्धो राघवो रघुनन्दनः ॥ ६.१०२.६४ ॥
ਮਾਤਲੀ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ, ਵਾਸਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਘਵ ਨੇ ਬੜੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ।
6.102.65
सा तोलिता बलवता शक्तिर्घण्टाकृतस्वना।
नभः प्रज्वालयामास युगान्तोल्केव सप्रभा ॥ ६.१०२.६५ ॥
ਬਲਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕੀ ਗਈ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਘੰਟੀ ਵਾਂਗ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀ, ਯੁਗਾਂਤ ਦੀ ਉਲਕਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਬਾਲ ਗਈ।
6.102.66
सा क्षिप्ता राक्षसेन्द्रस्य तस्मिञ्छूले पपात ह।
भिन्नः शक्त्या महान् शूलो निपपात गतद्युतिः ॥ ६.१०२.६६ ॥
ਰਾਖ਼ਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਸੁੱਟੀ ਗਈ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਉਸ ਸ਼ੂਲ ਉੱਤੇ ਜਾ ਡਿੱਗੀ; ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟਿਆ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ੂਲ ਚਮਕ ਗੁਆ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
6.102.67
निर्बिभेद ततो बाणैर्हयानस्य महाजवान्।
रामस्तीक्ष्णैर्महावेगैर्वज्रकल्पैरजिह्मगैः ॥ ६.१०२.६७ ॥
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਦੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ, ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼, ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ, ਸਿੱਧੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
6.102.68
निर्बिभेदोरसि तदा रावणं निशितैः शरैः।
राघवः परमायत्तो ललाटे पत्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ६.१०२.६८ ॥
ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਨੇ ਪੂਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ।
6.102.69
स शरैर्भिन्नसर्वाङ्गो गात्रप्रस्रुतशोणितः।
राक्षसेन्द्रः समूहस्थः फुल्लाशोक इवाबभौ ॥ ६.१०२.६९ ॥
ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਰੀਰੋਂ ਲਹੂ ਵਗਦਾ, ਟੋਲੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ, ਖਿੜੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਿਆ।
6.102.70
स रामबाणैरतिविद्धगात्रो
निशाचरेन्द्रः क्षतजार्द्रगात्रः।
जगाम खेदं च समाजमध्ये
क्रोधं च चक्रे सुभृशं तदानीम् ॥ ६.१०२.७० ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਤਦ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋਇਆ।