वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.105.1
ततो युद्धपरिश्रान्तं समरे चिन्तया स्थितम्।
रावणं चाग्रतो दृष्ट्वा युद्धाय समुपस्थितम् ॥ ६.१०५.१ ॥
तेव्हा युद्धाने थकलेल्या, रणांगणात चिंतेने उभ्या असलेल्या रावणाला समोर पाहून, युद्धासाठी सज्ज झालेल्या त्याला.
6.105.2
दैवतैश्च समागम्य द्रष्टुमभ्यागतो रणम्।
उपगम्याब्रवीद् राममगस्त्यो भगवांस्तदा ॥ ६.१०५.२ ॥
देवतांसह येऊन युद्ध पाहण्यासाठी आलेले भगवान अगस्त्य तेव्हा रामाजवळ जाऊन म्हणाले.
6.105.3
राम राम महाबाहो शृणु गुह्यं सनातनम्।
येन सर्वानरीन् वत्स समरे विजयिष्यसे ॥ ६.१०५.३ ॥
राम, राम, महाबाहो, हे गुह्य व सनातन ऐक; ज्याद्वारे हे वत्सा, युद्धात तू सर्व शत्रूंना जिंकशील.
6.105.4
आदित्यहृदयं पुण्यं सर्वशत्रुविनाशनम्।
जयावहं जपं नित्यमक्षयं परमं शिवम् ॥ ६.१०५.४ ॥
हे आदित्यहृदय पवित्र आहे, सर्व शत्रूंचा नाश करणारे आहे, विजय देणारे आहे; याचा नित्य जप अक्षय, परम आणि शुभ आहे.
6.105.5
सर्वमङ्गलमाङ्गल्यं सर्वपापप्रणाशनम्।
चिन्ताशोकप्रशमनमायुर्वर्धनमुत्तमम् ॥ ६.१०५.५ ॥
हे सर्व मंगलांमध्ये सर्वात मंगल आहे, सर्व पापांचा नाश करणारे आहे, चिंता व शोक शमवणारे आहे, आयुष्य वाढवणारे उत्तम आहे.
6.105.6
रश्मिमन्तं समुद्यन्तं देवासुरनमस्कृतम्।
पूजयस्व विवस्वन्तं भास्करं भुवनेश्वरम् ॥ ६.१०५.६ ॥
किरणांनी युक्त, उदयाला येणाऱ्या, देव-असुरांनी नमस्कारलेल्या, विवस्वान, भास्कर, भुवनेश्वर सूर्याची पूजा कर.
6.105.7
सर्वदेवात्मको ह्येष तेजस्वी रश्मिभावनः।
एष देवासुरगणाँल्लोकान् पाति गभस्तिभिः ॥ ६.१०५.७ ॥
हे सर्व देवतांचे स्वरूप आहेत, तेजस्वी आहेत, किरणांनी पोषण करणारे आहेत. ते आपल्या किरणांनी देव-असुरगणांचे आणि लोकांचे रक्षण करतात.
6.105.8
एष ब्रह्मा च विष्णुश्च शिवः स्कन्दः प्रजापतिः।
महेन्द्रो धनदः कालो यमः सोमो ह्यपां पतिः ॥ ६.१०५.८ ॥
हेच ब्रह्मा, विष्णू, शिव, स्कंद, प्रजापती आहेत. हेच महेंद्र, धनद, काल, यम, सोम आणि जलाधिपती आहेत.
6.105.9
पितरो वसवः साध्या अश्विनौ मरुतो मनुः।
वायुर्वह्निः प्रजाः प्राण ऋतुकर्ता प्रभाकरः ॥ ६.१०५.९ ॥
हेच पितर, वसू, साध्य, अश्विनीकुमार, मरुत आणि मनू आहेत. हेच वायू, अग्नी, प्रजा, प्राण आहेत; ऋतूंचे कर्ते आणि प्रकाश पसरवणारे आहेत.
6.105.10
आदित्यः सविता सूर्यः खगः पूषा गभस्तिमान्।
सुवर्णसदृशो भानुर्हिरण्यरेता दिवाकरः ॥ ६.१०५.१० ॥
हेच आदित्य, सविता, सूर्य, खग, पूषा, गभस्तिमान आहेत. सुवर्णासारखे, भानू, हिरण्यरेता, दिवाकर आहेत.
6.105.11
हरिदश्वः सहस्रार्चिः सप्तसप्तिर्मरीचिमान्।
तिमिरोन्मथनः शम्भुस्त्वष्टा मार्तण्डकोंऽशुमान् ॥ ६.१०५.११ ॥
हरिअश्व, सहस्रार्चि, सप्तसप्ती, मरीचिमान आहेत. अंधकाराचा नाश करणारे, शंभू, त्वष्टा, मार्तंड, अंशुमान आहेत.
6.105.12
हिरण्यगर्भः शिशिरस्तपनोऽहस्करो रविः।
अग्निगर्भोऽदितेः पुत्रः शङ्खः शिशिरनाशनः ॥ ६.१०५.१२ ॥
हिरण्यगर्भ, शिशिर, तपन, अहस्कर, रवी आहेत. अग्नी गर्भात असणारे, अदितीचे पुत्र, शंख, शिशिराचा नाश करणारे आहेत.
6.105.13
व्योमनाथस्तमोभेदी ऋग्यजुःसामपारगः।
घनवृष्टिरपां मित्रो विन्ध्यवीथीप्लवंगमः ॥ ६.१०५.१३ ॥
जो आकाशाचे स्वामी, अंधाराचा नाश करणारे, ऋक्, यजुः व साम वेदांत पारंगत, मेघवृष्टी, जलांचे मित्र आणि विंध्यमार्गांवर वेगाने धावणारे आहेत.
6.105.14
आतपी मण्डली मृत्युः पिङ्गलः सर्वतापनः।
कविर्विश्वो महातेजा रक्तः सर्वभवोद्भवः ॥ ६.१०५.१४ ॥
जे ताप देणारे, मंडल धारण करणारे, मृत्यू, पिंगल वर्णाचे, सर्वांना तापवणारे, कवी, सर्वव्यापी, महातेजस्वी, रक्तवर्णाचे आणि सर्व प्राण्यांच्या उत्पत्तीचे मूळ आहेत.
6.105.15
नक्षत्रग्रहताराणामधिपो विश्वभावनः।
तेजसामपि तेजस्वी द्वादशात्मन् नमोऽस्तु ते ॥ ६.१०५.१५ ॥
जे नक्षत्र, ग्रह आणि ताऱ्यांचे अधिपती, विश्वाचे पालनकर्ते, प्रकाशांमध्येही तेजस्वी आहेत. हे द्वादशात्मा! तुम्हाला नमस्कार असो.
6.105.16
नमः पूर्वाय गिरये पश्चिमायाद्रये नमः।
ज्योतिर्गणानां पतये दिनाधिपतये नमः ॥ ६.१०५.१६ ॥
पूर्वेच्या पर्वताला नमस्कार, पश्चिमेच्या पर्वताला नमस्कार. ज्योतिर्गणांच्या पतीला नमस्कार, दिवसाच्या अधिपतीला नमस्कार.
6.105.17
जयाय जयभद्राय हर्यश्वाय नमो नमः।
नमो नमः सहस्रांशो आदित्याय नमो नमः ॥ ६.१०५.१७ ॥
जयाला नमस्कार, जय-भद्राला नमस्कार, हर्यश्वाला नमस्कार, वारंवार नमस्कार. हे सहस्रांशो! आदित्याला वारंवार नमस्कार.
6.105.18
नम उग्राय वीराय सारङ्गाय नमो नमः।
नमः पद्मप्रबोधाय प्रचण्डाय नमोऽस्तु ते ॥ ६.१०५.१८ ॥
उग्राला नमस्कार, वीराला नमस्कार, सारंगाला वारंवार नमस्कार. पद्म प्रबोधकाला नमस्कार, प्रचंडाला नमस्कार, तुम्हाला नमस्कार असो.
6.105.19
ब्रह्मेशानाच्युतेशाय सूरायादित्यवर्चसे।
भास्वते सर्वभक्षाय रौद्राय वपुषे नमः ॥ ६.१०५.१९ ॥
ब्रह्मा, ईशान आणि अच्युत यांचाही स्वामी, शूर, आदित्यासारखे तेज असलेला, तेजस्वी, सर्वांना गिळणारा, रौद्र रूप असलेल्याला नमस्कार.
6.105.20
तमोघ्नाय हिमघ्नाय शत्रुघ्नायामितात्मने।
कृतघ्नघ्नाय देवाय ज्योतिषां पतये नमः ॥ ६.१०५.२० ॥
अंधाराचा नाश करणाऱ्याला, थंडीचा नाश करणाऱ्याला, शत्रूंचा संहार करणाऱ्याला, अमर्याद आत्म्याला, कृतघ्नांचा वध करणाऱ्या देवाला, ज्योतींच्या स्वामीला नमस्कार.
6.105.21
तप्तचामीकराभाय हरये विश्वकर्मणे।
नमस्तमोऽभिनिघ्नाय रुचये लोकसाक्षिणे ॥ ६.१०५.२१ ॥
तापवलेल्या सोन्यासारख्या कांतीच्या, हरीला, विश्वकर्म्याला, अंधाराचा नाश करणाऱ्याला, तेजस्वीला, लोकसाक्षीला नमस्कार.
6.105.22
नाशयत्येष वै भूतं तमेव सृजति प्रभुः।
पायत्येष तपत्येष वर्षत्येष गभस्तिभिः ॥ ६.१०५.२२ ॥
हा प्रभुच प्राण्यांचा नाश करतो आणि त्यालाच निर्माणही करतो. हाच आपल्या किरणांनी पाजतो, तापवतो, पाऊस पाडतो.
6.105.23
एष सुप्तेषु जागर्ति भूतेषु परिनिष्ठितः।
एष चैवाग्निहोत्रं च फलं चैवाग्निहोत्रिणाम् ॥ ६.१०५.२३ ॥
हाच झोपलेल्यांत जागा राहतो, प्राण्यांत स्थिर राहतो. हाच अग्निहोत्र आहे आणि अग्निहोत्री लोकांचे फळही हाच आहे.
6.105.24
देवाश्च क्रतवश्चैव क्रतूनां फलमेव च।
यानि कृत्यानि लोकेषु सर्वेषु परमप्रभुः ॥ ६.१०५.२४ ॥
देव आणि यज्ञही हाच; यज्ञांचे फळही हाच. सर्व लोकांतील जी जी कार्ये आहेत, त्यांचा परम प्रभुही हाच आहे.
6.105.25
एनमापत्सु कृच्छ्रेषु कान्तारेषु भयेषु च।
कीर्तयन् पुरुषः कश्चिन्नावसीदति राघव ॥ ६.१०५.२५ ॥
हे राघवा! संकटांत, कष्टांत, अरण्यांत आणि भयांत हे कीर्तन करणारा कोणताही पुरुष खचत नाही.
6.105.26
पूजयस्वैनमेकाग्रो देवदेवं जगत्पतिम्।
एतत् त्रिगुणितं जप्त्वा युद्धेषु विजयिष्यति ॥ ६.१०५.२६ ॥
एकाग्रतेने देवदेव, जगत्पती अशा त्यांची पूजा कर. हे तीन वेळा जपल्यास तू युद्धांत विजय मिळवशील.
6.105.27
अस्मिन् क्षणे महाबाहो रावणं त्वं जहिष्यसि।
एवमुक्त्वा ततोऽगस्त्यो जगाम स यथागतम् ॥ ६.१०५.२७ ॥
हे महाबाहो! या क्षणीच तू रावणाचा वध करशील. असे सांगून अगस्त्य आले तसेच निघून गेले.
6.105.28
एतच्छ्रुत्वा महातेजा नष्टशोकोऽभवत् तदा।
धारयामास सुप्रीतो राघवः प्रयतात्मवान् ॥ ६.१०५.२८ ॥
हे ऐकून महातेजस्वी रामाचा शोक नष्ट झाला. अत्यंत प्रसन्न होऊन संयमी राघवाने स्वतःला स्थिर केले.
6.105.29
आदित्यं प्रेक्ष्य जप्त्वेदं परं हर्षमवाप्तवान्।
त्रिराचम्य शुचिर्भूत्वा धनुरादाय वीर्यवान् ॥ ६.१०५.२९ ॥
सूर्याकडे पाहून आणि हे जपून त्याला परम हर्ष प्राप्त झाला. तीन वेळा आचमन करून शुचि होऊन पराक्रमी रामाने धनुष्य उचलले.
6.105.30
रावणं प्रेक्ष्य हृष्टात्मा जयार्थं समुपागमत्।
सर्वयत्नेन महता वृतस्तस्य वधेऽभवत् ॥ ६.१०५.३० ॥
रावणाला पाहून प्रसन्न मनाने ते विजयासाठी पुढे गेले. सर्व प्रयत्नांनिशी, महान सेनेने वेढलेले ते त्याच्या वधात गुंतले.
6.105.31
अथ रविरवदन्निरीक्ष्य रामं
मुदितमनाः परमं प्रहृष्यमाणः।
निशिचरपतिसंक्षयं विदित्वा
सुरगणमध्यगतो वचस्त्वरेति ॥ ६.१०५.३१ ॥
तेव्हा सूर्याने रामाकडे पाहिले, राक्षसराजाचा नाश जाणून, अत्यंत हर्षित मनाने, देवगणांच्या मध्ये उभे राहून त्वरेने हे शब्द म्हटले.