Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.110
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.110.1
रावणं निहतं श्रुत्वा राघवेण महात्मना।
अन्तःपुराद् विनिष्पेतू राक्षस्यः शोककर्शिताः ॥ ६.११०.१ ॥
Al oír que Rāvaṇa había sido abatido por el magnánimo Rāghava, las rākṣasī, consumidas por el dolor, salieron precipitadamente de los aposentos interiores.
6.110.2
वार्यमाणाः सुबहुशो वेष्टन्त्यः क्षितिपांसुषु।
विमुक्तकेश्यः शोकार्ता गावो वत्सहता इव ॥ ६.११०.२ ॥
Aunque se les impidió una y otra vez, rodaban por el polvo de la tierra, con los cabellos sueltos y atormentadas por el dolor, como vacas a las que han matado a sus crías.
6.110.3
उत्तरेण विनिष्क्रम्य द्वारेण सह राक्षसैः।
प्रविश्यायोधनं घोरं विचिन्वन्त्यो हतं पतिम् ॥ ६.११०.३ ॥
Saliendo por la puerta septentrional junto a los rākṣasas, entraron en el terrible campo de batalla y buscaron a su esposo abatido.
6.110.4
आर्यपुत्रेति वादिन्यो हा नाथेति च सर्वशः।
परिपेतुः कबन्धाङ्कां महीं शोणितकर्दमाम् ॥ ६.११०.४ ॥
Gritando «¡Noble esposo!» y «¡Ay, señor!» por todas partes, cayeron sobre la tierra, sembrada de troncos sin cabeza y convertida en lodo de sangre.
6.110.5
ता बाष्पपरिपूर्णाक्ष्यो भर्तृशोकपराजिताः।
करिण्य इव नर्दन्त्यः करेण्वो हतयूथपाः ॥ ६.११०.५ ॥
Con los ojos llenos de lágrimas, vencidas por el dolor de sus esposos, gemían como elefantas cuyo líder de manada ha sido abatido.
6.110.6
ददृशुस्ता महाकायं महावीर्यं महाद्युतिम्।
रावणं निहतं भूमौ नीलाञ्जनचयोपमम् ॥ ६.११०.६ ॥
Vieron a Rāvaṇa, de gran cuerpo, de gran poder y gran esplendor, abatido en el suelo, semejante a un montón de colirio azul.
6.110.7
ताः पतिं सहसा दृष्ट्वा शयानं रणपांसुषु।
निपेतुस्तस्य गात्रेषु च्छिन्ना वनलता इव ॥ ६.११०.७ ॥
Al ver de repente a su esposo tendido en el polvo del campo de batalla, cayeron sobre sus miembros como lianas del bosque cortadas.
6.110.8
बहुमानात् परिष्वज्य काचिदेनं रुरोद ह।
चरणौ काचिदालम्ब्य काचित् कण्ठेऽवलम्ब्य च ॥ ६.११०.८ ॥
Con gran afecto, una lo abrazó y lloró; otra se aferró a sus pies; y otra se colgó de su cuello.
6.110.9
उत्क्षिप्य च भुजौ काचिद् भूमौ सुपरिवर्तते।
हतस्य वदनं दृष्ट्वा काचिन्मोहमुपागमत् ॥ ६.११०.९ ॥
Una levantó sus brazos y se revolcaba violentamente por el suelo; otra, al ver el rostro del esposo muerto, cayó en desmayo.
6.110.10
काचिदङ्के शिरः कृत्वा रुरोद मुखमीक्षती।
स्नापयन्ती मुखं बाष्पैस्तुषारैरिव पङ्कजम् ॥ ६.११०.१० ॥
Una puso su cabeza sobre su regazo y lloró mirando su rostro, bañándolo con lágrimas como el rocío baña un loto.
6.110.11
एवमार्ताः पतिं दृष्ट्वा रावणं निहतं भुवि।
चुक्रुशुर्बहुधा शोकाद् भूयस्ताः पर्यदेवयन् ॥ ६.११०.११ ॥
Así afligidas, al ver a su esposo Rāvaṇa muerto en la tierra, clamaron de muchas maneras por la pena y volvieron a lamentarse.
6.110.12
येन वित्रासितः शक्रो येन वित्रासितो यमः।
येन वैश्रवणो राजा पुष्पकेण वियोजितः ॥ ६.११०.१२ ॥
Por quien fue aterrado Indra, por quien fue aterrado Yama, y por quien el rey Vaiśravaṇa (Kubera) fue separado del carro Puṣpaka.
6.110.13
गन्धर्वाणामृषीणां च सुराणां च महात्मनाम्।
भयं येन रणे दत्तं सोऽयं शेते रणे हतः ॥ ६.११०.१३ ॥
Aquel que infundió temor en los Gandharvas, los sabios, los dioses y los magnánimos en la batalla, yace aquí abatido en el campo de batalla.
6.110.14
असुरेभ्यः सुरेभ्यो वा पन्नगेभ्योऽपि वा तथा।
भयं यो न विजानाति तस्येदं मानुषाद् भयम् ॥ ६.११०.१४ ॥
Para aquel que no conocía el temor ni a los asuras, ni a los dioses, ni a las serpientes, este temor vino de un hombre mortal.
6.110.15
अवध्यो देवतानां यस्तथा दानवरक्षसाम्।
हतः सोऽयं रणे शेते मानुषेण पदातिना ॥ ६.११०.१५ ॥
Aquel que no podía ser muerto por los dioses, los Dānavas ni los Rākṣasas, yace aquí, abatido en la batalla por un hombre a pie.
6.110.16
यो न शक्यः सुरैर्हन्तुं न यक्षैर्नासुरैस्तथा।
सोऽयं कश्चिदिवासत्त्वो मृत्युं मर्त्येन लम्भितः ॥ ६.११०.१६ ॥
Aquel a quien no podían matar los dioses, los Yakṣas ni los asuras, ha encontrado la muerte a manos de un mortal, como si fuera una criatura débil.
6.110.17
एवं वदन्त्यो रुरुदुस्तस्य ता दुःखिताः स्त्रियः।
भूय एव च दुःखार्ता विलेपुश्च पुनः पुनः ॥ ६.११०.१७ ॥
Diciendo esto, aquellas mujeres afligidas lloraron por él, y atormentadas por el dolor se lamentaron una y otra vez.
6.110.18
अशृण्वता तु सुहृदां सततं हितवादिनाम्।
मरणायाहृता सीता राक्षसाश्च निपातिताः।
एताः सममिदानीं ते वयमात्मा च पातितः ॥ ६.११०.१८ ॥
Por no haber escuchado nunca a los amigos que te aconsejaban el bien, Sītā fue traída para la muerte y los rākṣasas fueron derribados. Ahora, junto contigo caen todos estos, nosotros y tú mismo.
6.110.19
ब्रुवाणोऽपि हितं वाक्यमिष्टो भ्राता विभीषणः।
दृष्टं परुषितो मोहात् त्वयाऽऽत्मवधकांक्षिणा ॥ ६.११०.१९ ॥
Aunque tu querido hermano Vibhīṣaṇa pronunciaba palabras benéficas, tú, por ofuscación y deseando tu propia destrucción, lo insultaste duramente.
6.110.20
यदि निर्यातिता ते स्यात् सीता रामाय मैथिली।
न नः स्याद् व्यसनं घोरमिदं मूलहरं महत् ॥ ६.११०.२० ॥
Si hubieras devuelto a Sītā, la Maithilī, a Rāma, esta terrible y gran calamidad que destruye de raíz no nos habría sobrevenido.
6.110.21
वृत्तकामो भवेद् भ्राता रामो मित्रकुलं भवेत्।
वयं चाविधवाः सर्वाः सकामा न च शत्रवः ॥ ६.११०.२१ ॥
El deseo de Rāma quedaría cumplido, sería un hermano, y el círculo de amigos perduraría; ninguna de nuestras esposas quedaría viuda, nuestros propios deseos se cumplirían y no seríamos enemigos.
6.110.22
त्वया पुनर्नृशंसेन सीतां संरुन्धता बलात्।
राक्षसा वयमात्मा च त्रयं तुल्यं निपातितम् ॥ ६.११०.२२ ॥
Pero, como tú cruelmente retuviste a Sītā por la fuerza, los rākṣasas, nosotros y tú mismo — estos tres han sido derribados por igual.
6.110.23
न कामकारः कामं वा तव राक्षसपुंगव।
दैवं चेष्टयते सर्वं हतं दैवेन हन्यते ॥ ६.११०.२३ ॥
Oh, el mejor de los rākṣasas, nadie actúa por su propio deseo o a su antojo; el destino lo mueve todo. Quien es derribado por el destino, por el destino es derribado.
6.110.24
वानराणां विनाशोऽयं राक्षसानां च ते रणे।
तव चैव महाबाहो दैवयोगादुपागतः ॥ ६.११०.२४ ॥
Esta es la destrucción de los monos, y en la batalla también la destrucción de tus rākṣasas. Oh, de poderosos brazos, por la conjunción del destino esta destrucción ha llegado también a ti.
6.110.25
नैवार्थेन च कामेन विक्रमेण न चाज्ञया।
शक्या दैवगतिर्लोके निवर्तयितुमुद्यता ॥ ६.११०.२५ ॥
Ni con riquezas, ni con deseo, ni con valor, ni con mando se puede en el mundo desviar el curso del destino.
6.110.26
विलेपुरेवं दीनास्ता राक्षसाधिपयोषितः।
कुरर्य इव दुःखार्ता बाष्पपर्याकुलेक्षणाः ॥ ६.११०.२६ ॥
Así se lamentaban las desdichadas mujeres del señor de los rākṣasas, como hembras de águila pescadora afligidas por el dolor, con los ojos colmados de lágrimas.