వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.110
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.110.1
रावणं निहतं श्रुत्वा राघवेण महात्मना।
अन्तःपुराद् विनिष्पेतू राक्षस्यः शोककर्शिताः ॥ ६.११०.१ ॥
మహాత్ముడైన రాఘవుడు రావణుడిని చంపాడని విని, శోకంతో కృశించిన రాక్షస స్త్రీలు అంతఃపురం నుండి బయటకు పరుగెత్తారు.
6.110.2
वार्यमाणाः सुबहुशो वेष्टन्त्यः क्षितिपांसुषु।
विमुक्तकेश्यः शोकार्ता गावो वत्सहता इव ॥ ६.११०.२ ॥
పదేపదే వారించినా వారు నేలపై ధూళిలో పొర్లుతూ ఉన్నారు; విరబోసుకున్న జుట్టుతో, శోకార్తులై, దూడలు చంపబడిన ఆవుల వలె ఉన్నారు.
6.110.3
उत्तरेण विनिष्क्रम्य द्वारेण सह राक्षसैः।
प्रविश्यायोधनं घोरं विचिन्वन्त्यो हतं पतिम् ॥ ६.११०.३ ॥
ఉత్తర ద్వారం గుండా రాక్షసులతో కలిసి బయటకు వచ్చి, భయంకరమైన రణభూమిలో ప్రవేశించి, చంపబడిన తమ భర్తను వెతికారు.
6.110.4
आर्यपुत्रेति वादिन्यो हा नाथेति च सर्वशः।
परिपेतुः कबन्धाङ्कां महीं शोणितकर्दमाम् ॥ ६.११०.४ ॥
"ఆర్యపుత్రా!" "ఓ నాథా!" అని అరుస్తూ, అన్నివైపులా తలలేని మొండెములతో, రక్తపు బురదగా ఉన్న నేలపై వారు పడిపోయారు.
6.110.5
ता बाष्पपरिपूर्णाक्ष्यो भर्तृशोकपराजिताः।
करिण्य इव नर्दन्त्यः करेण्वो हतयूथपाः ॥ ६.११०.५ ॥
కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో, భర్త శోకంతో ఓడిపోయిన వారు, యూథపతి చంపబడిన ఆడ ఏనుగుల వలె అరిచారు.
6.110.6
ददृशुस्ता महाकायं महावीर्यं महाद्युतिम्।
रावणं निहतं भूमौ नीलाञ्जनचयोपमम् ॥ ६.११०.६ ॥
మహాకాయుడు, మహా పరాక్రమవంతుడు, మహా తేజస్వి అయిన రావణుడు నేలపై చంపబడి పడి ఉండటం వారు చూశారు; అతడు నల్లని కాటుక కుప్ప వలె ఉన్నాడు.
6.110.7
ताः पतिं सहसा दृष्ट्वा शयानं रणपांसुषु।
निपेतुस्तस्य गात्रेषु च्छिन्ना वनलता इव ॥ ६.११०.७ ॥
యుద్ధభూమి ధూళిలో భర్త పడి ఉండటం చూసి వారు అకస్మాత్తుగా అతని అవయవాలపై తెగిన అడవి లతల్లా పడిపోయారు.
6.110.8
बहुमानात् परिष्वज्य काचिदेनं रुरोद ह।
चरणौ काचिदालम्ब्य काचित् कण्ठेऽवलम्ब्य च ॥ ६.११०.८ ॥
ఒకామె ఎంతో అనురాగంతో అతన్ని కౌగిలించుకుని ఏడ్చింది; మరొకామె అతని పాదాలను పట్టుకుంది; ఇంకొకామె అతని మెడను చుట్టుకుంది.
6.110.9
उत्क्षिप्य च भुजौ काचिद् भूमौ सुपरिवर्तते।
हतस्य वदनं दृष्ट्वा काचिन्मोहमुपागमत् ॥ ६.११०.९ ॥
ఒకామె చేతులు పైకెత్తి నేలపై దొర్లుతూ విలపించింది; చంపబడిన భర్త ముఖం చూసి మరొకామె మూర్ఛపోయింది.
6.110.10
काचिदङ्के शिरः कृत्वा रुरोद मुखमीक्षती।
स्नापयन्ती मुखं बाष्पैस्तुषारैरिव पङ्कजम् ॥ ६.११०.१० ॥
ఒకామె అతని తలను తన ఒడిలో ఉంచుకుని, అతని ముఖాన్ని చూస్తూ ఏడ్చింది; మంచుబిందువులతో పద్మాన్ని తడిపినట్లు కన్నీళ్లతో అతని ముఖాన్ని తడిపింది.
6.110.11
एवमार्ताः पतिं दृष्ट्वा रावणं निहतं भुवि।
चुक्रुशुर्बहुधा शोकाद् भूयस्ताः पर्यदेवयन् ॥ ६.११०.११ ॥
ఇలా దుఃఖితులై, నేలపై చంపబడి పడి ఉన్న భర్త రావణుడిని చూసి, వారు శోకంతో అనేక విధాలుగా కేకలు వేస్తూ మళ్ళీ విలపించారు.
6.110.12
येन वित्रासितः शक्रो येन वित्रासितो यमः।
येन वैश्रवणो राजा पुष्पकेण वियोजितः ॥ ६.११०.१२ ॥
ఎవరివల్ల ఇంద్రుడు భయపడ్డాడో, ఎవరివల్ల యముడు భయపడ్డాడో, ఎవరు రాజు వైశ్రవణుణ్ణి (కుబేరుణ్ణి) పుష్పక విమానం నుండి వేరు చేశారో.
6.110.13
गन्धर्वाणामृषीणां च सुराणां च महात्मनाम्।
भयं येन रणे दत्तं सोऽयं शेते रणे हतः ॥ ६.११०.१३ ॥
యుద్ధంలో గంధర్వులకు, ఋషులకు, దేవతలకు, మహాత్ములకు ఎవరు భయం కలిగించాడో, అతడే ఇదిగో చంపబడి యుద్ధభూమిలో పడి ఉన్నాడు.
6.110.14
असुरेभ्यः सुरेभ्यो वा पन्नगेभ्योऽपि वा तथा।
भयं यो न विजानाति तस्येदं मानुषाद् भयम् ॥ ६.११०.१४ ॥
అసురుల నుండి, దేవతల నుండి, లేదా నాగుల నుండి కూడా భయం ఏమిటో తెలియని వానికి, ఇది మనిషి వల్ల కలిగిన భయం.
6.110.15
अवध्यो देवतानां यस्तथा दानवरक्षसाम्।
हतः सोऽयं रणे शेते मानुषेण पदातिना ॥ ६.११०.१५ ॥
దేవతలచే, దానవులచే, రాక్షసులచే కూడా చంపబడనివాడు, ఇదిగో యుద్ధంలో కాలినడకన వచ్చిన ఒక మనిషి చేత చంపబడి పడి ఉన్నాడు.
6.110.16
यो न शक्यः सुरैर्हन्तुं न यक्षैर्नासुरैस्तथा।
सोऽयं कश्चिदिवासत्त्वो मृत्युं मर्त्येन लम्भितः ॥ ६.११०.१६ ॥
దేవతలు, యక్షులు, అసురులు కూడా చంపలేనివాడు, ఇదిగో ఏదో బలహీన ప్రాణిలా ఒక మనిషి చేత మరణాన్ని పొందాడు.
6.110.17
एवं वदन्त्यो रुरुदुस्तस्य ता दुःखिताः स्त्रियः।
भूय एव च दुःखार्ता विलेपुश्च पुनः पुनः ॥ ६.११०.१७ ॥
ఈ విధంగా పలుకుతూ ఆ దుఃఖితులైన స్త్రీలు అతని కోసం ఏడ్చారు; దుఃఖంతో పీడితులై మళ్ళీ మళ్ళీ విలపించారు.
6.110.18
अशृण्वता तु सुहृदां सततं हितवादिनाम्।
मरणायाहृता सीता राक्षसाश्च निपातिताः।
एताः सममिदानीं ते वयमात्मा च पातितः ॥ ६.११०.१८ ॥
ఎల్లప్పుడూ హితమైన మాటలు చెప్పిన మిత్రుల మాటలు వినకపోవడం వల్ల, సీత మరణానికి తీసుకురాబడింది; రాక్షసులు కూలిపోయారు. ఇప్పుడు నీతో పాటు వీరందరూ, మేము, నీవు కూడా పతనమయ్యారు.
6.110.19
ब्रुवाणोऽपि हितं वाक्यमिष्टो भ्राता विभीषणः।
दृष्टं परुषितो मोहात् त्वयाऽऽत्मवधकांक्षिणा ॥ ६.११०.१९ ॥
నీకు ప్రియుడైన సోదరుడు విభీషణుడు హితమైన మాటలు పలుకుతున్నా, మోహంతో, ఆత్మనాశనాన్ని కోరుకునే నీవు అతనిని కఠినంగా అవమానించావు.
6.110.20
यदि निर्यातिता ते स्यात् सीता रामाय मैथिली।
न नः स्याद् व्यसनं घोरमिदं मूलहरं महत् ॥ ६.११०.२० ॥
నీవు మైథిలి సీతను రామునికి తిరిగి అప్పగించి ఉంటే, మనకు ఈ భయంకరమైన, వేరుతో సహా నాశనం చేసే గొప్ప విపత్తు కలిగి ఉండేది కాదు.
6.110.21
वृत्तकामो भवेद् भ्राता रामो मित्रकुलं भवेत्।
वयं चाविधवाः सर्वाः सकामा न च शत्रवः ॥ ६.११०.२१ ॥
రాముని కోరిక తీరేది, అతడు సోదరునిలా ఉండేవాడు, మిత్రవంశం నిలిచేది; మన భార్యలందరూ విధవలు కాకుండా ఉండేవారు, మన కోరికలు నెరవేరి, మనం శత్రువులుగా ఉండేవారం కాదు.
6.110.22
त्वया पुनर्नृशंसेन सीतां संरुन्धता बलात्।
राक्षसा वयमात्मा च त्रयं तुल्यं निपातितम् ॥ ६.११०.२२ ॥
కానీ నీవు క్రూరంగా, బలవంతంగా సీతను బంధించి ఉంచినందున, రాక్షసులు, మనం, నీవు స్వయంగా — ఈ ముగ్గురూ సమానంగా పడిపోయారు.
6.110.23
न कामकारः कामं वा तव राक्षसपुंगव।
दैवं चेष्टयते सर्वं हतं दैवेन हन्यते ॥ ६.११०.२३ ॥
రాక్షసోత్తమా, మనిషి తన కోరికతో లేదా ఇష్టానుసారం పనిచేయడు; దైవమే అన్నిటినీ నడిపిస్తుంది. దైవంచే కొట్టబడినవాడు దైవంచేతనే కొట్టబడతాడు.
6.110.24
वानराणां विनाशोऽयं राक्षसानां च ते रणे।
तव चैव महाबाहो दैवयोगादुपागतः ॥ ६.११०.२४ ॥
ఇది వానరుల వినాశనం; యుద్ధంలో నీ రాక్షసుల వినాశనమూ ఇదే. ఓ మహాబాహూ, దైవయోగంతో నీకు కూడా ఈ వినాశనం వచ్చిపడింది.
6.110.25
नैवार्थेन च कामेन विक्रमेण न चाज्ञया।
शक्या दैवगतिर्लोके निवर्तयितुमुद्यता ॥ ६.११०.२५ ॥
ధనంతోనూ, కోరికతోనూ, పరాక్రమంతోనూ, ఆజ్ఞతోనూ లోకంలో దైవగతిని మళ్లించడం సాధ్యం కాదు.
6.110.26
विलेपुरेवं दीनास्ता राक्षसाधिपयोषितः।
कुरर्य इव दुःखार्ता बाष्पपर्याकुलेक्षणाः ॥ ६.११०.२६ ॥
ఈ విధంగా రాక్షసరాజు స్త్రీలు దీనంగా విలపించారు; దుఃఖంతో పీడితమైన కురరీ పక్షుల వలె, కన్నీటితో కలతచెందిన కన్నులతో.