বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 6.122
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.122.1
उपस्थितं तु तं कृत्वा पुष्पकं पुष्पभूषितम्।
अविदूरे स्थितो राममित्युवाच विभीषणः ॥ ६.१२२.१ ॥
ফুলে সজ্জিত সেই পুষ্পক রথ কাছে এনে স্থাপন করে, কিছু দূরে দাঁড়িয়ে থাকা বিভীষণ রামকে এইরূপ বললেন।
6.122.2
स तु बद्धाञ्जलिपुटो विनीतो राक्षसेश्वरः।
अब्रवीत् त्वरयोपेतः किं करोमीति राघवम् ॥ ६.१२२.२ ॥
সেই রাক্ষসরাজ বিনীতভাবে করজোড়ে ত্বরিতগতিতে রাঘবকে বললেন, "আমি কী করব?"
6.122.3
तमब्रवीन्महातेजा लक्ष्मणस्योपशृण्वतः।
विमृश्य राघवो वाक्यमिदं स्नेहपुरस्कृतम् ॥ ६.१२२.३ ॥
মহাতেজা রাঘব লক্ষ্মণের শুনতে শুনতে ভেবেচিন্তে স্নেহে প্রণোদিত এই কথা তাঁকে বললেন।
6.122.4
कृतप्रयत्नकर्माणः सर्व एव वनौकसः।
रत्नैरर्थैश्च विविधैः सम्पूज्यन्तां विभीषण ॥ ६.१२२.४ ॥
"হে বিভীষণ! যাঁরা প্রযত্নে কর্ম সম্পাদন করেছেন, সেই সকল বনচারীকে রত্ন ও নানা ধনে সম্মানিত করা হোক।"
6.122.5
सहामीभिस्त्वया लङ्का निर्जिता राक्षसेश्वर।
हृष्टैः प्राणभयं त्यक्त्वा संग्रामेष्वनिवर्तिभिः ॥ ६.१२२.५ ॥
"হে রাক্ষসেশ্বর! এদের সঙ্গে নিয়ে তুমি লঙ্কা জয় করেছ। প্রাণভয় ত্যাগ করে, হৃষ্টচিত্তে, যুদ্ধে কখনও পিছু না হটা এরা (তোমার সহায় হয়েছিল)।"
6.122.6
त इमे कृतकर्माणः सर्व एव वनौकसः।
धनरत्नप्रदानैश्च कर्मैषां सफलं कुरु ॥ ६.१२२.६ ॥
"এই বনচারীরা সকলেই কর্ম সম্পাদন করেছে। ধন ও রত্ন দান করে তাদের কর্মকে সফল করো।"
6.122.7
एवं सम्मानिताश्चैते नन्द्यमाना यथा त्वया।
भविष्यन्ति कृतज्ञेन निर्वृता हरियूथपाः ॥ ६.१२२.७ ॥
এভাবে তুমি এঁদের সম্মানিত ও আনন্দিত করেছ; কৃতজ্ঞ তোমার দ্বারা এই বানর-যূথপতিরা তৃপ্ত হবেন।
6.122.8
त्यागिनं संग्रहीतारं सानुक्रोशं जितेन्द्रियम्।
सर्वे त्वामभिगच्छन्ति ततः सम्बोधयामि ते ॥ ६.१२२.८ ॥
ত্যাগী, সংগ্রাহক, করুণাময় ও জিতেন্দ্রিয় তোমার কাছে সবাই আসে; তাই আমি তোমাকে উপদেশ দিচ্ছি।
6.122.9
हीनं रतिगुणैः सर्वैरभिहन्तारमाहवे।
सेना त्यजति संविग्ना नृपतिं तं नरेश्वर ॥ ६.१२२.९ ॥
সমস্ত প্রীতিকর গুণে হীন, যুদ্ধে আঘাতকারী সেই রাজাকে, হে নরেশ্বর, সেনারা ভীত হয়ে ত্যাগ করে।
6.122.10
एवमुक्तस्तु रामेण वानरांस्तान् विभीषणः।
रत्नार्थसंविभागेन सर्वानेवाभ्यपूजयत् ॥ ६.१२२.१० ॥
রাম এভাবে বললে বিভীষণ সেই বানরদের রত্ন ও ধন বিতরণ করে সকলকে সম্মানিত করলেন।
6.122.11
ततस्तान् पूजितान् दृष्ट्वा रत्नार्थैर्हरियूथपान्।
आरुरोह तदा रामस्तद् विमानमनुत्तमम् ॥ ६.१२२.११ ॥
তখন রত্ন ও ধনে সম্মানিত সেই বানর-যূথপতিদের দেখে রাম সেই অনুপম বিমানে আরোহণ করলেন।
6.122.12
अङ्केनादाय वैदेहीं लज्जमानां मनस्विनीम्।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा विक्रान्तेन धनुष्मता ॥ ६.१२२.१२ ॥
লজ্জিত মনস্বিনী বৈদেহীকে কোলে তুলে নিয়ে, বিক্রমী ধনুর্ধর ভ্রাতা লক্ষ্মণের সঙ্গে (রাম আরোহণ করলেন)।
6.122.13
अब्रवीत् स विमानस्थः पूजयन् सर्ववानरान्।
सुग्रीवं च महावीर्यं काकुत्स्थः सविभीषणम् ॥ ६.१२२.१३ ॥
বিমানে দাঁড়িয়ে তিনি সমস্ত বানরকে, মহাবীর্য সুগ্রীবকে এবং বিভীষণসহ কাকুৎস্থকে সম্মান জানিয়ে বললেন।
6.122.14
मित्रकार्यं कृतमिदं भवद्भिर्वानरर्षभाः।
अनुज्ञाता मया सर्वे यथेष्टं प्रतिगच्छत ॥ ६.१२२.१४ ॥
হে বানরশ্রেষ্ঠগণ! আপনারা বন্ধুর কাজ করেছেন। আমার অনুমতিতে আপনারা সকলে যথেচ্ছ ফিরে যান।
6.122.15
यत् तु कार्यं वयस्येन स्निग्धेन च हितेन च।
कृतं सुग्रीव तत् सर्वं भवताधर्मभीरुणा ॥ ६.१२२.१५ ॥
সুগ্রীব! বন্ধু, স্নেহশীল ও হিতৈষী হিসেবে যা করণীয় ছিল, অধর্মভীরু তুমি সেই সমস্ত কাজ করেছ।
6.122.16
किष्किन्धां प्रति याह्याशु स्वसैन्येनाभिसंवृतः।
स्वराज्ये वस लङ्कायां मया दत्ते विभीषण।
न त्वां धर्षयितुं शक्ताः सेन्द्रा अपि दिवौकसः ॥ ६.१२२.१६ ॥
সুগ্রীব! তোমার সৈন্যদের দ্বারা পরিবৃত হয়ে শীঘ্র কিষ্কিন্ধ্যায় যাও। বিভীষণ! আমার দেওয়া তোমার রাজ্য লঙ্কায় বাস কর। ইন্দ্রসহ দেবতারাও তোমাকে পরাজিত করতে পারবেন না।
6.122.17
अयोध्यां प्रति यास्यामि राजधानीं पितुर्मम।
अभ्यनुज्ञातुमिच्छामि सर्वानामन्त्रयामि वः ॥ ६.१२२.१७ ॥
আমি আমার পিতার রাজধানী অযোধ্যায় যাব। আমি তোমাদের সকলের অনুমতি নিতে ইচ্ছা করি এবং তোমাদের বিদায় জানাই।
6.122.18
एवमुक्तास्तु रामेण हरीन्द्रा हरयस्तथा।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे राक्षसश्च विभीषणः ॥ ६.१२२.१८ ॥
রামের এরূপ বললে বানররাজগণ, সকল বানর এবং রাক্ষস বিভীষণ করজোড়ে কথা বললেন।
6.122.19
अयोध्यां गन्तुमिच्छामः सर्वान् नयतु नो भवान्।
मुद्युक्ता विचरिष्यामो वनान्युपवनानि च ॥ ६.१२२.१९ ॥
আমরা অযোধ্যায় যেতে ইচ্ছুক; আপনি আমাদের সকলকে সেখানে নিয়ে চলুন। আমরা আনন্দে বন ও উপবনে বিচরণ করব।
6.122.20
दृष्ट्वा त्वामभिषेकार्द्रं कौसल्यामभिवाद्य च।
अचिरादागमिष्यामः स्वगृहान् नृपसत्तम ॥ ६.१२२.२० ॥
অভিষেকে সিক্ত আপনাকে দেখে এবং কৌশল্যাকে প্রণাম করে, হে নৃপশ্রেষ্ঠ, শীঘ্রই আমরা নিজ নিজ গৃহে ফিরে আসব।
6.122.21
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा वानरैः सविभीषणैः।
अब्रवीद् वानरान् रामः ससुग्रीवविभीषणान् ॥ ६.१२२.२१ ॥
বানর ও বিভীষণ এভাবে বললে, ধর্মাত্মা রাম সুগ্রীব ও বিভীষণ সহ বানরদের উদ্দেশ করে বললেন।
6.122.22
प्रियात् प्रियतरं लब्धं यदहं ससुहृज्जनः।
सर्वैर्भवद्भिः सहितः प्रीतिं लप्स्ये पुरीं गतः ॥ ६.१२२.२२ ॥
প্রিয়ের চেয়েও প্রিয়তর যা আমি লাভ করেছি, সেই সুহৃদজনসহ এবং আপনাদের সকলের সঙ্গে নগরীতে গিয়ে আমি আনন্দ লাভ করব।
6.122.23
क्षिप्रमारोह सुग्रीव विमानं सह वानरैः।
त्वमप्यारोह सामात्यो राक्षसेन्द्र विभीषण ॥ ६.१२२.२३ ॥
হে সুগ্রীব, শীঘ্র বানরদের সঙ্গে বিমানে আরোহণ করুন। হে রাক্ষসরাজ বিভীষণ, আপনিও মন্ত্রীদের সঙ্গে আরোহণ করুন।
6.122.24
ततः स पुष्पकं दिव्यं सुग्रीवः सह वानरैः।
आरुरोह मुदा युक्तः सामात्यश्च विभीषणः ॥ ६.१२२.२४ ॥
তারপর সুগ্রীব বানরদের সঙ্গে এবং মন্ত্রীদের সঙ্গে বিভীষণ আনন্দে সেই দিব্য পুষ্পক বিমানে আরোহণ করলেন।
6.122.25
तेष्वारूढेषु सर्वेषु कौबेरं परमासनम्।
राघवेणाभ्यनुज्ञातमुत्पपात विहायसम् ॥ ६.१२२.२५ ॥
সকলে আরোহণ করলে রাঘবের অনুমতিতে কুবেরের সেই পরম আসন আকাশে উড়ে উঠল।
6.122.26
खगतेन विमानेन हंसयुक्तेन भास्वता।
प्रहृष्टश्च प्रतीतश्च बभौ रामः कुबेरवत् ॥ ६.१२२.२६ ॥
আকাশে চলা, হংসযুক্ত সেই দীপ্তিময় বিমানে, আনন্দিত ও তৃপ্ত রাম কুবেরের মতো শোভা পেলেন।
6.122.27
ते सर्वे वानरर्क्षाश्च राक्षसाश्च महाबलाः।
यथासुखमसम्बाधं दिव्ये तस्मिन्नुपाविशन् ॥ ६.१२२.२७ ॥
সেই বানর, ঋক্ষ ও মহাবল রাক্ষসেরা সকলে সেই দিব্য বিমানে সুখে, ভিড় ছাড়াই উপবেশন করলেন।