Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.126
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.126.1
बहूनि नाम वर्षाणि गतस्य सुमहद्वनम्।
शृणोम्यहं प्रीतिकरं मम नाथस्य कीर्तनम् ॥ ६.१२६.१ ॥
Han pasado muchos años desde que él fue al gran bosque; escucho la grata alabanza de mi señor.
6.126.2
कल्याणी बत गाथेयं लौकिकी प्रतिभाति माम्।
एति जीवन्तमानन्दो नरं वर्षशतादपि ॥ ६.१२६.२ ॥
¡Qué auspiciosa es esta historia! Me parece terrenal, pues la alegría llega al hombre vivo incluso tras cien años.
6.126.3
राघवस्य हरीणां च कथमासीत् समागमः।
कस्मिन् देशे किमाश्रित्य तत्त्वमाख्याहि पृच्छतः ॥ ६.१२६.३ ॥
¿Cómo se produjo el encuentro de Rāghava y los monos? ¿En qué lugar, apoyándose en qué? Dile la verdad a quien pregunta.
6.126.4
स पृष्टो राजपुत्रेण बृस्यां समुपवेशितः।
आचचक्षे ततः सर्वं रामस्य चरितं वने ॥ ६.१२६.४ ॥
Cuando el hijo del rey le preguntó, fue sentado en un asiento, y entonces relató toda la historia de Rāma en el bosque.
6.126.5
यथा प्रव्राजितो रामो मातुर्दत्तौ वरौ तव।
यथा च पुत्रशोकेन राजा दशरथो मृतः ॥ ६.१२६.५ ॥
Cómo Rāma fue desterrado, cómo se concedieron tus dos dones a tu madre, y cómo el rey Daśaratha murió de dolor por su hijo.
6.126.6
यथा दूतैस्त्वमानीतस्तूर्णं राजगृहात् प्रभो।
त्वयायोध्यां प्रविष्टेन यथा राज्यं न चेप्सितम् ॥ ६.१२६.६ ॥
Cómo fuiste traído rápidamente del palacio real por mensajeros, y cómo, habiendo entrado en Ayodhyā, no deseaste el reino.
6.126.7
चित्रकूटगिरिं गत्वा राज्येनामित्रकर्शनः।
निमन्त्रितस्त्वया भ्राता धर्ममाचरता सताम् ॥ ६.१२६.७ ॥
Habiendo ido al monte Citrakūṭa, invitaste a tu hermano, el atormentador de enemigos que observaba el dharma de los buenos, a tomar el reino.
6.126.8
स्थितेन राज्ञो वचने यथा राज्यं विसर्जितम्।
आर्यस्य पादुके गृह्य यथासि पुनरागतः ॥ ६.१२६.८ ॥
Firme en la palabra del rey, el reino fue abandonado; tomando las sandalias del noble, regresaste.
6.126.9
सर्वमेतन्महाबाहो यथावद् विदितं तव।
त्वयि प्रतिप्रयाते तु यद् वृत्तं तन्निबोध मे ॥ ६.१२६.९ ॥
¡Oh, de brazos poderosos! Todo esto te es conocido tal cual fue. Escucha de mí lo que sucedió después de que te marchaste.
6.126.10
अपयाते त्वयि तदा समुद्भ्रान्तमृगद्विजम्।
परिद्यूनमिवात्यर्थं तद् वनं समपद्यत ॥ ६.१२६.१० ॥
Cuando te marchaste, aquel bosque, donde los ciervos y las aves vagaban agitados, quedó extremadamente marchito.
6.126.11
तद्धस्तिमृदितं घोरं सिंहव्याघ्रमृगाकुलम्।
प्रविवेशाथ विजनं स महद् दण्डकावनम् ॥ ६.१२६.११ ॥
Aquel terrible bosque, pisoteado por elefantes y lleno de leones, tigres y ciervos, el gran bosque desolado de Daṇḍaka, él entró.
6.126.12
तेषां पुरस्ताद् बलवान् गच्छतां गहने वने।
विनदन् सुमहानादं विराधः प्रत्यदृश्यत ॥ ६.१२६.१२ ॥
Mientras caminaban por el denso bosque, ante ellos apareció el poderoso Virādha, rugiendo con un gran estruendo.
6.126.13
तमुत्क्षिप्य महानादमूर्ध्वबाहुमधोमुखम्।
निखाते प्रक्षिपन्ति स्म नदन्तमिव कुञ्जरम् ॥ ६.१२६.१३ ॥
Levantándolo, con un gran rugido, brazos alzados y rostro hacia abajo, lo arrojaron a una fosa, como a un elefante que ruge.
6.126.14
तत् कृत्वा दुष्करं कर्म भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
सायाह्ने शरभङ्गस्य रम्यमाश्रममीयतुः ॥ ६.१२६.१४ ॥
Tras realizar aquella hazaña difícil, los dos hermanos Rāma y Lakṣmaṇa llegaron al agradable ermitaño de Śarabhaṅga al atardecer.
6.126.15
शरभङ्गे दिवं प्राप्ते रामः सत्यपराक्रमः।
अभिवाद्य मुनीन् सर्वाञ्जनस्थानमुपागमत् ॥ ६.१२६.१५ ॥
Cuando Śarabhaṅga partió al cielo, Rāma, de verdadero valor, saludó respetuosamente a todos los sabios y se dirigió a Janasthāna.
6.126.16
पश्चाच्छूर्पणखा नाम रामपार्श्वमुपागता।
ततो रामेण संदिष्टो लक्ष्मणः सहसोत्थितः ॥ ६.१२६.१६ ॥
Después, una demonia llamada Śūrpaṇakhā llegó junto a Rāma. Entonces Lakṣmaṇa, instruido por Rāma, se levantó de repente.
6.126.17
प्रगृह्य खड्गं चिच्छेद कर्णनासं महाबलः।
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम् ॥ ६.१२६.१७ ॥
El poderoso Lakṣmaṇa empuñó su espada y le cortó las orejas y la nariz. Y catorce mil demonios de obras terribles.
6.126.18
हतानि वसता तत्र राघवेण महात्मना।
एकेन सह संगम्य रामेण रणमूर्धनि ॥ ६.१२६.१८ ॥
Todos fueron abatidos allí por el magnánimo Rāghava, que vivía en aquel lugar. Al frente de la batalla, enfrentándose solo a Rāma, fueron destruidos.
6.126.19
अह्नश्चतुर्थभागेन निःशेषा राक्षसाः कृताः।
महाबला महावीर्यास्तपसो विघ्नकारिणः ॥ ६.१२६.१९ ॥
En la cuarta parte de un día, todos los rākṣasas, poderosos, de gran valor y obstructores de la austeridad, fueron aniquilados.
6.126.20
निहता राघवेणाजौ दण्डकारण्यवासिनः।
राक्षसाश्च विनिष्पिष्टाः खरश्च निहतो रणे ॥ ६.१२६.२० ॥
En batalla, el Rāghava dio muerte a los rākṣasas que habitaban el bosque de Daṇḍaka y los aplastó; en el combate también fue muerto Khara.
6.126.21
दूषणं चाग्रतो हत्वा त्रिशिरास्तदनन्तरम्।
ततस्तेनार्दिता बाला रावणं समुपागता ॥ ६.१२६.२१ ॥
Tras matar primero a Dūṣaṇa y después a Triśiras, los rākṣasas supervivientes, acosados por él, acudieron a Rāvaṇa.
6.126.22
रावणानुचरो घोरो मारीचो नाम राक्षसः।
लोभयामास वैदेहीं भूत्वा रत्नमयो मृगः ॥ ६.१२६.२२ ॥
Mārīca, el terrible rākṣasa, seguidor de Rāvaṇa, convertido en un ciervo de joyas, comenzó a seducir a Vaidehī.
6.126.23
सा राममब्रवीद् दृष्ट्वा वैदेही गृह्यतामिति।
अयं मनोहरः कान्त आश्रमो नो भविष्यति ॥ ६.१२६.२३ ॥
Al verlo, Vaidehī dijo a Rāma: «¡Tómalo! Este encantador ciervo será el adorno de nuestro ermita, amado mío.»
6.126.24
ततो रामो धनुष्पाणिर्मृगं तमनुधावति।
स तं जघान धावन्तं शरेणानतपर्वणा ॥ ६.१२६.२४ ॥
Entonces Rāma, con el arco en la mano, corrió tras aquel ciervo; y mientras huía lo hirió con una flecha de punta curvada.
6.126.25
अथ सौम्य दशग्रीवो मृगं याति तु राघवे।
लक्ष्मणे चापि निष्क्रान्ते प्रविवेशाश्रमं तदा ॥ ६.१२६.२५ ॥
Entonces, oh gentil, mientras el Rāghava perseguía a aquel ciervo y también Lakṣmaṇa había salido, Daśagrīva entró en el ermitaño.
6.126.26
जग्राह तरसा सीतां ग्रहः खे रोहिणीमिव।
त्रातुकामं ततो युद्धे हत्वा गृध्रं जटायुषम् ॥ ६.१२६.२६ ॥
Como un planeta agarra a Rohiṇī en el cielo, él tomó a Sītā por la fuerza; luego, habiendo abatido en combate al buitre Jaṭāyu, que deseaba protegerla.
6.126.27
प्रगृह्य सहसा सीतां जगामाशु स राक्षसः।
ततस्त्वद्भुतसंकाशाः स्थिताः पर्वतमूर्धनि ॥ ६.१२६.२७ ॥
Tomando de repente a Sītā, aquel rākṣasa se marchó rápidamente; entonces ellos, con aspecto de asombro, quedaron de pie en la cima de la montaña.
6.126.28
सीतां गृहीत्वा गच्छन्तं वानराः पर्वतोपमाः।
ददृशुर्विस्मिताकारा रावणं राक्षसाधिपम् ॥ ६.१२६.२८ ॥
Los vānaras, semejantes a montañas, vieron a Rāvaṇa, señor de los rākṣasas, marchándose con Sītā tomada, con formas asombradas.
6.126.29
ततः शीघ्रतरं गत्वा तद् विमानं मनोजवम्।
आरुह्य सह वैदेह्या पुष्पकं स महाबलः ॥ ६.१२६.२९ ॥
Luego, yendo aún más rápido, el de gran fuerza subió con la Vaidehī al carro aéreo Puṣpaka, veloz como el pensamiento.
6.126.30
प्रविवेश तदा लङ्कां रावणो राक्षसेश्वरः।
तां सुवर्णपरिष्कारे शुभे महति वेश्मनि ॥ ६.१२६.३० ॥
Entonces Rāvaṇa, señor de los rākṣasas, entró en Laṅkā, en una gran y auspiciosa mansión adornada con oro.
6.126.31
प्रवेश्य मैथिलीं वाक्यैः सान्त्वयामास रावणः।
तृणवद् भाषितं तस्य तं च नैर्ऋतपुङ्गवम् ॥ ६.१२६.३१ ॥
Tras llevar a Maithilī adentro, Rāvaṇa intentó consolarla con palabras; pero ella consideró sus palabras, y a aquel mejor de los nairṛtas, como una simple brizna de hierba.
6.126.32
अचिन्तयन्ती वैदेही ह्यशोकवनिकां गता।
न्यवर्तत तदा रामो मृगं हत्वा तदा वने ॥ ६.१२६.३२ ॥
Vaidehī, sin pensar en nada, se había ido al bosque de Aśoka; y entonces Rāma, tras matar un ciervo en el bosque, regresó.
6.126.33
निवर्तमानः काकुत्स्थो दृष्ट्वा गृध्रं स विव्यथे।
गृध्रं हतं तदा दृष्ट्वा रामः प्रियतरं पितुः ॥ ६.१२६.३३ ॥
Al regresar, Rāma, descendiente de Kakutstha, vio al buitre y se afligió; al ver muerto a aquel buitre, más querido para su padre, Rāma se lamentó.
6.126.34
मार्गमाणस्तु वैदेहीं राघवः सहलक्ष्मणः।
गोदावरीमनुचरन् वनोद्देशांश्च पुष्पितान् ॥ ६.१२६.३४ ॥
Buscando a Vaidehī, Rāghava, junto con Lakṣmaṇa, recorrió las orillas del Godāvarī y las regiones floridas del bosque.
6.126.35
आसेदतुर्महारण्ये कबन्धं नाम राक्षसम्।
ततः कबन्धवचनाद् रामः सत्यपराक्रमः ॥ ६.१२६.३५ ॥
Los dos llegaron a un demonio llamado Kabandha en el gran bosque; luego, por las palabras de Kabandha, Rāma, veraz en su valor, (siguió adelante).
6.126.36
ऋष्यमूकगिरिं गत्वा सुग्रीवेण समागतः।
तयोः समागमः पूर्वं प्रीत्या हार्दो व्यजायत ॥ ६.१२६.३६ ॥
Habiendo ido al monte Ṛṣyamūka, Rāma se encontró con Sugrīva; en su primer encuentro nació entre ellos una amistad cordial, nacida del afecto.
6.126.37
भ्रात्रा निरस्तः क्रुद्धेन सुग्रीवो वालिना पुरा।
इतरेतरसंवादात् प्रगाढः प्रणयस्तयोः ॥ ६.१२६.३७ ॥
Antes, Sugrīva había sido expulsado por su hermano Vālin, enfurecido; mediante su conversación mutua surgió entre ellos un afecto profundo.
6.126.38
रामः स्वबाहुवीर्येण स्वराज्यं प्रत्यपादयत्।
वालिनं समरे हत्वा महाकायं महाबलम् ॥ ६.१२६.३८ ॥
Rāma, con el valor de sus propios brazos, mató en batalla a Vālin, de gran cuerpo y gran fuerza, y devolvió a Sugrīva su propio reino.
6.126.39
सुग्रीवः स्थापितो राज्ये सहितः सर्ववानरैः।
रामाय प्रतिजानीते राजपुत्र्यास्तु मार्गणम् ॥ ६.१२६.३९ ॥
Sugrīva, establecido en el trono junto con todos los vānaras, prometió a Rāma buscar a la princesa.
6.126.40
आदिष्टा वानरेन्द्रेण सुग्रीवेण महात्मना।
दश कोट्यः प्लवङ्गानां सर्वाः प्रस्थापिता दिशः ॥ ६.१२६.४० ॥
Por orden del magnánimo señor de los vānaras, Sugrīva, diez crores de monos saltarines fueron enviados en todas direcciones.
6.126.41
तेषां नो विप्रकृष्टानां विन्ध्ये पर्वतसत्तमे।
भृशं शोकाभितप्तानां महान् कालोऽत्यवर्तत ॥ ६.१२६.४१ ॥
Nosotros, dispersos muy lejos en el mejor de los montes, el Vindhya, atormentados por el dolor profundo, dejamos pasar mucho tiempo.
6.126.42
भ्राता तु गृध्रराजस्य सम्पातिर्नाम वीर्यवान्।
समाख्याति स्म वसतीं सीतां रावणमन्दिरे ॥ ६.१२६.४२ ॥
El hermano del rey de los buitres, el poderoso Sampāti por nombre, declaró que Sītā habita en el palacio de Rāvaṇa.
6.126.43
सोऽहं दुःखपरीतानां दुःखं तज्ज्ञातिनां नुदन्।
आत्मवीर्यं समास्थाय योजनानां शतं प्लुतः।
तत्राहमेकामद्राक्षमशोकवनिकां गताम् ॥ ६.१२६.४३ ॥
Decidido a aliviar el dolor de sus parientes, que estaban abrumados por la pena, confié en mi propio valor y di un salto de cien yojanas. Allí vi a una mujer que había ido al bosque de Aśoka.
6.126.44
कौशेयवस्त्रां मलिनां निरानन्दां दृढव्रताम्।
तया समेत्य विधिवत् पृष्ट्वा सर्वमनिन्दिताम् ॥ ६.१२६.४४ ॥
Vestida con ropas de seda, desaliñada, sin alegría y firme en su voto, me acerqué a ella según el rito y le pregunté todo a la intachable.
6.126.45
अभिज्ञानं मया दत्तं रामनामाङ्गुलीयकम्।
अभिज्ञानं मणिं लब्ध्वा चरितार्थोऽहमागतः ॥ ६.१२६.४५ ॥
El anillo con el nombre de Rāma, que yo le había dado como señal; habiendo recibido esta joya-señal, he regresado con mi misión cumplida.
6.126.46
मया च पुनरागम्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः।
अभिज्ञानं मया दत्तमर्चिष्मान् स महामणिः ॥ ६.१२६.४६ ॥
Volviendo de nuevo en nombre de Rāma, cuyas hazañas son sin esfuerzo, le entregué como señal aquella gran joya radiante que yo le había dado.
6.126.47
श्रुत्वा तां मैथिलीं रामस्त्वाशशंसे च जीवितम्।
जीवितान्तमनुप्राप्तः पीत्वामृतमिवातुरः ॥ ६.१२६.४७ ॥
Al oír aquellas palabras de Maithilī, Rāma recobró la esperanza de vivir, como un enfermo que, llegado al final de la vida, bebe néctar.
6.126.48
उद्योजयिष्यन्नुद्योगं दध्रे लङ्कावधे मनः।
जिघांसुरिव लोकान्ते सर्वाँल्लोकान् विभावसुः ॥ ६.१२६.४८ ॥
Con intención de poner en marcha su empresa, Rāma fijó su mente en la destrucción de Laṅkā, como el fuego al final de los tiempos dispuesto a devorar todos los mundos.
6.126.49
ततः समुद्रमासाद्य नलं सेतुमकारयत्।
अतरत् कपिवीराणां वाहिनी तेन सेतुना ॥ ६.१२६.४९ ॥
Luego, habiendo llegado al océano, hizo que Nala construyera un puente, y por ese puente cruzó el ejército de los héroes monos.
6.126.50
प्रहस्तमवधीन्नीलः कुम्भकर्णं तु राघवः।
लक्ष्मणो रावणसुतं स्वयं रामस्तु रावणम् ॥ ६.१२६.५० ॥
Nīla mató a Prahasta; el Rāghava mató a Kumbhakarṇa; Lakṣmaṇa mató al hijo de Rāvaṇa; y Rāma mismo mató a Rāvaṇa.
6.126.51
स शक्रेण समागम्य यमेन वरुणेन च।
महेश्वरस्वयंभूभ्यां तथा दशरथेन च ॥ ६.१२६.५१ ॥
Se encontró con Indra, con Yama y con Varuṇa, con Maheśvara y Svayambhū, y también con Daśaratha.
6.126.52
तैश्च दत्तवरः श्रीमानृषिभिश्च समागतैः।
सुरर्षिभिश्च काकुत्स्थो वराँल्लेभे परंतपः ॥ ६.१२६.५२ ॥
Habiendo recibido dones de ellos, de los sabios reunidos y de los sabios divinos, el glorioso Kākutstha (Rāma), abrasador de enemigos, obtuvo bendiciones.
6.126.53
स तु दत्तवरः प्रीत्या वानरैश्च समागतैः।
पुष्पकेण विमानेन किष्किन्धामभ्युपागमत् ॥ ६.१२६.५३ ॥
Él, habiendo recibido dones, con los monos que se habían reunido con afecto, fue en el carro aéreo Puṣpaka hacia Kiṣkindhā.
6.126.54
तां गङ्गां पुनरासाद्य वसन्तं मुनिसंनिधौ।
अविघ्नं पुष्ययोगेन श्वो रामं द्रष्टुमर्हसि ॥ ६.१२६.५४ ॥
Habiendo llegado de nuevo a aquel Gaṅgā y permanecido en presencia del sabio, bajo la conjunción de Puṣya, sin obstáculos, deberías ver a Rāma mañana.
6.126.55
ततः स वाक्यैर्मधुरैर्हनूमतो
निशम्य हृष्टो भरतः कृताञ्जलिः।
उवाच वाणीं मनसः प्रहर्षिणीं
चिरस्य पूर्णः खलु मे मनोरथः ॥ ६.१२६.५५ ॥
Entonces Bharata, complacido por las dulces palabras de Hanumān, juntó las palmas y pronunció palabras que alegraron el corazón: "Verdaderamente, después de mucho tiempo, mi deseo se ha cumplido."