वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.15.1
बृहस्पतेस्तुल्यमतेर्वचस्त-
न्निशम्य यत्नेन विभीषणस्य।
ततो महात्मा वचनं बभाषे
तत्रेन्द्रजिन्नैर्ऋतयूथमुख्यः ॥ ६.१५.१ ॥
बृहस्पतीसमान बुद्धी असलेल्या विभीषणाचे ते वचन लक्षपूर्वक ऐकून मग राक्षससमूहाचा प्रमुख महात्मा इन्द्रजित तेथे असे म्हणाला.
6.15.2
किं नाम ते तात कनिष्ठ वाक्य-
मनर्थकं वै बहुभीतवच्च।
अस्मिन् कुले योऽपि भवेन्न जातः
सोऽपीदृशं नैव वदेन्न कुर्यात् ॥ ६.१५.२ ॥
अरे तात, धाकट्या! तुझे हे वचन इतके निरर्थक आणि अत्यंत घाबरलेल्या माणसासारखे का? या कुलात जन्मला नसलेलाही असे बोलणार नाही आणि करणारही नाही.
6.15.3
सत्त्वेन वीर्येण पराक्रमेण
धैर्येण शौर्येण च तेजसा च।
एकः कुलेऽस्मिन् पुरुषो विमुक्तो
विभीषणस्तात कनिष्ठ एषः ॥ ६.१५.३ ॥
अरे तात! या कुलात सत्त्व, वीर्य, पराक्रम, धैर्य, शौर्य आणि तेज यांनी एकटाच विशिष्ट असलेला पुरुष हा विभीषण, हा धाकटा आहे.
6.15.4
किं नाम तौ मानुषराजपुत्रा-
वस्माकमेकेन हि राक्षसेन।
सुप्राकृतेनापि निहन्तुमेतौ
शक्यौ कुतो भीषयसे स्म भीरो ॥ ६.१५.४ ॥
त्या दोन मानवराजपुत्रांना आमच्यातील एक सामान्य राक्षसही मारू शकणार नाही काय? हे भित्र्या, मग तू इतका का घाबरतोस?
6.15.5
त्रिलोकनाथो ननु देवराजः
शक्रो मया भूमितले निविष्टः।
भयार्पिताश्चापि दिशः प्रपन्नाः
सर्वे तदा देवगणाः समग्राः ॥ ६.१५.५ ॥
त्रिलोकांचा स्वामी देवराज शक्र याला मी पृथ्वीवर खाली पाडले होते. तेव्हा भयाने दिशाही आणि सर्व देवगणही शरण गेले.
6.15.6
ऐरावतो निःस्वनमुन्नदन् स
निपातितो भूमितले मया तु।
विकृष्य दन्तौ तु मया प्रसह्य
वित्रासिता देवगणाः समग्राः ॥ ६.१५.६ ॥
गर्जना करणाऱ्या ऐरावताला मी भूमीवर पाडले; बळजबरीने त्याचे दात ओढून काढले; सर्व देवगण भयभीत झाले.
6.15.7
सोऽहं सुराणामपि दर्पहन्ता
दैत्योत्तमानामपि शोककर्ता।
कथं नरेन्द्रात्मजयोर्न शक्तो
मनुष्ययोः प्राकृतयोः सुवीर्यः ॥ ६.१५.७ ॥
देवांचा दर्प मोडणारा आणि श्रेष्ठ दैत्यांनाही शोक देणारा मी, नरेंद्राच्या या दोन सामान्य मानव पुत्रांवर माझा पराक्रम का दाखवू शकत नाही?
6.15.8
अथेन्द्रकल्पस्य दुरासदस्य
महौजसस्तद् वचनं निशम्य।
ततो महार्थं वचनं बभाषे
विभीषणः शस्त्रभृतां वरिष्ठः ॥ ६.१५.८ ॥
इंद्रासमान, दुर्जय, महातेजस्वी रावणाचे ते बोलणे ऐकून, शस्त्रधारकांत श्रेष्ठ विभीषणाने तेव्हा महत्त्वपूर्ण वचन सांगितले.
6.15.9
न तात मन्त्रे तव निश्चयोऽस्ति
बालस्त्वमद्याप्यविपक्वबुद्धिः।
तस्मात् त्वयाप्यात्मविनाशनाय
वचोऽर्थहीनं बहु विप्रलप्तम् ॥ ६.१५.९ ॥
हे तात, तुझ्या मंत्रविचारात निश्चय नाही; तू अजूनही बालक आहेस, तुझी बुद्धी अपरिपक्व आहे. म्हणून स्वतःच्या विनाशासाठीच तू अर्थहीन आणि बहुत व्यर्थ बडबड केली आहेस.
6.15.10
पुत्रप्रवादेन तु रावणस्य
त्वमिन्द्रजिन्मित्रमुखोऽसि शत्रुः।
यस्येदृशं राघवतो विनाशं
निशम्य मोहादनुमन्यसे त्वम् ॥ ६.१५.१० ॥
रावणाचा पुत्र म्हणवून घेत, हे इंद्रजित, तू मित्राच्या मुखवट्याआड लपलेला शत्रू आहेस. राघवाच्या अशा विनाशाचे ऐकून मोहाने तू त्याला संमती देतोस.
6.15.11
त्वमेव वध्यश्च सुदुर्मतिश्च
स चापि वध्यो य इहानयत् त्वाम्।
बालं दृढं साहसिकं च योऽद्य
प्रावेशयन्मन्त्रकृतां समीपम् ॥ ६.१५.११ ॥
तूच वधास पात्र आहेस, अत्यंत दुर्बुद्धी आहेस. आज तुला येथे आणून मंत्र्यांच्या समीप नेणाराही वधास पात्र आहे. तू मूर्ख, हट्टी आणि साहसी बालक आहेस.
6.15.12
मूढोऽप्रगल्भोऽविनयोपपन्न-
स्तीक्ष्णस्वभावोऽल्पमतिर्दुरात्मा।
मूर्खस्त्वमत्यन्तसुदुर्मतिश्च
त्वमिन्द्रजिद् बालतया ब्रवीषि ॥ ६.१५.१२ ॥
तू मोहग्रस्त, अपरिपक्व, उद्धट, तीक्ष्ण स्वभावाचा, अल्पबुद्धी आणि दुरात्मा आहेस. तू मूर्ख आणि अत्यंत दुर्बुद्धी आहेस; इंद्रजित, बालिशपणामुळे तू असे बोलत आहेस.
6.15.13
को ब्रह्मदण्डप्रतिमप्रकाशा-
नर्चिष्मतः कालनिकाशरूपान्।
सहेत बाणान् यमदण्डकल्पान्
समक्षमुक्तान् युधि राघवेण ॥ ६.१५.१३ ॥
युद्धात राघवाने समोर सोडलेले, ब्रह्मदंडासारखे तेजस्वी, कालासारख्या रूपाचे, यमदंडासमान ते बाण कोण सहन करू शकेल?
6.15.14
धनानि रत्नानि सुभूषणानि
वासांसि दिव्यानि मणींश्च चित्रान्।
सीतां च रामाय निवेद्य देवीं
वसेम राजन्निह वीतशोकाः ॥ ६.१५.१४ ॥
धन, रत्ने, सुंदर अलंकार, दिव्य वस्त्रे आणि विचित्र मणी, आणि देवी सीतेला रामाला अर्पण करून, हे राजा, आपण येथे शोकरहित राहू.