Vedyatra वेदयात्रा
ਖੋਜੋ

ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.20

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ਸ਼ਬਦ-ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ

6.20.1

ततो निविष्टां ध्वजिनीं सुग्रीवेणाभिपालिताम्।
ददर्श राक्षसोऽभ्येत्य शार्दूलो नाम वीर्यवान् ॥ ६.२०.१ ॥

ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੋਈ, ਡੇਰਾ ਲਾਈ ਬੈਠੀ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਬਲਵਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ।

6.20.2

चारो राक्षसराजस्य रावणस्य दुरात्मनः।
तां दृष्ट्वा सर्वतोऽव्यग्रां प्रतिगम्य स राक्षसः ॥ ६.२०.२ ॥

ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜੇ ਦੁਰਾਤਮਾ ਰਾਵਣ ਦਾ ਉਹ ਜਾਸੂਸ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁੜ ਗਿਆ।

6.20.3

आविश्य लङ्कां वेगेन राजानमिदमब्रवीत्।
एष वै वानरर्क्षौघो लङ्कां समभिवर्तते ॥ ६.२०.३ ॥

ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਵਾਨਰ-ਰਿੱਛਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

6.20.4

अगाधश्चाप्रमेयश्च द्वितीय इव सागरः।
पुत्रौ दशरथस्येमौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.२०.४ ॥

ਉਹ ਅਥਾਹ ਅਤੇ ਅਪਾਰ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ। ਦਸਰਥ ਦੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਨ।

6.20.5

उत्तमौ रूपसम्पन्नौ सीतायाः पदमागतौ।
एतौ सागरमासाद्य संनिविष्टौ महाद्युते ॥ ६.२०.५ ॥

ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਰੂਪਵਾਨ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸੀਤਾ ਦੇ ਰਾਹ ਤੱਕ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਡੇਰਾ ਲਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

6.20.6

बलं चाकाशमावृत्य सर्वतो दशयोजनम्।
तत्त्वभूतं महाराज क्षिप्रं वेदितुमर्हसि ॥ ६.२०.६ ॥

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਢਕ ਕੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦਸ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਜਲਦੀ ਜਾਣ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

6.20.7

तव दूता महाराज क्षिप्रमर्हन्ति वेदितुम्।
उपप्रदानं सान्त्वं वा भेदो वात्र प्रयुज्यताम् ॥ ६.२०.७ ॥

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੂਤ ਛੇਤੀ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਉਪਹਾਰ, ਸਾਂਤਵਨਾ ਜਾਂ ਭੇਦ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ।

6.20.8

शार्दूलस्य वचः श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः।
उवाच सहसा व्यग्रः सम्प्रधार्यार्थमात्मनः।
शुकं साधु तदा रक्षो वाक्यमर्थविदां वरम् ॥ ६.२०.८ ॥

ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਰਾਵਣ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਰਥ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ੁਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

6.20.9

सुग्रीवं ब्रूहि गत्वाऽऽशु राजानं वचनान्मम।
यथासंदेशमक्लीबं श्लक्ष्णया परया गिरा ॥ ६.२०.९ ॥

ਜਾ ਕੇ ਛੇਤੀ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਦੇਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸ।

6.20.10

त्वं वै महाराजकुलप्रसूतो
महाबलश्चर्क्षरजःसुतश्च।
न कश्चनार्थस्तव नास्त्यनर्थ-
स्तथापि मे भ्रातृसमो हरीश ॥ ६.२०.१० ॥

ਤੂੰ ਮਹਾਰਾਜ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਮਹਾਬਲੀ ਅਤੇ ਰਿੱਛਰਾਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ। ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਵੀ ਹੇ ਹਰੀਸ਼, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਵਰਗਾ ਹੈਂ।

6.20.11

अहं यद्यहरं भार्यां राजपुत्रस्य धीमतः।
किं तत्र तव सुग्रीव किष्किन्धां प्रति गम्यताम् ॥ ६.२०.११ ॥

ਜੇ ਮੈਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਰਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਕੀ? ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾ।

6.20.12

नहीयं हरिभिर्लङ्का प्राप्तुं शक्या कथंचन।
देवैरपि सगन्धर्वैः किं पुनर्नरवानरैः ॥ ६.२०.१२ ॥

ਇਹ ਲੰਕਾ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹੁੰਚਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਗੰਧਰਵਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ, ਫਿਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ!

6.20.13

स तदा राक्षसेन्द्रेण संदिष्टो रजनीचरः।
शुको विहंगमो भूत्वा तूर्णमाप्लुत्य चाम्बरम् ॥ ६.२०.१३ ॥

ਤਦ ਰਾਖਸ਼ਸਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਹੁਕਮ ਪਾਏ ਹੋਏ ਉਸ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਪੰਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰੀ।

6.20.14

स गत्वा दूरमध्वानमुपर्युपरि सागरम्।
संस्थितो ह्यम्बरे वाक्यं सुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ ६.२०.१४ ॥

ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਤੱਕ ਉੱਡ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੁਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।

6.20.15

सर्वमुक्तं यथाऽऽदिष्टं रावणेन दुरात्मना।
तत् प्रापयन्तं वचनं तूर्णमाप्लुत्य वानराः ॥ ६.२०.१५ ॥

ਦੁਰਾਤਮਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਵਾਨਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।

6.20.16

प्रापद्यन्त तदा क्षिप्रं लोप्तुं हन्तुं च मुष्टिभिः।
सर्वैः प्लवंगैः प्रसभं निगृहीतो निशाचरः ॥ ६.२०.१६ ॥

ਤਦ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਤੁਰੰਤ ਉਸਨੂੰ ਫੜਨ ਅਤੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਲਈ ਝਪਟ ਪਏ; ਉਸ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ।

6.20.17

गगनाद् भूतले चाशु प्रतिगृह्यावतारितः।
वानरैः पीड्यमानस्तु शुको वचनमब्रवीत् ॥ ६.२०.१७ ॥

ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਫੜ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਾਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸ਼ੁਕ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।

6.20.18

न दूतान् घ्नन्ति काकुत्स्थ वार्यन्तां साधु वानराः।
यस्तु हित्वा मतं भर्तुः स्वमतं सम्प्रधारयेत्।
अनुक्तवादी दूतः सन् स दूतो वधमर्हति ॥ ६.२०.१८ ॥

ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਹੇ ਵਾਨਰੋ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕੋ। ਪਰ ਜੋ ਮਾਲਕ ਦੀ ਰਾਇ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰਾਇ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਦੂਤ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਧ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।

6.20.19

शुकस्य वचनं रामः श्रुत्वा तु परिदेवितम्।
उवाच मावधिष्टेति घ्नतः शाखामृगर्षभान् ॥ ६.२०.१९ ॥

ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਤਰਲੇ ਭਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਰਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਨਾ ਮਾਰੋ।"

6.20.20

स च पत्रलघुर्भूत्वा हरिभिर्दर्शितेऽभये।
अन्तरिक्षे स्थितो भूत्वा पुनर्वचनमब्रवीत् ॥ ६.२०.२० ॥

ਉਹ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਹਲਕਾ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਭੈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਤੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ।

6.20.21

सुग्रीव सत्त्वसम्पन्न महाबलपराक्रम।
किं मया खलु वक्तव्यो रावणो लोकरावणः ॥ ६.२०.२१ ॥

ਹੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ! ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂ?

6.20.22

स एवमुक्तः प्लवगाधिपस्तदा
प्लवंगमानामृषभो महाबलः।
उवाच वाक्यं रजनीचरस्य
चारं शुकं शुद्धमदीनसत्त्वः ॥ ६.२०.२२ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ, ਮਹਾਬਲੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਨਿਡਰ ਮਨ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ ਦੇ ਜਾਸੂਸ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ।

6.20.23

न मेऽसि मित्रं न तथानुकम्प्यो
न चोपकर्तासि न मे प्रियोऽसि।
अरिश्च रामस्य सहानुबन्ध-
स्ततोऽसि वालीव वधार्ह वध्यः ॥ ६.२०.२३ ॥

ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਤਰਸ ਦਾ ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਪਕਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਪਿਆਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਵਾਲੀ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਵਧ ਦੇ ਯੋਗ ਅਤੇ ਮਾਰਨ ਯੋਗ ਹੈਂ।

6.20.24

निहन्म्यहं त्वां ससुतं सबन्धुं
सज्ञातिवर्गं रजनीचरेश।
लङ्कां च सर्वां महता बलेन
सर्वैः करिष्यामि समेत्य भस्म ॥ ६.२०.२४ ॥

ਹੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੁਨਬੇ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਸਾਰੀ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਸਾੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।

6.20.25

न मोक्ष्यसे रावण राघवस्य
सुरैः सहेन्द्रैरपि मूढ गुप्तः।
अन्तर्हितः सूर्यपथं गतोऽपि
तथैव पातालमनुप्रविष्टः।
गिरीशपादाम्बुजसंगतो वा
हतोऽसि रामेण सहानुजस्त्वम् ॥ ६.२०.२५ ॥

ਹੇ ਮੂਰਖ ਰਾਵਣ! ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਤੂੰ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਵੇਂ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਵੇਂ, ਜਾਂ ਗਿਰੀਸ਼ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਵੇਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ।

6.20.26

तस्य ते त्रिषु लोकेषु न पिशाचं न राक्षसम्।
त्रातारं नानुपश्यामि न गन्धर्वं न चासुरम् ॥ ६.२०.२६ ॥

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਪਿਸ਼ਾਚ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਰੱਖਿਅਕ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ — ਗੰਧਰਵ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਅਸੁਰ ਵੀ ਨਹੀਂ।

6.20.27

अवधीस्त्वं जरावृद्धं गृध्रराजं जटायुषम्।
किं नु ते रामसांनिध्ये सकाशे लक्ष्मणस्य च।
हृता सीता विशालाक्षी यां त्वं गृह्य न बुध्यसे ॥ ६.२०.२७ ॥

ਬੁੱਢੇ ਗਿਰਝਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤੂੰ ਹਰ ਲਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਵੀ ਤੂੰ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕਿਆ।

6.20.28

महाबलं महात्मानं दुराधर्षं सुरैरपि।
न बुध्यसे रघुश्रेष्ठं यस्ते प्राणान् हरिष्यति ॥ ६.२०.२८ ॥

ਮਹਾਬਲੀ, ਮਹਾਤਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜਿੱਤ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਉਹੀ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰ ਲਵੇਗਾ।

6.20.29

ततोऽब्रवीद् वालिसुतोऽप्यङ्गदो हरिसत्तमः।
नायं दूतो महाराज चारकः प्रतिभाति मे ॥ ६.२०.२९ ॥

ਤਦ ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅੰਗਦ ਨੇ ਆਖਿਆ — "ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਇਹ ਦੂਤ ਨਹੀਂ; ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਸੂਸ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।"

6.20.30

तुलितं हि बलं सर्वमनेन तव तिष्ठता।
गृह्यतां मागमल्लङ्कामेतद्धि मम रोचते ॥ ६.२०.३० ॥

ਇਹ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਤੋਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਓ; ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਨਾ ਜਾਣ ਦਿਓ — ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

6.20.31

ततो राज्ञा समादिष्टाः समुत्पत्य वलीमुखाः।
जगृहुश्च बबन्धुश्च विलपन्तमनाथवत् ॥ ६.२०.३१ ॥

ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਬਾਂਦਰ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਆਏ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।

6.20.32

शुकस्तु वानरैश्चण्डैस्तत्र तैः सम्प्रपीडितः।
व्याचुक्रोश महात्मानं रामं दशरथात्मजम्।
लुप्येते मे बलात् पक्षौ भिद्येते मे तथाक्षिणी ॥ ६.२०.३२ ॥

ਪਰ ਸ਼ੁਕ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਤਾਇਆ ਜਾ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰਨ ਲੱਗਾ: "ਮੇਰੇ ਖੰਭ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਤੋੜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਭੰਨੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।"

6.20.33

यां च रात्रिं मरिष्यामि जाये रात्रिं च यामहम्।
एतस्मिन्नन्तरे काले यन्मया ह्यशुभं कृतम्।
सर्वं तदुपपद्येथा जह्यां चेद् यदि जीवितम् ॥ ६.२०.३३ ॥

"ਜਿਸ ਰਾਤ ਮੈਂ ਮਰਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਰਾਤ ਮੈਂ ਫਿਰ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ — ਇਸ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੁਸੀਂ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਓ, ਜੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂ।"

6.20.34

नाघातयत् तदा रामः श्रुत्वा तत्परिदेवितम्।
वानरानब्रवीद् रामो मुच्यतां दूत आगतः ॥ ६.२०.३४ ॥

ਉਸ ਵਿਲਾਪ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਤਦ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — "ਦੂਤ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ।"