వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.20.1
ततो निविष्टां ध्वजिनीं सुग्रीवेणाभिपालिताम्।
ददर्श राक्षसोऽभ्येत्य शार्दूलो नाम वीर्यवान् ॥ ६.२०.१ ॥
అప్పుడు సుగ్రీవుడు రక్షిస్తున్న, విడిది చేసిన ఆ సేనను శార్దూలుడనే పరాక్రమశాలి అయిన ఒక రాక్షసుడు దగ్గరకు వెళ్లి చూశాడు.
6.20.2
चारो राक्षसराजस्य रावणस्य दुरात्मनः।
तां दृष्ट्वा सर्वतोऽव्यग्रां प्रतिगम्य स राक्षसः ॥ ६.२०.२ ॥
రాక్షసరాజు దుష్టాత్ముడైన రావణుని ఆ గూఢచారి ఆ సేన అన్ని వైపులా నిశ్చింతగా ఉండటం చూసి తిరిగి వెళ్లిపోయాడు.
6.20.3
आविश्य लङ्कां वेगेन राजानमिदमब्रवीत्।
एष वै वानरर्क्षौघो लङ्कां समभिवर्तते ॥ ६.२०.३ ॥
లంకలో వేగంగా ప్రవేశించి అతడు రాజుతో ఇలా అన్నాడు: "ఇదిగో, వానర ఋక్ష సమూహం లంక వైపు వస్తోంది."
6.20.4
अगाधश्चाप्रमेयश्च द्वितीय इव सागरः।
पुत्रौ दशरथस्येमौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.२०.४ ॥
వారు అగాధులు, అపరిమితులు, మరో సముద్రం వంటివారు. దశరథుని కుమారులైన ఈ ఇద్దరు సోదరులు రాముడు, లక్ష్మణుడు.
6.20.5
उत्तमौ रूपसम्पन्नौ सीतायाः पदमागतौ।
एतौ सागरमासाद्य संनिविष्टौ महाद्युते ॥ ६.२०.५ ॥
ఉత్తములు, రూపసంపన్నులు అయిన ఈ ఇద్దరు సీత మార్గంలో వచ్చారు. ఓ మహాతేజస్వీ, వారు సముద్రానికి చేరి విడిది చేశారు.
6.20.6
बलं चाकाशमावृत्य सर्वतो दशयोजनम्।
तत्त्वभूतं महाराज क्षिप्रं वेदितुमर्हसि ॥ ६.२०.६ ॥
వారి సేన ఆకాశాన్ని కూడా కప్పి నాలుగు వైపులా పది యోజనాల వరకు వ్యాపించి ఉంది. మహారాజా, దీని వాస్తవాన్ని నువ్వు త్వరగా తెలుసుకోవాలి.
6.20.7
तव दूता महाराज क्षिप्रमर्हन्ति वेदितुम्।
उपप्रदानं सान्त्वं वा भेदो वात्र प्रयुज्यताम् ॥ ६.२०.७ ॥
మహారాజా, మీ దూతలు త్వరగా తెలుసుకోదగినవారు. ఇక్కడ బహుమతి, సాంత్వనం లేదా భేదోపాయం - ఏదో ఒకటి ప్రయోగించబడాలి.
6.20.8
शार्दूलस्य वचः श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः।
उवाच सहसा व्यग्रः सम्प्रधार्यार्थमात्मनः।
शुकं साधु तदा रक्षो वाक्यमर्थविदां वरम् ॥ ६.२०.८ ॥
శార్దూలుని మాటలు విని రాక్షసేశ్వరుడు రావణుడు కలత చెంది, తన హితాన్ని ఆలోచించి, అర్థజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడైన శుక రాక్షసునితో ఇలా అన్నాడు.
6.20.9
सुग्रीवं ब्रूहि गत्वाऽऽशु राजानं वचनान्मम।
यथासंदेशमक्लीबं श्लक्ष्णया परया गिरा ॥ ६.२०.९ ॥
వెళ్లి త్వరగా రాజు సుగ్రీవునికి నా మాటల ప్రకారం, సందేశాన్ని యథాతథంగా, దృఢంగా, అత్యంత మృదువైన మాటలతో చెప్పు.
6.20.10
त्वं वै महाराजकुलप्रसूतो
महाबलश्चर्क्षरजःसुतश्च।
न कश्चनार्थस्तव नास्त्यनर्थ-
स्तथापि मे भ्रातृसमो हरीश ॥ ६.२०.१० ॥
నీవు మహారాజ వంశంలో జన్మించినవాడివి, మహాబలుడవు, ఋక్షరజస్సు కుమారుడవు. నీకు ఏ ప్రయోజనమూ లేదు, ఏ అనర్థమూ లేదు; అయినా వానరేశ్వరా, నీవు నా సోదరుని వంటివాడివి.
6.20.11
अहं यद्यहरं भार्यां राजपुत्रस्य धीमतः।
किं तत्र तव सुग्रीव किष्किन्धां प्रति गम्यताम् ॥ ६.२०.११ ॥
బుద్ధిమంతుడైన రాజకుమారుని భార్యను నేను హరించి ఉంటే, సుగ్రీవా, అందులో నీకేమి? కిష్కింధకు వెళ్ళు.
6.20.12
नहीयं हरिभिर्लङ्का प्राप्तुं शक्या कथंचन।
देवैरपि सगन्धर्वैः किं पुनर्नरवानरैः ॥ ६.२०.१२ ॥
ఈ లంకను వానరులు ఏ విధంగానూ చేరలేరు; గంధర్వులతో కూడిన దేవతలు కూడా చేరలేరు, ఇక మనుషులు, వానరులు ఎంత మాత్రం!
6.20.13
स तदा राक्षसेन्द्रेण संदिष्टो रजनीचरः।
शुको विहंगमो भूत्वा तूर्णमाप्लुत्य चाम्बरम् ॥ ६.२०.१३ ॥
అప్పుడు రాక్షసేంద్రుడిచే ఆజ్ఞాపించబడిన ఆ రాత్రిచరుడు శుకుడు, పక్షి రూపం ధరించి వెంటనే ఆకాశంలోకి ఎగిరాడు.
6.20.14
स गत्वा दूरमध्वानमुपर्युपरि सागरम्।
संस्थितो ह्यम्बरे वाक्यं सुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ ६.२०.१४ ॥
అతడు చాలా దూరం ప్రయాణించి, సముద్రం పైనే ఆకాశంలో నిలిచి సుగ్రీవునితో ఈ మాట చెప్పాడు.
6.20.15
सर्वमुक्तं यथाऽऽदिष्टं रावणेन दुरात्मना।
तत् प्रापयन्तं वचनं तूर्णमाप्लुत्य वानराः ॥ ६.२०.१५ ॥
దురాత్ముడైన రావణుడు ఆజ్ఞాపించినట్లుగా నేను అంతా చెప్పాను. ఆ సందేశం అందిస్తూ, వానరులారా, నేను వేగంగా దూకాను.
6.20.16
प्रापद्यन्त तदा क्षिप्रं लोप्तुं हन्तुं च मुष्टिभिः।
सर्वैः प्लवंगैः प्रसभं निगृहीतो निशाचरः ॥ ६.२०.१६ ॥
అప్పుడు వానరులందరూ వెంటనే అతన్ని పట్టుకోవడానికి, పిడికిళ్లతో కొట్టడానికి దూకారు; ఆ రాత్రిచరుడు బలవంతంగా పట్టుబడ్డాడు.
6.20.17
गगनाद् भूतले चाशु प्रतिगृह्यावतारितः।
वानरैः पीड्यमानस्तु शुको वचनमब्रवीत् ॥ ६.२०.१७ ॥
ఆకాశం నుండి వేగంగా పట్టుకొని నేలపైకి దించారు. వానరులచే బాధింపబడుతూ శుకుడు ఈ మాట చెప్పాడు.
6.20.18
न दूतान् घ्नन्ति काकुत्स्थ वार्यन्तां साधु वानराः।
यस्तु हित्वा मतं भर्तुः स्वमतं सम्प्रधारयेत्।
अनुक्तवादी दूतः सन् स दूतो वधमर्हति ॥ ६.२०.१८ ॥
కాకుత్స్థా, దూతలను చంపరు. వానరులారా, వారిని బాగా నిలువరించండి. అయితే యజమాని అభిప్రాయాన్ని వదిలి తన అభిప్రాయాన్ని నిర్ణయించేవాడు, ఆజ్ఞ లేకుండా మాట్లాడే దూత, అతడే వధార్హుడు.
6.20.19
शुकस्य वचनं रामः श्रुत्वा तु परिदेवितम्।
उवाच मावधिष्टेति घ्नतः शाखामृगर्षभान् ॥ ६.२०.१९ ॥
శుకుని విలాపవాక్యాలు విని రాముడు, కొట్టుతున్న శ్రేష్ఠ వానరులతో "చంపవద్దు" అని అన్నాడు.
6.20.20
स च पत्रलघुर्भूत्वा हरिभिर्दर्शितेऽभये।
अन्तरिक्षे स्थितो भूत्वा पुनर्वचनमब्रवीत् ॥ ६.२०.२० ॥
అతడు ఆకులా తేలికై, వానరులు అభయం చూపగా, ఆకాశంలో నిలిచి మళ్ళీ మాట్లాడాడు.
6.20.21
सुग्रीव सत्त्वसम्पन्न महाबलपराक्रम।
किं मया खलु वक्तव्यो रावणो लोकरावणः ॥ ६.२०.२१ ॥
సుగ్రీవా, ధైర్యసంపన్నుడా, మహాబలపరాక్రమా! లోకాలను భయపెట్టే రావణుడికి నేను ఏమి చెప్పాలి?
6.20.22
स एवमुक्तः प्लवगाधिपस्तदा
प्लवंगमानामृषभो महाबलः।
उवाच वाक्यं रजनीचरस्य
चारं शुकं शुद्धमदीनसत्त्वः ॥ ६.२०.२२ ॥
అలా అనగా, వానరాధిపతి, మహాబలుడైన శ్రేష్ఠ వానరుడు సుగ్రీవుడు, నిర్భయ స్వభావంతో, రాక్షసుడి గూఢచారి శుకునితో ఇలా పలికాడు.
6.20.23
न मेऽसि मित्रं न तथानुकम्प्यो
न चोपकर्तासि न मे प्रियोऽसि।
अरिश्च रामस्य सहानुबन्ध-
स्ततोऽसि वालीव वधार्ह वध्यः ॥ ६.२०.२३ ॥
నువ్వు నాకు మిత్రుడివి కావు, దయకు అర్హుడివీ కావు, నాకు ఉపకారివీ కావు, ప్రియుడివీ కావు. నువ్వు రాముడి శత్రువువు, అతని అనుచరులతో ఉన్నావు; కాబట్టి వాలిలాగే నువ్వు వధార్హుడివి, వధించదగినవాడివి.
6.20.24
निहन्म्यहं त्वां ससुतं सबन्धुं
सज्ञातिवर्गं रजनीचरेश।
लङ्कां च सर्वां महता बलेन
सर्वैः करिष्यामि समेत्य भस्म ॥ ६.२०.२४ ॥
రాక్షసాధిపతీ! నిన్నూ నీ కొడుకులతో, బంధువులతో, మొత్తం కుటుంబంతో చంపుతాను; సర్వలంకనూ, అందరితో కలసి గొప్ప సైన్యంతో, బూడిద చేస్తాను.
6.20.25
न मोक्ष्यसे रावण राघवस्य
सुरैः सहेन्द्रैरपि मूढ गुप्तः।
अन्तर्हितः सूर्यपथं गतोऽपि
तथैव पातालमनुप्रविष्टः।
गिरीशपादाम्बुजसंगतो वा
हतोऽसि रामेण सहानुजस्त्वम् ॥ ६.२०.२५ ॥
ఓ మూర్ఖుడా రావణా! ఇంద్రునితో సహా దేవతలచే రక్షింపబడినా రాఘవుని నుండి నీవు తప్పించుకోలేవు. సూర్యమార్గంలో అంతర్ధానమైనా, పాతాళంలో ప్రవేశించినా, లేక గిరీశుని పాదపద్మాలను ఆశ్రయించినా, తమ్ముడితో కూడిన రాముని చేత నీవు హతుడవవుతావు.
6.20.26
तस्य ते त्रिषु लोकेषु न पिशाचं न राक्षसम्।
त्रातारं नानुपश्यामि न गन्धर्वं न चासुरम् ॥ ६.२०.२६ ॥
మూడు లోకాలలో నిన్ను రక్షించేవాడు పిశాచం కాదు, రాక్షసుడు కాదు; అతనికి ఎదురుగా నీకు రక్షకుడెవరో నేను చూడటం లేదు — గంధర్వుడు కాదు, అసురుడూ కాదు.
6.20.27
अवधीस्त्वं जरावृद्धं गृध्रराजं जटायुषम्।
किं नु ते रामसांनिध्ये सकाशे लक्ष्मणस्य च।
हृता सीता विशालाक्षी यां त्वं गृह्य न बुध्यसे ॥ ६.२०.२७ ॥
వృద్ధుడైన గృధ్రరాజు జటాయువును నీవు చంపావు. రాముని, లక్ష్మణుని ఎదుటనే విశాలనేత్రి సీతను అపహరించావు; ఆమెను పట్టుకున్నా నీవు గ్రహించలేకపోయావు.
6.20.28
महाबलं महात्मानं दुराधर्षं सुरैरपि।
न बुध्यसे रघुश्रेष्ठं यस्ते प्राणान् हरिष्यति ॥ ६.२०.२८ ॥
మహాబలుడు, మహాత్ముడు, దేవతలచేత కూడా ఓడించలేనివాడు, రఘువంశ శ్రేష్ఠుడైనవానిని నీవు గ్రహించలేకపోతున్నావు; అతడే నీ ప్రాణాలను హరిస్తాడు.
6.20.29
ततोऽब्रवीद् वालिसुतोऽप्यङ्गदो हरिसत्तमः।
नायं दूतो महाराज चारकः प्रतिभाति मे ॥ ६.२०.२९ ॥
అప్పుడు వాలి కుమారుడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన అంగదుడు ఇలా అన్నాడు: "మహారాజా! ఇతడు దూత కాదు; నాకు ఇతడు గూఢచారిలా కనిపిస్తున్నాడు."
6.20.30
तुलितं हि बलं सर्वमनेन तव तिष्ठता।
गृह्यतां मागमल्लङ्कामेतद्धि मम रोचते ॥ ६.२०.३० ॥
ఇతడు నీ ముందు నిలబడి నీ బలమంతటినీ అంచనా వేసుకున్నాడు. ఇతనిని పట్టుకో; లంకకు తిరిగి వెళ్ళనీయకు — ఇదే నాకు నచ్చిన మాట.
6.20.31
ततो राज्ञा समादिष्टाः समुत्पत्य वलीमुखाः।
जगृहुश्च बबन्धुश्च विलपन्तमनाथवत् ॥ ६.२०.३१ ॥
అప్పుడు రాజు ఆజ్ఞతో వానరులు ఎగిరి వచ్చి, విలపిస్తున్న అతడిని అనాథలా పట్టుకుని బంధించారు.
6.20.32
शुकस्तु वानरैश्चण्डैस्तत्र तैः सम्प्रपीडितः।
व्याचुक्रोश महात्मानं रामं दशरथात्मजम्।
लुप्येते मे बलात् पक्षौ भिद्येते मे तथाक्षिणी ॥ ६.२०.३२ ॥
కాని శుకుడు అక్కడ ఆ భయంకర వానరుల చేత తీవ్రంగా పీడించబడి, దశరథ పుత్రుడు మహాత్ముడైన రాముడిని బిగ్గరగా పిలిచాడు: "నా రెక్కలను బలవంతంగా పీకుతున్నారు, నా కళ్ళను కూడా పగలగొడుతున్నారు."
6.20.33
यां च रात्रिं मरिष्यामि जाये रात्रिं च यामहम्।
एतस्मिन्नन्तरे काले यन्मया ह्यशुभं कृतम्।
सर्वं तदुपपद्येथा जह्यां चेद् यदि जीवितम् ॥ ६.२०.३३ ॥
"నేను మరణించే రాత్రిలో, మళ్ళీ పుట్టే రాత్రిలో — ఈ మధ్యకాలంలో నేను చేసిన అశుభమంతా మీరు క్షమించండి, ప్రాణం విడిచినా సరే."
6.20.34
नाघातयत् तदा रामः श्रुत्वा तत्परिदेवितम्।
वानरानब्रवीद् रामो मुच्यतां दूत आगतः ॥ ६.२०.३४ ॥
ఆ విలాపాన్ని విని రాముడు అప్పుడు అతన్ని కొట్టనివ్వలేదు. రాముడు వానరులతో అన్నాడు — "దూత వచ్చాడు, అతన్ని విడిచిపెట్టండి."