वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.23.1
निमित्तानि निमित्तज्ञो दृष्ट्वा लक्ष्मणपूर्वजः।
सौमित्रिं सम्परिष्वज्य इदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.२३.१ ॥
लक्ष्मणाचे थोरले बंधू, शकुन जाणणारे राम अपशकुन पाहून सौमित्रीला (लक्ष्मणाला) घट्ट आलिंगन देऊन हे वचन म्हणाले.
6.23.2
परिगृह्योदकं शीतं वनानि फलवन्ति च।
बलौघं संविभज्येमं व्यूह्य तिष्ठेम लक्ष्मण ॥ ६.२३.२ ॥
लक्ष्मणा, थंड पाणी आणि फळांनी भरलेली वनं ताब्यात घेऊन, या सैन्याची विभागणी करून व्यूह रचून आपण उभे राहू.
6.23.3
लोकक्षयकरं भीमं भयं पश्याम्युपस्थितम्।
प्रबर्हणं प्रवीराणामृक्षवानररक्षसाम् ॥ ६.२३.३ ॥
जगाचा विनाश करणारे, भयंकर असे एक संकट जवळ येत आहे असे मला दिसते; ते वीरांचा, ऋक्ष, वानर आणि राक्षसांचा संहार करील.
6.23.4
वाताश्च कलुषा वान्ति कम्पते च वसुंधरा।
पर्वताग्राणि वेपन्ते पतन्ति च महीरुहाः ॥ ६.२३.४ ॥
कलुषित वारे वाहत आहेत, पृथ्वी कंपित होत आहे, पर्वतशिखरे थरथरत आहेत आणि वृक्ष कोसळत आहेत.
6.23.5
मेघाः क्रव्यादसंकाशाः परुषाः परुषस्वनाः।
क्रूराः क्रूरं प्रवर्षन्ति मिश्रं शोणितबिन्दुभिः ॥ ६.२३.५ ॥
मांसभक्षकांसारखे दिसणारे, कठोर गर्जना करणारे क्रूर मेघ रक्ताच्या थेंबांमिश्रित होऊन क्रूरपणे बरसत आहेत.
6.23.6
रक्तचन्दनसंकाशा संध्या परमदारुणा।
ज्वलतः प्रपतत्येतदादित्यादग्निमण्डलम् ॥ ६.२३.६ ॥
लाल चंदनासारखी संध्या अत्यंत भयंकर आहे; सूर्यापासून हे जळते अग्निमंडल कोसळत आहे.
6.23.7
दीना दीनस्वराः क्रूराः सर्वतो मृगपक्षिणः।
प्रत्यादित्यं विनर्दन्ति जनयन्तो महद्भयम् ॥ ६.२३.७ ॥
सर्वत्र दीन स्वरांनी क्रूर पशू आणि पक्षी सूर्याकडे तोंड करून ओरडत आहेत आणि महान भय निर्माण करत आहेत.
6.23.8
रजन्यामप्रकाशस्तु संतापयति चन्द्रमाः।
कृष्णरक्तांशुपर्यन्तो लोकक्षय इवोदितः ॥ ६.२३.८ ॥
रात्री प्रकाशहीन चंद्र तापवत आहे; त्याच्या किरणांची टोके काळी व लाल आहेत; जणू लोकांचा क्षय घडवण्यासाठीच तो उगवला आहे.
6.23.9
ह्रस्वो रूक्षोऽप्रशस्तश्च परिवेषस्तु लोहितः।
आदित्ये विमले नीलं लक्ष्म लक्ष्मण दृश्यते ॥ ६.२३.९ ॥
लहान, रुक्ष, अशुभ लाल परिवेष आहे; हे लक्ष्मणा! स्वच्छ सूर्याभोवती निळे चिन्ह दिसत आहे.
6.23.10
रजसा महता चापि नक्षत्राणि हतानि च।
युगान्तमिव लोकानां पश्य शंसन्ति लक्ष्मण ॥ ६.२३.१० ॥
मोठ्या धुळीने नक्षत्रेही आहत झाली आहेत; हे लक्ष्मणा! पाहा, ती लोकांच्या युगांताचे सूचन करत आहेत.
6.23.11
काकाः श्येनास्तथा नीचा गृध्राः परिपतन्ति च।
शिवाश्चाप्यशुभान् नादान् नदन्ति सुमहाभयान् ॥ ६.२३.११ ॥
कावळे, ससाणे आणि नीच गिधाडे झेप घेत आहेत; कोल्हेही अशुभ, अत्यंत भयानक आवाजात ओरडत आहेत.
6.23.12
शैलैः शूलैश्च खड्गैश्च विमुक्तैः कपिराक्षसैः।
भविष्यत्यावृता भूमिर्मांसशोणितकर्दमा ॥ ६.२३.१२ ॥
वानर आणि राक्षसांनी फेकलेल्या पर्वतांनी, शूळांनी आणि तलवारींनी भूमी व्यापली जाईल; ती मांस व रक्ताच्या चिखलाने भरेल.
6.23.13
क्षिप्रमद्यैव दुर्धर्षां पुरीं रावणपालिताम्।
अभियाम जवेनैव सर्वैर्हरिभिरावृताः ॥ ६.२३.१३ ॥
आजच लवकर, रावणाने संरक्षित केलेल्या त्या दुर्धर्ष नगरीवर, सर्व वानरांनी वेढलेले आपण वेगाने चढाई करू.
6.23.14
इत्येवमुक्त्वा धन्वी स रामः संग्रामधर्षणः।
प्रतस्थे पुरतो रामो लङ्कामभिमुखो विभुः ॥ ६.२३.१४ ॥
असे बोलून, धनुर्धर, युद्धात शत्रूंवर चाल करणारा तो राम, समर्थ राम पुढे लंकेच्या दिशेने निघाला.
6.23.15
सविभीषणसुग्रीवाः सर्वे ते वानरर्षभाः।
प्रतस्थिरे विनर्दन्तो धृतानां द्विषतां वधे ॥ ६.२३.१५ ॥
विभीषण व सुग्रीवासह ते सर्व वानरश्रेष्ठ गर्जना करीत शत्रूंच्या वधासाठी निघाले.
6.23.16
राघवस्य प्रियार्थं तु सुतरां वीर्यशालिनाम्।
हरीणां कर्मचेष्टाभिस्तुतोष रघुनन्दनः ॥ ६.२३.१६ ॥
राघवाच्या प्रीतीसाठी, पराक्रमी वानरांच्या कर्मांनी व प्रयत्नांनी रघुनंदन अत्यंत संतुष्ट झाला.