వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.24.1
सा वीरसमिती राज्ञा विरराज व्यवस्थिता।
शशिना शुभनक्षत्रा पौर्णमासीव शारदी ॥ ६.२४.१ ॥
రాజుచే నిలపబడిన ఆ వీరసమూహం, చంద్రుడు శుభ నక్షత్రాలతో కూడిన శరదృతువు పౌర్ణమి రాత్రిలా ప్రకాశించింది.
6.24.2
प्रचचाल च वेगेन त्रस्ता चैव वसुंधरा।
पीड्यमाना बलौघेन तेन सागरवर्चसा ॥ ६.२४.२ ॥
సముద్రతేజస్సు గల ఆ సేన ప్రవాహంచే అణచబడిన భూమి భయపడి వేగంగా కంపించింది.
6.24.3
ततः शुश्रुवुराक्रुष्टं लङ्कायां काननौकसः।
भेरीमृदङ्गसंघुष्टं तुमुलं लोमहर्षणम् ॥ ६.२४.३ ॥
అప్పుడు అడవిలో నివసించే వానరులు లంకలో భేరీ మృదంగ ధ్వనులతో మారుమోగిన, కోలాహలమైన, రోమాంచకరమైన ఆ గర్జనను విన్నారు.
6.24.4
बभूवुस्तेन घोषेण संहृष्टा हरियूथपाः।
अमृष्यमाणास्तद् घोषं विनेदुर्घोषवत्तरम् ॥ ६.२४.४ ॥
ఆ ధ్వనితో వానర యూథపతులు సంతోషించారు; ఆ ధ్వనిని సహించలేక అంతకంటే ఎక్కువగా గర్జించారు.
6.24.5
राक्षसास्तत् प्लवंगानां शुश्रुवुस्तेऽपि गर्जितम्।
नर्दतामिव दृप्तानां मेघानामम्बरे स्वनम् ॥ ६.२४.५ ॥
రాక్షసులు కూడా వానరుల ఆ గర్జనను విన్నారు; ఆకాశంలో గర్జించే గర్విష్ఠ మేఘాల ధ్వనిలా అది ఉంది.
6.24.6
दृष्ट्वा दाशरथिर्लङ्कां चित्रध्वजपताकिनीम्।
जगाम मनसा सीतां दूूयमानेन चेतसा ॥ ६.२४.६ ॥
రంగురంగుల ధ్వజాలు పతాకలతో అలంకరించబడిన లంకను చూసి దశరథ కుమారుడైన రాముడు వేదనచెందిన హృదయంతో మనసులో సీతను తలచుకున్నాడు.
6.24.7
अत्र सा मृगशावाक्षी रावणेनोपरुध्यते।
अभिभूता ग्रहेणेव लोहिताङ्गेन रोहिणी ॥ ६.२४.७ ॥
ఇక్కడ ఆ మృగనేత్రి రావణునిచే నిర్బంధించబడుతోంది, ఎర్రని అంగాలు గల గ్రహంచే ఆవరింపబడిన రోహిణిలా.
6.24.8
दीर्घमुष्णं च निःश्वस्य समुद्वीक्ष्य च लक्ष्मणम्।
उवाच वचनं वीरस्तत्कालहितमात्मनः ॥ ६.२४.८ ॥
దీర్ఘంగా, వేడిగా నిట్టూర్చి, లక్ష్మణుని పరికించి చూసి, ఆ వీరుడు ఆ సమయానికి తనకు హితమైన మాటలు పలికాడు.
6.24.9
आलिखन्तीमिवाकाशमुत्थितां पश्य लक्ष्मण।
मनसेव कृतां लङ्कां नगाग्रे विश्वकर्मणा ॥ ६.२४.९ ॥
లక్ష్మణా, ఆకాశాన్ని గీరుతున్నట్టు లేచి నిలిచిన లంకను చూడు; పర్వత శిఖరంపై విశ్వకర్మ మనసుతోనే సృష్టించినట్లున్నది.
6.24.10
विमानैर्बहुभिर्लङ्का संकीर्णा रचिता पुरा।
विष्णोः पदमिवाकाशं छादितं पाण्डुभिर्घनैः ॥ ६.२४.१० ॥
పూర్వకాలంలో నిర్మితమైన లంక అనేక విమానాలతో నిండి ఉంది; విష్ణుపాదంలా ఉన్న ఆకాశాన్ని పాండు మేఘాలు కప్పాయి.
6.24.11
पुष्पितैः शोभिता लङ्का वनैश्चित्ररथोपमैः।
नानापतगसंघुष्टफलपुष्पोपगैः शुभैः ॥ ६.२४.११ ॥
పూలతో అలంకరించబడిన లంక చిత్రరథ (కుబేరుని) ఉద్యానవనాల వంటి వనాలతో శోభిస్తోంది; అనేక పక్షుల కూజితాలతో మారుమోగుతూ, ఫలపుష్పాలతో కూడి ఉన్నాయి.
6.24.12
पश्य मत्तविहंगानि प्रलीनभ्रमराणि च।
कोकिलाकुलखण्डानि दोधवीति शिवोऽनिलः ॥ ६.२४.१२ ॥
చూడు, మత్తెక్కిన పక్షులను, దాగిన తుమ్మెదలను, కోకిలలతో నిండిన తోటలను; మృదువైన గాలి వాటిని ఊపుతోంది.
6.24.13
बलं च तत्र विभजच्छास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥ ६.२४.१३ ॥
అక్కడ శాస్త్రంలో చెప్పిన విధంగా సేనను విభజిస్తూ.
6.24.14
शशास कपिसेनां तां बलादादाय वीर्यवान्।
अङ्गदः सह नीलेन तिष्ठेदुरसि दुर्जयः ॥ ६.२४.१४ ॥
వీర్యవంతుడైన అంగదుడు ఆ వానర సేనను బలంతో చేపట్టి ఆజ్ఞాపించాడు; జయింపరాని అంగదుడు నీలునితో కలిసి సేన యొక్క వక్షభాగంలో నిలవాలి.
6.24.15
तिष्ठेद् वानरवाहिन्या वानरौघसमावृतः।
आश्रितो दक्षिणं पार्श्वमृषभो नाम वानरः ॥ ६.२४.१५ ॥
వానర సేన కుడి పార్శ్వంలో ఆశ్రయించి, వానర సమూహాలతో చుట్టబడి ఋషభుడనే వానరుడు నిలవాలి.
6.24.16
गन्धहस्तीव दुर्धर्षस्तरस्वी गन्धमादनः।
तिष्ठेद् वानरवाहिन्याः सव्यं पार्श्वमधिष्ठितः ॥ ६.२४.१६ ॥
మదగజంలా ఎదిరింపరాని, వేగవంతుడైన గంధమాదనుడు వానర సేన ఎడమ పార్శ్వంలో నిలవాలి.
6.24.17
मूर्ध्नि स्थास्याम्यहं यत्तो लक्ष्मणेन समन्वितः।
जाम्बवांश्च सुषेणश्च वेगदर्शी च वानरः ॥ ६.२४.१७ ॥
నేను లక్ష్మణునితో కలిసి జాగ్రత్తగా సేన శిరస్సున నిలుస్తాను; జాంబవంతుడు, సుషేణుడు, వేగదర్శి అనే వానరులూ.
6.24.18
ऋक्षमुख्या महात्मानः कुक्षिं रक्षन्तु ते त्रयः।
जघनं कपिसेनायाः कपिराजोऽभिरक्षतु।
पश्चार्धमिव लोकस्य प्रचेतास्तेजसा वृतः ॥ ६.२४.१८ ॥
ఋక్షుల ప్రధానులైన ఆ మహాత్ములు ముగ్గురూ దాని కుక్షిని రక్షించాలి; వానరరాజు సేన వెనుక భాగాన్ని రక్షించాలి, లోకపు పశ్చిమార్ధాన్ని తేజస్సుతో చుట్టిన వరుణునిలా.
6.24.19
सुविभक्तमहाव्यूहा महावानररक्षिता।
अनीकिनी सा विबभौ यथा द्यौः साभ्रसम्प्लवा ॥ ६.२४.१९ ॥
చక్కగా విభజించబడిన మహా వ్యూహాలతో, మహా వానరులచే రక్షించబడిన ఆ సేన మేఘాలతో నిండిన ఆకాశంలా ప్రకాశించింది.
6.24.20
प्रगृह्य गिरिशृङ्गाणि महतश्च महीरुहान्।
आसेदुर्वानरा लङ्कां मिमर्दयिषवो रणे ॥ ६.२४.२० ॥
పర్వత శిఖరాలను, పెద్ద వృక్షాలను ఎత్తుకొని, యుద్ధంలో లంకను నలిపివేయాలనే కోరికతో వానరులు లంకను చేరుకున్నారు.
6.24.22
शिखरैर्विकिरामैनां लङ्कां मुष्टिभिरेव वा।
ततो रामो महातेजाः सुग्रीवमिदमब्रवीत्।
सुविभक्तानि सैन्यानि शुक एष विमुच्यताम् ॥ ६.२४.२२ ॥
"శిఖరాలతోనైనా, పిడికిళ్ళతోనైనా ఈ లంకను చెదరగొడదాం." అప్పుడు మహాతేజస్వి రాముడు సుగ్రీవునితో ఇలా అన్నాడు: "సేనలు బాగా విభజించబడ్డాయి; ఈ శుకుడిని విడిచిపెట్టండి."
6.24.23
रामस्य तु वचः श्रुत्वा वानरेन्द्रो महाबलः।
मोचयामास तं दूतं शुकं रामस्य शासनात् ॥ ६.२४.२३ ॥
రాముని మాటలు విని, మహాబలుడైన వానరరాజు రాముని ఆజ్ఞతో ఆ దూత శుకుడిని విడిపించాడు.
6.24.24
मोचितो रामवाक्येन वानरैश्च निपीडितः।
शुकः परमसंत्रस्तो रक्षोधिपमुपागमत् ॥ ६.२४.२४ ॥
రాముని మాటతో విడుదలై, వానరులచే బాధింపబడి, అత్యంత భయభ్రాంతుడైన శుకుడు రాక్షసాధిపతి వద్దకు వెళ్ళాడు.
6.24.25
रावणः प्रहसन्नेव शुकं वाक्यमुवाच ह।
किमिमौ ते सितौ पक्षौ लूनपक्षश्च दृश्यसे ॥ ६.२४.२५ ॥
రావణుడు నవ్వుతూ శుకుడితో ఇలా అన్నాడు: "నీ ఈ రెండు తెల్లని రెక్కలు ఎందుకిలా ఉన్నాయి? నువ్వు రెక్కలు కత్తిరించబడినవాడిలా కనిపిస్తున్నావేమిటి?"
6.24.26
कच्चिन्नानेकचित्तानां तेषां त्वं वशमागतः।
ततः स भयसंविग्नस्तेन राज्ञाभिचोदितः।
वचनं प्रत्युवाचेदं राक्षसाधिपमुत्तमम् ॥ ६.२४.२६ ॥
వారు అనేక మనస్కులు; నీవు వారి వశమయ్యావా? అప్పుడు భయంతో కంపించి, ఆ రాజు ప్రేరణతో, ఆ ఉత్తమ రాక్షసాధిపతికి ఇలా బదులిచ్చాడు.
6.24.27
सागरस्योत्तरे तीरेऽब्रुवं ते वचनं तथा।
यथा संदेशमक्लिष्टं सान्त्वयन् श्लक्ष्णया गिरा ॥ ६.२४.२७ ॥
సముద్రపు ఉత్తర తీరంలో నేను నీతో ఈ విధంగానే మాట్లాడాను; సందేశాన్ని చెడగొట్టకుండా, మృదువైన మాటలతో సమాధానపరుస్తూ.
6.24.28
क्रुद्धैस्तैरहमुत्प्लुत्य दृष्टमात्रः प्लवंगमैः।
गृहीतोऽस्म्यपि चारब्धो हन्तुं लोप्तुं च मुष्टिभिः ॥ ६.२४.२८ ॥
కోపించిన ఆ వానరులు నన్ను చూడగానే దూకి పట్టుకున్నారు; పిడికిళ్లతో కొట్టడానికి, చీల్చడానికి కూడా ప్రారంభించారు.
6.24.29
न ते संभाषितुं शक्याः सम्प्रश्नोऽत्र न विद्यते।
प्रकृत्या कोपनास्तीक्ष्णा वानरा राक्षसाधिप ॥ ६.२४.२९ ॥
వారితో నీవు మాట్లాడటం సాధ్యం కాదు; ఇక్కడ ప్రశ్నించడానికి అవకాశమే లేదు. రాక్షసాధిపతీ, వానరులు స్వభావంగానే కోపస్వభావులు, తీక్షణులు.
6.24.30
स च हन्ता विराधस्य कबन्धस्य खरस्य च।
सुग्रीवसहितो रामः सीतायाः पदमागतः ॥ ६.२४.३० ॥
అతడు విరాధుని, కబంధుని, ఖరుని వధించినవాడు; సుగ్రీవునితో కూడిన రాముడు సీత ఉన్న స్థానానికి వచ్చాడు.
6.24.31
स कृत्वा सागरे सेतुं तीर्त्वा च लवणोदधिम्।
एष रक्षांसि निर्धूय धन्वी तिष्ठति राघवः ॥ ६.२४.३१ ॥
అతడు సముద్రంపై వారధి కట్టి లవణ సముద్రాన్ని దాటాడు; ఈ ధనుర్ధారి రాఘవుడు రాక్షసులను నాశనం చేసి నిలిచి ఉన్నాడు.
6.24.32
ऋक्षवानरसङ्घानामनीकानि सहस्रशः।
गिरिमेघनिकाशानां छादयन्ति वसुंधराम् ॥ ६.२४.३२ ॥
ఎలుగుబంట్లు, వానరుల సమూహాల సేనలు వేలకొలదీ, పర్వతాలు మేఘాల వంటి రూపంతో భూమిని కప్పుతున్నాయి.
6.24.33
राक्षसानां बलौघस्य वानरेन्द्रबलस्य च।
नैतयोर्विद्यते संधिर्देवदानवयोरिव ॥ ६.२४.३३ ॥
రాక్షసుల మహాసేనకు, వానరరాజు సేనకు మధ్య దేవతలకు దానవులకు మధ్య ఉన్నట్లు ఎటువంటి సంధీ లేదు.
6.24.34
पुरा प्राकारमायान्ति क्षिप्रमेकतरं कुरु।
सीतां चास्मै प्रयच्छाशु युद्धं वापि प्रदीयताम् ॥ ६.२४.३४ ॥
వారు ప్రాకారం దాకా వచ్చేశారు; ఈ రెండింటిలో ఒకదాన్ని త్వరగా ఎంచుకో — వెంటనే సీతను అతనికి అప్పగించు, లేదా యుద్ధానికి సిద్ధపడు.
6.24.35
शुकस्य वचनं श्रुत्वा रावणो वाक्यमब्रवीत्।
रोषसंरक्तनयनो निर्दहन्निव चक्षुषा ॥ ६.२४.३५ ॥
శుకుని మాటలు విని, కోపంతో ఎర్రబారిన కళ్లతో, తన చూపుతో దహించేవాడిలా రావణుడు ఈ మాట అన్నాడు.
6.24.36
यदि मां प्रति युद्धेरन् देवगन्धर्वदानवाः।
नैव सीतां प्रदास्यामि सर्वलोकभयादपि ॥ ६.२४.३६ ॥
దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు నాతో యుద్ధం చేసినా, సర్వలోకాల భయానికి కూడా నేను సీతను అప్పగించను.
6.24.37
कदा समभिधावन्त मामका राघवं शराः।
वसन्ते पुष्पितं मत्ता भ्रमरा इव पादपम् ॥ ६.२४.३७ ॥
నా బాణాలు ఎప్పుడు రాఘవుడి (రాముడి) మీద పడతాయి? వసంతంలో మత్తెక్కిన తుమ్మెదలు పూసిన చెట్టు మీద పడినట్లు.
6.24.38
कदा शोणितदिग्धाङ्गं दीप्तैः कार्मुकविच्युतैः।
शरैरादीपयिष्यामि उल्काभिरिव कुञ्जरम् ॥ ६.२४.३८ ॥
ఎప్పుడు నేను విల్లు నుండి వెలువడిన ప్రకాశించే బాణాలతో, రక్తంతో తడిసిన అవయవాలు గల అతనిని, దివిటీలతో ఏనుగును కాల్చినట్లు కాల్చివేస్తానో?
6.24.39
तच्चास्य बलमादास्ये बलेन महता वृतः।
ज्योतिषामिव सर्वेषां प्रभामुद्यन् दिवाकरः ॥ ६.२४.३९ ॥
మహాసైన్యంతో చుట్టబడి నేను అతని బలాన్ని హరిస్తాను; ఉదయించే సూర్యుడు అన్ని కాంతుల ప్రకాశాన్ని మరుగుపరచినట్లు.
6.24.40
सागरस्येव मे वेगो मारुतस्येव मे बलम्।
न च दाशरथिर्वेद तेन मां योद्धुमिच्छति ॥ ६.२४.४० ॥
సముద్రం వలె నా వేగం, వాయువు వలె నా బలం; దశరథ పుత్రుడు ఇది తెలియడు, అందువల్లే నాతో యుద్ధం చేయగోరుతున్నాడు.
6.24.41
न मे तूणीशयान् बाणान् सविषानिव पन्नगान्।
रामः पश्यति संग्रामे तेन मां योद्धुमिच्छति ॥ ६.२४.४१ ॥
నా అమ్ములపొదిలో ఉన్న విషంతో కూడిన సర్పాల వంటి బాణాలను రాముడు యుద్ధంలో చూడలేదు; అందువల్లే నాతో యుద్ధం చేయగోరుతున్నాడు.
6.24.42
न जानाति पुरा वीर्यं मम युद्धे स राघवः।
मम चापमयीं वीणां शरकोणैः प्रवादिताम् ॥ ६.२४.४२ ॥
ఆ రాఘవుడు యుద్ధంలో నా పరాక్రమాన్ని ఇంతకు ముందు తెలుసుకోలేదు; నా విల్లనే వీణను బాణాల కోలలతో మీటారు.
6.24.43
ज्याशब्दतुमुलां घोरामार्तगीतमहास्वनाम्।
नाराचतलसंनादां नदीमहितवाहिनीम्।
अवगाह्य महारङ्गं वादयिष्याम्यहं रणे ॥ ६.२४.४३ ॥
వింటినారి ధ్వనితో భయంకరమై, ఆర్తగీతం వంటి గొప్ప శబ్దంతో, బాణపు తాడుల ప్రతిధ్వనితో మోగుతూ, నదుల వంటి సైన్య ప్రవాహంతో ఉన్న ఈ మహా రంగస్థలంలో ప్రవేశించి నేను యుద్ధంలో వాయిస్తాను.
6.24.44
न वासवेनापि सहस्रचक्षुषा
युद्धेऽस्मि शक्यो वरुणेन वा स्वयम्।
यमेन वा धर्षयितुं शराग्निना
महाहवे वैश्रवणेन वा पुनः ॥ ६.२४.४४ ॥
వేయి నేత్రుడైన వాసవుడి చేతనైనా, వరుణుడి చేతనైనా, నేనే యుద్ధంలో జయించబడను; యముడు బాణాగ్నితో నన్ను అణచలేడు, మహాయుద్ధంలో వైశ్రవణుడూ (కుబేరుడు) నన్ను జయించలేడు.