Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.26.1
तद्वचः सत्यमक्लीबं सारणेनाभिभाषितम्।
निशम्य रावणो राजा प्रत्यभाषत सारणम् ॥ ६.२६.१ ॥
Habiendo oído aquellas palabras verdaderas e inquebrantables pronunciadas por Sāraṇa, el rey Rāvaṇa respondió a Sāraṇa.
6.26.2
यदि मामभियुञ्जीरन् देवगन्धर्वदानवाः।
नैव सीतामहं दद्यां सर्वलोकभयादपि ॥ ६.२६.२ ॥
Aunque dioses, gandharvas y dānavas me atacaran, no entregaría a Sītā, ni siquiera por temor a todos los mundos.
6.26.3
त्वं तु सौम्य परित्रस्तो हरिभिः पीडितो भृशम्।
प्रतिप्रदानमद्यैव सीतायाः साधु मन्यसे ॥ ६.२६.३ ॥
Pero, buen amigo, estás aterrorizado y muy atormentado por los monos, y por eso crees que es bueno devolver a Sītā hoy mismo.
6.26.4
को हि नाम सपत्नो मां समरे जेतुमर्हति।
इत्युक्त्वा परुषं वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः ॥ ६.२६.४ ॥
"¿Quién, en efecto, es el enemigo capaz de vencerme en batalla?" Habiendo dicho estas duras palabras, el señor de los rākṣasas Rāvaṇa...
6.26.5
आरुरोह ततः श्रीमान् प्रासादं हिमपाण्डुरम्।
बहुतालसमुत्सेधं रावणोऽथ दिदृक्षया ॥ ६.२६.५ ॥
Entonces el glorioso Rāvaṇa subió al palacio, blanco como la nieve y tan alto como muchas palmeras, deseando contemplar.
6.26.6
ताभ्यां चराभ्यां सहितो रावणः क्रोधमूर्च्छितः।
पश्यमानः समुद्रं तं पर्वतांश्च वनानि च ॥ ६.२६.६ ॥
Acompañado de aquellos dos espías, Rāvaṇa, abrumado por la ira, contemplaba el océano, las montañas y los bosques.
6.26.7
ददर्श पृथिवीदेशं सुसम्पूर्णं प्लवंगमैः।
तदपारमसह्यं च वानराणां महाबलम् ॥ ६.२६.७ ॥
Vio aquella extensión de la tierra completamente llena de monos saltarines, y el gran poder de los vānaras era inmenso e insoportable.
6.26.8
आलोक्य रावणो राजा परिपप्रच्छ सारणम्।
एषां के वानरा मुख्याः के शूराः के महाबलाः ॥ ६.२६.८ ॥
Tras observarlos, el rey Rāvaṇa interrogó a Sāraṇa: ¿Quiénes son los jefes vānaras entre ellos? ¿Quiénes son los héroes? ¿Quiénes son los muy poderosos?
6.26.9
के पूर्वमभिवर्तन्ते महोत्साहाः समन्ततः।
केषां शृणोति सुग्रीवः के वा यूथपयूथपाः ॥ ६.२६.९ ॥
¿Quiénes avanzan primero desde todos los lados con gran ardor? ¿A quién escucha Sugrīva? ¿O quiénes son los jefes de los jefes de tropas?
6.26.10
सारणाचक्ष्व मे सर्वं किंप्रभावाः प्लवंगमाः।
सारणो राक्षसेन्द्रस्य वचनं परिपृच्छतः ॥ ६.२६.१० ॥
Oh Sāraṇa, dime todo: ¿de qué poder son estos monos saltarines? Sāraṇa escuchó las palabras del señor de los rākṣasas que lo interrogaba.
6.26.11
आबभाषेऽथ मुख्यज्ञो मुख्यांस्तत्र वनौकसः।
एष योऽभिमुखो लङ्कां नर्दंस्तिष्ठति वानरः ॥ ६.२६.११ ॥
Entonces Sāraṇa, que conocía a los jefes, habló de los principales vānaras moradores del bosque allí: este vānara que, de cara a Laṅkā, se mantiene en pie rugiendo.
6.26.12
यूथपानां सहस्राणां शतेन परिवारितः।
यस्य घोषेण महता सप्राकारा सतोरणा ॥ ६.२६.१२ ॥
Este vānara está rodeado de miles y cientos de jefes de tropas; por su gran rugido, Laṅkā, con sus murallas y puertas, tiembla.
6.26.13
लङ्का प्रतिहता सर्वा सशैलवनकानना।
सर्वशाखामृगेन्द्रस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ ६.२६.१३ ॥
Toda Laṅkā, con sus montañas, bosques y arboledas, fue golpeada por el magnánimo Sugrīva, señor de todos los clanes de monos.
6.26.14
बलाग्रे तिष्ठते वीरो नीलो नामैष यूथपः।
बाहू प्रगृह्य यः पद्भ्यां महीं गच्छति वीर्यवान् ॥ ६.२६.१४ ॥
En la vanguardia del ejército está este héroe llamado Nīla, jefe de tropas, que, alzando sus brazos, avanza poderosamente sobre la tierra a pie.
6.26.15
लङ्कामभिमुखः कोपादभीक्ष्णं च विजृम्भते।
गिरिशृङ्गप्रतीकाशः पद्मकिंजल्कसंनिभः ॥ ६.२६.१५ ॥
Volviéndose con furia hacia Laṅkā, se estira una y otra vez; es semejante a un pico de montaña y de color como los estambres del loto.
6.26.16
स्फोटयत्यतिसंरब्धो लाङ्गूलं च पुनः पुनः।
यस्य लाङ्गूलशब्देन स्वनन्ति प्रदिशो दश ॥ ६.२६.१६ ॥
En gran furia azota una y otra vez su cola, y con el sonido de su cola resuenan las diez direcciones.
6.26.17
एष वानरराजेन सुग्रीवेणाभिषेचितः।
युवराजोऽङ्गदो नाम त्वामाह्वयति संयुगे ॥ ६.२६.१७ ॥
Este príncipe heredero llamado Aṅgada, ungido por Sugrīva, rey de los monos, te desafía en la batalla.
6.26.18
वालिनः सदृशः पुत्रः सुग्रीवस्य सदा प्रियः।
राघवार्थे पराक्रान्तः शक्रार्थे वरुणो यथा ॥ ६.२६.१८ ॥
Es semejante al hijo de Vālin, siempre querido por Sugrīva, y combate valerosamente por Rāghava, como Varuṇa por Indra.
6.26.19
एतस्य सा मतिः सर्वा यद् दृष्टा जनकात्मजा।
हनूमता वेगवता राघवस्य हितैषिणा ॥ ६.२६.१९ ॥
Todo su propósito era que el veloz Hanumān, deseando el bien de Rāghava, viera a la hija de Janaka.
6.26.20
बहूनि वानरेन्द्राणामेष यूथानि वीर्यवान्।
परिगृह्याभियाति त्वां स्वेनानीकेन मर्दितुम् ॥ ६.२६.२० ॥
Este poderoso, llevando muchas huestes de los señores de los vānaras, avanza con su propio ejército para aplastarte.
6.26.21
अनुवालिसुतस्यापि बलेन महता वृतः।
वीरस्तिष्ठति संग्रामे सेतुहेतुरयं नलः ॥ ६.२६.२१ ॥
Rodeado de un gran ejército, junto al hijo de Vāli, este héroe Nala se alza en la batalla; él es la causa del puente.
6.26.22
ये तु विष्टभ्य गात्राणि क्ष्वेडयन्ति नदन्ति च।
उत्थाय च विजृम्भन्ते क्रोधेन हरिपुङ्गवाः ॥ ६.२६.२२ ॥
Esos mejores de los monos, tensando sus miembros, rugen y gritan, y levantándose con furia estiran sus cuerpos.
6.26.23
एते दुष्प्रसहा घोराश्चण्डाश्चण्डपराक्रमाः।
अष्टौ शतसहस्राणि दशकोटिशतानि च।
य एनमनुगच्छन्ति वीराश्चन्दनवासिनः ॥ ६.२६.२३ ॥
Estos héroes terribles, feroces, difíciles de resistir, de fiero valor, habitantes del monte de sándalo, que lo siguen: ocho veces cien mil, y cientos de decenas de millones.
6.26.24
एषैवाशंसते लङ्कां स्वेनानीकेन मर्दितुम्।
श्वेतो रजतसंकाशश्चपलो भीमविक्रमः ॥ ६.२६.२४ ॥
Este, blanco y brillante como la plata, ágil y de terrible valor, aspira a aplastar a Laṅkā con su propio ejército.
6.26.25
बुद्धिमान् वानरः शूरस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः।
तूर्णं सुग्रीवमागम्य पुनर्गच्छति वानरः ॥ ६.२६.२५ ॥
El sabio y valiente mono, renombrado en los tres mundos, se acerca rápidamente a Sugrīva y luego vuelve a marcharse.
6.26.26
विभजन् वानरीं सेनामनीकानि प्रहर्षयन्।
यः पुरा गोमतीतीरे रम्यं पर्येति पर्वतम् ॥ ६.२६.२६ ॥
Aquel que, dividiendo el ejército de monos y alegrando sus divisiones, antes recorría la hermosa montaña a orillas del Gomatī.
6.26.27
नाम्ना संरोचनो नाम नानानगयुतो गिरिः।
तत्र राज्यं प्रशास्त्येष कुमुदो नाम यूथपः ॥ ६.२६.२७ ॥
Una montaña llamada Saṃrocana, llena de muchos tipos de árboles; allí el jefe de la tropa llamado Kumuda gobierna el reino.
6.26.28
योऽसौ शतसहस्राणि सहर्षं परिकर्षति।
यस्य वाला बहुव्यामा दीर्घलाङ्गूलमाश्रिताः ॥ ६.२६.२८ ॥
Aquel que conduce con alegría cientos de miles de monos.
6.26.29
ताम्राः पीताः सिताः श्वेताः प्रकीर्णा घोरदर्शनाः।
अदीनो वानरश्चण्डः संग्राममभिकाङ्क्षति।
एषोऽप्याशंसते लङ्कां स्वेनानीकेन मर्दितुम् ॥ ६.२६.२९ ॥
Aquel de cuyas colas, de muchos vyāmas de largo, de colores cobre, amarillo, negro y blanco, dispersas y terribles de ver, aquel mono intrépido y feroz desea la batalla. También él espera aplastar Laṅkā con su propio ejército.
6.26.30
यस्त्वेष सिंहसंकाशः कपिलो दीर्घकेसरः।
निभृतः प्रेक्षते लङ्कां दिधक्षन्निव चक्षुषा ॥ ६.२६.३० ॥
Pero este mono semejante a un león, leonado y de larga melena, permanece inmóvil contemplando Laṅkā como si quisiera quemarla con los ojos.
6.26.31
विन्ध्यं कृष्णगिरिं सह्यं पर्वतं च सुदर्शनम्।
राजन् सततमध्यास्ते स रम्भो नाम यूथपः।
शतं शतसहस्राणां त्रिंशच्च हरिपुङ्गवाः ॥ ६.२६.३१ ॥
En el Vindhya, el Kṛṣṇagiri, el Sahya y la montaña Sudarśana, oh rey, siempre habita el jefe de tropas llamado Rambha; con él hay cien cientos de miles, y treinta, de los mejores monos.
6.26.32
यं यान्तं वानरा घोराश्चण्डाश्चण्डपराक्रमाः।
परिवार्यानुगच्छन्ति लङ्कां मर्दितुमोजसा ॥ ६.२६.३२ ॥
Cuando él va, monos feroces, violentos y de furioso valor lo rodean y lo siguen, para aplastar Laṅkā con fuerza.
6.26.33
यस्तु कर्णौ विवृणुते जृम्भते च पुनः पुनः।
न तु संविजते मृत्योर्न च सेनां प्रधावति ॥ ६.२६.३३ ॥
Aquel que despliega sus orejas y bosteza una y otra vez no teme a la muerte, ni corre hacia el ejército.
6.26.34
प्रकम्पते च रोषेण तिर्यक् च पुनरीक्षते।
पश्य लाङ्गूलविक्षेपं क्ष्वेडत्येष महाबलः ॥ ६.२६.३४ ॥
Tiembla de rabia y vuelve a mirar de soslayo. Mira, agitando su cola, este de gran fuerza ruge.
6.26.35
महाजवो वीतभयो रम्यं साल्वेयपर्वतम्।
राजन् सततमध्यास्ते शरभो नाम यूथपः ॥ ६.२६.३५ ॥
El jefe de tropas llamado Śarabha, veloz y sin miedo, oh rey, siempre habita en la hermosa montaña Sālveya.
6.26.36
एतस्य बलिनः सर्वे विहारा नाम यूथपाः।
राजन् शतसहस्राणि चत्वारिंशत्तथैव च ॥ ६.२६.३६ ॥
Todos los jefes de tropas llamados Vihāra, de aquel poderoso, oh rey, suman cuarenta cientos de miles, y otros tantos.
6.26.37
यस्तु मेघ इवाकाशं महानावृत्य तिष्ठति।
मध्ये वानरवीराणां सुराणामिव वासवः ॥ ६.२६.३७ ॥
Aquel que, como una gran nube que cubre el cielo, se alza en medio de los héroes vānara, como Vāsava entre los dioses.
6.26.38
भेरीणामिव संनादो यस्यैष श्रूयते महान्।
घोषः शाखामृगेन्द्राणां संग्राममभिकाङ्क्षताम् ॥ ६.२६.३८ ॥
El gran clamor de los señores de los monos, ansiosos de batalla, se oye como el sonido de tambores.
6.26.39
एष पर्वतमध्यास्ते पारियात्रमनुत्तमम्।
युद्धे दुष्प्रसहो नित्यं पनसो नाम यूथपः ॥ ६.२६.३९ ॥
Aquí, sobre el incomparable monte Pāriyātra, habita el jefe de tropas llamado Panasa, siempre insoportable en la batalla.
6.26.40
एनं शतसहस्राणां शतार्धं पर्युपासते।
यूथपा यूथपश्रेष्ठं येषां यूथानि भागशः ॥ ६.२६.४० ॥
Cincuenta veces cien mil jefes de tropas le sirven, a él, el primero entre los jefes de tropas, cuyas huestes están repartidas por partes.
6.26.41
यस्तु भीमां प्रवल्गन्तीं चमूं तिष्ठति शोभयन्।
स्थितां तीरे समुद्रस्य द्वितीय इव सागरः ॥ ६.२६.४१ ॥
Aquel que se alza adornando el temible ejército que salta, emplazado en la orilla del océano como un segundo océano.
6.26.42
एष दर्दुरसंकाशो विनतो नाम यूथपः।
पिबंश्चरति यो वेणां नदीनामुत्तमां नदीम् ॥ ६.२६.४२ ॥
Este es el jefe de tropas llamado Vinata, de forma semejante a una rana, que vaga bebiendo las aguas del Veṇā, el mejor de los ríos.
6.26.43
षष्टिः शतसहस्राणि बलमस्य प्लवंगमाः।
त्वामाह्वयति युद्धाय क्रोधनो नाम वानरः ॥ ६.२६.४३ ॥
En su ejército hay sesenta cientos de miles de monos saltarines. El mono llamado Krodhana te reta a la batalla.
6.26.44
विक्रान्ता बलवन्तश्च यथा यूथानि भागशः।
यस्तु गैरिकवर्णाभं वपुः पुष्यति वानरः ॥ ६.२६.४४ ॥
Son valientes y fuertes, divididos en sus tropas por grupos. El mono que lleva un cuerpo del color del ocre rojo—
6.26.45
अवमत्य सदा सर्वान् वानरान् बलदर्पितः।
गवयो नाम तेजस्वी त्वां क्रोधादभिवर्तते ॥ ६.२६.४५ ॥
Orgulloso de su fuerza, despreciando siempre a todos los monos, el brillante mono llamado Gavaya se abalanza sobre ti con ira.
6.26.46
एनं शतसहस्राणि सप्ततिः पर्युपासते।
एषैवाशंसते लङ्कां स्वेनानीकेन मर्दितुम् ॥ ६.२६.४६ ॥
Setenta cientos de miles de monos le sirven. Con su propio ejército, aspira a aplastar a Laṅkā.
6.26.47
एते दुष्प्रसहा वीरा येषां संख्या न विद्यते।
यूथपा यूथपश्रेष्ठास्तेषां यूथानि भागशः ॥ ६.२६.४७ ॥
Estos son héroes difíciles de resistir, cuyo número no se conoce. Son jefes de tropas, los mejores de los jefes de tropas; sus tropas están divididas por grupos.