వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.26.1
तद्वचः सत्यमक्लीबं सारणेनाभिभाषितम्।
निशम्य रावणो राजा प्रत्यभाषत सारणम् ॥ ६.२६.१ ॥
సారణుడు చెప్పిన ఆ సత్యమైన, దృఢమైన మాటలను విని రాజు రావణుడు సారణునికి సమాధానమిచ్చాడు.
6.26.2
यदि मामभियुञ्जीरन् देवगन्धर्वदानवाः।
नैव सीतामहं दद्यां सर्वलोकभयादपि ॥ ६.२६.२ ॥
దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు నాపై దాడి చేసినా, సర్వలోకభయం వల్లయినా నేను సీతను ఇవ్వను.
6.26.3
त्वं तु सौम्य परित्रस्तो हरिभिः पीडितो भृशम्।
प्रतिप्रदानमद्यैव सीतायाः साधु मन्यसे ॥ ६.२६.३ ॥
కానీ ఓ సౌమ్యా, నీవు వానరులచే అత్యంతంగా భయపడి, బాధింపబడి ఉన్నావు; అందువల్ల ఈరోజే సీతను తిరిగి ఇవ్వడం మంచిదని భావిస్తున్నావు.
6.26.4
को हि नाम सपत्नो मां समरे जेतुमर्हति।
इत्युक्त्वा परुषं वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः ॥ ६.२६.४ ॥
"యుద్ధంలో నన్ను జయించగల శత్రువు ఎవరు?" అని కఠినమైన మాటలు పలికి, రాక్షసాధిపతి రావణుడు...
6.26.5
आरुरोह ततः श्रीमान् प्रासादं हिमपाण्डुरम्।
बहुतालसमुत्सेधं रावणोऽथ दिदृक्षया ॥ ६.२६.५ ॥
అప్పుడు తేజస్వి అయిన రావణుడు మంచులా తెల్లని, అనేక తాటిచెట్ల ఎత్తున్న మేడ ఎక్కాడు; చూడాలనే కోరికతో.
6.26.6
ताभ्यां चराभ्यां सहितो रावणः क्रोधमूर्च्छितः।
पश्यमानः समुद्रं तं पर्वतांश्च वनानि च ॥ ६.२६.६ ॥
ఆ ఇద్దరు గూఢచారులతో కలిసి, కోపంతో మూర్ఛిల్లిన రావణుడు ఆ సముద్రాన్ని, పర్వతాలను, వనాలను చూస్తూ ఉన్నాడు.
6.26.7
ददर्श पृथिवीदेशं सुसम्पूर्णं प्लवंगमैः।
तदपारमसह्यं च वानराणां महाबलम् ॥ ६.२६.७ ॥
భూమి యొక్క ఆ ప్రదేశం దూకే వానరులతో పూర్తిగా నిండి ఉండటం అతడు చూశాడు; వానరుల ఆ మహాబలం అపారంగా, భరించలేనిదిగా ఉంది.
6.26.8
आलोक्य रावणो राजा परिपप्रच्छ सारणम्।
एषां के वानरा मुख्याः के शूराः के महाबलाः ॥ ६.२६.८ ॥
వారిని చూసిన రాజు రావణుడు సారణుడిని అడిగాడు: వీరిలో ముఖ్య వానరులు ఎవరు? శూరులు ఎవరు? మహాబలులు ఎవరు?
6.26.9
के पूर्वमभिवर्तन्ते महोत्साहाः समन्ततः।
केषां शृणोति सुग्रीवः के वा यूथपयूथपाः ॥ ६.२६.९ ॥
అత్యుత్సాహంతో అన్ని వైపుల నుండి ముందుగా ముందుకు వస్తున్నవారు ఎవరు? సుగ్రీవుడు ఎవరి మాట వింటాడు? లేదా యూథపతులకు యూథపతులు ఎవరు?
6.26.10
सारणाचक्ष्व मे सर्वं किंप्रभावाः प्लवंगमाः।
सारणो राक्षसेन्द्रस्य वचनं परिपृच्छतः ॥ ६.२६.१० ॥
సారణా, ఈ దూకే వానరులు ఏ ప్రభావం కలవారో నాకు అంతా చెప్పు. రాక్షసరాజు అడిగిన ఆ మాటలను సారణుడు విన్నాడు.
6.26.11
आबभाषेऽथ मुख्यज्ञो मुख्यांस्तत्र वनौकसः।
एष योऽभिमुखो लङ्कां नर्दंस्तिष्ठति वानरः ॥ ६.२६.११ ॥
అప్పుడు ప్రధానులను తెలిసిన సారణుడు అక్కడి ముఖ్య వనవాసి వానరుల గురించి చెప్పాడు: లంక వైపు ముఖం పెట్టి గర్జిస్తూ నిలిచి ఉన్న ఈ వానరుడు.
6.26.12
यूथपानां सहस्राणां शतेन परिवारितः।
यस्य घोषेण महता सप्राकारा सतोरणा ॥ ६.२६.१२ ॥
వేలు, వందల కొద్దీ యూథపతులచే చుట్టుముట్టబడినవాడు ఇతడు; ఇతని మహా గర్జనతో ప్రాకారాలు, తోరణాలతో కూడిన లంక వణుకుతోంది.
6.26.13
लङ्का प्रतिहता सर्वा सशैलवनकानना।
सर्वशाखामृगेन्द्रस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ ६.२६.१३ ॥
పర్వతాలు, వనాలు, ఉద్యానాలతో సహా లంక అంతా, సర్వ శాఖా మృగేంద్రుడు, మహాత్ముడు సుగ్రీవుని (సేనల) దెబ్బకు కంపించిపోయింది.
6.26.14
बलाग्रे तिष्ठते वीरो नीलो नामैष यूथपः।
बाहू प्रगृह्य यः पद्भ्यां महीं गच्छति वीर्यवान् ॥ ६.२६.१४ ॥
సేన ముందు నిలిచి ఉన్నది వీరుడు నీలుడనే యూథపతి; చేతులు ఎత్తి, పరాక్రమంతో కాళ్ళతోనే భూమిపై నడుస్తాడు.
6.26.15
लङ्कामभिमुखः कोपादभीक्ष्णं च विजृम्भते।
गिरिशृङ्गप्रतीकाशः पद्मकिंजल्कसंनिभः ॥ ६.२६.१५ ॥
కోపంతో లంక వైపు ముఖం తిప్పి అతడు పదే పదే ఆవులించుతున్నాడు; పర్వతశిఖరంలా, తామరపూ కేసరంలా ఉన్నాడు.
6.26.16
स्फोटयत्यतिसंरब्धो लाङ्गूलं च पुनः पुनः।
यस्य लाङ्गूलशब्देन स्वनन्ति प्रदिशो दश ॥ ६.२६.१६ ॥
అతిశయ కోపంతో అతడు మళ్ళీ మళ్ళీ తన తోకను కొడుతున్నాడు; ఆ తోక ధ్వనితో పది దిక్కులూ ప్రతిధ్వనిస్తాయి.
6.26.17
एष वानरराजेन सुग्रीवेणाभिषेचितः।
युवराजोऽङ्गदो नाम त्वामाह्वयति संयुगे ॥ ६.२६.१७ ॥
వానరరాజు సుగ్రీవునిచే అభిషేకించబడిన ఈ యువరాజు అంగదుడనే (వీరుడు), యుద్ధంలో నిన్ను సవాలు చేస్తున్నాడు.
6.26.18
वालिनः सदृशः पुत्रः सुग्रीवस्य सदा प्रियः।
राघवार्थे पराक्रान्तः शक्रार्थे वरुणो यथा ॥ ६.२६.१८ ॥
అతడు వాలి కుమారునిలాంటివాడు; సుగ్రీవునికి ఎల్లప్పుడూ ప్రియుడు; రాఘవుని కోసం ఇంద్రునికోసం వరుణునిలా పరాక్రమిస్తున్నాడు.
6.26.19
एतस्य सा मतिः सर्वा यद् दृष्टा जनकात्मजा।
हनूमता वेगवता राघवस्य हितैषिणा ॥ ६.२६.१९ ॥
వేగవంతుడైన హనుమంతుడు రాఘవుని హితాన్ని కోరి జనకనందినిని చూసినది ఇతని పూర్తి ఉద్దేశ్యం.
6.26.20
बहूनि वानरेन्द्राणामेष यूथानि वीर्यवान्।
परिगृह्याभियाति त्वां स्वेनानीकेन मर्दितुम् ॥ ६.२६.२० ॥
పరాక్రమవంతుడు అనేక వానర నాయకుల సమూహాలను చేర్చుకొని, తన సైన్యంతో నిన్ను నలిపివేయడానికి ముందుకు వస్తున్నాడు.
6.26.21
अनुवालिसुतस्यापि बलेन महता वृतः।
वीरस्तिष्ठति संग्रामे सेतुहेतुरयं नलः ॥ ६.२६.२१ ॥
వాలి కుమారునితో కూడా గొప్ప సేనతో చుట్టుముట్టబడి ఈ వీరుడు నలుడు యుద్ధంలో నిలిచి ఉన్నాడు; ఇతడే సేతువుకు కారణం.
6.26.22
ये तु विष्टभ्य गात्राणि क्ष्वेडयन्ति नदन्ति च।
उत्थाय च विजृम्भन्ते क्रोधेन हरिपुङ्गवाः ॥ ६.२६.२२ ॥
కోతులలో శ్రేష్ఠులు తమ అవయవాలను బిగించి, గర్జిస్తూ, అరుస్తూ, కోపంతో లేచి ఆవులిస్తున్నారు.
6.26.23
एते दुष्प्रसहा घोराश्चण्डाश्चण्डपराक्रमाः।
अष्टौ शतसहस्राणि दशकोटिशतानि च।
य एनमनुगच्छन्ति वीराश्चन्दनवासिनः ॥ ६.२६.२३ ॥
చందనపర్వత నివాసులైన ఈ వీరులు ఎదుర్కొనశక్యం కానివారు, భయంకరులు, తీవ్ర పరాక్రమశాలులు; ఎనిమిది లక్షల వేలు, వందల పది కోట్లు మంది ఇతనిని అనుసరిస్తున్నారు.
6.26.24
एषैवाशंसते लङ्कां स्वेनानीकेन मर्दितुम्।
श्वेतो रजतसंकाशश्चपलो भीमविक्रमः ॥ ६.२६.२४ ॥
తెల్లగా, వెండి వంటి మెరుపుతో, చురుకుగా, భయంకర పరాక్రమంతో ఉన్న ఇతడు తన సేనతో లంకను నలిపివేయాలని ఆశిస్తున్నాడు.
6.26.25
बुद्धिमान् वानरः शूरस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः।
तूर्णं सुग्रीवमागम्य पुनर्गच्छति वानरः ॥ ६.२६.२५ ॥
బుద్ధిమంతుడు, శూరుడు, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధుడు అయిన ఆ వానరుడు సుగ్రీవుని వద్దకు త్వరగా వచ్చి మళ్లీ వెళ్తాడు.
6.26.26
विभजन् वानरीं सेनामनीकानि प्रहर्षयन्।
यः पुरा गोमतीतीरे रम्यं पर्येति पर्वतम् ॥ ६.२६.२६ ॥
వానర సేనను విభజించి, దాని దళాలను ఆనందింపజేస్తూ, పూర్వం గోమతీ తీరంలో రమ్యమైన పర్వతం చుట్టూ తిరిగినవాడు.
6.26.27
नाम्ना संरोचनो नाम नानानगयुतो गिरिः।
तत्र राज्यं प्रशास्त्येष कुमुदो नाम यूथपः ॥ ६.२६.२७ ॥
సంరోచనం అనే పేరుగల, అనేక వృక్షాలతో నిండిన పర్వతం; అక్కడ యూథపతి కుముదుడు అనే పేరుగలవాడు పాలిస్తున్నాడు.
6.26.28
योऽसौ शतसहस्राणि सहर्षं परिकर्षति।
यस्य वाला बहुव्यामा दीर्घलाङ्गूलमाश्रिताः ॥ ६.२६.२८ ॥
ఆ వానరుడు లక్షలాది మందిని ఆనందంతో వెంట తీసుకువెళ్తాడు.
6.26.29
ताम्राः पीताः सिताः श्वेताः प्रकीर्णा घोरदर्शनाः।
अदीनो वानरश्चण्डः संग्राममभिकाङ्क्षति।
एषोऽप्याशंसते लङ्कां स्वेनानीकेन मर्दितुम् ॥ ६.२६.२९ ॥
పొడవైన తోకలు, అనేక వ్యామాల పొడవు గల వాటిని కలిగి, రాగి, పసుపు, నలుపు, తెలుపు రంగుల్లో చెల్లాచెదురుగా, భయంకరంగా కనిపించే (తోకలు) ఎవరివో ఆ నిర్భయుడు, ఉగ్రుడైన వానరుడు యుద్ధాన్ని కోరుకుంటున్నాడు. ఇతడు కూడా తన సేనతో లంకను మర్దించాలని ఆశిస్తున్నాడు.
6.26.30
यस्त्वेष सिंहसंकाशः कपिलो दीर्घकेसरः।
निभृतः प्रेक्षते लङ्कां दिधक्षन्निव चक्षुषा ॥ ६.२६.३० ॥
అయితే ఈ సింహంలా ఉన్న, పసుపు-గోధుమ రంగు, పొడవైన జూలు గల వానరుడు, కదలకుండా కళ్ళతోనే లంకను దహించాలనుకుంటున్నట్లు చూస్తున్నాడు.
6.26.31
विन्ध्यं कृष्णगिरिं सह्यं पर्वतं च सुदर्शनम्।
राजन् सततमध्यास्ते स रम्भो नाम यूथपः।
शतं शतसहस्राणां त्रिंशच्च हरिपुङ्गवाः ॥ ६.२६.३१ ॥
వింధ్య, కృష్ణగిరి, సహ్య, సుదర్శన పర్వతాలపై, ఓ రాజా, రంభుడనే యూథపతి ఎల్లప్పుడూ నివసిస్తాడు; అతనితో వందలక్షల వానరులలో ఉత్తమ ముప్పై మంది ఉన్నారు.
6.26.32
यं यान्तं वानरा घोराश्चण्डाश्चण्डपराक्रमाः।
परिवार्यानुगच्छन्ति लङ्कां मर्दितुमोजसा ॥ ६.२६.३२ ॥
అతడు వెళ్లినప్పుడు భయంకరులైన, ఉగ్రమైన, తీవ్రపరాక్రమ వానరులు అతన్ని చుట్టుముట్టి, లంకను బలంతో నలిపివేయడానికి అనుసరిస్తారు.
6.26.33
यस्तु कर्णौ विवृणुते जृम्भते च पुनः पुनः।
न तु संविजते मृत्योर्न च सेनां प्रधावति ॥ ६.२६.३३ ॥
చెవులను విప్పుతూ మళ్లీ మళ్లీ ఆవులిస్తున్న అతడు మృత్యువుకు భయపడడు, సేనపైకి పరుగెత్తడు కూడా.
6.26.34
प्रकम्पते च रोषेण तिर्यक् च पुनरीक्षते।
पश्य लाङ्गूलविक्षेपं क्ष्वेडत्येष महाबलः ॥ ६.२६.३४ ॥
కోపంతో వణికి, ఓరగా మళ్లీ చూస్తాడు; చూడు, తోకను ఊపుతూ ఈ మహాబలుడు గర్జిస్తున్నాడు.
6.26.35
महाजवो वीतभयो रम्यं साल्वेयपर्वतम्।
राजन् सततमध्यास्ते शरभो नाम यूथपः ॥ ६.२६.३५ ॥
మహావేగుడు, భయరహితుడు, ఓ రాజా, రమ్యమైన సాల్వేయ పర్వతంపై శరభుడనే యూథపతి ఎల్లప్పుడూ నివసిస్తాడు.
6.26.36
एतस्य बलिनः सर्वे विहारा नाम यूथपाः।
राजन् शतसहस्राणि चत्वारिंशत्तथैव च ॥ ६.२६.३६ ॥
ఆ బలవంతుని విహారులనే యూథపతులంతా, ఓ రాజా, నలభై లక్షల వానరులు, అంతే.
6.26.37
यस्तु मेघ इवाकाशं महानावृत्य तिष्ठति।
मध्ये वानरवीराणां सुराणामिव वासवः ॥ ६.२६.३७ ॥
మేఘం వలె ఆకాశాన్ని కప్పి, వానర వీరుల మధ్య దేవతల మధ్య ఇంద్రుడిలా నిలిచి ఉన్నవాడు.
6.26.38
भेरीणामिव संनादो यस्यैष श्रूयते महान्।
घोषः शाखामृगेन्द्राणां संग्राममभिकाङ्क्षताम् ॥ ६.२६.३८ ॥
యుద్ధాన్ని కోరుకునే వానర ప్రభువుల మహా ఘోష భేరుల ధ్వనిలా వినిపిస్తోంది.
6.26.39
एष पर्वतमध्यास्ते पारियात्रमनुत्तमम्।
युद्धे दुष्प्रसहो नित्यं पनसो नाम यूथपः ॥ ६.२६.३९ ॥
ఇతడు అనుపమమైన పారియాత్ర పర్వతంపై ఉన్నాడు—యుద్ధంలో ఎల్లప్పుడూ ఎదుర్కోలేని పనసుడనే యూథపతి.
6.26.40
एनं शतसहस्राणां शतार्धं पर्युपासते।
यूथपा यूथपश्रेष्ठं येषां यूथानि भागशः ॥ ६.२६.४० ॥
ఇతనిని యాభై లక్షల యూథపతులు సేవిస్తున్నారు—యూథపతులలో శ్రేష్ఠుడైన ఇతనిని, వారి సైన్యాలు భాగాలుగా విభజించబడి ఉన్నాయి.
6.26.41
यस्तु भीमां प्रवल्गन्तीं चमूं तिष्ठति शोभयन्।
स्थितां तीरे समुद्रस्य द्वितीय इव सागरः ॥ ६.२६.४१ ॥
భయంకరంగా దూకుతున్న సైన్యాన్ని అలంకరిస్తూ నిలిచి ఉన్నవాడు, సముద్ర తీరంపై నిలిచిన రెండవ సముద్రంలా.
6.26.42
एष दर्दुरसंकाशो विनतो नाम यूथपः।
पिबंश्चरति यो वेणां नदीनामुत्तमां नदीम् ॥ ६.२६.४२ ॥
ఇతడు కప్పను పోలిన వినతుడనే యూథపతి—నదులలో ఉత్తమమైన వేణా నదిలో నీరు త్రాగుతూ తిరుగుతాడు.
6.26.43
षष्टिः शतसहस्राणि बलमस्य प्लवंगमाः।
त्वामाह्वयति युद्धाय क्रोधनो नाम वानरः ॥ ६.२६.४३ ॥
అతని సైన్యంలో అరవై లక్షల దూకే వానరులు ఉన్నారు. క్రోధనుడనే వానరుడు యుద్ధానికి నిన్ను సవాలు చేస్తున్నాడు.
6.26.44
विक्रान्ता बलवन्तश्च यथा यूथानि भागशः।
यस्तु गैरिकवर्णाभं वपुः पुष्यति वानरः ॥ ६.२६.४४ ॥
వారు పరాక్రమవంతులు, బలవంతులు; తమ సమూహాలుగా విభజించబడి ఉన్నారు. ఎర్రమట్టి రంగు శరీరం కలిగిన వానరుడు—
6.26.45
अवमत्य सदा सर्वान् वानरान् बलदर्पितः।
गवयो नाम तेजस्वी त्वां क्रोधादभिवर्तते ॥ ६.२६.४५ ॥
తన బలంతో గర్వించి, ఎల్లప్పుడూ వానరులందరినీ తృణీకరిస్తూ, గవయుడనే తేజస్వి వానరుడు కోపంతో నీ ఎదుటకు వస్తున్నాడు.
6.26.46
एनं शतसहस्राणि सप्ततिः पर्युपासते।
एषैवाशंसते लङ्कां स्वेनानीकेन मर्दितुम् ॥ ६.२६.४६ ॥
డెబ్బై లక్షల వానరులు అతనికి సేవ చేస్తూ ఉంటారు. తన సొంత సైన్యంతో లంకను నలిపివేయాలని అతను ఆశిస్తున్నాడు.
6.26.47
एते दुष्प्रसहा वीरा येषां संख्या न विद्यते।
यूथपा यूथपश्रेष्ठास्तेषां यूथानि भागशः ॥ ६.२६.४७ ॥
వీరు ఎదిరించడానికి కష్టమైన వీరులు; వీరి సంఖ్య తెలియనిది. వీరు యూథపతులు, యూథపతులలో శ్రేష్ఠులు; వారి సమూహాలు భాగాలుగా విభజించబడ్డాయి.