Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.27.1
तांस्तु ते सम्प्रवक्ष्यामि प्रेक्षमाणस्य यूथपान्।
राघवार्थे पराक्रान्ता ये न रक्षन्ति जीवितम् ॥ ६.२७.१ ॥
Te describiré a aquellos jefes de tropas que luchan valientemente por Rāghava y no protegen sus propias vidas.
6.27.2
स्निग्धा यस्य बहुव्यामा दीर्घलाङ्गूलमाश्रिताः।
ताम्राः पीताः सिताः श्वेताः प्रकीर्णा घोरकर्मणः ॥ ६.२७.२ ॥
Aquellos cuyas colas lustrosas, de muchos vyāmas de largo, levantadas, se despliegan en tonos cobrizos, amarillos, negros y blancos, los vānaras de obras terribles.
6.27.3
प्रगृहीताः प्रकाशन्ते सूर्यस्येव मरीचयः।
पृथिव्यां चानुकृष्यन्ते हरो नामैष वानरः ॥ ६.२७.३ ॥
Alzadas, brillan como los rayos del sol y son arrastradas por la tierra. Este vānara se llama Hara.
6.27.4
यं पृष्ठतोऽनुगच्छन्ति शतशोऽथ सहस्रशः।
वृक्षानुद्यम्य सहसा लङ्कारोहणतत्पराः ॥ ६.२७.४ ॥
Tras quien siguen cientos y miles, que de repente levantan árboles, decididos a escalar Laṅkā.
6.27.5
यूथपा हरिराजस्य किंकराः समुपस्थिताः।
नीलानिव महामेघांस्तिष्ठतो यांस्तु पश्यसि ॥ ६.२७.५ ॥
Los jefes de tropas, siervos del rey de los monos, han llegado; aquellos a quienes ves de pie como grandes nubes azules.
6.27.6
असिताञ्जनसंकाशान् युद्धे सत्यपराक्रमान्।
असंख्येयाननिर्देशान् परं पारमिवोदधेः ॥ ६.२७.६ ॥
Semejantes al negro colirio, de verdadero valor en la batalla, innumerables e indescriptibles, como la orilla lejana del océano.
6.27.7
पर्वतेषु च ये केचिद् विषयेषु नदीषु च।
एते त्वामभिवर्तन्ते राजन्नृक्षाः सुदारुणाः ॥ ६.२७.७ ॥
Los que habitan en las montañas, en las regiones y junto a los ríos, estos osos terribles, oh rey, avanzan contra ti.
6.27.8
एषां मध्ये स्थितो राजन् भीमाक्षो भीमदर्शनः।
पर्जन्य इव जीमूतैः समन्तात् परिवारितः ॥ ६.२७.८ ॥
En medio de ellos, oh rey, está de pie uno de ojos terribles y aspecto temible, rodeado por todas partes como Parjanya rodeado de nubes de tormenta.
6.27.9
ऋक्षवन्तं गिरिश्रेष्ठमध्यास्ते नर्मदां पिबन्।
सर्वर्क्षाणामधिपतिर्धूम्रो नामैष यूथपः ॥ ६.२७.९ ॥
Habitando en el más excelso monte Ṛkṣavat y bebiendo las aguas del Narmadā, está este jefe de manada llamado Dhūmra, señor de todos los osos.
6.27.10
यवीयानस्य तु भ्राता पश्यैनं पर्वतोपमम्।
भ्रात्रा समानो रूपेण विशिष्टस्तु पराक्रमे ॥ ६.२७.१० ॥
Este es su hermano menor; mira a este semejante a una montaña. Igual en forma a su hermano, pero destacado en valor.
6.27.11
स एष जाम्बवान् नाम महायूथपयूथपः।
प्रशान्तो गुरुवर्ती च सम्प्रहारेष्वमर्षणः ॥ ६.२७.११ ॥
Este es Jāmbavān por nombre, jefe de los grandes jefes de manada: sereno, obediente a sus mayores y airado en los combates.
6.27.12
एतेन साह्यं तु महत् कृतं शक्रस्य धीमता।
दैवासुरे जाम्बवता लब्धाश्च बहवो वराः ॥ ६.२७.१२ ॥
Por este sabio se prestó gran ayuda a Indra en la guerra entre dioses y demonios, y Jāmbavān obtuvo allí muchos dones.
6.27.13
आरुह्य पर्वताग्रेभ्यो महाभ्रविपुलाः शिलाः।
मुञ्चन्ति विपुलाकारा न मृत्योरुद्विजन्ति च ॥ ६.२७.१३ ॥
Subiendo desde las cimas de las montañas, lanzan rocas tan vastas como grandes nubes; estos de cuerpo enorme no temen ni a la muerte.
6.27.14
राक्षसानां च सदृशाः पिशाचानां च रोमशाः।
एतस्य सैन्या बहवो विचरन्त्यमितौजसः ॥ ६.२७.१४ ॥
Semejantes a los rākṣasas y a los piśācas, de cuerpo peludo; muchas de sus tropas recorren el campo, de fuerza inconmensurable.
6.27.15
य एनमभिसंरब्धं प्लवमानमवस्थितम्।
प्रेक्षन्ते वानराः सर्वे स्थिता यूथपयूथपम् ॥ ६.२७.१५ ॥
Todos los vanaras, de pie, lo contemplan: a él, el jefe de los jefes de manadas, furioso, saltando y firme en su sitio.
6.27.16
एष राजन् सहस्राक्षं पर्युपास्ते हरीश्वरः।
बलेन बलसंयुक्तो दम्भो नामैष यूथपः ॥ ६.२७.१६ ॥
Oh rey, este señor de los monos sirve junto a Indra, el de mil ojos; este jefe de tropas, dotado de fuerza, se llama Dambha.
6.27.17
यः स्थितं योजने शैलं गच्छन् पार्श्वेन सेवते।
ऊर्ध्वं तथैव कायेन गतः प्राप्नोति योजनम् ॥ ६.२७.१७ ॥
Yendo hacia una montaña situada a un yojana, se acerca a ella por un costado; asimismo, subiendo con su cuerpo, alcanza un yojana.
6.27.18
यस्मात् तु परमं रूपं चतुष्पात्सु न विद्यते।
श्रुतः संनादनो नाम वानराणां पितामहः ॥ ६.२७.१८ ॥
Pues entre los cuadrúpedos no se encuentra una forma tan excelsa; se conoce por nombre a Saṃnādana, abuelo de los vānaras.
6.27.19
येन युद्धं तदा दत्तं रणे शक्रस्य धीमता।
पराजयश्च न प्राप्तः सोऽयं यूथपयूथपः ॥ ६.२७.१९ ॥
Aquel que en aquel tiempo combatió en la batalla con el sabio Indra y nunca sufrió derrota: este es el señor de los señores de las tropas.
6.27.20
यस्य विक्रममाणस्य शक्रस्येव पराक्रमः।
एष गन्धर्वकन्यायामुत्पन्नः कृष्णवर्त्मना ॥ ६.२७.२० ॥
Cuyo valor, al mostrarse, es como el de Indra: este nació de una doncella gandharva por el sendero oscuro.
6.27.21
तदा देवासुरे युद्धे साह्यार्थं त्रिदिवौकसाम्।
यत्र वैश्रवणो राजा जम्बूमुपनिषेवते ॥ ६.२७.२१ ॥
En aquel tiempo, en la batalla entre dioses y asuras, para ayudar a los habitantes del cielo, donde el rey Vaiśravaṇa (Kubera) acude al árbol jambu.
6.27.22
यो राजा पर्वतेन्द्राणां बहुकिंनरसेविनाम्।
विहारसुखदो नित्यं भ्रातुस्ते राक्षसाधिप ॥ ६.२७.२२ ॥
El rey de las montañas soberanas, servido por muchos kinnaras, que siempre concede el placer del recreo: es tu hermano, oh señor de los rakshasas.
6.27.23
तत्रैष रमते श्रीमान् बलवान् वानरोत्तमः।
युद्धेष्वकत्थनो नित्यं क्रथनो नाम यूथपः ॥ ६.२७.२३ ॥
Allí este glorioso, poderoso mejor de los vanaras se regocija: en las batallas siempre sin jactancia, el jefe de tropas llamado Krathana.
6.27.24
वृतः कोटिसहस्रेण हरीणां समवस्थितः।
एषैवाशंसते लङ्कां स्वेनानीकेन मर्दितुम् ॥ ६.२७.२४ ॥
Rodeado de miles de millones de monos, de pie allí, este mismo aspira con su propio ejército a aplastar Laṅkā.
6.27.25
यो गङ्गामनुपर्येति त्रासयन् गजयूथपान्।
हस्तिनां वानराणां च पूर्ववैरमनुस्मरन् ॥ ६.२७.२५ ॥
El que recorre el Gaṅgā, aterrorizando a los jefes de las manadas de elefantes, recordando la antigua enemistad entre elefantes y monos.
6.27.26
एष यूथपतिर्नेता गर्जन् गिरिगुहाशयः।
गजान् रोधयते वन्यानारुजंश्च महीरुहान् ॥ ६.२७.२६ ॥
Este jefe de la manada, el líder, que habita en las cuevas de la montaña, rugiendo, detiene a los elefantes salvajes y quiebra los árboles.
6.27.27
हरीणां वाहिनीमुख्यो नदीं हैमवतीमनु।
उशीरबीजमाश्रित्य मन्दरं पर्वतोत्तमम् ॥ ६.२७.२७ ॥
El jefe del ejército de los monos, a lo largo del río del Himavat, refugiado en la semilla de uśīra, cerca del Mandara, el mejor de los montes.
6.27.28
रमते वानरश्रेष्ठो दिवि शक्र इव स्वयम्।
एनं शतसहस्राणां सहस्रमभिवर्तते ॥ ६.२७.२८ ॥
El mejor de los monos se deleita, como el mismo Indra en el cielo; un millar de cientos de miles lo rodea.
6.27.29
वीर्यविक्रमदृप्तानां नर्दतां बाहुशालिनाम्।
स एष नेता चैतेषां वानराणां महात्मनाम् ॥ ६.२७.२९ ॥
Él es el líder de estos monos magnánimos, orgullosos de su valor y pericia, que rugen, poderosos de brazos.
6.27.30
स एष दुर्धरो राजन् प्रमाथी नाम यूथपः।
वातेनेवोद्धतं मेघं यमेनमनुपश्यसि ॥ ६.२७.३० ॥
Oh rey, este invencible jefe de la manada llamado Pramāthī, a quien contemplas como una nube agitada por el viento.
6.27.31
अनीकमपि संरब्धं वानराणां तरस्विनाम्।
उद्धूतमरुणाभासं पवनेन समन्ततः ॥ ६.२७.३१ ॥
Y también el ejército de los veloces vānaras, enfurecido y de aspecto rojizo, agitado por todas partes por el viento.
6.27.32
विवर्तमानं बहुशो यत्रैतद्बहुलं रजः।
एतेऽसितमुखा घोरा गोलाङ्गूला महाबलाः ॥ ६.२७.३२ ॥
Donde este denso polvo se arremolina una y otra vez, están estos terribles, de rostro negro, de larga cola y gran poder.
6.27.33
शतं शतसहस्राणि दृष्ट्वा वै सेतुबन्धनम्।
गोलाङ्गूलं महाराज गवाक्षं नाम यूथपम् ॥ ६.२७.३३ ॥
Oh gran rey, al ver la construcción del puente, cientos y cientos de miles (de vānaras), y el jefe de la tropa llamado Gavākṣa.
6.27.34
परिवार्याभिनर्दन्ते लङ्कां मर्दितुमोजसा।
भ्रमराचरिता यत्र सर्वकालफलद्रुमाः ॥ ६.२७.३४ ॥
Rodeando Laṅkā, rugen en voz alta, dispuestos a aplastarla con su fuerza; allí hay árboles frecuentados por abejas, que dan fruto en todas las estaciones.
6.27.35
यं सूर्यस्तुल्यवर्णाभमनुपर्येति पर्वतम्।
यस्य भासा सदा भान्ति तद्वर्णा मृगपक्षिणः ॥ ६.२७.३५ ॥
El sol da vueltas alrededor de aquella montaña, cuyo color y brillo son iguales a los suyos; por su luz, las bestias y aves de ese mismo color siempre resplandecen.
6.27.36
यस्य प्रस्थं महात्मानो न त्यजन्ति महर्षयः।
सर्वकामफला वृक्षाः सदा फलसमन्विताः ॥ ६.२७.३६ ॥
Cuya cima jamás abandonan los grandes sabios de noble alma; allí hay árboles que conceden todos los deseos, siempre cargados de frutos.
6.27.37
मधूनि च महार्हाणि यस्मिन् पर्वतसत्तमे।
तत्रैष रमते राजन् रम्ये काञ्चनपर्वते ॥ ६.२७.३७ ॥
Oh rey, en aquella excelsa montaña donde hay miel preciosa, allí, en la hermosa montaña dorada, él se deleita.
6.27.38
मुख्यो वानरमुख्यानां केसरी नाम यूथपः।
षष्टिर्गिरिसहस्राणि रम्याः काञ्चनपर्वताः ॥ ६.२७.३८ ॥
Kesarī por nombre, el jefe de las tropas, es el principal entre los monos jefes. Hay sesenta mil hermosas montañas doradas.
6.27.39
तेषां मध्ये गिरिवरस्त्वमिवानघ रक्षसाम्।
तत्रैके कपिलाः श्वेतास्ताम्रास्या मधुपिङ्गलाः ॥ ६.२७.३९ ॥
Entre ellos, la mejor montaña pertenece a los rākṣasas, como tú, oh intachable. Allí algunos son leonados, otros blancos, de rostro cobrizo, otros pardo-dorados como la miel.
6.27.40
निवसन्त्यन्तिमगिरौ तीक्ष्णदंष्ट्रा नखायुधाः।
सिंहा इव चतुर्दंष्ट्रा व्याघ्रा इव दुरासदाः ॥ ६.२७.४० ॥
Habitan en la última montaña: de afilados colmillos, con garras como armas, de cuatro colmillos como leones, inaccesibles como tigres.
6.27.41
सर्वे वैश्वानरसमा ज्वलदाशीविषोपमाः।
सुदीर्घाञ्चितलाङ्गूला मत्तमातङ्गसंनिभाः ॥ ६.२७.४१ ॥
Todos ellos son como el fuego del fin de los tiempos, como serpientes venenosas encendidas, con colas muy largas y enroscadas, como elefantes enloquecidos.
6.27.42
महापर्वतसंकाशा महाजीमूतनिःस्वनाः।
वृत्तपिङ्गलनेत्रा हि महाभीमगतिस्वनाः ॥ ६.२७.४२ ॥
Son como grandes montañas, con voces como el rugido de grandes nubes de tormenta, ojos redondos leonados y un ruido de movimiento muy terrible.
6.27.43
मर्दयन्तीव ते सर्वे तस्थुर्लङ्कां समीक्ष्य ते।
एष चैषामधिपतिर्मध्ये तिष्ठति वीर्यवान् ॥ ६.२७.४३ ॥
Como si fueran a aplastarla, todos se detuvieron mirando Laṅkā. Su señor, el héroe poderoso, se encuentra en el centro.
6.27.44
जयार्थी नित्यमादित्यमुपतिष्ठति वीर्यवान्।
नाम्ना पृथिव्यां विख्यातो राजन् शतबलीति यः ॥ ६.२७.४४ ॥
Aquel valiente, deseoso de victoria, adora siempre al sol. Oh rey, el que es renombrado en la tierra con el nombre de Śatabalī es este.
6.27.45
एषैवाशंसते लङ्कां स्वेनानीकेन मर्दितुम्।
विक्रान्तो बलवान् शूरः पौरुषे स्वे व्यवस्थितः ॥ ६.२७.४५ ॥
Es él quien desea aplastar Laṅkā con su propio ejército. Valiente, fuerte y heroico, se mantiene firme en su propio valor viril.
6.27.46
रामप्रियार्थं प्राणानां दयां न कुरुते हरिः।
गजो गवाक्षो गवयो नलो नीलश्च वानरः ॥ ६.२७.४६ ॥
Por complacer a Rāma, este mono no tiene piedad ni de su propia vida. Gaja, Gavākṣa, Gavaya, Nala y Nīla también son monos.
6.27.47
एकैकमेव योधानां कोटिभिर्दशभिर्वृतः।
तथान्ये वानरश्रेष्ठा विन्ध्यपर्वतवासिनः।
न शक्यन्ते बहुत्वात् तु संख्यातुं लघुविक्रमाः ॥ ६.२७.४७ ॥
Cada uno de estos guerreros está rodeado por decenas de millones de tropas. Asimismo, hay otros grandes monos que habitan en la montaña Vindhya, que no pueden contarse por su multitud, rápidos en valor.
6.27.48
सर्वे महाराज महाप्रभावाः
सर्वे महाशैलनिकाशकायाः।
सर्वे समर्थाः पृथिवीं क्षणेन
कर्तुं प्रविध्वस्तविकीर्णशैलाम् ॥ ६.२७.४८ ॥
Oh gran rey, todos ellos tienen gran poder, todos tienen cuerpos como grandes montañas. Todos ellos son capaces, en un instante, de hacer que incluso la tierra quede destrozada y dispersa con montañas.