વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.27.1
तांस्तु ते सम्प्रवक्ष्यामि प्रेक्षमाणस्य यूथपान्।
राघवार्थे पराक्रान्ता ये न रक्षन्ति जीवितम् ॥ ६.२७.१ ॥
રાઘવ માટે પરાક્રમથી લડનારા, પોતાના પ્રાણની પણ રક્ષા ન કરનારા એ યૂથપતિઓનું હું તને વર્ણન કરું છું.
6.27.2
स्निग्धा यस्य बहुव्यामा दीर्घलाङ्गूलमाश्रिताः।
ताम्राः पीताः सिताः श्वेताः प्रकीर्णा घोरकर्मणः ॥ ६.२७.२ ॥
જેમની ચમકતી, ઘણા વ્યામ લાંબી પૂંછડીઓ, તાંબાના, પીળા, કાળા અને સફેદ રંગોમાં ફેલાયેલા, એ ભયંકર કર્મોવાળા વાનરોને.
6.27.3
प्रगृहीताः प्रकाशन्ते सूर्यस्येव मरीचयः।
पृथिव्यां चानुकृष्यन्ते हरो नामैष वानरः ॥ ६.२७.३ ॥
ઊંચકેલી એ પૂંછડીઓ સૂર્યકિરણોની જેમ ચમકે છે અને જમીન પર ઘસડાય છે. આ વાનરનું નામ હર છે.
6.27.4
यं पृष्ठतोऽनुगच्छन्ति शतशोऽथ सहस्रशः।
वृक्षानुद्यम्य सहसा लङ्कारोहणतत्पराः ॥ ६.२७.४ ॥
જેમની પાછળ સેંકડો અને હજારો વાનરો ચાલે છે; અચાનક વૃક્ષો ઊંચકીને લંકા પર ચડવા તત્પર છે.
6.27.5
यूथपा हरिराजस्य किंकराः समुपस्थिताः।
नीलानिव महामेघांस्तिष्ठतो यांस्तु पश्यसि ॥ ६.२७.५ ॥
વાનરરાજના સેવકો એવા યૂથપતિઓ ઉપસ્થિત છે; નીલા મહામેઘો જેવા ઊભેલા જેમને તું જુએ છે.
6.27.6
असिताञ्जनसंकाशान् युद्धे सत्यपराक्रमान्।
असंख्येयाननिर्देशान् परं पारमिवोदधेः ॥ ६.२७.६ ॥
કાળા અંજન જેવા, યુદ્ધમાં સાચા પરાક્રમવાળા, અસંખ્ય, વર્ણવી ન શકાય એવા; સમુદ્રના સામા કાંઠા જેવા.
6.27.7
पर्वतेषु च ये केचिद् विषयेषु नदीषु च।
एते त्वामभिवर्तन्ते राजन्नृक्षाः सुदारुणाः ॥ ६.२७.७ ॥
પર્વતો પર, પ્રદેશોમાં અને નદીઓ પર જે કોઈ છે, આ અત્યંત ભયંકર રીંછો, હે રાજન્, તારી તરફ આવી રહ્યા છે.
6.27.8
एषां मध्ये स्थितो राजन् भीमाक्षो भीमदर्शनः।
पर्जन्य इव जीमूतैः समन्तात् परिवारितः ॥ ६.२७.८ ॥
હે રાજન્, આમની વચ્ચે ભયંકર આંખોવાળો અને ભયંકર દેખાવવાળો ઊભો છે; વાદળોથી ચારે બાજુ ઘેરાયેલા પર્જન્ય જેવો તે વીંટળાયેલો છે.
6.27.9
ऋक्षवन्तं गिरिश्रेष्ठमध्यास्ते नर्मदां पिबन्।
सर्वर्क्षाणामधिपतिर्धूम्रो नामैष यूथपः ॥ ६.२७.९ ॥
ઋક્ષવાન નામના શ્રેષ્ઠ પર્વત પર રહીને નર્મદાનું જળ પીતો આ ધૂમ્ર નામનો યૂથપતિ છે; બધા રીંછોનો અધિપતિ.
6.27.10
यवीयानस्य तु भ्राता पश्यैनं पर्वतोपमम्।
भ्रात्रा समानो रूपेण विशिष्टस्तु पराक्रमे ॥ ६.२७.१० ॥
આનો નાનો ભાઈ આ છે; પર્વત જેવા આને જુઓ. રૂપમાં ભાઈ સમાન, પણ પરાક્રમમાં વિશિષ્ટ.
6.27.11
स एष जाम्बवान् नाम महायूथपयूथपः।
प्रशान्तो गुरुवर्ती च सम्प्रहारेष्वमर्षणः ॥ ६.२७.११ ॥
આ જાંબવાન નામના મહાન યૂથપતિઓનો યૂથપતિ છે; શાંત, વડીલોનું પાલન કરનાર અને યુદ્ધોમાં ક્રોધી.
6.27.12
एतेन साह्यं तु महत् कृतं शक्रस्य धीमता।
दैवासुरे जाम्बवता लब्धाश्च बहवो वराः ॥ ६.२७.१२ ॥
આ બુદ્ધિમાને દેવાસુર યુદ્ધમાં ઇન્દ્રને મોટી સહાય કરી હતી; અને જાંબવાને ત્યાં ઘણા વરદાન મેળવ્યા હતા.
6.27.13
आरुह्य पर्वताग्रेभ्यो महाभ्रविपुलाः शिलाः।
मुञ्चन्ति विपुलाकारा न मृत्योरुद्विजन्ति च ॥ ६.२७.१३ ॥
પર્વતોનાં શિખરો પર ચઢીને તેઓ મહામેઘ જેવી વિશાળ શિલાઓ ફેંકે છે; તે વિશાળ આકારના વાનરો મૃત્યુથી પણ ડરતા નથી.
6.27.14
राक्षसानां च सदृशाः पिशाचानां च रोमशाः।
एतस्य सैन्या बहवो विचरन्त्यमितौजसः ॥ ६.२७.१४ ॥
રાક્ષસો જેવા અને પિશાચો જેવા રોમાળ; તેની અનેક સેનાઓ અમિત બળથી વિચરી રહી છે.
6.27.15
य एनमभिसंरब्धं प्लवमानमवस्थितम्।
प्रेक्षन्ते वानराः सर्वे स्थिता यूथपयूथपम् ॥ ६.२७.१५ ॥
ક્રોધે ભરાઈ કૂદતા ઊભેલા તેને બધા વાનરો ઊભા રહીને જુએ છે — એ યૂથપતિઓના યૂથપતિને.
6.27.16
एष राजन् सहस्राक्षं पर्युपास्ते हरीश्वरः।
बलेन बलसंयुक्तो दम्भो नामैष यूथपः ॥ ६.२७.१६ ॥
હે રાજા! આ હરીશ્વર સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર)ની સમીપે રહે છે; બળથી યુક્ત આ દંભ નામનો યૂથપતિ છે.
6.27.17
यः स्थितं योजने शैलं गच्छन् पार्श्वेन सेवते।
ऊर्ध्वं तथैव कायेन गतः प्राप्नोति योजनम् ॥ ६.२७.१७ ॥
એક યોજન દૂરના પર્વત તરફ જતાં તે બાજુએથી તેની સમીપ જાય છે; એ જ રીતે શરીર સાથે ઊંચે જઈને એક યોજન પહોંચે છે.
6.27.18
यस्मात् तु परमं रूपं चतुष्पात्सु न विद्यते।
श्रुतः संनादनो नाम वानराणां पितामहः ॥ ६.२७.१८ ॥
ચતુષ્પદ પ્રાણીઓમાં આવું શ્રેષ્ઠ રૂપ જોવા મળતું નથી; વાનરોના પિતામહ તરીકે સંનાદન નામ સાંભળવામાં આવ્યું છે.
6.27.19
येन युद्धं तदा दत्तं रणे शक्रस्य धीमता।
पराजयश्च न प्राप्तः सोऽयं यूथपयूथपः ॥ ६.२७.१९ ॥
તે સમયે રણમાં બુદ્ધિમાન ઇન્દ્ર સાથે જેણે યુદ્ધ કર્યું અને જેને ક્યારેય પરાજય મળ્યો નથી, તે આ યૂથપોનો યૂથપતિ છે.
6.27.20
यस्य विक्रममाणस्य शक्रस्येव पराक्रमः।
एष गन्धर्वकन्यायामुत्पन्नः कृष्णवर्त्मना ॥ ६.२७.२० ॥
જેનો પરાક્રમ ઇન્દ્ર જેવો છે, તે આ ગંધર્વકન્યાથી કૃષ્ણમાર્ગે જન્મેલો છે.
6.27.21
तदा देवासुरे युद्धे साह्यार्थं त्रिदिवौकसाम्।
यत्र वैश्रवणो राजा जम्बूमुपनिषेवते ॥ ६.२७.२१ ॥
તે સમયે દેવ-અસુર યુદ્ધમાં સ્વર્ગવાસીઓની સહાય માટે — જ્યાં રાજા વૈશ્રવણ (કુબેર) જંબૂ વૃક્ષની સેવા કરે છે.
6.27.22
यो राजा पर्वतेन्द्राणां बहुकिंनरसेविनाम्।
विहारसुखदो नित्यं भ्रातुस्ते राक्षसाधिप ॥ ६.२७.२२ ॥
જે રાજા અનેક કિન્નરો દ્વારા સેવાયેલા પર્વતશ્રેષ્ઠોનો રાજા અને હંમેશા વિહારસુખ આપનાર છે — તે તારો ભાઈ છે, હે રાક્ષસાધિપ!
6.27.23
तत्रैष रमते श्रीमान् बलवान् वानरोत्तमः।
युद्धेष्वकत्थनो नित्यं क्रथनो नाम यूथपः ॥ ६.२७.२३ ॥
ત્યાં આ તેજસ્વી, બળવાન, વાનરશ્રેષ્ઠ આનંદ કરે છે. યુદ્ધોમાં હંમેશા આત્મપ્રશંસા ન કરનાર ક્રથન નામનો યૂથપ.
6.27.24
वृतः कोटिसहस्रेण हरीणां समवस्थितः।
एषैवाशंसते लङ्कां स्वेनानीकेन मर्दितुम् ॥ ६.२७.२४ ॥
હજારો કરોડ વાંદરાઓથી ઘેરાયેલો, ત્યાં ઊભેલો આ જ પોતાની સેના સાથે લંકાને કચડવાની ઇચ્છા રાખે છે.
6.27.25
यो गङ्गामनुपर्येति त्रासयन् गजयूथपान्।
हस्तिनां वानराणां च पूर्ववैरमनुस्मरन् ॥ ६.२७.२५ ॥
જે ગંગાની આસપાસ ફરે છે, હાથીઓના યૂથપતિઓને ડરાવતો, હાથીઓ અને વાંદરાઓના જૂના વેરને યાદ કરતો.
6.27.26
एष यूथपतिर्नेता गर्जन् गिरिगुहाशयः।
गजान् रोधयते वन्यानारुजंश्च महीरुहान् ॥ ६.२७.२६ ॥
આ યૂથપતિ નેતા, પર્વતની ગુફામાં રહેનારો, ગર્જતો જંગલી હાથીઓને રોકે છે અને વૃક્ષો તોડે છે.
6.27.27
हरीणां वाहिनीमुख्यो नदीं हैमवतीमनु।
उशीरबीजमाश्रित्य मन्दरं पर्वतोत्तमम् ॥ ६.२७.२७ ॥
વાંદરાઓની સેનાનો મુખ્ય સેનાપતિ, હિમાલયમાંથી વહેતી નદીની સાથે, ઉશીરબીજનો આશ્રય લઈને, શ્રેષ્ઠ પર્વત મંદર પાસે.
6.27.28
रमते वानरश्रेष्ठो दिवि शक्र इव स्वयम्।
एनं शतसहस्राणां सहस्रमभिवर्तते ॥ ६.२७.२८ ॥
વાંદરાઓમાં શ્રેષ્ઠ સ્વર્ગમાં ઇન્દ્રની જેમ પોતે આનંદ માણે છે. લાખોના હજારનો સમૂહ એને ઘેરે છે.
6.27.29
वीर्यविक्रमदृप्तानां नर्दतां बाहुशालिनाम्।
स एष नेता चैतेषां वानराणां महात्मनाम् ॥ ६.२७.२९ ॥
પરાક્રમ અને શૌર્યથી ગર્વિત, ગર્જતા, બળવાન ભુજાઓવાળા આ મહાત્મા વાંદરાઓનો નેતા આ જ છે.
6.27.30
स एष दुर्धरो राजन् प्रमाथी नाम यूथपः।
वातेनेवोद्धतं मेघं यमेनमनुपश्यसि ॥ ६.२७.३० ॥
હે રાજન! આ દુર્ધર, પ્રમાથી નામનો યૂથપતિ છે. પવનથી ઊછળેલા મેઘની જેમ તું એને જુએ છે.
6.27.31
अनीकमपि संरब्धं वानराणां तरस्विनाम्।
उद्धूतमरुणाभासं पवनेन समन्ततः ॥ ६.२७.३१ ॥
પવન વડે ચારેકોર ઉડાડાયેલી, લાલાશ ભરેલી, ક્રોધિત અને તેજસ્વી વાનરસેના પણ (દેખાતી હતી).
6.27.32
विवर्तमानं बहुशो यत्रैतद्बहुलं रजः।
एतेऽसितमुखा घोरा गोलाङ्गूला महाबलाः ॥ ६.२७.३२ ॥
જ્યાં આ ગાઢ ધૂળ વારંવાર ફરતી ઊડે છે, ત્યાં આ કાળા મુખવાળા, ભયંકર, લાંબી પૂંછડીવાળા મહાબળવાન (વાનરો) છે.
6.27.33
शतं शतसहस्राणि दृष्ट्वा वै सेतुबन्धनम्।
गोलाङ्गूलं महाराज गवाक्षं नाम यूथपम् ॥ ६.२७.३३ ॥
હે મહારાજ! સેતુ-બંધન જોઈને સેંકડો-લાખો (વાનરો) — તેમની સાથે ગવાક્ષ નામનો યૂથપતિ (દેખાયો).
6.27.34
परिवार्याभिनर्दन्ते लङ्कां मर्दितुमोजसा।
भ्रमराचरिता यत्र सर्वकालफलद्रुमाः ॥ ६.२७.३४ ॥
લંકાને ઘેરી બળથી તેને કચડવા માટે તેઓ ગર્જના કરે છે; ત્યાં ભમરાઓ વિચરતા હોય એવા, સર્વ ઋતુમાં ફળ આપતા વૃક્ષો છે.
6.27.35
यं सूर्यस्तुल्यवर्णाभमनुपर्येति पर्वतम्।
यस्य भासा सदा भान्ति तद्वर्णा मृगपक्षिणः ॥ ६.२७.३५ ॥
સૂર્ય જે પર્વતની આસપાસ ફરે છે, જેના વર્ણ-પ્રભા સમાન છે; તેની પ્રભાથી એ જ વર્ણનાં મૃગ અને પક્ષીઓ સદા ચમકે છે.
6.27.36
यस्य प्रस्थं महात्मानो न त्यजन्ति महर्षयः।
सर्वकामफला वृक्षाः सदा फलसमन्विताः ॥ ६.२७.३६ ॥
જેના શિખરને મહાત્મા મહર્ષિઓ ક્યારેય છોડતા નથી; બધી કામનાઓ પૂર્ણ કરનારાં, સદા ફળથી ભરેલાં વૃક્ષો ત્યાં છે.
6.27.37
मधूनि च महार्हाणि यस्मिन् पर्वतसत्तमे।
तत्रैष रमते राजन् रम्ये काञ्चनपर्वते ॥ ६.२७.३७ ॥
હે રાજન, જે શ્રેષ્ઠ પર્વત પર બહુમૂલ્ય મધ છે, ત્યાં, એ રમણીય સુવર્ણપર્વત પર તે આનંદ માણે છે.
6.27.38
मुख्यो वानरमुख्यानां केसरी नाम यूथपः।
षष्टिर्गिरिसहस्राणि रम्याः काञ्चनपर्वताः ॥ ६.२७.३८ ॥
વાનરશ્રેષ્ઠોમાં મુખ્ય કેસરી નામનો યૂથપતિ છે. ત્યાં સાઠ હજાર રમણીય સુવર્ણપર્વતો છે.
6.27.39
तेषां मध्ये गिरिवरस्त्वमिवानघ रक्षसाम्।
तत्रैके कपिलाः श्वेतास्ताम्रास्या मधुपिङ्गलाः ॥ ६.२७.३९ ॥
તેઓની વચ્ચે શ્રેષ્ઠ પર્વત તારા જેવો રાક્ષસોનો છે, હે નિષ્પાપ. ત્યાં કેટલાક કપિલ, શ્વેત, તામ્રમુખ અને મધપીળા છે.
6.27.40
निवसन्त्यन्तिमगिरौ तीक्ष्णदंष्ट्रा नखायुधाः।
सिंहा इव चतुर्दंष्ट्रा व्याघ्रा इव दुरासदाः ॥ ६.२७.४० ॥
તેઓ છેલ્લા પર્વત પર રહે છે — તીક્ષ્ણ દાંતવાળા, નખને જ શસ્ત્ર બનાવેલા, સિંહો જેવા ચાર દાંતવાળા, વાઘો જેવા દુર્ગમ.
6.27.41
सर्वे वैश्वानरसमा ज्वलदाशीविषोपमाः।
सुदीर्घाञ्चितलाङ्गूला मत्तमातङ्गसंनिभाः ॥ ६.२७.४१ ॥
તેઓ સૌ અગ્નિ સમાન, બળતા ઝેરી સાપ જેવા, અતિ લાંબી વળેલી પૂંછડીવાળા, મદમસ્ત હાથી જેવા છે.
6.27.42
महापर्वतसंकाशा महाजीमूतनिःस्वनाः।
वृत्तपिङ्गलनेत्रा हि महाभीमगतिस्वनाः ॥ ६.२७.४२ ॥
તેઓ મહાપર્વતો સમાન, મહામેઘની ગર્જના જેવા અવાજવાળા, ગોળ પીળી આંખોવાળા, અતિ ભયંકર ગતિના અવાજવાળા છે.
6.27.43
मर्दयन्तीव ते सर्वे तस्थुर्लङ्कां समीक्ष्य ते।
एष चैषामधिपतिर्मध्ये तिष्ठति वीर्यवान् ॥ ६.२७.४३ ॥
તેઓ બધા લંકાને જોઈને જાણે તેને કચડી નાખવા માટે ઊભા રહ્યા. તેમનો અધિપતિ, પરાક્રમી વીર, વચ્ચે ઊભો છે.
6.27.44
जयार्थी नित्यमादित्यमुपतिष्ठति वीर्यवान्।
नाम्ना पृथिव्यां विख्यातो राजन् शतबलीति यः ॥ ६.२७.४४ ॥
વિજયની ઇચ્છા રાખતો તે પરાક્રમી હંમેશાં સૂર્યની ઉપાસના કરે છે. હે રાજન્! પૃથ્વી પર 'શતબલી' નામે જે પ્રખ્યાત છે, તે આ જ છે.
6.27.45
एषैवाशंसते लङ्कां स्वेनानीकेन मर्दितुम्।
विक्रान्तो बलवान् शूरः पौरुषे स्वे व्यवस्थितः ॥ ६.२७.४५ ॥
પોતાની સેના સાથે લંકાને કચડી નાખવાની ઇચ્છા આ જ રાખે છે. તે પરાક્રમી, બલવાન, શૂરવીર છે અને પોતાના પૌરુષમાં અડગ છે.
6.27.46
रामप्रियार्थं प्राणानां दयां न कुरुते हरिः।
गजो गवाक्षो गवयो नलो नीलश्च वानरः ॥ ६.२७.४६ ॥
રામને પ્રસન્ન કરવા માટે આ વાનર પોતાના પ્રાણની પણ દયા રાખતો નથી. ગજ, ગવાક્ષ, ગવય, નલ અને નીલ પણ વાનર છે.
6.27.47
एकैकमेव योधानां कोटिभिर्दशभिर्वृतः।
तथान्ये वानरश्रेष्ठा विन्ध्यपर्वतवासिनः।
न शक्यन्ते बहुत्वात् तु संख्यातुं लघुविक्रमाः ॥ ६.२७.४७ ॥
તેમાંના દરેક યોદ્ધા દસ કરોડ સૈનિકોથી ઘેરાયેલો છે. એ જ રીતે વિંધ્ય પર્વત પર વસતા અન્ય શ્રેષ્ઠ વાનરો પણ છે; તેમની અધિકતાને કારણે તેમની ગણતરી થઈ શકતી નથી, તેઓ ઝડપી પરાક્રમી છે.
6.27.48
सर्वे महाराज महाप्रभावाः
सर्वे महाशैलनिकाशकायाः।
सर्वे समर्थाः पृथिवीं क्षणेन
कर्तुं प्रविध्वस्तविकीर्णशैलाम् ॥ ६.२७.४८ ॥
હે મહારાજ! એ બધા મહાપ્રભાવશાળી છે; સૌના શરીર મહાન પર્વતો જેવા છે. એ સૌ એક ક્ષણમાં આ પૃથ્વીને પણ પર્વતોના ટુકડાથી વિખેરી-ચૂર કરવા સમર્થ છે.