Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.28.1
सारणस्य वचः श्रुत्वा रावणं राक्षसाधिपम्।
बलमादिश्य तत् सर्वं शुको वाक्यमथाब्रवीत् ॥ ६.२८.१ ॥
Tras escuchar las palabras de Sāraṇa y describir todo el ejército, Śuka habló así a Rāvaṇa, señor de los rākṣasas.
6.28.2
स्थितान् पश्यसि यानेतान् मत्तानिव महाद्विपान्।
न्यग्रोधानिव गाङ्गेयान् सालान् हैमवतानिव ॥ ६.२८.२ ॥
Estos que ves de pie son como grandes elefantes en celo, como higueras nacidas junto al Ganges, como árboles sāla del Himālaya.
6.28.3
एते दुष्प्रसहा राजन् बलिनः कामरूपिणः।
दैत्यदानवसंकाशा युद्धे देवपराक्रमाः ॥ ६.२८.३ ॥
Estos, oh rey, son difíciles de resistir, poderosos, capaces de tomar cualquier forma a voluntad, semejantes a daityas y dānavas, con el valor de los dioses en batalla.
6.28.4
एषां कोटिसहस्राणि नव पञ्च च सप्त च।
तथा शङ्कुसहस्राणि तथा वृन्दशतानि च ॥ ६.२८.४ ॥
De estos hay nueve, cinco y siete mil millones, y asimismo miles de śaṅkus y cientos de vṛndas.
6.28.5
एते सुग्रीवसचिवाः किष्किन्धानिलयाः सदा।
हरयो देवगन्धर्वैरुत्पन्नाः कामरूपिणः ॥ ६.२८.५ ॥
Estos son los ministros de Sugrīva, que siempre habitan en Kiṣkindhā; monos nacidos de dioses y gandharvas, capaces de tomar cualquier forma a voluntad.
6.28.6
यौ तौ पश्यसि तिष्ठन्तौ कुमारौ देवरूपिणौ।
मैन्दश्च द्विविदश्चैव ताभ्यां नास्ति समो युधि ॥ ६.२८.६ ॥
Aquellos dos jóvenes que ves de pie, de forma divina, Maindа y Dvivida; en la batalla no hay nadie igual a ellos.
6.28.7
ब्रह्मणा समनुज्ञातावमृतप्राशिनावुभौ।
आशंसेते यथा लङ्कामेतौ मर्दितुमोजसा ॥ ६.२८.७ ॥
Habiendo recibido el permiso de Brahmā, estos dos, que han bebido néctar, desean aplastar Laṅkā con su poder.
6.28.8
यं तु पश्यसि तिष्ठन्तं प्रभिन्नमिव कुञ्जरम्।
यो बलात् क्षोभयेत् क्रुद्धः समुद्रमपि वानरः ॥ ६.२८.८ ॥
Aquel que ves de pie como un elefante en celo es un mono que, si se enfurece, podría con su fuerza agitar incluso el océano.
6.28.9
एषोऽभिगन्ता लङ्कायां वैदेह्यास्तव च प्रभो।
एनं पश्य पुरा दृष्टं वानरं पुनरागतम् ॥ ६.२८.९ ॥
Oh señor, este es quien irá a Laṅkā para llegar a Vaidehī y a ti. Mira a este mono, que fue visto antes y ha regresado.
6.28.10
ज्येष्ठः केसरिणः पुत्रो वातात्मज इति श्रुतः।
हनूमानिति विख्यातो लङ्घितो येन सागरः ॥ ६.२८.१० ॥
El hijo mayor de Kesarin, conocido como hijo del Viento, célebre como Hanumān, el que cruzó el océano de un salto.
6.28.11
कामरूपो हरिश्रेष्ठो बलरूपसमन्वितः।
अनिवार्यगतिश्चैव यथा सततगः प्रभुः ॥ ६.२८.११ ॥
Capaz de tomar la forma que desee, el mejor de los monos, dotado de fuerza y belleza, de velocidad irresistible, como un señor que siempre está en movimiento.
6.28.12
उद्यन्तं भास्करं दृष्ट्वा बालः किल बुभुक्षितः।
त्रियोजनसहस्रं तु अध्वानमवतीर्य हि ॥ ६.२८.१२ ॥
Al ver el sol naciente, el niño hambriento, en verdad, descendió una distancia de tres mil yojanas.
6.28.14
आदित्यमाहरिष्यामि न मे क्षुत् प्रतियास्यति।
अनाधृष्यतमं देवमपि देवर्षिराक्षसैः।
अनासाद्यैव पतितो भास्करोदयने गिरौ ॥ ६.२८.१४ ॥
Traeré al Sol; mi hambre no me dejará. Sin haber alcanzado a aquel dios, al que ni dioses, sabios ni demonios pueden vencer, cayó sobre la montaña del amanecer.
6.28.15
पतितस्य कपेरस्य हनुरेका शिलातले।
किंचिद् भिन्ना दृढहनुर्हनूमानेष तेन वै ॥ ६.२८.१५ ॥
Una de las mandíbulas del mono caído se rompió un poco sobre el suelo pedregoso; por eso este de mandíbula firme fue llamado Hanumān.
6.28.16
सत्यमागमयोगेन ममैष विदितो हरिः।
नास्य शक्यं बलं रूपं प्रभावो वानुभाषितुम् ॥ ६.२८.१६ ॥
En verdad, por el camino de la tradición sagrada conozco a este Hari; su fuerza, forma y poder no pueden describirse.
6.28.17
एष आशंसते लङ्कामेको मथितुमोजसा।
येन जाज्वल्यतेऽसौ वै धूमकेतुस्तवाद्य वै।
लङ्कायां निहितश्चापि कथं विस्मरसे कपिम् ॥ ६.२८.१७ ॥
Este, solo, aspira con su poder a agitar Laṅkā; por eso aquel cometa arde hoy en tu ciudad. ¿Cómo pudiste olvidar al mono colocado en Laṅkā?
6.28.18
यश्चैषोऽनन्तरः शूरः श्यामः पद्मनिभेक्षणः।
इक्ष्वाकूणामतिरथो लोके विश्रुतपौरुषः ॥ ६.२८.१८ ॥
Y este, el héroe de tez oscura y ojos de loto, gran auriga de los Ikṣvākus, cuyo valor es famoso en el mundo—
6.28.19
यस्मिन् न चलते धर्मो यो धर्मं नातिवर्तते।
यो ब्राह्ममस्त्रं वेदांश्च वेद वेदविदां वरः ॥ ६.२८.१९ ॥
En quien el dharma nunca vacila, quien nunca transgrede el dharma, quien conoce el arma brahmica y los Vedas, el mejor de los conocedores de los Vedas—
6.28.20
यो भिन्द्याद् गगनं बाणैर्मेदिनीं वापि दारयेत्।
यस्य मृत्योरिव क्रोधः शक्रस्येव पराक्रमः ॥ ६.२८.२० ॥
Aquel que podría partir el cielo con flechas y aun desgarrar la tierra, cuya ira es como la muerte y cuyo valor es como el de Indra,
6.28.21
यस्य भार्या जनस्थानात् सीता चापि हृता त्वया।
स एष रामस्त्वां राजन् योद्धुं समभिवर्तते ॥ ६.२८.२१ ॥
Aquel cuya esposa Sītā tú arrebataste de Janasthāna, oh rey, este mismo Rāma ha venido a combatirte.
6.28.22
यस्यैष दक्षिणे पार्श्वे शुद्धजाम्बूनदप्रभः।
विशालवक्षास्ताम्राक्षो नीलकुञ्चितमूर्धजः ॥ ६.२८.२२ ॥
A cuyo lado derecho está este, resplandeciente como oro puro, de pecho ancho, ojos rojizos y cabello oscuro y rizado.
6.28.23
एषो हि लक्ष्मणो नाम भ्रातुः प्रियहिते रतः।
नये युद्धे च कुशलः सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ ६.२८.२३ ॥
Este se llama Lakṣmaṇa, dedicado al bien y al placer de su hermano, diestro en la política y en la guerra, el mejor de todos los portadores de armas.
6.28.24
अमर्षी दुर्जयो जेता विक्रान्तश्च जयी बली।
रामस्य दक्षिणो बाहुर्नित्यं प्राणो बहिश्चरः ॥ ६.२८.२४ ॥
Es impaciente ante la afrenta, invencible, conquistador, valiente, victorioso y poderoso; el brazo derecho de Rāma, siempre el aliento vital de Rāma que se mueve fuera de él.
6.28.25
नह्येष राघवस्यार्थे जीवितं परिरक्षति।
एषैवाशंसते युद्धे निहन्तुं सर्वराक्षसान् ॥ ६.२८.२५ ॥
Él no protege su vida por el bien del Rāghava; en la batalla desea únicamente matar a todos los rākṣasas.
6.28.26
यस्तु सव्यमसौ पक्षं रामस्याश्रित्य तिष्ठति।
रक्षोगणपरिक्षिप्तो राजा ह्येष विभीषणः ॥ ६.२८.२६ ॥
Aquel que, buscando refugio en Rāma, se mantiene a su izquierda, rodeado de multitudes de rākṣasas: este rey es Vibhīṣaṇa.
6.28.27
श्रीमता राजराजेन लङ्कायामभिषेचितः।
त्वामसौ प्रतिसंरब्धो युद्धायैषोऽभिवर्तते ॥ ६.२८.२७ ॥
Ungido en Laṅkā por el glorioso rey de reyes, avanza hacia ti para la batalla, lleno de ira.
6.28.28
यं तु पश्यसि तिष्ठन्तं मध्ये गिरिमिवाचलम्।
सर्वशाखामृगेन्द्राणां भर्तारममितौजसम् ॥ ६.२८.२८ ॥
Aquel a quien ves de pie en medio, inmóvil como una montaña, es el señor de todos los reyes de los clanes de monos, de poder inmenso.
6.28.29
तेजसा यशसा बुद्ध्या बलेनाभिजनेन च।
यः कपीनतिबभ्राज हिमवानिव पर्वतः ॥ ६.२८.२९ ॥
Aquel que, por esplendor, fama, intelecto, fuerza y linaje, resplandece entre los monos como la montaña del Himālaya.
6.28.30
किष्किन्धां यः समध्यास्ते गुहां सगहनद्रुमाम्।
दुर्गां पर्वतदुर्गम्यां प्रधानैः सह यूथपैः ॥ ६.२८.३० ॥
Aquel que, con los principales jefes de tropas, habita en Kiṣkindhā, una cueva densa de árboles, fortaleza inaccesible por las montañas.
6.28.31
यस्यैषा काञ्चनी माला शोभते शतपुष्करा।
कान्ता देवमनुष्याणां यस्यां लक्ष्मीः प्रतिष्ठिता ॥ ६.२८.३१ ॥
Aquel cuya guirnalda dorada de cien lotos resplandece, en la que mora Lakṣmī, amada de dioses y hombres.
6.28.32
एतां मालां च तारां च कपिराज्यं च शाश्वतम्।
सुग्रीवो वालिनं हत्वा रामेण प्रतिपादितः ॥ ६.२८.३२ ॥
Esta guirnalda, Tārā y el reino perpetuo de los monos — habiendo dado muerte a Vālin, Rāma los restituyó a Sugrīva.
6.28.33
शतं शतसहस्राणां कोटिमाहुर्मनीषिणः।
शतं कोटिसहस्राणां शङ्कुरित्यभिधीयते ॥ ६.२८.३३ ॥
Los sabios llaman koṭi a cien veces cien mil; cien mil koṭis se llaman śaṅku.
6.28.34
शतं शङ्कुसहस्राणां महाशङ्कुरिति स्मृतः।
महाशङ्कुसहस्राणां शतं वृन्दमिहोच्यते ॥ ६.२८.३४ ॥
Cien mil śaṅkus se recuerdan como un mahāśaṅku; cien mil mahāśaṅkus se llaman aquí vṛnda.
6.28.35
शतं वृन्दसहस्राणां महावृन्दमिति स्मृतम्।
महावृन्दसहस्राणां शतं पद्ममिहोच्यते ॥ ६.२८.३५ ॥
Cien mil vṛndas se recuerdan como un mahāvṛnda; cien mil mahāvṛndas se llaman aquí padma.
6.28.36
शतं पद्मसहस्राणां महापद्ममिति स्मृतम्।
महापद्मसहस्राणां शतं खर्वमिहोच्यते ॥ ६.२८.३६ ॥
Cien mil padmas se recuerdan como un mahāpadma; cien mil mahāpadmas se llaman aquí kharva.
6.28.37
शतं खर्वसहस्राणां महाखर्वमिति स्मृतम्।
महाखर्वसहस्राणां समुद्रमभिधीयते।
शतं समुद्रसाहस्रमोघ इत्यभिधीयते ॥ ६.२८.३७ ॥
Cien mil kharvas se recuerdan como un mahākharva; mil mahākharvas se llaman samudra; cien mil samudras se llaman ogha.
6.28.38
शतमोघसहस्राणां महौघा इति विश्रुतः।
एवं कोटिसहस्रेण शङ्कूनां च शतेन च।
महाशङ्कुसहस्रेण तथा वृन्दशतेन च ॥ ६.२८.३८ ॥
Cien mil oghas se conocen como mahaughas. Asimismo, por mil koṭis y cien śaṅkus, por mil mahāśaṅkus y por cien vṛndas.
6.28.39
महावृन्दसहस्रेण तथा पद्मशतेन च।
महापद्मसहस्रेण तथा खर्वशतेन च ॥ ६.२८.३९ ॥
Por mil mahāvṛndas y cien padmas, por mil mahāpadmas y cien kharvas.
6.28.40
समुद्रेण च तेनैव महौघेन तथैव च
एष कोटिमहौघेन समुद्रसदृशेन च ॥ ६.२८.४० ॥
Por el océano y ese mismo mahaugha, asimismo por un koṭi de mahaughas y por una cantidad igual al océano.
6.28.41
विभीषणेन वीरेण सचिवैः परिवारितः।
सुग्रीवो वानरेन्द्रस्त्वां युद्धार्थमनुवर्तते।
महाबलवृतो नित्यं महाबलपराक्रमः ॥ ६.२८.४१ ॥
Sugrīva, señor de los monos, rodeado por el héroe Vibhīṣaṇa y sus ministros, te aguarda para la batalla; siempre rodeado de gran fuerza, dotado de gran poder y valor.
6.28.42
इमां महाराज समीक्ष्य वाहिनी-
मुपस्थितां प्रज्वलितग्रहोपमाम्।
ततः प्रयत्नः परमो विधीयतां
यथा जयः स्यान्न परैः पराभवः ॥ ६.२८.४२ ॥
Oh gran rey, habiendo contemplado este ejército dispuesto como planetas ardientes, que se haga un esfuerzo supremo, para que la victoria sea tuya y la derrota no venga de los enemigos.