Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.29.1
शुकेन तु समादिष्टान् दृष्ट्वा स हरियूथपान्।
लक्ष्मणं च महावीर्यं भुजं रामस्य दक्षिणम् ॥ ६.२९.१ ॥
Habiendo visto a los jefes de las tropas de monos señalados por Śuka, a Lakṣmaṇa de gran valor y el brazo derecho de Rāma,
6.29.2
समीपस्थं च रामस्य भ्रातरं च विभीषणम्।
सर्ववानरराजं च सुग्रीवं भीमविक्रमम् ॥ ६.२९.२ ॥
y a Vibhīṣaṇa, hermano de Rāma que estaba cerca, y a Sugrīva, rey de todos los monos, de terrible valor.
6.29.3
अङ्गदं चापि बलिनं वज्रहस्तात्मजात्मजम्।
हनूमन्तं च विक्रान्तं जाम्बवन्तं च दुर्जयम् ॥ ६.२९.३ ॥
y al poderoso Aṅgada, nieto del hijo de Vajrahasta, al valiente Hanumān y al invencible Jāmbavān.
6.29.4
सुषेणं कुमुदं नीलं नलं च प्लवगर्षभम्।
गजं गवाक्षं शरभं मैन्दं च द्विविदं तथा ॥ ६.२९.४ ॥
Suṣeṇa, Kumuda, Nīla, Nala, el mejor de los saltadores, Gaja, Gavākṣa, Śarabha, Maindа y también Dvivida.
6.29.5
किंचिदाविग्नहृदयो जातक्रोधश्च रावणः।
भर्त्सयामास तौ वीरौ कथान्ते शुकसारणौ ॥ ६.२९.५ ॥
Rāvaṇa, con el corazón algo turbado y la ira encendida, reprendió a aquellos dos héroes, Śuka y Sāraṇa, al final de su relato.
6.29.6
अधोमुखौ तौ प्रणतावब्रवीच्छुकसारणौ।
रोषगद्गदया वाचा संरब्धं परुषं तथा ॥ ६.२९.६ ॥
Con los rostros inclinados, aquellos dos, Śuka y Sāraṇa, se inclinaron profundamente y hablaron con voz quebrada por la ira, agitada y dura.
6.29.7
न तावत् सदृशं नाम सचिवैरुपजीविभिः।
विप्रियं नृपतेर्वक्तुं निग्रहे प्रग्रहे प्रभोः ॥ ६.२९.७ ॥
No conviene que los ministros que viven de servir digan palabras desagradables al rey, sea que él castigue o favorezca, pues eso es prerrogativa del señor.
6.29.8
रिपूणां प्रतिकूलानां युद्धार्थमभिवर्तताम्।
उभाभ्यां सदृशं नाम वक्तुमप्रस्तवे स्तवम् ॥ ६.२९.८ ॥
Mientras los enemigos avanzan para la batalla, no os conviene a vosotros dos pronunciar alabanzas fuera de lugar.
6.29.9
आचार्या गुरवो वृद्धा वृथा वां पर्युपासिताः।
सारं यद् राजशास्त्राणामनुजीव्यं न गृह्यते ॥ ६.२९.९ ॥
Maestros, mayores y ancianos han sido servidos por vosotros en vano, pues no habéis captado la esencia de la ciencia del reinado, de la que se vive.
6.29.10
गृहीतो वा न विज्ञातो भारोऽज्ञानस्य वाह्यते।
ईदृशैः सचिवैर्युक्तो मूर्खैर्दिष्ट्या धराम्यहम् ॥ ६.२९.१० ॥
Una carga no asumida ni comprendida se lleva como carga de la ignorancia; pero, aunque unido a tales ministros necios, por fortuna yo la sostengo.
6.29.11
किं नु मृत्योर्भयं नास्ति मां वक्तुं परुषं वचः।
यस्य मे शासतो जिह्वा प्रयच्छति शुभाशुभम् ॥ ६.२९.११ ॥
¿No teméis a la muerte para hablarme con palabras duras, a mí, cuya lengua, mientras gobierno, concede lo bueno y lo malo?
6.29.12
अप्येव दहनं स्पृष्ट्वा वने तिष्ठन्ति पादपाः।
राजदण्डपरामृष्टास्तिष्ठन्ते नापराधिनः ॥ ६.२९.१२ ॥
En el bosque, los árboles permanecen en pie aun tocados por el fuego; pero los culpables, tocados por la vara del rey, no permanecen.
6.29.13
हन्यामहं त्विमौ पापौ शत्रुपक्षप्रशंसिनौ।
यदि पूर्वोपकारैर्मे क्रोधो न मृदुतां व्रजेत् ॥ ६.२९.१३ ॥
Mataría a estos dos pecadores que alaban al bando enemigo, si mi ira no se hubiera suavizado por los favores que les hice antes.
6.29.14
अपध्वंसत नश्यध्वं संनिकर्षादितो मम।
नहि वां हन्तुमिच्छामि स्मराम्युपकृतानि वाम्।
हतावेव कृतघ्नौ द्वौ मयि स्नेहपराङ्मुखौ ॥ ६.२९.१४ ॥
¡Fuera! ¡Desaparecer de mi presencia! No quiero mataros a vosotros dos; recuerdo los servicios que me habéis prestado. Pero estos dos ingratos, que han apartado su afecto de mí, ya están muertos.
6.29.15
एवमुक्तौ तु सव्रीडौ तौ दृष्ट्वा शुकसारणौ।
रावणं जयशब्देन प्रतिनन्द्याभिनिःसृतौ ॥ ६.२९.१५ ॥
Así reprendidos, Śuka y Sāraṇa, avergonzados, saludaron a Rāvaṇa con gritos de victoria y salieron.
6.29.16
अब्रवीच्च दशग्रीवः समीपस्थं महोदरम्।
उपस्थापय मे शीघ्रं चारानिति निशाचरः।
महोदरस्तथोक्तस्तु शीघ्रमाज्ञापयच्चरान् ॥ ६.२९.१६ ॥
Entonces Rāvaṇa, el de diez cuellos, dijo a Mahodara, que estaba cerca: "Trae de inmediato ante mí a los espías." Así instruido, Mahodara ordenó en seguida que se llamara a los espías.
6.29.17
ततश्चाराः संत्वरिताः प्राप्ताः पार्थिवशासनात्।
उपस्थिताः प्राञ्जलयो वर्धयित्वा जयाशिषः ॥ ६.२९.१७ ॥
Entonces, por orden del rey, los espías llegaron con prisa, se presentaron con las palmas juntas y lo bendijeron con deseos de victoria.
6.29.18
तानब्रवीत् ततो वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः।
चारान् प्रत्यायिकान् शूरान् धीरान् विगतसाध्वसान् ॥ ६.२९.१८ ॥
Entonces Rāvaṇa, señor de los rākṣasas, habló estas palabras a los espías, que eran dignos de confianza, valientes, firmes y libres de temor.
6.29.19
इतो गच्छत रामस्य व्यवसायं परीक्षितुम्।
मन्त्रेष्वभ्यन्तरा येऽस्य प्रीत्या तेन समागताः ॥ ६.२९.१९ ॥
Id desde aquí y poned a prueba la resolución de Rāma. Averiguad quiénes son los íntimos de su consejo y quienes se han unido a él por afecto.
6.29.20
कथं स्वपिति जागर्ति किमद्य च करिष्यति।
विज्ञाय निपुणं सर्वमागन्तव्यमशेषतः ॥ ६.२९.२० ॥
¿Cómo duerme, cómo despierta y qué hará hoy? Habiendo sabido todo esto con detalle, debéis volver sin omitir nada.
6.29.21
चारेण विदितः शत्रुः पण्डितैर्वसुधाधिपैः।
युद्धे स्वल्पेन यत्नेन समासाद्य निरस्यते ॥ ६.२९.२१ ॥
Un enemigo conocido mediante espías es vencido por reyes sabios en la batalla con poco esfuerzo, una vez que se le acerca.
6.29.22
चारास्तु ते तथेत्युक्त्वा प्रहृष्टा राक्षसेश्वरम्।
शार्दूलमग्रतः कृत्वा ततश्चक्रुः प्रदक्षिणम् ॥ ६.२९.२२ ॥
Entonces aquellos espías, diciendo «así sea» y llenos de alegría, colocaron ante sí al señor de los rākṣasas, como a un tigre, y lo rodearon dejándolo a su derecha.
6.29.23
ततस्तं तु महात्मानं चारा राक्षससत्तमम्।
कृत्वा प्रदक्षिणं जग्मुर्यत्र रामः सलक्ष्मणः ॥ ६.२९.२३ ॥
Entonces aquellos espías dieron la vuelta a aquel magnánimo, el mejor de los rākṣasas, y fueron adonde estaban Rāma y Lakṣmaṇa.
6.29.24
ते सुवेलस्य शैलस्य समीपे रामलक्ष्मणौ।
प्रच्छन्ना ददृशुर्गत्वा ससुग्रीवविभीषणौ ॥ ६.२९.२४ ॥
Habiendo ido en secreto, vieron a Rāma y Lakṣmaṇa cerca de la montaña Suvela, junto con Sugrīva y Vibhīṣaṇa.
6.29.25
प्रेक्षमाणाश्चमूं तां च बभूवुर्भयविह्वलाः।
ते तु धर्मात्मना दृष्टा राक्षसेन्द्रेण राक्षसाः ॥ ६.२९.२५ ॥
Mirando aquel ejército, quedaron abrumados por el miedo; y fueron vistos por el señor de los rākṣasas, el de alma justa.
6.29.26
विभीषणेन तत्रस्था निगृहीता यदृच्छया।
शार्दूलो ग्राहितस्त्वेकः पापोऽयमिति राक्षसः ॥ ६.२९.२६ ॥
Los que estaban allí fueron capturados por casualidad por Vibhīṣaṇa. Pensando «este es malvado», un rākṣasa hizo atrapar a un tigre.
6.29.27
मोचितः सोऽपि रामेण वध्यमानः प्लवंगमैः।
आनृशंस्येन रामेण मोचिता राक्षसाः परे ॥ ६.२९.२७ ॥
También él fue liberado por Rāma, mientras era golpeado por los monos; y por compasión Rāma liberó también a los demás rākṣasas.
6.29.28
वानरैरर्दितास्ते तु विक्रान्तैर्लघुविक्रमैः।
पुनर्लङ्कामनुप्राप्ताः श्वसन्तो नष्टचेतसः ॥ ६.२९.२८ ॥
Atormentados por los monos, aquellos valientes de rápido vigor, regresaron de nuevo a Laṅkā, jadeando y con la mente perturbada.
6.29.29
ततो दशग्रीवमुपस्थितास्ते
चारा बहिर्नित्यचरा निशाचराः।
गिरेः सुवेलस्य समीपवासिनं
न्यवेदयन् रामबलं महाबलाः ॥ ६.२९.२९ ॥
Entonces aquellos espías, los nocturnos que siempre merodeaban fuera de la ciudad, se presentaron ante Daśagrīva e informaron del ejército de Rāma, que estaba cerca del monte Suvela; aquellos poderosos.