ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.29.1
शुकेन तु समादिष्टान् दृष्ट्वा स हरियूथपान्।
लक्ष्मणं च महावीर्यं भुजं रामस्य दक्षिणम् ॥ ६.२९.१ ॥
ಶುಕನು ತೋರಿಸಿದ ವಾನರ ಯೂಥಪತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು, ರಾಮನ ಬಲಭುಜವನ್ನು ಅವನು ನೋಡಿದನು.
6.29.2
समीपस्थं च रामस्य भ्रातरं च विभीषणम्।
सर्ववानरराजं च सुग्रीवं भीमविक्रमम् ॥ ६.२९.२ ॥
ರಾಮನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಅವನ ಸಹೋದರ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು, ಎಲ್ಲ ವಾನರರ ರಾಜನೂ ಭೀಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಆದ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು (ಕಂಡನು).
6.29.3
अङ्गदं चापि बलिनं वज्रहस्तात्मजात्मजम्।
हनूमन्तं च विक्रान्तं जाम्बवन्तं च दुर्जयम् ॥ ६.२९.३ ॥
ಬಲಶಾಲಿ ಅಂಗದನನ್ನು, ವಜ್ರಹಸ್ತನ ಮಗನ ಮಗನಾದ ಅವನನ್ನು, ಪರಾಕ್ರಮಿ ಹನುಮಂತನನ್ನು, ದುರ್ಜಯ ಜಾಂಬವಂತನನ್ನು (ಕಂಡನು).
6.29.4
सुषेणं कुमुदं नीलं नलं च प्लवगर्षभम्।
गजं गवाक्षं शरभं मैन्दं च द्विविदं तथा ॥ ६.२९.४ ॥
ಸುಷೇಣ, ಕುಮುದ, ನೀಲ, ಜಿಗಿಯುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಳ, ಗಜ, ಗವಾಕ್ಷ, ಶರಭ, ಮೈಂದ ಮತ್ತು ದ್ವಿವಿದನನ್ನು (ಕಂಡನು).
6.29.5
किंचिदाविग्नहृदयो जातक्रोधश्च रावणः।
भर्त्सयामास तौ वीरौ कथान्ते शुकसारणौ ॥ ६.२९.५ ॥
ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯಾಕುಲ ಹೃದಯದಿಂದ, ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾವಣನು ಮಾತಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರಾದ ಶುಕ-ಸಾರಣರನ್ನು ಬೈದನು.
6.29.6
अधोमुखौ तौ प्रणतावब्रवीच्छुकसारणौ।
रोषगद्गदया वाचा संरब्धं परुषं तथा ॥ ६.२९.६ ॥
ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಶುಕ-ಸಾರಣರು ಕೋಪದಿಂದ ಗದ್ಗದಿತ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ, ಕ್ಷುಬ್ಧವೂ ಕಠಿಣವೂ ಆದ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು.
6.29.7
न तावत् सदृशं नाम सचिवैरुपजीविभिः।
विप्रियं नृपतेर्वक्तुं निग्रहे प्रग्रहे प्रभोः ॥ ६.२९.७ ॥
ಆಶ್ರಿತ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಅರಸನಿಗೆ ಅಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ; ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಲಿ ಅನುಗ್ರಹವಾಗಲಿ ಒಡೆಯನ ಇಚ್ಛೆ.
6.29.8
रिपूणां प्रतिकूलानां युद्धार्थमभिवर्तताम्।
उभाभ्यां सदृशं नाम वक्तुमप्रस्तवे स्तवम् ॥ ६.२९.८ ॥
ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳು ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸಮಯವಲ್ಲದ ವೇಳೆ ಹೊಗಳಿಕೆ ಹೇಳುವುದು ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
6.29.9
आचार्या गुरवो वृद्धा वृथा वां पर्युपासिताः।
सारं यद् राजशास्त्राणामनुजीव्यं न गृह्यते ॥ ६.२९.९ ॥
ಆಚಾರ್ಯರು, ಗುರುಗಳು, ಹಿರಿಯರು ನಿಮ್ಮಿಂದ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಸೇವೆಗೊಂಡರು; ರಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾರವನ್ನು, ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾದುದನ್ನು, ನೀವು ಗ್ರಹಿಸಲಿಲ್ಲ.
6.29.10
गृहीतो वा न विज्ञातो भारोऽज्ञानस्य वाह्यते।
ईदृशैः सचिवैर्युक्तो मूर्खैर्दिष्ट्या धराम्यहम् ॥ ६.२९.१० ॥
ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡದ, ಅರ್ಥವಾಗದ ಭಾರ ಅಜ್ಞಾನದ ಭಾರವಾಗಿ ಹೊರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಇಂಥ ಮೂರ್ಖ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಡನೆ ಇದ್ದರೂ, ಭಾಗ್ಯವಶದಿಂದ ನಾನು ಅದನ್ನು ಹೊರುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
6.29.11
किं नु मृत्योर्भयं नास्ति मां वक्तुं परुषं वचः।
यस्य मे शासतो जिह्वा प्रयच्छति शुभाशुभम् ॥ ६.२९.११ ॥
ನನ್ನೊಡನೆ ಕಠೋರ ಮಾತು ಹೇಳಲು ನಿಮಗೆ ಮೃತ್ಯುವಿನ ಭಯವಿಲ್ಲವೇ? ನಾನು ಆಳುವಾಗ, ಯಾರ ನಾಲಿಗೆ ಶುಭಾಶುಭವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೋ ಆ ನಾನು.
6.29.12
अप्येव दहनं स्पृष्ट्वा वने तिष्ठन्ति पादपाः।
राजदण्डपरामृष्टास्तिष्ठन्ते नापराधिनः ॥ ६.२९.१२ ॥
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮರಗಳು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಯೂ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ರಾಜದಂಡದಿಂದ ಮುಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ.
6.29.13
हन्यामहं त्विमौ पापौ शत्रुपक्षप्रशंसिनौ।
यदि पूर्वोपकारैर्मे क्रोधो न मृदुतां व्रजेत् ॥ ६.२९.१३ ॥
ಶತ್ರುಪಕ್ಷವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಿರುವ ಈ ಇಬ್ಬರು ಪಾಪಿಗಳನ್ನು ನಾನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದೆ — ನನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಉಪಕಾರಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಕೋಪ ಮೃದುವಾಗದಿದ್ದರೆ.
6.29.14
अपध्वंसत नश्यध्वं संनिकर्षादितो मम।
नहि वां हन्तुमिच्छामि स्मराम्युपकृतानि वाम्।
हतावेव कृतघ्नौ द्वौ मयि स्नेहपराङ्मुखौ ॥ ६.२९.१४ ॥
ದೂರ ಹೋಗಿ! ನನ್ನ ಬಳಿಯಿಂದ ಓಡಿಹೋಗಿ! ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ನಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ನೀವು ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರಗಳನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ವಿಮುಖರಾದ ಈ ಇಬ್ಬರು ಕೃತಘ್ನರು ಈಗಾಗಲೇ ಹತರಾದಂತೆಯೇ.
6.29.15
एवमुक्तौ तु सव्रीडौ तौ दृष्ट्वा शुकसारणौ।
रावणं जयशब्देन प्रतिनन्द्याभिनिःसृतौ ॥ ६.२९.१५ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಚಿದ ಶುಕ ಮತ್ತು ಸಾರಣರು ರಾವಣನನ್ನು ಜಯಘೋಷದಿಂದ ಅಭಿನಂದಿಸಿ ಹೊರಟುಹೋದರು.
6.29.16
अब्रवीच्च दशग्रीवः समीपस्थं महोदरम्।
उपस्थापय मे शीघ्रं चारानिति निशाचरः।
महोदरस्तथोक्तस्तु शीघ्रमाज्ञापयच्चरान् ॥ ६.२९.१६ ॥
ಆಗ ದಶಗ್ರೀವ ರಾವಣನು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಹೋದರನಿಗೆ, "ಗೂಢಚಾರರನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆತಾ" ಎಂದನು. ಹಾಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹೋದರನು ತಕ್ಷಣ ಗೂಢಚಾರರಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.
6.29.17
ततश्चाराः संत्वरिताः प्राप्ताः पार्थिवशासनात्।
उपस्थिताः प्राञ्जलयो वर्धयित्वा जयाशिषः ॥ ६.२९.१७ ॥
ಆಗ ರಾಜಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಗೂಢಚಾರರು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಬಂದು, ಅಂಜಲಿ ಮಾಡಿ, ಜಯಾಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ನುಡಿಯುತ್ತಾ ಬಳಿ ನಿಂತರು.
6.29.18
तानब्रवीत् ततो वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः।
चारान् प्रत्यायिकान् शूरान् धीरान् विगतसाध्वसान् ॥ ६.२९.१८ ॥
ಆಗ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನು ಆ ಗೂಢಚಾರರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು — ಅವರು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹರು, ಶೂರರು, ಧೀರರು, ಭಯರಹಿತರು.
6.29.19
इतो गच्छत रामस्य व्यवसायं परीक्षितुम्।
मन्त्रेष्वभ्यन्तरा येऽस्य प्रीत्या तेन समागताः ॥ ६.२९.१९ ॥
ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗಿ, ರಾಮನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿರಿ. ಅವನ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನವರಾಗಿರುವವರು, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನೊಡನೆ ಸೇರಿದವರು ಯಾರೆಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.
6.29.20
कथं स्वपिति जागर्ति किमद्य च करिष्यति।
विज्ञाय निपुणं सर्वमागन्तव्यमशेषतः ॥ ६.२९.२० ॥
ಅವನು ಹೇಗೆ ಮಲಗುತ್ತಾನೆ, ಹೇಗೆ ಏಳುತ್ತಾನೆ, ಇಂದು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ? ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕು.
6.29.21
चारेण विदितः शत्रुः पण्डितैर्वसुधाधिपैः।
युद्धे स्वल्पेन यत्नेन समासाद्य निरस्यते ॥ ६.२९.२१ ॥
ಗೂಢಚಾರರಿಂದ ತಿಳಿದ ಶತ್ರುವನ್ನು ಪಂಡಿತರಾದ ರಾಜರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸಮೀಪಿಸಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕುತ್ತಾರೆ.
6.29.22
चारास्तु ते तथेत्युक्त्वा प्रहृष्टा राक्षसेश्वरम्।
शार्दूलमग्रतः कृत्वा ततश्चक्रुः प्रदक्षिणम् ॥ ६.२९.२२ ॥
ಆಗ ಆ ಗೂಢಚಾರರು 'ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರನನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದರು.
6.29.23
ततस्तं तु महात्मानं चारा राक्षससत्तमम्।
कृत्वा प्रदक्षिणं जग्मुर्यत्र रामः सलक्ष्मणः ॥ ६.२९.२३ ॥
ಆಗ ಆ ಗೂಢಚಾರರು ಆ ಮಹಾತ್ಮನೂ ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆದವನಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ರಾಮನಿದ್ದೆಡೆಗೆ ಹೋದರು.
6.29.24
ते सुवेलस्य शैलस्य समीपे रामलक्ष्मणौ।
प्रच्छन्ना ददृशुर्गत्वा ससुग्रीवविभीषणौ ॥ ६.२९.२४ ॥
ಅವರು ಮರೆಯಾಗಿ ಹೋಗಿ ಸುವೇಲ ಪರ್ವತದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ನು ಸುಗ್ರೀವ ವಿಭೀಷಣರೊಡನೆ ಕಂಡರು.
6.29.25
प्रेक्षमाणाश्चमूं तां च बभूवुर्भयविह्वलाः।
ते तु धर्मात्मना दृष्टा राक्षसेन्द्रेण राक्षसाः ॥ ६.२९.२५ ॥
ಆ ಸೇನೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದರು. ಆಗ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನಿಂದ ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ಕಾಣಲ್ಪಟ್ಟರು.
6.29.26
विभीषणेन तत्रस्था निगृहीता यदृच्छया।
शार्दूलो ग्राहितस्त्वेकः पापोऽयमिति राक्षसः ॥ ६.२९.२६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಅವರನ್ನು ವಿಭೀಷಣನು ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿದನು. 'ಇವನು ಪಾಪಿ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಒಂದು ಹುಲಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಸಿದನು.
6.29.27
मोचितः सोऽपि रामेण वध्यमानः प्लवंगमैः।
आनृशंस्येन रामेण मोचिता राक्षसाः परे ॥ ६.२९.२७ ॥
ವಾನರರಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನೂ ರಾಮನು ಬಿಡಿಸಿದನು. ಕರುಣೆಯಿಂದ ರಾಮನು ಇತರ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೂ ಬಿಡಿಸಿದನು.
6.29.28
वानरैरर्दितास्ते तु विक्रान्तैर्लघुविक्रमैः।
पुनर्लङ्कामनुप्राप्ताः श्वसन्तो नष्टचेतसः ॥ ६.२९.२८ ॥
ವಾನರರಿಂದ, ಆ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳೂ ವೇಗವಂತರೂ ಆದ ಅವರಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಅವರು ಉಸಿರು ಕಟ್ಟಿ, ಕಳವಳಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಲಂಕೆಗೆ ಬಂದರು.
6.29.29
ततो दशग्रीवमुपस्थितास्ते
चारा बहिर्नित्यचरा निशाचराः।
गिरेः सुवेलस्य समीपवासिनं
न्यवेदयन् रामबलं महाबलाः ॥ ६.२९.२९ ॥
ಆಗ ನಗರದ ಹೊರಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಗೂಢಚಾರರಾದ ನಿಶಾಚರರು ದಶಗ್ರೀವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು. ಸುವೇಲ ಪರ್ವತದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮನ ಸೇನೆಯ ಕುರಿತು ಆ ಮಹಾಬಲರು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.