వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.29.1
शुकेन तु समादिष्टान् दृष्ट्वा स हरियूथपान्।
लक्ष्मणं च महावीर्यं भुजं रामस्य दक्षिणम् ॥ ६.२९.१ ॥
శుకుడు చూపించగా అతడు వానర యూథపతులను, మహావీరుడైన లక్ష్మణుని, రాముని కుడి భుజమును చూశాడు.
6.29.2
समीपस्थं च रामस्य भ्रातरं च विभीषणम्।
सर्ववानरराजं च सुग्रीवं भीमविक्रमम् ॥ ६.२९.२ ॥
రాముని సమీపమున నిలిచిన అతని సోదరుడు విభీషణుని, సమస్త వానరరాజు భీకరపరాక్రముడైన సుగ్రీవుని (చూశాడు).
6.29.3
अङ्गदं चापि बलिनं वज्रहस्तात्मजात्मजम्।
हनूमन्तं च विक्रान्तं जाम्बवन्तं च दुर्जयम् ॥ ६.२९.३ ॥
బలవంతుడైన అంగదుని, వజ్రహస్తుని కుమారుని కుమారుడైన ఆతనిని, పరాక్రమశాలి హనుమంతుని, దుర్జయుడైన జాంబవంతుని (చూశాడు).
6.29.4
सुषेणं कुमुदं नीलं नलं च प्लवगर्षभम्।
गजं गवाक्षं शरभं मैन्दं च द्विविदं तथा ॥ ६.२९.४ ॥
సుషేణుని, కుముదుని, నీలుని, దూకువారిలో శ్రేష్ఠుడైన నలుని, గజుని, గవాక్షుని, శరభుని, మైందుని, ద్వివిదుని (చూశాడు).
6.29.5
किंचिदाविग्नहृदयो जातक्रोधश्च रावणः।
भर्त्सयामास तौ वीरौ कथान्ते शुकसारणौ ॥ ६.२९.५ ॥
కొంత కలతచెందిన హృదయంతో, కోపం పుట్టిన రావణుడు, మాట ముగింపున ఆ ఇద్దరు వీరులు శుకసారణులను తిట్టాడు.
6.29.6
अधोमुखौ तौ प्रणतावब्रवीच्छुकसारणौ।
रोषगद्गदया वाचा संरब्धं परुषं तथा ॥ ६.२९.६ ॥
తల వంచి నమస్కరిస్తూ ఆ ఇద్దరు శుకసారణులు కోపంతో గద్గదమైన స్వరంతో, ఉద్రేకంతో కూడిన కఠినమైన మాటలతో ఇలా అన్నారు.
6.29.7
न तावत् सदृशं नाम सचिवैरुपजीविभिः।
विप्रियं नृपतेर्वक्तुं निग्रहे प्रग्रहे प्रभोः ॥ ६.२९.७ ॥
ఆశ్రిత మంత్రులు రాజుతో అప్రియమైన మాటలు చెప్పడం తగదు; శిక్షించినా అనుగ్రహించినా అది ప్రభువు చేతిలో ఉంటుంది.
6.29.8
रिपूणां प्रतिकूलानां युद्धार्थमभिवर्तताम्।
उभाभ्यां सदृशं नाम वक्तुमप्रस्तवे स्तवम् ॥ ६.२९.८ ॥
యుద్ధం కోసం శత్రువులు ముందుకు వస్తున్న ఈ సమయంలో, తగని సందర్భంలో స్తోత్రం చేయడం మీ ఇద్దరికీ తగదు.
6.29.9
आचार्या गुरवो वृद्धा वृथा वां पर्युपासिताः।
सारं यद् राजशास्त्राणामनुजीव्यं न गृह्यते ॥ ६.२९.९ ॥
ఆచార్యులు, గురువులు, వృద్ధులు మీ చేత వ్యర్థంగా సేవింపబడ్డారు; రాజశాస్త్రాల సారాన్ని, జీవనాధారమైన దానిని, మీరు గ్రహించలేదు.
6.29.10
गृहीतो वा न विज्ञातो भारोऽज्ञानस्य वाह्यते।
ईदृशैः सचिवैर्युक्तो मूर्खैर्दिष्ट्या धराम्यहम् ॥ ६.२९.१० ॥
గ్రహింపబడనిది, అర్థం కానిది అయిన భారం అజ్ఞానపు భారంగా మోయబడుతుంది; ఇటువంటి మూర్ఖ మంత్రులతో కూడి ఉన్నా, అదృష్టవశాత్తు నేను దానిని మోస్తున్నాను.
6.29.11
किं नु मृत्योर्भयं नास्ति मां वक्तुं परुषं वचः।
यस्य मे शासतो जिह्वा प्रयच्छति शुभाशुभम् ॥ ६.२९.११ ॥
నాతో కఠినమైన మాట చెప్పడానికి మీకు మృత్యుభయం లేదా? నేను పాలించేటప్పుడు, ఎవరి నాలుక శుభాశుభాలను నిర్ణయిస్తుందో ఆ నేను.
6.29.12
अप्येव दहनं स्पृष्ट्वा वने तिष्ठन्ति पादपाः।
राजदण्डपरामृष्टास्तिष्ठन्ते नापराधिनः ॥ ६.२९.१२ ॥
అడవిలో చెట్లు నిప్పును తాకినా నిలిచే ఉంటాయి; కానీ రాజదండంతో తాకబడిన అపరాధులు నిలవరు.
6.29.13
हन्यामहं त्विमौ पापौ शत्रुपक्षप्रशंसिनौ।
यदि पूर्वोपकारैर्मे क्रोधो न मृदुतां व्रजेत् ॥ ६.२९.१३ ॥
శత్రుపక్షాన్ని ప్రశంసిస్తున్న ఈ ఇద్దరు పాపులను నేను చంపివేసేవాడిని — నా పూర్వ ఉపకారాల వల్ల నా కోపం మృదువుగా మారకపోతే.
6.29.14
अपध्वंसत नश्यध्वं संनिकर्षादितो मम।
नहि वां हन्तुमिच्छामि स्मराम्युपकृतानि वाम्।
हतावेव कृतघ्नौ द्वौ मयि स्नेहपराङ्मुखौ ॥ ६.२९.१४ ॥
దూరంగా పొండి! నా దగ్గర నుంచి పారిపోండి! మిమ్మల్ని చంపాలనుకోను, మీరు చేసిన ఉపకారాలను నేను స్మరిస్తున్నాను. కానీ నాపై స్నేహాన్ని విడిచిన ఈ ఇద్దరు కృతఘ్నులు చంపబడినవారే.
6.29.15
एवमुक्तौ तु सव्रीडौ तौ दृष्ट्वा शुकसारणौ।
रावणं जयशब्देन प्रतिनन्द्याभिनिःसृतौ ॥ ६.२९.१५ ॥
ఇలా చెప్పబడినవారై, సిగ్గుపడిన శుకుడు, సారణుడు రావణునికి జయ ధ్వనితో అభివందనం చేసి బయటకు వెళ్ళారు.
6.29.16
अब्रवीच्च दशग्रीवः समीपस्थं महोदरम्।
उपस्थापय मे शीघ्रं चारानिति निशाचरः।
महोदरस्तथोक्तस्तु शीघ्रमाज्ञापयच्चरान् ॥ ६.२९.१६ ॥
అప్పుడు దశగ్రీవుడైన రావణుడు సమీపంలో నిలిచిన మహోదరునితో, "నా దగ్గరకు గూఢచారులను వెంటనే తీసుకురా" అన్నాడు. అలా ఆజ్ఞాపించబడిన మహోదరుడు వెంటనే గూఢచారులకు ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు.
6.29.17
ततश्चाराः संत्वरिताः प्राप्ताः पार्थिवशासनात्।
उपस्थिताः प्राञ्जलयो वर्धयित्वा जयाशिषः ॥ ६.२९.१७ ॥
అప్పుడు రాజాజ్ఞతో గూఢచారులు త్వరగా వచ్చి, అంజలి ఘటించి, జయాశీస్సులు పలుకుతూ ముందు నిలిచారు.
6.29.18
तानब्रवीत् ततो वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः।
चारान् प्रत्यायिकान् शूरान् धीरान् विगतसाध्वसान् ॥ ६.२९.१८ ॥
అప్పుడు రాక్షసాధిపతి రావణుడు ఆ గూఢచారులతో ఇలా మాట్లాడాడు — వారు నమ్మదగినవారు, శూరులు, ధీరులు, భయరహితులు.
6.29.19
इतो गच्छत रामस्य व्यवसायं परीक्षितुम्।
मन्त्रेष्वभ्यन्तरा येऽस्य प्रीत्या तेन समागताः ॥ ६.२९.१९ ॥
ఇక్కడి నుండి వెళ్లండి, రాముని సంకల్పాన్ని పరీక్షించండి. అతని ఆలోచనల్లో అంతరంగికులుగా ఉన్నవారు, ప్రేమతో అతనితో కలిసినవారు ఎవరో తెలుసుకోండి.
6.29.20
कथं स्वपिति जागर्ति किमद्य च करिष्यति।
विज्ञाय निपुणं सर्वमागन्तव्यमशेषतः ॥ ६.२९.२० ॥
అతడు ఎలా నిద్రిస్తాడు, ఎలా మేల్కొంటాడు, ఈ రోజు ఏమి చేయబోతాడు? వీటన్నింటినీ బాగా తెలుసుకొని పూర్తిగా తిరిగి రావాలి.
6.29.21
चारेण विदितः शत्रुः पण्डितैर्वसुधाधिपैः।
युद्धे स्वल्पेन यत्नेन समासाद्य निरस्यते ॥ ६.२९.२१ ॥
గూఢచారుల ద్వారా తెలుసుకోబడిన శత్రువును, జ్ఞానులైన రాజులు యుద్ధంలో కొద్ది ప్రయత్నంతో సమీపించి అణచివేస్తారు.
6.29.22
चारास्तु ते तथेत्युक्त्वा प्रहृष्टा राक्षसेश्वरम्।
शार्दूलमग्रतः कृत्वा ततश्चक्रुः प्रदक्षिणम् ॥ ६.२९.२२ ॥
అప్పుడు ఆ గూఢచారులు 'అలాగే కానివ్వండి' అని పలికి, ఆనందంతో రాక్షసేశ్వరుని ముందుంచుకొని ప్రదక్షిణం చేశారు.
6.29.23
ततस्तं तु महात्मानं चारा राक्षससत्तमम्।
कृत्वा प्रदक्षिणं जग्मुर्यत्र रामः सलक्ष्मणः ॥ ६.२९.२३ ॥
అప్పుడు ఆ గూఢచారులు ఆ మహాత్ముడు, రాక్షసులలో ఉత్తముడైన వానికి ప్రదక్షిణం చేసి, లక్ష్మణునితో కూడిన రాముడు ఉన్న చోటికి వెళ్లారు.
6.29.24
ते सुवेलस्य शैलस्य समीपे रामलक्ष्मणौ।
प्रच्छन्ना ददृशुर्गत्वा ससुग्रीवविभीषणौ ॥ ६.२९.२४ ॥
వారు రహస్యంగా వెళ్లి సువేల పర్వతం సమీపంలో రామ లక్ష్మణులను, సుగ్రీవ విభీషణులతో కలిసి చూశారు.
6.29.25
प्रेक्षमाणाश्चमूं तां च बभूवुर्भयविह्वलाः।
ते तु धर्मात्मना दृष्टा राक्षसेन्द्रेण राक्षसाः ॥ ६.२९.२५ ॥
ఆ సైన్యాన్ని చూస్తూ వారు భయంతో వణికిపోయారు. అప్పుడు ధర్మాత్ముడైన రాక్షసేంద్రుని చేత ఆ రాక్షసులు చూడబడ్డారు.
6.29.26
विभीषणेन तत्रस्था निगृहीता यदृच्छया।
शार्दूलो ग्राहितस्त्वेकः पापोऽयमिति राक्षसः ॥ ६.२९.२६ ॥
అక్కడ నిలిచిన వారిని విభీషణుడు యాదృచ్ఛికంగా బంధించాడు. 'ఇతడు పాపి' అని భావించి ఒక రాక్షసుడు ఒక పులిని పట్టించాడు.
6.29.27
मोचितः सोऽपि रामेण वध्यमानः प्लवंगमैः।
आनृशंस्येन रामेण मोचिता राक्षसाः परे ॥ ६.२९.२७ ॥
వానరుల చేత కొట్టబడుతున్న అతడిని కూడా రాముడు విడిపించాడు. దయతో రాముడు ఇతర రాక్షసులను కూడా విడిపించాడు.
6.29.28
वानरैरर्दितास्ते तु विक्रान्तैर्लघुविक्रमैः।
पुनर्लङ्कामनुप्राप्ताः श्वसन्तो नष्टचेतसः ॥ ६.२९.२८ ॥
వానరుల చేత, ఆ పరాక్రమవంతులైన వేగవంతుల చేత బాధింపబడిన వారు ఆయాసపడుతూ, చెదిరిన మనస్సుతో మళ్లీ లంకకు చేరుకున్నారు.
6.29.29
ततो दशग्रीवमुपस्थितास्ते
चारा बहिर्नित्यचरा निशाचराः।
गिरेः सुवेलस्य समीपवासिनं
न्यवेदयन् रामबलं महाबलाः ॥ ६.२९.२९ ॥
అప్పుడు నగరం బయట నిత్యం సంచరించే ఆ గూఢచారులైన రాత్రిచరులు దశగ్రీవుని వద్దకు వచ్చారు. సువేల పర్వతానికి సమీపంలో ఉన్న రాముని సైన్యాన్ని ఆ మహాబలులు తెలియజేశారు.