ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.29.1
शुकेन तु समादिष्टान् दृष्ट्वा स हरियूथपान्।
लक्ष्मणं च महावीर्यं भुजं रामस्य दक्षिणम् ॥ ६.२९.१ ॥
ଶୁକଙ୍କ ଦେଖାଇବା ଅନୁଯାୟୀ ସେ ବାନର-ଯୂଥପତିମାନଙ୍କୁ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଡାହାଣ ବାହୁକୁ ଦେଖିଲା।
6.29.2
समीपस्थं च रामस्य भ्रातरं च विभीषणम्।
सर्ववानरराजं च सुग्रीवं भीमविक्रमम् ॥ ६.२९.२ ॥
ରାମଙ୍କ ନିକଟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କ ଭାଇ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବାନରରାଜ ଭୀମପରାକ୍ରମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ (ଦେଖିଲା)।
6.29.3
अङ्गदं चापि बलिनं वज्रहस्तात्मजात्मजम्।
हनूमन्तं च विक्रान्तं जाम्बवन्तं च दुर्जयम् ॥ ६.२९.३ ॥
ବଳବାନ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ, ବଜ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ରର ପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ, ପରାକ୍ରମୀ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଦୁର୍ଜୟ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ (ଦେଖିଲା)।
6.29.4
सुषेणं कुमुदं नीलं नलं च प्लवगर्षभम्।
गजं गवाक्षं शरभं मैन्दं च द्विविदं तथा ॥ ६.२९.४ ॥
ସୁଷେଣ, କୁମୁଦ, ନୀଳ, ଡେଇଁବା ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଳ, ଗଜ, ଗବାକ୍ଷ, ଶରଭ, ମୈନ୍ଦ ଏବଂ ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କୁ (ଦେଖିଲା)।
6.29.5
किंचिदाविग्नहृदयो जातक्रोधश्च रावणः।
भर्त्सयामास तौ वीरौ कथान्ते शुकसारणौ ॥ ६.२९.५ ॥
ଟିକିଏ ବ୍ୟାକୁଳ ହୃଦୟରେ ଓ କ୍ରୋଧ ଜାତ ହୋଇ ରାବଣ କଥାର ଶେଷରେ ସେଇ ଦୁଇ ବୀର ଶୁକ ଓ ସାରଣଙ୍କୁ ଭର୍ତ୍ସନା କଲା।
6.29.6
अधोमुखौ तौ प्रणतावब्रवीच्छुकसारणौ।
रोषगद्गदया वाचा संरब्धं परुषं तथा ॥ ६.२९.६ ॥
ମୁହଁ ତଳକୁ କରି ପ୍ରଣାମ କରି ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଶୁକ ଓ ସାରଣ କ୍ରୋଧରେ ଗଦ୍ଗଦ ସ୍ୱରରେ, ଉତ୍ତେଜିତ ଓ କଠୋର ବାଣୀରେ କହିଲେ।
6.29.7
न तावत् सदृशं नाम सचिवैरुपजीविभिः।
विप्रियं नृपतेर्वक्तुं निग्रहे प्रग्रहे प्रभोः ॥ ६.२९.७ ॥
ଆଶ୍ରିତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜାଙ୍କୁ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଦଣ୍ଡ ବା ଅନୁଗ୍ରହ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଧିକାର।
6.29.8
रिपूणां प्रतिकूलानां युद्धार्थमभिवर्तताम्।
उभाभ्यां सदृशं नाम वक्तुमप्रस्तवे स्तवम् ॥ ६.२९.८ ॥
ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ବେଳେ ଅସମୟରେ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ତୁମ ଦୁହିଁଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
6.29.9
आचार्या गुरवो वृद्धा वृथा वां पर्युपासिताः।
सारं यद् राजशास्त्राणामनुजीव्यं न गृह्यते ॥ ६.२९.९ ॥
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଗୁରୁ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ବୃଥାରେ ସେବା କଲ; ରାଜଶାସ୍ତ୍ରର ସେ ସାର, ଯାହା ଜୀବିକା ଦିଏ, ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କଲ ନାହିଁ।
6.29.10
गृहीतो वा न विज्ञातो भारोऽज्ञानस्य वाह्यते।
ईदृशैः सचिवैर्युक्तो मूर्खैर्दिष्ट्या धराम्यहम् ॥ ६.२९.१० ॥
ଗ୍ରହଣ ହୋଇନଥିବା ଓ ନ ବୁଝାଯାଇଥିବା ଭାର ଅଜ୍ଞାନର ଭାର ରୂପେ ବୋହି ହୁଏ; ଏପରି ମୂର୍ଖ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଥିବା ସତ୍ୱେ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୁଁ ତାହା ଧାରଣ କରୁଛି।
6.29.11
किं नु मृत्योर्भयं नास्ति मां वक्तुं परुषं वचः।
यस्य मे शासतो जिह्वा प्रयच्छति शुभाशुभम् ॥ ६.२९.११ ॥
ମୋତେ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିବାକୁ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁଭୟ ନାହିଁ କି? ମୁଁ ଶାସନ କଲାବେଳେ ଯାହାର ଜିଭ ଶୁଭାଶୁଭ ଦିଏ, ସେହି ମୋତେ।
6.29.12
अप्येव दहनं स्पृष्ट्वा वने तिष्ठन्ति पादपाः।
राजदण्डपरामृष्टास्तिष्ठन्ते नापराधिनः ॥ ६.२९.१२ ॥
ବନରେ ଗଛମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ମଧ୍ୟ ଠିଆ ହୁଅନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ରାଜଦଣ୍ଡରେ ସ୍ପର୍ଶିତ ଅପରାଧୀମାନେ ଠିଆ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
6.29.13
हन्यामहं त्विमौ पापौ शत्रुपक्षप्रशंसिनौ।
यदि पूर्वोपकारैर्मे क्रोधो न मृदुतां व्रजेत् ॥ ६.२९.१३ ॥
ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ପ୍ରଶଂସାକାରୀ ଏହି ଦୁଇ ପାପୀଙ୍କୁ ମୁଁ ବଧ କରିଥାନ୍ତି — ମୋର ପୂର୍ବ ଉପକାରରୁ ମୋର କ୍ରୋଧ ମୃଦୁ ନ ହୋଇଥିଲେ।
6.29.14
अपध्वंसत नश्यध्वं संनिकर्षादितो मम।
नहि वां हन्तुमिच्छामि स्मराम्युपकृतानि वाम्।
हतावेव कृतघ्नौ द्वौ मयि स्नेहपराङ्मुखौ ॥ ६.२९.१४ ॥
ଦୂରକୁ ଯାଅ! ମୋ ପାଖରୁ ପଳାଅ! ତୁମକୁ ମାରିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହିଁ, ତୁମର କୃତ ଉପକାର ମୁଁ ସ୍ମରଣ କରେ। କିନ୍ତୁ ମୋ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇଥିବା ଏହି ଦୁଇ କୃତଘ୍ନ ତ ମରିସାରିଛନ୍ତି।
6.29.15
एवमुक्तौ तु सव्रीडौ तौ दृष्ट्वा शुकसारणौ।
रावणं जयशब्देन प्रतिनन्द्याभिनिःसृतौ ॥ ६.२९.१५ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ ଲଜ୍ଜିତ ଶୁକ ଓ ସାରଣ ରାବଣଙ୍କୁ ଜୟଧ୍ୱନି ସହିତ ଅଭିନନ୍ଦନ କରି ବାହାରିଗଲେ।
6.29.16
अब्रवीच्च दशग्रीवः समीपस्थं महोदरम्।
उपस्थापय मे शीघ्रं चारानिति निशाचरः।
महोदरस्तथोक्तस्तु शीघ्रमाज्ञापयच्चरान् ॥ ६.२९.१६ ॥
ସେତେବେଳେ ଦଶଗ୍ରୀବ ରାବଣ ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ମହୋଦରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶୀଘ୍ର ଗୁପ୍ତଚରମାନଙ୍କୁ ମୋ ପାଖକୁ ଉପସ୍ଥିତ କର।" ଏପରି ଆଜ୍ଞା ପାଇ ମହୋଦର ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଗୁପ୍ତଚରମାନଙ୍କୁ ଡାକିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
6.29.17
ततश्चाराः संत्वरिताः प्राप्ताः पार्थिवशासनात्।
उपस्थिताः प्राञ्जलयो वर्धयित्वा जयाशिषः ॥ ६.२९.१७ ॥
ତା'ପରେ ରାଜାଜ୍ଞାରେ ଗୁପ୍ତଚରମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ; କରଯୋଡ଼ି, ଜୟାଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
6.29.18
तानब्रवीत् ततो वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः।
चारान् प्रत्यायिकान् शूरान् धीरान् विगतसाध्वसान् ॥ ६.२९.१८ ॥
ତା'ପରେ ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣ ସେହି ଗୁପ୍ତଚରମାନଙ୍କୁ କହିଲେ — ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ, ଶୂର, ଧୀର ଓ ଭୟରହିତ ଥିଲେ।
6.29.19
इतो गच्छत रामस्य व्यवसायं परीक्षितुम्।
मन्त्रेष्वभ्यन्तरा येऽस्य प्रीत्या तेन समागताः ॥ ६.२९.१९ ॥
ଏଠାରୁ ଯାଅ, ରାମଙ୍କ ସଂକଳ୍ପ ପରୀକ୍ଷା କର। ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଓ ପ୍ରୀତିରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣ।
6.29.20
कथं स्वपिति जागर्ति किमद्य च करिष्यति।
विज्ञाय निपुणं सर्वमागन्तव्यमशेषतः ॥ ६.२९.२० ॥
ସେ କିପରି ଶୋଏ, କିପରି ଜାଗେ, ଆଜି କଣ କରିବ? ଏସବୁ ଭଲରେ ଜାଣି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଫେରିବାକୁ ହେବ।
6.29.21
चारेण विदितः शत्रुः पण्डितैर्वसुधाधिपैः।
युद्धे स्वल्पेन यत्नेन समासाद्य निरस्यते ॥ ६.२९.२१ ॥
ଗୁପ୍ତଚରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଇଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ, ପଣ୍ଡିତ ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଳ୍ପ ଚେଷ୍ଟାରେ ନିକଟ ଯାଇ ଦମନ କରନ୍ତି।
6.29.22
चारास्तु ते तथेत्युक्त्वा प्रहृष्टा राक्षसेश्वरम्।
शार्दूलमग्रतः कृत्वा ततश्चक्रुः प्रदक्षिणम् ॥ ६.२९.२२ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଗୁପ୍ତଚରମାନେ 'ଏମିତି ହେଉ' କହି ଆନନ୍ଦରେ ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ।
6.29.23
ततस्तं तु महात्मानं चारा राक्षससत्तमम्।
कृत्वा प्रदक्षिणं जग्मुर्यत्र रामः सलक्ष्मणः ॥ ६.२९.२३ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଗୁପ୍ତଚରମାନେ ସେହି ମହାତ୍ମା, ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାମ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।
6.29.24
ते सुवेलस्य शैलस्य समीपे रामलक्ष्मणौ।
प्रच्छन्ना ददृशुर्गत्वा ससुग्रीवविभीषणौ ॥ ६.२९.२४ ॥
ସେମାନେ ଲୁଚି ଲୁଚି ଯାଇ ସୁବେଳ ପର୍ବତ ନିକଟରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ସହିତ ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
6.29.25
प्रेक्षमाणाश्चमूं तां च बभूवुर्भयविह्वलाः।
ते तु धर्मात्मना दृष्टा राक्षसेन्द्रेण राक्षसाः ॥ ६.२९.२५ ॥
ସେ ସେନାକୁ ଦେଖୁଥିବା ସେମାନେ ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇଗଲେ। ତେବେ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେହି ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖାଗଲେ।
6.29.26
विभीषणेन तत्रस्था निगृहीता यदृच्छया।
शार्दूलो ग्राहितस्त्वेकः पापोऽयमिति राक्षसः ॥ ६.२९.२६ ॥
ସେଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ବିଭୀଷଣ ଆକସ୍ମିକ ଭାବେ ଧରିଲେ। 'ଏ ପାପୀ' ବୋଲି ଭାବି ଜଣେ ରାକ୍ଷସ ଗୋଟିଏ ବାଘକୁ ଧରାଇଲା।
6.29.27
मोचितः सोऽपि रामेण वध्यमानः प्लवंगमैः।
आनृशंस्येन रामेण मोचिता राक्षसाः परे ॥ ६.२९.२७ ॥
ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାଡ ଖାଉଥିବା ତାକୁ ମଧ୍ୟ ରାମ ମୁକ୍ତ କଲେ। କରୁଣାବଶତଃ ରାମ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ କଲେ।
6.29.28
वानरैरर्दितास्ते तु विक्रान्तैर्लघुविक्रमैः।
पुनर्लङ्कामनुप्राप्ताः श्वसन्तो नष्टचेतसः ॥ ६.२९.२८ ॥
ସେହି ବିକ୍ରମୀ ଓ ଦ୍ରୁତ ପରାକ୍ରମୀ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସେମାନେ ହାଂଫାଉ ହାଂଫାଉ, ବିଚଳିତ ମନରେ ପୁଣି ଲଙ୍କାକୁ ଫେରିଲେ।
6.29.29
ततो दशग्रीवमुपस्थितास्ते
चारा बहिर्नित्यचरा निशाचराः।
गिरेः सुवेलस्य समीपवासिनं
न्यवेदयन् रामबलं महाबलाः ॥ ६.२९.२९ ॥
ସେତେବେଳେ ନଗର ବାହାରେ ସର୍ବଦା ବୁଲୁଥିବା ସେହି ଗୁପ୍ତଚର ନିଶାଚରମାନେ ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସୁବେଳ ପର୍ବତ ନିକଟରେ ରହୁଥିବା ରାମଙ୍କ ସେନା ବିଷୟରେ ସେହି ମହାବଳମାନେ ସୂଚନା ଦେଲେ।