वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.33.1
सीतां तु मोहितां दृष्ट्वा सरमा नाम राक्षसी।
आससादाथ वैदेहीं प्रियां प्रणयिनी सखीम् ॥ ६.३३.१ ॥
मूर्च्छित सीतेला पाहून सरमा नावाची राक्षसी तेव्हा प्रिय, स्नेहाळ सखी वैदेहीजवळ आली.
6.33.2
मोहितां राक्षसेन्द्रेण सीतां परमदुःखिताम्।
आश्वासयामास तदा सरमा मृदुभाषिणी ॥ ६.३३.२ ॥
राक्षसराजाने मोहित केलेल्या, अत्यंत दुःखी सीतेला तेव्हा मृदुभाषी सरमेने धीर दिला.
6.33.3
सा हि तत्र कृता मित्रं सीतया रक्ष्यमाणया।
रक्षन्ती रावणादिष्टा सानुक्रोशा दृढव्रता ॥ ६.३३.३ ॥
तेथे सीतेने संरक्षित केल्याने ती मैत्रीण झाली होती; रावणाच्या आज्ञेने तिचे रक्षण करणारी, दयाळू आणि दृढव्रता अशी ती होती.
6.33.4
सा ददर्श सखी सीतां सरमा नष्टचेतनाम्।
उपावृत्योत्थितां ध्वस्तां वडवामिव पांसुषु ॥ ६.३३.४ ॥
त्या सखी सरमेने बेशुद्ध सीतेला पाहिले; धुळीत पडून उठून पुन्हा कोसळलेल्या घोडीप्रमाणे ती होती.
6.33.5
तां समाश्वासयामास सखीस्नेहेन सुव्रताम्।
समाश्वसिहि वैदेहि मा भूत् ते मनसो व्यथा।
उक्ता यद् रावणेन त्वं प्रयुक्तश्च स्वयं त्वया ॥ ६.३३.५ ॥
सखीच्या स्नेहाने तिने सुव्रता सीतेला धीर दिला: "वैदेही, धीर धर; तुझ्या मनाला व्यथा न होवो. रावणाने जे सांगितले आणि तू स्वतः प्रेरित केलेले—"
6.33.6
सखीस्नेहेन तद् भीरु मया सर्वं प्रतिश्रुतम्।
लीनया गहने शून्ये भयमुत्सृज्य रावणात्।
तव हेतोर्विशालाक्षि नहि मे रावणाद् भयम् ॥ ६.३३.६ ॥
भिरू, सखीच्या स्नेहाने ते सर्व मी मान्य केले आहे. दाट, निर्जन ठिकाणी लपून, रावणाची भीती सोडून, विशालाक्षी, तुझ्यासाठी—रावणाचे मला भय नाही.
6.33.7
स सम्भ्रान्तश्च निष्क्रान्तो यत्कृते राक्षसेश्वरः।
तत्र मे विदितं सर्वमभिनिष्क्रम्य मैथिलि ॥ ६.३३.७ ॥
हे मैथिली! ज्या कारणाने राक्षसराज घाबरून बाहेर पडला, ते सर्व तेथून बाहेर पडल्यावर मला समजले.
6.33.8
न शक्यं सौप्तिकं कर्तुं रामस्य विदितात्मनः।
वधश्च पुरुषव्याघ्रे तस्मिन् नैवोपपद्यते ॥ ६.३३.८ ॥
आत्मज्ञ राघवावर रात्री छुपून हल्ला करणे शक्य नाही; त्या पुरुषव्याघ्राचा वधही योग्य ठरत नाही.
6.33.9
न त्वेवं वानरा हन्तुं शक्याः पादपयोधिनः।
सुरा देवर्षभेणेव रामेण हि सुरक्षिताः ॥ ६.३३.९ ॥
पण पाय व वृक्ष यांनी लढणाऱ्या वानरांना अशा प्रकारे मारणे शक्य नाही; देवांच्या वृषभासारख्या रामाकडून ते देवांप्रमाणे सुरक्षित आहेत.
6.33.10
दीर्घवृत्तभुजः श्रीमान् महोरस्कः प्रतापवान्।
धन्वी संनहनोपेतो धर्मात्मा भुवि विश्रुतः ॥ ६.३३.१० ॥
लांब व गोल बाहू असलेला, श्रीमान, विशाल वक्षःस्थळ असलेला, प्रतापी, धनुर्धर, कवचधारी, धर्मात्मा, पृथ्वीवर विख्यात.
6.33.11
विक्रान्तो रक्षिता नित्यमात्मनश्च परस्य च।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा कुलीनो नयशास्त्रवित् ॥ ६.३३.११ ॥
पराक्रमी, सदैव स्वतःचे व इतरांचे रक्षण करणारा, बंधू लक्ष्मणासह, कुलीन आणि नीतिशास्त्र जाणणारा.
6.33.12
हन्ता परबलौघानामचिन्त्यबलपौरुषः।
न हतो राघवः श्रीमान् सीते शत्रुनिबर्हणः ॥ ६.३३.१२ ॥
शत्रुसैन्याच्या प्रवाहांचा संहार करणारा, अचिंत्य बल व पौरुष असलेला; हे सीते, श्रीमान राघव मारला गेलेला नाही; तो शत्रूंचा नाश करणारा आहे.
6.33.13
अयुक्तबुद्धिकृत्येन सर्वभूतविरोधिना।
एवं प्रयुक्ता रौद्रेण माया मायाविना त्वयि ॥ ६.३३.१३ ॥
अयोग्य बुद्धी व कृती असलेल्या, सर्व प्राणिमात्रांचा विरोधी त्या क्रूर मायावीने तुझ्यावर अशी माया प्रयुक्त केली आहे.
6.33.14
शोकस्ते विगतः सर्वकल्याणं त्वामुपस्थितम्।
ध्रुवं त्वां भजते लक्ष्मीः प्रियं ते भवति शृणु ॥ ६.३३.१४ ॥
तुझा शोक दूर झाला आहे, सर्व कल्याण तुझ्याजवळ आले आहे. निश्चितच लक्ष्मी तुझा आश्रय करत आहे; ऐक, हे तुला प्रिय आहे.
6.33.15
उत्तीर्य सागरं रामः सह वानरसेनया।
संनिविष्टः समुद्रस्य तीरमासाद्य दक्षिणम् ॥ ६.३३.१५ ॥
समुद्र ओलांडून राम वानरसेनेसह समुद्राच्या दक्षिण किनाऱ्यावर पोहोचून तेथे तळ ठोकून राहिला आहे.
6.33.16
दृष्टो मे परिपूर्णार्थः काकुत्स्थः सहलक्ष्मणः।
सहितैः सागरान्तस्थैर्बलैस्तिष्ठति रक्षितः ॥ ६.३३.१६ ॥
परिपूर्ण मनोरथ असलेला काकुत्स्थ राम लक्ष्मणासह मी पाहिला आहे; समुद्रकिनाऱ्यावर एकत्र झालेल्या सैन्यांनी तो संरक्षित होऊन उभा आहे.
6.33.17
अनेन प्रेषिता ये च राक्षसा लघुविक्रमाः।
राघवस्तीर्ण इत्येवं प्रवृत्तिस्तैरिहाहृता ॥ ६.३३.१७ ॥
त्याने पाठवलेल्या वेगवान पराक्रमी राक्षसांनी राघव समुद्र ओलांडला आहे अशी बातमी इथे आणली आहे.
6.33.18
स तां श्रुत्वा विशालाक्षि प्रवृत्तिं राक्षसाधिपः।
एष मन्त्रयते सर्वैः सचिवैः सह रावणः ॥ ६.३३.१८ ॥
हे विशाललोचने, ती बातमी ऐकून राक्षसांचा अधिपती रावण हा आपल्या सर्व मंत्र्यांसह सल्लामसलत करत आहे.
6.33.19
सर्वोद्योगेन सैन्यानां शब्दं शुश्राव भैरवम् ॥ ६.३३.१९ ॥
सर्व उद्योगाने सैन्यांचा भयंकर शब्द त्याने ऐकला.
6.33.20
दण्डनिर्घातवादिन्याः श्रुत्वा भेर्या महास्वनम्।
उवाच सरमा सीतामिदं मधुरभाषिणी ॥ ६.३३.२० ॥
दंडप्रहारासारखा गर्जणाऱ्या भेरीचा महानाद ऐकून मधुरभाषिणी सरमा सीतेला म्हणाली.
6.33.21
संनाहजननी ह्येषा भैरवा भीरु भेरिका।
भेरीनादं च गम्भीरं शृणु तोयदनिःस्वनम् ॥ ६.३३.२१ ॥
कवच घालण्यास कारण असलेली ही भेरी भयंकर आहे. हे भित्रे, मेघगर्जनेसारखा तिचा गंभीर नाद ऐक.
6.33.22
कल्प्यन्ते मत्तमातङ्गा युज्यन्ते रथवाजिनः।
दृश्यन्ते तुरगारूढाः प्रासहस्ताः सहस्रशः ॥ ६.३३.२२ ॥
मदोन्मत्त हत्ती सजवले जात आहेत, रथाचे घोडे जुंपले जात आहेत; घोड्यावर बसलेले हजारो भाला हातात घेतलेले दिसत आहेत.
6.33.23
तत्र तत्र च संनद्धाः सम्पतन्ति सहस्रशः।
आपूर्यन्ते राजमार्गाः सैन्यैरद्भुतदर्शनैः ॥ ६.३३.२३ ॥
इकडे-तिकडे कवचधारी हजारो जण धावत आहेत; अद्भुत दिसणाऱ्या सैन्यांनी राजमार्ग भरून गेले आहेत.
6.33.24
वेगवद्भिर्नदद्भिश्च तोयौघैरिव सागरः।
शस्त्राणां च प्रसन्नानां चर्मणां वर्मणां तथा ॥ ६.३३.२४ ॥
वेगाने चालणारे आणि गर्जणारे सैन्य जलप्रवाहांनी भरलेल्या समुद्रासारखे आहे; चमकणारी शस्त्रे, ढाली आणि चिलखतेही तसेच आहेत.
6.33.25
रथवाजिगजानां च राक्षसेन्द्रानुयायिनाम्।
सम्भ्रमो रक्षसामेष हृषितानां तरस्विनाम् ॥ ६.३३.२५ ॥
रथ, घोडे व हत्ती तसेच राक्षसेंद्राचे अनुयायी उत्तेजित व वेगवान राक्षस यांच्यात ही खळबळ आहे.
6.33.26
प्रभां विसृजतां पश्य नानावर्णसमुत्थिताम्।
वनं निर्दहतो घर्मे यथा रूपं विभावसोः ॥ ६.३३.२६ ॥
अनेक रंगांनी उसळणारी त्यांची प्रभा पाहा; उन्हाळ्यात वन जाळणाऱ्या अग्नीच्या रूपासारखी.
6.33.27
घण्टानां शृणु निर्घोषं रथानां शृणु निःस्वनम्।
हयानां हेषमाणानां शृणु तूर्यध्वनिं तथा ॥ ६.३३.२७ ॥
घंटांचा निनाद ऐका, रथांचा गर्जनाध्वनी ऐका, खिंकाळणाऱ्या घोड्यांचा हेषारव ऐका, तसेच तुताऱ्यांचा नाद ऐका.
6.33.28
उद्यतायुधहस्तानां राक्षसेन्द्रानुयायिनाम्।
सम्भ्रमो रक्षसामेष तुमुलो लोमहर्षणम् ॥ ६.३३.२८ ॥
हातात आयुधे उंचावलेल्या, राक्षसेंद्राचे अनुयायी राक्षसांमधील ही खळबळ आहे; हा तुमुल कोलाहल अंगावर काटा आणणारा आहे.
6.33.29
श्रीस्त्वां भजति शोकघ्नी रक्षसां भयमागतम्।
रामः कमलपत्राक्षो दैत्यानामिव वासवः ॥ ६.३३.२९ ॥
शोक नाहीसा करणारी श्री तुला आश्रय करत आहे. राक्षसांवर भय आले आहे. कमळपत्रासारखे नेत्र असलेला राम दैत्यांवर इंद्राप्रमाणे (येईल).
6.33.30
अवजित्य जितक्रोधस्तमचिन्त्यपराक्रमः।
रावणं समरे हत्वा भर्ता त्वाधिगमिष्यति ॥ ६.३३.३० ॥
क्रोधावर विजय मिळवलेला, अचिंत्य पराक्रमी राम त्याला जिंकून, युद्धात रावणाचा वध करून, तुझा पती होऊन तुला प्राप्त करील.
6.33.31
विक्रमिष्यति रक्षःसु भर्ता ते सहलक्ष्मणः।
यथा शत्रुषु शत्रुघ्नो विष्णुना सह वासवः ॥ ६.३३.३१ ॥
तुझे पती लक्ष्मणासह राक्षसांमध्ये पराक्रम दाखवतील, जसा शत्रुघ्न शत्रूंमध्ये आणि इंद्र विष्णूसह दाखवतो.
6.33.32
आगतस्य हि रामस्य क्षिप्रमङ्कागतां सतीम्।
अहं द्रक्ष्यामि सिद्धार्थां त्वां शत्रौ विनिपातिते ॥ ६.३३.३२ ॥
राम आल्यावर, शत्रू पडल्यावर, लवकरच तुला त्याच्या मांडीवर बसलेली, कृतार्थ सती म्हणून मी पाहीन.
6.33.33
अस्राण्यानन्दजानि त्वं वर्तयिष्यसि जानकि।
समागम्य परिष्वक्ता तस्योरसि महोरसः ॥ ६.३३.३३ ॥
हे जानकी, विशाल वक्षस्थळ असलेल्या त्याला भेटून, त्याच्या छातीशी आलिंगित होऊन तू आनंदाश्रू ढाळशील.
6.33.34
अचिरान्मोक्ष्यते सीते देवि ते जघनं गताम्।
धृतामेकां बहून् मासान् वेणीं रामो महाबलः ॥ ६.३३.३४ ॥
हे सीते, हे देवी, कंबरेपर्यंत लोंबणारी, अनेक महिने एकाच वेणीत बांधलेली तुझी वेणी महाबलवान राम लवकरच सोडतील.
6.33.35
तस्य दृष्ट्वा मुखं देवि पूर्णचन्द्रमिवोदितम्।
मोक्ष्यसे शोकजं वारि निर्मोकमिव पन्नगी ॥ ६.३३.३५ ॥
हे देवी, उगवलेल्या पूर्ण चंद्रासारखे त्याचे मुख पाहून, नागिणी जशी कात टाकते तसे शोकजन्य अश्रू तू सोडशील.
6.33.36
रावणं समरे हत्वा नचिरादेव मैथिलि।
त्वया समग्रः प्रियया सुखार्हो लप्स्यते सुखम् ॥ ६.३३.३६ ॥
हे मैथिली, युद्धात रावणाला मारल्यानंतर, सुखास पात्र असलेले ते लवकरच तुझ्या प्रिय पत्नीसह पूर्ण सुख मिळवतील.
6.33.37
सभाजिता त्वं रामेण मोदिष्यसि महात्मना।
सुवर्षेण समायुक्ता यथा सस्येन मेदिनी ॥ ६.३३.३७ ॥
महात्मा रामाकडून सन्मानित होऊन तू आनंदित होशील, जशी उत्तम पावसाने युक्त पृथ्वी पिकांनी आनंदते.
6.33.38
गिरिवरमभितो विवर्तमानो
हय इव मण्डलमाशु यः करोति।
तमिह शरणमभ्युपैहि देवि
दिवसकरं प्रभवो ह्ययं प्रजानाम् ॥ ६.३३.३८ ॥
पर्वतश्रेष्ठाभोवती घोड्याप्रमाणे वेगाने फिरून वर्तुळ करणाऱ्या त्याला, हे देवी, येथे शरण जा; हाच प्रजांचा प्रभू, सूर्य आहे.