વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.35.1
तेन शङ्खविमिश्रेण भेरीशब्देन नादिना।
उपयाति महाबाहू रामः परपुरंजयः ॥ ६.३५.१ ॥
શંખનાદ સાથે ભળેલા ભેરીના અવાજથી ગુંજતા, મહાબાહુ, શત્રુનગરોને જીતનારા રામ આવી રહ્યા છે.
6.35.2
तं निनादं निशम्याथ रावणो राक्षसेश्वरः।
मुहूर्तं ध्यानमास्थाय सचिवानभ्युदैक्षत ॥ ६.३५.२ ॥
એ ગર્જના સાંભળીને રાક્ષસેશ્વર રાવણે ક્ષણભર ધ્યાન ધર્યું અને પછી પોતાના મંત્રીઓ તરફ જોયું.
6.35.3
अथ तान् सचिवांस्तत्र सर्वानाभाष्य रावणः।
सभां संनादयन् सर्वामित्युवाच महाबलः ॥ ६.३५.३ ॥
પછી રાવણે ત્યાંના તમામ મંત્રીઓને સંબોધીને, આખી સભાને ગજાવતા, એ મહાબળવાન આ પ્રમાણે કહ્યું.
6.35.4
जगत्संतापनः क्रूरोऽगर्हयन् राक्षसेश्वरः।
तरणं सागरस्यास्य विक्रमं बलपौरुषम् ॥ ६.३५.४ ॥
જગતને સંતાપતો ક્રૂર રાક્ષસેશ્વર રાવણ, આ સાગર પાર કરવાની, તેમના પરાક્રમ અને બળપૌરુષની નિંદા કરતાં બોલ્યો.
6.35.5
यदुक्तवन्तो रामस्य भवन्तस्तन्मया श्रुतम्।
भवतश्चाप्यहं वेद्मि युद्धे सत्यपराक्रमान्।
तूष्णीकानीक्षतोऽन्योन्यं विदित्वा रामविक्रमम् ॥ ६.३५.५ ॥
રામ વિશે તમે જે કહ્યું તે મેં સાંભળ્યું છે. યુદ્ધમાં તમારો સાચો પરાક્રમ પણ હું જાણું છું. રામનો પરાક્રમ જાણીને તમે મૌન રહીને એકબીજા સામે જુઓ છો.
6.35.6
ततस्तु सुमहाप्राज्ञो माल्यवान् नाम राक्षसः।
रावणस्य वचः श्रुत्वा इति मातामहोऽब्रवीत् ॥ ६.३५.६ ॥
ત્યારે અત્યંત બુદ્ધિમાન માલ્યવાન નામનો રાક્ષસ રાવણનાં વચન સાંભળીને, તેના માતામહ તરીકે આમ બોલ્યો.
6.35.7
विद्यास्वभिविनीतो यो राजा राजन् नयानुगः।
स शास्ति चिरमैश्वर्यमरींश्च कुरुते वशे ॥ ६.३५.७ ॥
વિદ્યાથી વિનીત અને નીતિનું અનુસરણ કરનાર રાજા લાંબા સમય સુધી ઐશ્વર્ય પર શાસન કરે છે અને શત્રુઓને પણ વશ કરે છે.
6.35.8
संदधानो हि कालेन विगृह्णंश्चारिभिः सह।
स्वपक्षे वर्धनं कुर्वन्महदैश्वर्यमश्नुते ॥ ६.३५.८ ॥
સમય અનુસાર શત્રુઓ સાથે સંધિ કરે, યોગ્ય સમયે યુદ્ધ કરે અને પોતાના પક્ષને વધારે, તે મહાન ઐશ્વર્ય પામે છે.
6.35.9
हीयमानेन कर्तव्यो राज्ञा संधिः समेन च।
न शत्रुमवमन्येत ज्यायान् कुर्वीत विग्रहम् ॥ ६.३५.९ ॥
નબળા પડેલા રાજાએ સમાન બળવાળા સાથે સંધિ કરવી; શત્રુનું અપમાન ન કરવું; બળવાન યુદ્ધ કરે.
6.35.10
तन्मह्यं रोचते संधिः सह रामेण रावण।
यदर्थमभियुक्तोऽसि सीता तस्मै प्रदीयताम् ॥ ६.३५.१० ॥
હે રાવણ! રામ સાથે સંધિ કરવી એ મને ગમે છે. જેના કારણે તું આરોપિત છે, તે સીતાને તેમને સોંપી દે.
6.35.11
तस्य देवर्षयः सर्वे गन्धर्वाश्च जयैषिणः।
विरोधं मा गमस्तेन संधिस्ते तेन रोचताम् ॥ ६.३५.११ ॥
તેમના વિજયની ઇચ્છા રાખતા સર્વ દેવર્ષિઓ અને ગંધર્વો છે. તું તેમની સાથે વિરોધ ન કર; તેમની સાથે સંધિ તને ગમો.
6.35.12
असृजद् भगवान् पक्षौ द्वावेव हि पितामहः।
सुराणामसुराणां च धर्माधर्मौ तदाश्रयौ ॥ ६.३५.१२ ॥
ભગવાન પિતામહે બે જ પક્ષ સર્જ્યા—દેવો અને અસુરો; તેમના આશ્રય ધર્મ અને અધર્મ છે.
6.35.13
धर्मो हि श्रूयते पक्ष अमराणां महात्मनाम्।
अधर्मो रक्षसां पक्षो ह्यसुराणां च राक्षस ॥ ६.३५.१३ ॥
ધર્મ મહાત્મા અમરોનો પક્ષ હોવાનું સંભળાય છે; અધર્મ રાક્ષસોનો પક્ષ છે; હે રાક્ષસ, અસુરોનો પણ એ જ પક્ષ છે.
6.35.14
धर्मो वै ग्रसतेऽधर्मं यदा कृतमभूद् युगम्।
अधर्मो ग्रसते धर्मं यदा तिष्यः प्रवर्तते ॥ ६.३५.१४ ॥
કૃતયુગ હતું ત્યારે ધર્મ અધર્મને ગળી જતો; તિષ્ય યુગ પ્રવર્તે ત્યારે અધર્મ ધર્મને ગળી જાય છે.
6.35.15
तत् त्वया चरता लोकान् धर्मोऽपि निहतो महान्।
अधर्मः प्रगृहीतश्च तेनास्मद् बलिनः परे ॥ ६.३५.१५ ॥
તેથી લોકોમાં વિચરતાં તેં મહાન ધર્મનો પણ નાશ કર્યો, અધર્મને ગ્રહણ કર્યો; તેથી જ અમારા બળવાન શત્રુઓ (પ્રબળ બન્યા).
6.35.16
स प्रमादात् प्रवृद्धस्तेऽधर्मोऽहिर्ग्रसते हि नः।
विवर्धयति पक्षं च सुराणां सुरभावनः ॥ ६.३५.१६ ॥
તારો તે અધર્મ, પ્રમાદથી વધીને, સર્પની જેમ અમને ગળી રહ્યો છે; દેવોના પક્ષને સુરભાવન (ઈશ્વર) વધારી રહ્યા છે.
6.35.17
विषयेषु प्रसक्तेन यत्किंचित्कारिणा त्वया।
ऋषीणामग्निकल्पानामुद्वेगो जनितो महान् ॥ ६.३५.१७ ॥
વિષયોમાં આસક્ત થઈને, જે મન થાય તે કરનાર તેં અગ્નિ સમાન ઋષિઓને મોટો ઉદ્વેગ આપ્યો છે.
6.35.18
तेषां प्रभावो दुर्धर्षः प्रदीप्त इव पावकः।
तपसा भावितात्मानो धर्मस्यानुग्रहे रताः ॥ ६.३५.१८ ॥
તેમનો પ્રભાવ દુર્ધર્ષ છે, પ્રજ્વલિત અગ્નિ જેવો; તેઓ તપથી શુદ્ધાત્મા છે અને ધર્મના અનુગ્રહમાં રત છે.
6.35.19
मुख्यैर्यज्ञैर्यजन्त्येते तैस्तैर्यत्ते द्विजातयः।
जुह्वत्यग्नींश्च विधिवद् वेदांश्चोच्चैरधीयते ॥ ६.३५.१९ ॥
આ દ્વિજાતિઓ મુખ્ય યજ્ઞો વડે યજન કરે છે, તે તે યજ્ઞોમાં તત્પર રહે છે; વિધિપૂર્વક અગ્નિઓમાં આહુતિ આપે છે અને ઉચ્ચ સ્વરે વેદોનું પઠન કરે છે.
6.35.20
अभिभूय च रक्षांसि ब्रह्मघोषानुदीरयन्।
दिशो विप्रद्रुताः सर्वाः स्तनयित्नुरिवोष्णगे ॥ ६.३५.२० ॥
રાક્ષસોને અભિભૂત કરીને, બ્રહ્મઘોષ ઉચ્ચારતા, ગ્રીષ્મ ઋતુના ગર્જન સમાન — બધી દિશાઓ તેમનાથી ભાગી ગઈ.
6.35.21
ऋषीणामग्निकल्पानामग्निहोत्रसमुत्थितः।
आदत्ते रक्षसां तेजो धूमो व्याप्य दिशो दश ॥ ६.३५.२१ ॥
અગ્નિ સમાન ઋષિઓના અગ્નિહોત્રમાંથી ઊઠેલો ધુમાડો દસેય દિશાઓમાં વ્યાપીને રાક્ષસોનું તેજ હરી લે છે.
6.35.22
तेषु तेषु च देशेषु पुण्येष्वेव दृढव्रतैः।
चर्यमाणं तपस्तीव्रं संतापयति राक्षसान् ॥ ६.३५.२२ ॥
તે તે પવિત્ર સ્થાનોમાં દૃઢવ્રતીઓ દ્વારા આચરાતું ઉગ્ર તપ રાક્ષસોને સંતપ્ત કરે છે.
6.35.23
देवदानवयक्षेभ्यो गृहीतश्च वरस्त्वया।
मनुष्या वानरा ऋक्षा गोलाङ्गूला महाबलाः।
बलवन्त इहागम्य गर्जन्ति दृढविक्रमाः ॥ ६.३५.२३ ॥
દેવો, દાનવો, યક્ષોથી તેં વરદાન મેળવ્યું હતું; પરંતુ મનુષ્યો, વાનરો, ઋક્ષો, ગોલાંગૂલો — મહાબળવાન, બળવાન, દૃઢ પરાક્રમી — અહીં આવીને ગર્જે છે.
6.35.24
उत्पातान् विविधान् दृष्ट्वा घोरान् बहुविधान् बहून्।
विनाशमनुपश्यामि सर्वेषां रक्षसामहम् ॥ ६.३५.२४ ॥
અનેક પ્રકારના ભયાનક અપશુકન જોઈને, હું બધા રાક્ષસોનો વિનાશ આગળથી જોઉં છું.
6.35.25
खराभिस्तनिता घोरा मेघाः प्रतिभयंकराः।
शोणितेनाभिवर्षन्ति लङ्कामुष्णेन सर्वतः ॥ ६.३५.२५ ॥
ભયંકર ગર્જના કરતા ઘોર અને અત્યંત ભયાનક મેઘો ચારે બાજુથી લંકા પર ગરમ લોહીની વર્ષા કરી રહ્યા છે.
6.35.26
रुदतां वाहनानां च प्रपतन्त्यश्रुबिन्दवः।
रजोध्वस्ता विवर्णाश्च न प्रभान्ति यथापुरम् ॥ ६.३५.२६ ॥
રડતા વાહનોમાંથી આંસુનાં બિંદુઓ ટપકી રહ્યાં છે; ધૂળથી ઢંકાયેલાં અને ઝાંખા પડેલાં તેઓ પહેલાંની જેમ ચમકતાં નથી.
6.35.27
व्याला गोमायवो गृध्रा वाश्यन्ति च सुभैरवम्।
प्रविश्य लङ्कामारामे समवायांश्च कुर्वते ॥ ६.३५.२७ ॥
સર્પો, શિયાળો અને ગીધો લંકામાં પ્રવેશીને અત્યંત ભયાનક રીતે ચીસો પાડી રહ્યાં છે અને બગીચાઓમાં ટોળે વળી રહ્યાં છે.
6.35.28
कालिकाः पाण्डुरैर्दन्तैः प्रहसन्त्यग्रतः स्थिताः।
स्त्रियः स्वप्नेषु मुष्णन्त्यो गृहाणि प्रतिभाष्य च ॥ ६.३५.२८ ॥
કાળી સ્ત્રીઓ સફેદ દાંત બતાવી હસતી અમારી આગળ ઊભી છે; સપનાઓમાં બોલીને તેઓ ઘરો ચોરી રહી છે.
6.35.29
गृहाणां बलिकर्माणि श्वानः पर्युपभुञ्जते।
खरा गोषु प्रजायन्ते मूषका नकुलेषु च ॥ ६.३५.२९ ॥
ઘરોના બલિકર્મનાં નૈવેદ્ય કૂતરાં ખાઈ રહ્યાં છે; ગાયોમાંથી ગધેડાં જન્મે છે અને નોળિયામાંથી ઉંદર જન્મે છે.
6.35.30
मार्जारा द्वीपिभिः सार्धं सूकराः शुनकैः सह।
किंनरा राक्षसैश्चापि समेयुर्मानुषैः सह ॥ ६.३५.३० ॥
બિલાડાં દીપડાં સાથે, ભૂંડ કૂતરાં સાથે ભળી રહ્યાં છે; કિન્નરો પણ રાક્ષસો અને મનુષ્યો સાથે ભળી રહ્યા છે.
6.35.31
पाण्डुरा रक्तपादाश्च विहगाः कालचोदिताः।
राक्षसानां विनाशाय कपोता विचरन्ति च ॥ ६.३५.३१ ॥
ફિક્કા રંગના અને લાલ પગવાળા પક્ષીઓ, કાળથી પ્રેરાઈને, રાક્ષસોના વિનાશ માટે, અને કબૂતરો ફરી રહ્યાં છે.
6.35.32
चीचीकूचीति वाशन्त्यः शारिका वेश्मसु स्थिताः।
पतन्ति ग्रथिताश्चापि निर्जिताः कलहैषिभिः ॥ ६.३५.३२ ॥
'ચીચી-કૂચી' એવો અવાજ કરતાં, ઘરોમાં બેઠેલી મેનાઓ પડે છે; એકબીજામાં ગૂંથાયેલી, ઝઘડાખોરો દ્વારા હરાવાયેલી હોય તેમ.
6.35.33
पक्षिणश्च मृगाः सर्वे प्रत्यादित्यं रुदन्ति ते।
करालो विकटो मुण्डः पुरुषः कृष्णपिङ्गलः ॥ ६.३५.३३ ॥
પક્ષીઓ અને બધાં મૃગો સૂર્ય સામે મોં કરીને રડે છે. ભયંકર, વિકટ, મુંડિત માથાવાળો, કાળા-પીળા રંગનો એક પુરુષ.
6.35.34
कालो गृहाणि सर्वेषां काले कालेऽन्ववेक्षते।
एतान्यन्यानि दुष्टानि निमित्तान्युत्पतन्ति च ॥ ६.३५.३४ ॥
કાળ સૌનાં ઘરો તરફ સમયે સમયે જુએ છે. આ અને બીજાં દુષ્ટ અપશુકનો ઉત્પન્ન થાય છે.
6.35.35
विष्णुं मन्यामहे रामं मानुषं रूपमास्थितम्।
नहि मानुषमात्रोऽसौ राघवो दृढविक्रमः ॥ ६.३५.३५ ॥
મનુષ્ય રૂપ ધારણ કરેલા રામને અમે વિષ્ણુ માનીએ છીએ. એ દૃઢપરાક્રમી રાઘવ માત્ર મનુષ્ય નથી.
6.35.36
येन बद्धः समुद्रे च सेतुः स परमाद्भुतः।
कुरुष्व नरराजेन संधिं रामेण रावण।
ज्ञात्वावधार्य कर्माणि क्रियतामायतिक्षमम् ॥ ६.३५.३६ ॥
સમુદ્ર પર એ અત્યદ્ભુત સેતુ બાંધનાર નરરાજ રામ સાથે, હે રાવણ, સંધિ કર. કર્મો જાણીને નિશ્ચય કરીને, ભવિષ્યને યોગ્ય એવું કર.
6.35.37
इदं वचस्तस्य निगद्य माल्यवान्
परीक्ष्य रक्षोधिपतेर्मनः पुनः।
अनुत्तमेषूत्तमपौरुषो बली
बभूव तूष्णीं समवेक्ष्य रावणम् ॥ ६.३५.३७ ॥
માલ્યવાને આ વચન કહીને રાક્ષસાધિપતિના મનની ફરી પરીક્ષા કરી, અને ઉત્તમ પરાક્રમી બળવાન તે રાવણ તરફ જોઈને મૌન રહ્યો.