વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.36.1
तत् तु माल्यवतो वाक्यं हितमुक्तं दशाननः।
न मर्षयति दुष्टात्मा कालस्य वशमागतः ॥ ६.३६.१ ॥
માલ્યવાનનું તે હિતવચન દુષ્ટાત્મા દશાનન સહન ન કરી શક્યો, કારણ કે તે કાળને વશ થયો હતો.
6.36.2
स बद्ध्वा भ्रुकुटिं वक्त्रे क्रोधस्य वशमागतः।
अमर्षात् परिवृत्ताक्षो माल्यवन्तमथाब्रवीत् ॥ ६.३६.२ ॥
ક્રોધને વશ થઈને તેણે મોઢા પર ભમરો ચડાવી; અસહિષ્ણુતાથી તેની આંખો ફરી ગઈ, અને તે માલ્યવાનને બોલ્યો.
6.36.3
हितबुद्ध्या यदहितं वचः परुषमुच्यते।
परपक्षं प्रविश्यैव नैतच्छ्रोत्रगतं मम ॥ ६.३६.३ ॥
હિતબુદ્ધિથી બોલાયેલું છતાં અહિતકર અને કઠોર વચન શત્રુપક્ષમાં પ્રવેશી ગયું છે; આ મારા કાને ન પડવું જોઈતું હતું.
6.36.4
मानुषं कृपणं राममेकं शाखामृगाश्रयम्।
समर्थं मन्यसे केन त्यक्तं पित्रा वनाश्रयम् ॥ ६.३६.४ ॥
આ મનુષ્ય, દીન, એકલો, વાનરોના આશ્રયે રહેલો અને પિતાએ વનવાસ માટે ત્યજેલો રામ, તેને તું કયા આધારે સમર્થ માને છે?
6.36.5
रक्षसामीश्वरं मां च देवानां च भयंकरम्।
हीनं मां मन्यसे केन अहीनं सर्वविक्रमैः ॥ ६.३६.५ ॥
રાક્ષસોનો સ્વામી, દેવોને ભયંકર, સર્વ પરાક્રમમાં ઊણપ ન ધરાવતા મને તું કયા આધારે હીન માને છે?
6.36.6
वीरद्वेषेण वा शङ्के पक्षपातेन वा रिपोः।
त्वयाहं परुषाण्युक्तो परप्रोत्साहनेन वा ॥ ६.३६.६ ॥
વીર પ્રત્યેના દ્વેષથી, શત્રુના પક્ષપાતથી, અથવા શત્રુના પ્રોત્સાહનથી તેં મને કઠોર વચનો કહ્યાં હશે એવી મને શંકા છે.
6.36.7
प्रभवन्तं पदस्थं हि परुषं कोऽभिभाषते।
पण्डितः शास्त्रतत्त्वज्ञो विना प्रोत्साहनेन वा ॥ ६.३६.७ ॥
શક્તિશાળી અને ઉચ્ચ પદ પર રહેલી વ્યક્તિ સાથે કઠોર વચન કોણ બોલે? શાસ્ત્રતત્ત્વ જાણનાર પંડિત પ્રોત્સાહન વિના એમ બોલે નહીં.
6.36.8
आनीय च वनात् सीतां पद्महीनामिव श्रियम्।
किमर्थं प्रतिदास्यामि राघवस्य भयादहम् ॥ ६.३६.८ ॥
વનમાંથી લાવેલી સીતાને, કમળ વિનાની લક્ષ્મી જેવી, રાઘવના ભયથી હું શા માટે પાછી આપું?
6.36.9
वृतं वानरकोटीभिः ससुग्रीवं सलक्ष्मणम्।
पश्य कैश्चिदहोभिश्च राघवं निहतं मया ॥ ६.३६.९ ॥
કરોડો વાનરોથી ઘેરાયેલા, સુગ્રીવ અને લક્ષ્મણ સાથેના રાઘવ થોડા દિવસોમાં મારા હાથે મરાયેલા જુઓ.
6.36.10
द्वन्द्वे यस्य न तिष्ठन्ति दैवतान्यपि संयुगे।
स कस्माद् रावणो युद्धे भयमाहारयिष्यति ॥ ६.३६.१० ॥
યુદ્ધમાં જેની સામે દેવો પણ ટકી શકતા નથી, તે રાવણ યુદ્ધમાં ભય શા માટે અનુભવશે?
6.36.11
द्विधा भज्येयमप्येवं न नमेयं तु कस्यचित्।
एष मे सहजो दोषः स्वभावो दुरतिक्रमः ॥ ६.३६.११ ॥
હું બે ટુકડા થઈ જાઉં તોપણ કોઈની સામે નમીશ નહીં. આ મારો જન્મજાત દોષ છે; મારો સ્વભાવ ઓળંગવો કઠિન છે.
6.36.12
यदि तावत् समुद्रे तु सेतुर्बद्धो यदृच्छया।
रामेण विस्मयः कोऽत्र येन ते भयमागतम् ॥ ६.३६.१२ ॥
જો રામે સમુદ્ર પર અકસ્માતે સેતુ બાંધ્યો હોય, તો એમાં આશ્ચર્ય શું? જેનાથી તને ભય આવ્યો?
6.36.13
स तु तीर्त्वार्णवं रामः सह वानरसेनया।
प्रतिजानामि ते सत्यं न जीवन् प्रतियास्यति ॥ ६.३६.१३ ॥
તે રામ વાનરસેના સાથે સમુદ્ર પાર કરીને આવશે. હું તને સત્ય પ્રતિજ્ઞા કરું છું, તે જીવતો પાછો નહીં જાય.
6.36.14
एवं ब्रुवाणं संरब्धं रुष्टं विज्ञाय रावणम्।
व्रीडितो माल्यवान् वाक्यं नोत्तरं प्रत्यपद्यत ॥ ६.३६.१४ ॥
આ રીતે ક્રોધે ભરાઈને બોલતા રાવણને જોઈને માલ્યવાન શરમાયો અને કોઈ ઉત્તર આપ્યો નહીં.
6.36.15
जयाशिषा तु राजानं वर्धयित्वा यथोचितम्।
माल्यवानभ्यनुज्ञातो जगाम स्वं निवेशनम् ॥ ६.३६.१५ ॥
રાજાને વિજયના આશીર્વાદથી યથોચિત વધાવીને, રજા મેળવીને માલ્યવાન પોતાના નિવાસ તરફ ગયો.
6.36.16
रावणस्तु सहामात्यो मन्त्रयित्वा विमृश्य च।
लङ्कायास्तु तदा गुप्तिं कारयामास राक्षसः ॥ ६.३६.१६ ॥
ત્યારે રાક્ષસ રાવણે મંત્રીઓ સાથે મંત્રણા અને વિચારવિમર્શ કરીને લંકાની રક્ષાની વ્યવસ્થા કરાવી.
6.36.17
व्यादिदेश च पूर्वस्यां प्रहस्तं द्वारि राक्षसम्।
दक्षिणस्यां महावीर्यौ महापार्श्वमहोदरौ ॥ ६.३६.१७ ॥
પૂર્વ દ્વાર પર રાક્ષસ પ્રહસ્તને નિયુક્ત કર્યો; દક્ષિણમાં મહાપરાક્રમી મહાપાર્શ્વ અને મહોદરને નિયુક્ત કર્યા.
6.36.18
पश्चिमायामथ द्वारि पुत्रमिन्द्रजितं तदा।
व्यादिदेश महामायं राक्षसैर्बहुभिर्वृतम् ॥ ६.३६.१८ ॥
પછી પશ્ચિમ દ્વાર પર તેણે પોતાના પુત્ર ઇન્દ્રજિતને નિયુક્ત કર્યો; તે મહામાયાવી હતો અને અનેક રાક્ષસોથી ઘેરાયેલો હતો.
6.36.19
उत्तरस्यां पुरद्वारि व्यादिश्य शुकसारणौ।
स्वयं चात्र गमिष्यामि मन्त्रिणस्तानुवाच ह ॥ ६.३६.१९ ॥
ઉત્તર દિશાના નગરદ્વાર પર શુક અને સારણને આદેશ આપીને, "હું પોતે અહીં જઈશ" એમ તેણે મંત્રીઓને કહ્યું.
6.36.20
राक्षसं तु विरूपाक्षं महावीर्यपराक्रमम्।
मध्यमेऽस्थापयद् गुल्मे बहुभिः सह राक्षसैः ॥ ६.३६.२० ॥
મહાપરાક્રમી વિરૂપાક્ષ નામના રાક્ષસને તેણે ઘણા રાક્ષસો સાથે મધ્યમ સૈન્યટુકડીમાં મૂક્યો.
6.36.21
एवं विधानं लङ्कायां कृत्वा राक्षसपुंगवः।
कृतकृत्यमिवात्मानं मन्यते कालचोदितः ॥ ६.३६.२१ ॥
લંકામાં આ પ્રમાણે વ્યવસ્થા કરીને, રાક્ષસશ્રેષ્ઠ કાળથી પ્રેરાઈને પોતાને કૃતકૃત્ય હોય તેમ માનવા લાગ્યો.
6.36.22
विसर्जयामास ततः स मन्त्रिणो
विधानमाज्ञाप्य पुरस्य पुष्कलम्।
जयाशिषा मन्त्रिगणेन पूजितो
विवेश सोऽन्तःपुरमृद्धिमन्महत् ॥ ६.३६.२२ ॥
પછી નગરની સંપૂર્ણ રક્ષા-વ્યવસ્થાનો આદેશ આપીને તેણે મંત્રીઓને વિદાય આપી; વિજયાશિષોથી મંત્રીગણ દ્વારા સન્માનિત થઈને તે સમૃદ્ધ અને વિશાળ અંતઃપુરમાં પ્રવેશ્યો.