ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.4.1
श्रुत्वा हनूमतो वाक्यं यथावदनुपूर्वशः।
ततोऽब्रवीन्महातेजा रामः सत्यपराक्रमः ॥ ६.४.१ ॥
ହନୁମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଯଥାବତ୍, କ୍ରମାନୁସାରେ ଶୁଣି ମହାତେଜସ୍ବୀ, ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ରାମ ତାପରେ କହିଲେ।
6.4.2
यन्निवेदयसे लङ्कां पुरीं भीमस्य रक्षसः।
क्षिप्रमेनां वधिष्यामि सत्यमेतद् ब्रवीमि ते ॥ ६.४.२ ॥
ତୁମେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସର ନଗରୀ ଲଙ୍କାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛ; ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଏହାକୁ ବିନାଶ କରିବି; ଏହା ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
6.4.3
अस्मिन् मुहूर्ते सुग्रीव प्रयाणमभिरोचय।
युक्तो मुहूर्ते विजये प्राप्तो मध्यं दिवाकरः ॥ ६.४.३ ॥
ହେ ସୁଗ୍ରୀବ! ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯାତ୍ରାକୁ ସମ୍ମତି ଦିଅ; ବିଜୟର ଏହି ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟଗଗନରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
6.4.4
सीतां हृत्वा तु तद् यातु क्वासौ यास्यति जीवितः।
सीता श्रुत्वाभियानं मे आशामेष्यति जीविते।
जीवितान्तेऽमृतं स्पृष्ट्वा पीत्वामृतमिवातुरः ॥ ६.४.४ ॥
ସୀତାଙ୍କୁ ହରଣ କରି ସେ ଯେଉଁଠି ଯାଉ, ସେ ଜୀବିତ କୋଉଠି ରହିବ? ମୋ ଅଭିଯାନ ଶୁଣି ସୀତା ଜୀବନର ଆଶା ପୁଣି ପାଇବେ, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁଶଯ୍ୟାରେ ଥିବା ରୋଗୀ ଅମୃତ ସ୍ପର୍ଶ ଓ ପାନ କରି ବଞ୍ଚେ।
6.4.5
उत्तराफाल्गुनी ह्यद्य श्वस्तु हस्तेन योक्ष्यते।
अभिप्रयाम सुग्रीव सर्वानीकसमावृताः ॥ ६.४.५ ॥
ଆଜି ଉତ୍ତରାଫାଲ୍ଗୁନୀ; କାଲି ତାହା ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଯୋଗ କରିବ; ହେ ସୁଗ୍ରୀବ! ସମସ୍ତ ସେନାଦଳ ଘେରି ଆମେ ଯାତ୍ରା କରିବା।
6.4.6
निमित्तानि च पश्यामि यानि प्रादुर्भवन्ति वै।
निहत्य रावणं सीतामानयिष्यामि जानकीम् ॥ ६.४.६ ॥
ପ୍ରକଟ ହେଉଥିବା ଶୁଭାଶୁଭ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖୁଛି; ରାବଣକୁ ବଧ କରି ମୁଁ ଜାନକୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି।
6.4.7
उपरिष्टाद्धि नयनं स्फुरमाणमिमं मम।
विजयं समनुप्राप्तं शंसतीव मनोरथम् ॥ ६.४.७ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ଏହି ଆଖି ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଦିଗରେ ସ୍ପନ୍ଦିତ ହେଉଛି; ଯେପରି ମୋ ମନୋରଥର ବିଜୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବାର ଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି।
6.4.8
ततो वानरराजेन लक्ष्मणेन सुपूजितः।
उवाच रामो धर्मात्मा पुनरप्यर्थकोविदः ॥ ६.४.८ ॥
ତା'ପରେ ବାନରରାଜ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ ରୂପେ ସମ୍ମାନିତ ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ କାର୍ଯ୍ୟକୁଶଳ ରାମ ପୁଣି କହିଲେ।
6.4.9
अग्रे यातु बलस्यास्य नीलो मार्गमवेक्षितुम्।
वृतः शतसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम् ॥ ६.४.९ ॥
ଏହି ସେନାର ଆଗରେ ନୀଳ ଯାଉ ଏବଂ ପଥ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରୁ; ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଏକ ଲକ୍ଷ ବାନର ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହୁ।
6.4.10
फलमूलवता नील शीतकाननवारिणा।
पथा मधुमता चाशु सेनां सेनापते नय ॥ ६.४.१० ॥
ହେ ନୀଳ, ହେ ସେନାପତି, ଫଳମୂଳ, ଶୀତଳ ବନ ଓ ଜଳଯୁକ୍ତ ମଧୁର ପଥରେ ଶୀଘ୍ର ସେନାକୁ ଘେନିଯାଅ।
6.4.11
दूषयेयुर्दुरात्मानः पथि मूलफलोदकम्।
राक्षसाः पथि रक्षेथास्तेभ्यस्त्वं नित्यमुद्यतः ॥ ६.४.११ ॥
ଦୁରାତ୍ମା ରାକ୍ଷସମାନେ ପଥର ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଜଳକୁ ଦୂଷିତ କରିପାରନ୍ତି; ତୁମେ ସର୍ବଦା ସତର୍କ ରହି ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ପଥର ରକ୍ଷା କରିବ।
6.4.12
निम्नेषु वनदुर्गेषु वनेषु च वनौकसः।
अभिप्लुत्याभिपश्येयुः परेषां निहितं बलम् ॥ ६.४.१२ ॥
ନିମ୍ନ ଭୂମି, ବନ ଦୁର୍ଗ ଓ ଅରଣ୍ୟରେ ବନବାସୀ ବାନରମାନେ ଡେଇଁ ଯାଇ ଶତ୍ରୁର ଲୁଚାଯାଇଥିବା ସେନା ଦେଖିପାରନ୍ତୁ।
6.4.13
यत्तु फल्गु बलं किंचित् तदत्रैवोपपद्यताम्।
एतद्धि कृत्यं घोरं नो विक्रमेण प्रयुज्यताम् ॥ ६.४.१३ ॥
ଯେଉଁ ସାମାନ୍ୟ ସୈନ୍ୟବଳ ଅଛି, ତାହା ଏଠାରେ ହିଁ ରଖାଯାଉ। ଆମର ଏହି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ପରାକ୍ରମରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଉ।
6.4.14
सागरौघनिभं भीममग्रानीकं महाबलाः।
कपिसिंहाः प्रकर्षन्तु शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.४.१४ ॥
ସାଗରର ତରଙ୍ଗପ୍ରବାହ ପରି ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ରସେନାକୁ ମହାବଳୀ କପିସିଂହମାନେ ଶହ ଶହ ଓ ହଜାର ହଜାର ରୂପେ ଆଗକୁ ନେଉନ୍ତୁ।
6.4.15
गजश्च गिरिसंकाशो गवयश्च महाबलः।
गवाक्षश्चाग्रतो यातु गवां दृप्त इवर्षभः ॥ ६.४.१५ ॥
ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଗଜ, ମହାବଳୀ ଗବୟ ଏବଂ ଗବାକ୍ଷ ଆଗେ ଯାଆନ୍ତୁ; ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦର୍ପିତ ଷଣ୍ଢ ଯେପରି ଯାଏ।
6.4.16
यातु वानरवाहिन्या वानरः प्लवतां पतिः।
पालयन् दक्षिणं पार्श्वमृषभो वानरर्षभः ॥ ६.४.१६ ॥
ଡେଇଁବାଙ୍କ ଅଧିପତି ସେ ବାନର, ବାନରସେନାର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ରକ୍ଷା କରି ଆଗକୁ ଯାଉ; ସେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷଭ।
6.4.17
गन्धहस्तीव दुर्धर्षस्तरस्वी गन्धमादनः।
यातु वानरवाहिन्याः सव्यं पार्श्वमधिष्ठितः ॥ ६.४.१७ ॥
ମଦମତ୍ତ ହାତୀ ପରି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଓ ବେଗବାନ ଗନ୍ଧମାଦନ, ବାନରସେନାର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଠିଆ ହୋଇ ଆଗକୁ ଯାଉ।
6.4.18
यास्यामि बलमध्येऽहं बलौघमभिहर्षयन्।
अधिरुह्य हनूमन्तमैरावतमिवेश्वरः ॥ ६.४.१८ ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ଐରାବତ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଯେପରି ଯାଆନ୍ତି, ସେପରି ହନୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇ, ବାନରସେନାର ପ୍ରବାହକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି ମୁଁ ସେନାର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ଯିବି।
6.4.19
अङ्गदेनैष संयातु लक्ष्मणश्चान्तकोपमः।
सार्वभौमेन भूतेशो द्रविणाधिपतिर्यथा ॥ ६.४.१९ ॥
ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ସହ ଏହି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯାଉ, ଯିଏ ଅନ୍ତକ ସମାନ। ଯେପରି ସାର୍ବଭୌମଙ୍କ ସହ ଭୂତେଶ ଓ ଧନାଧିପତି ଯାଆନ୍ତି।
6.4.20
जाम्बवांश्च सुषेणश्च वेगदर्शी च वानरः।
ऋक्षराजो महाबाहुः कुक्षिं रक्षन्तु ते त्रयः ॥ ६.४.२० ॥
ଜାମ୍ବବାନ, ସୁଷେଣ, ବେଗଦର୍ଶୀ ନାମକ ବାନର ଏବଂ ମହାବାହୁ ଋକ୍ଷରାଜ — ଏହି ତିନି ତୁମ ପାର୍ଶ୍ୱ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
6.4.21
राघवस्य वचः श्रुत्वा सुग्रीवो वाहिनीपतिः।
व्यादिदेश महावीर्यो वानरान् वानरर्षभः ॥ ६.४.२१ ॥
ରାଘବଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ସେନାପତି ସୁଗ୍ରୀବ — ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ, ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ — ବାନରମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
6.4.22
ते वानरगणाः सर्वे समुत्पत्य महौजसः।
गुहाभ्यः शिखरेभ्यश्च आशु पुप्लुविरे तदा ॥ ६.४.२२ ॥
ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବାନର-ଦଳ ସମସ୍ତେ ଗୁମ୍ଫା ଓ ଶିଖରରୁ ଉଛୁଳି ଉଠି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଡେଇଁଲେ।
6.4.23
ततो वानरराजेन लक्ष्मणेन च पूजितः।
जगाम रामो धर्मात्मा ससैन्यो दक्षिणां दिशम् ॥ ६.४.२३ ॥
ତାପରେ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାମ ସୈନ୍ୟ ସହ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ।
6.4.24
शतैः शतसहस्रैश्च कोटिभिश्चायुतैरपि।
वारणाभैश्च हरिभिर्ययौ परिवृतस्तदा ॥ ६.४.२४ ॥
ଶହ, ଲକ୍ଷ, କୋଟି ଓ ଅଯୁତ — ହାତୀ ପରି ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ସେ ସେତେବେଳେ ଗଲେ।
6.4.25
तं यान्तमनुयान्ती सा महती हरिवाहिनी।
हृष्टाः प्रमुदिताः सर्वे सुग्रीवेणापि पालिताः ॥ ६.४.२५ ॥
ସେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ସେହି ବିଶାଳ ବାନରସେନା ତାଙ୍କ ପଛେ ଚାଲିଲା; ସମସ୍ତେ ହର୍ଷିତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ।
6.4.26
आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः।
क्ष्वेलन्तो निनदन्तश्च जग्मुर्वै दक्षिणां दिशम् ॥ ६.४.२६ ॥
ଡେଇଁ, ଲମ୍ଫ ଦେଇ, ଗର୍ଜନ କରି ଓ ଚିତ୍କାର କରି ସେହି ବାନରମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଗଲେ।
6.4.27
भक्षयन्तः सुगन्धीनि मधूनि च फलानि च।
उद्वहन्तो महावृक्षान् मञ्जरीपुञ्जधारिणः ॥ ६.४.२७ ॥
ସୁଗନ୍ଧିତ ମହୁ ଓ ଫଳ ଖାଉଥିବା, ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଉଠାଉଥିବା, ମଞ୍ଜରୀର ଗୁଚ୍ଛ ଧାରଣ କରୁଥିବା (ସେମାନେ ଗଲେ)।
6.4.28
अन्योन्यं सहसा दृप्ता निर्वहन्ति क्षिपन्ति च।
पतन्तश्चोत्पतन्त्यन्ये पातयन्त्यपरे परान् ॥ ६.४.२८ ॥
ଗର୍ବିତ କିଛି ବାନର ପରସ୍ପରକୁ ହଠାତ୍ ଉଠାଇ ଫୋପାଡ଼ୁଥିଲେ; କେହି ପଡ଼ୁଥିଲେ, କେହି ଉପରକୁ ଡେଇଁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପକାଉଥିଲେ।
6.4.30
रावणो नो निहन्तव्यः सर्वे च रजनीचराः।
पुरस्तादृषभो नीलो वीरः कुमुद एव च।
पन्थानं शोधयन्ति स्म वानरैर्बहुभिः सह ॥ ६.४.३० ॥
"ରାବଣ ଓ ସମସ୍ତ ନିଶାଚରଙ୍କୁ ଆମକୁ ବଧ କରିବାକୁ ହେବ।" ଆଗରେ ଋଷଭ, ନୀଳ, ବୀର ଓ କୁମୁଦ ବହୁ ବାନର ସହିତ ପଥ ସଫା କରୁଥିଲେ।
6.4.31
मध्ये तु राजा सुग्रीवो रामो लक्ष्मण एव च।
बलिभिर्बहुभिर्भीमैर्वृतः शत्रुनिबर्हणः ॥ ६.४.३१ ॥
ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଥିଲେ; ଭୟଙ୍କର ଓ ବଳବାନ ବହୁ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ, ଶତ୍ରୁ ସଂହାରକାରୀ।
6.4.32
हरिः शतबलिर्वीरः कोटिभिर्दशभिर्वृतः।
सर्वामेको ह्यवष्टभ्य ररक्ष हरिवाहिनीम् ॥ ६.४.३२ ॥
ଶତବଳି ନାମକ ବୀର ବାନର-ନାୟକ ଦଶ କୋଟି ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇଥିଲେ; ସେ ଏକାକୀ ସମଗ୍ର ବାନରସେନାକୁ ଧରି ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
6.4.33
कोटीशतपरीवारः केसरी पनसो गजः।
अर्कश्च बहुभिः पार्श्वमेकं तस्याभिरक्षति ॥ ६.४.३३ ॥
କେସରୀ, ପନସ, ଗଜ ଏବଂ ଅର୍କ — ଏମାନେ ଶହ ଶହ କୋଟି ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇଥିଲେ; ବହୁ ବାନରଙ୍କ ସହିତ ସେମାନେ ସେନାର ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
6.4.34
सुषेणो जाम्बवांश्चैव ऋक्षैर्बहुभिरावृतौ।
सुग्रीवं पुरतः कृत्वा जघनं संररक्षतुः ॥ ६.४.३४ ॥
ସୁଷେଣ ଓ ଜାମ୍ବବାନ — ଦୁହେଁ ବହୁ ଋକ୍ଷ (ଭାଲୁ)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇଥିଲେ; ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ସେମାନେ ସେନାର ପଛ ଭାଗକୁ ଭଲ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କଲେ।
6.4.35
तेषां सेनापतिर्वीरो नीलो वानरपुंगवः।
सम्पतन् प्लवतां श्रेष्ठस्तद् बलं पर्यवारयत् ॥ ६.४.३५ ॥
ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କର ସେନାପତି ବୀର ନୀଳ ଥିଲେ, ଯେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଡେଇଁବାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ ଥିଲେ; ସେ ଦୌଡ଼ି ଆସି ସେହି ସେନାକୁ ଚାରିଆଡ଼ୁ ଘେରି ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
6.4.36
दरीमुखः प्रजङ्घश्च जम्भोऽथ रभसः कपिः।
सर्वतश्च ययुर्वीरास्त्वरयन्तः प्लवंगमान् ॥ ६.४.३६ ॥
ଦରୀମୁଖ, ପ୍ରଜଙ୍ଘ, ଜମ୍ଭ ଏବଂ ବୀର ରଭସ ନାମକ ବାନରମାନେ — ଏହି ବୀରମାନେ ସବୁଆଡ଼େ ଯାଇ ଡେଇଁବା ବାନରମାନଙ୍କୁ ତ୍ୱରା କରୁଥିଲେ।
6.4.37
एवं ते हरिशार्दूला गच्छन्ति बलदर्पिताः।
अपश्यन्त गिरिश्रेष्ठं सह्यं गिरिशतायुतम् ॥ ६.४.३७ ॥
ଏହିପରି ବଳ ଗର୍ବରେ ଭରା ସେହି ବାନର-ଶାର୍ଦୂଳମାନେ ଆଗକୁ ଗଲେ; ଶହ ଶହ ଶିଖରଯୁକ୍ତ ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହ୍ୟ ପର୍ବତ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ।
6.4.38
सरांसि च सुफुल्लानि तटाकानि वराणि च।
रामस्य शासनं ज्ञात्वा भीमकोपस्य भीतवत् ॥ ६.४.३८ ॥
ରାମଙ୍କ ଆଦେଶ ଓ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଜାଣି, ଫୁଲରେ ଭରା ସରୋବର ଓ ଉତ୍ତମ ପୋଖରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ପରି ହୋଇଗଲେ।
6.4.39
वर्जयन् नागराभ्याशांस्तथा जनपदानपि।
सागरौघनिभं भीमं तद् वानरबलं महत् ॥ ६.४.३९ ॥
ନଗରର ନିକଟସ୍ଥ ଜନପଦକୁ ମଧ୍ୟ ଏଡ଼ାଇ, ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗ ପରି ସେହି ଭୟଙ୍କର ବିଶାଳ ବାନରସେନା ଆଗେଇଲା।
6.4.40
निःससर्प महाघोरं भीमघोषमिवार्णवम्।
तस्य दाशरथेः पार्श्वे शूरास्ते कपिकुञ्जराः ॥ ६.४.४० ॥
ଭୟଙ୍କର ଘୋଷ ସହିତ ସମୁଦ୍ର ପରି ସେହି ସେନା ବାହାରିଲା; ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସେହି ବୀର ବାନର-ଗଜରାଜମାନେ (ଚାଲିଲେ)।
6.4.41
तूर्णमापुप्लुवुः सर्वे सदश्वा इव चोदिताः।
कपिभ्यामुह्यमानौ तौ शुशुभाते नरर्षभौ ॥ ६.४.४१ ॥
ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ଡେଇଁଲେ, ଯେପରି ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ପ୍ରେରିତ ହେଲା ପରି; ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୋହି ନିଆଯାଉଥିବା ସେହି ଦୁଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୋଭିଲେ।
6.4.42
महद्भ्यामिव संस्पृष्टौ ग्रहाभ्यां चन्द्रभास्करौ।
ततो वानरराजेन लक्ष्मणेन सुपूजितः ॥ ६.४.४२ ॥
ବଡ଼ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶିତ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ସେ ଦୁଇଜଣ (ଶୋଭିଲେ)। ତା'ପରେ ବାନରରାଜ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଲ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ (ରାମ)...
6.4.43
जगाम रामो धर्मात्मा ससैन्यो दक्षिणां दिशम्।
तमङ्गदगतो रामं लक्ष्मणः शुभया गिरा ॥ ६.४.४३ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ରାମ ସେନା ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉପରେ ବସିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶୁଭ ବାଣୀରେ (କହିଲେ)...
6.4.44
उवाच परिपूर्णार्थं पूर्णार्थप्रतिभानवान्।
हृतामवाप्य वैदेहीं क्षिप्रं हत्वा च रावणम् ॥ ६.४.४४ ॥
ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟଯୁକ୍ତ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥ ବୁଝିବାର ପ୍ରତିଭାଯୁକ୍ତ ସେ କହିଲେ — ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ପୁନଃ ପାଇ ଓ ଶୀଘ୍ର ରାବଣକୁ ବଧ କରି।
6.4.45
समृद्धार्थः समृद्धार्थामयोध्यां प्रतियास्यसि।
महान्ति च निमित्तानि दिवि भूमौ च राघव ॥ ६.४.४५ ॥
ହେ ରାଘବ! ଆପଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି; ଆପଣ ସମୃଦ୍ଧ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବେ। ଆକାଶ ଓ ଭୂମିରେ ମହାନ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଉଛି।
6.4.46
शुभानि तव पश्यामि सर्वाण्येवार्थसिद्धये।
अनुवाति शिवो वायुः सेनां मृदुहितः सुखः ॥ ६.४.४६ ॥
ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ମୁଁ ଦେଖୁଛି। ଶୁଭ, ମୃଦୁ, ହିତକର, ସୁଖଦ ପବନ ସେନାର ପଛରେ ବହୁଛି।
6.4.47
पूर्णवल्गुस्वराश्चेमे प्रवदन्ति मृगद्विजाः।
प्रसन्नाश्च दिशः सर्वा विमलश्च दिवाकरः ॥ ६.४.४७ ॥
ଏହି ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଡାକୁଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦିଗ ପ୍ରସନ୍ନ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ମଳ।
6.4.48
उशना च प्रसन्नार्चिरनु त्वां भार्गवो गतः।
ब्रह्मराशिर्विशुद्धश्च शुद्धाश्च परमर्षयः।
अर्चिष्मन्तः प्रकाशन्ते ध्रुवं सर्वे प्रदक्षिणम् ॥ ६.४.४८ ॥
ଭୃଗୁପୁତ୍ର ଉଶନା (ଶୁକ୍ର) ପ୍ରସନ୍ନ ତେଜରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି। ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମରାଶି ଓ ଶୁଦ୍ଧ ପରମର୍ଷିମାନେ ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି।
6.4.49
त्रिशङ्कुर्विमलो भाति राजर्षिः सपुरोहितः।
पितामहः पुरोऽस्माकमिक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ॥ ६.४.४९ ॥
ନିର୍ମଳ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ରାଜର୍ଷି ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ସେ ଆମ ଆଗରେ; ମହାତ୍ମା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପିତାମହ।
6.4.50
विमले च प्रकाशेते विशाखे निरुपद्रवे।
नक्षत्रं परमस्माकमिक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ॥ ६.४.५० ॥
ନିର୍ମଳ ଓ ନିରୁପଦ୍ରବ ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ତାହା ମହାତ୍ମା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁମାନଙ୍କ ପରମ ନକ୍ଷତ୍ର।
6.4.51
नैर्ऋतं नैर्ऋतानां च नक्षत्रमतिपीड्यते।
मूलो मूलवता स्पृष्टो धूप्यते धूमकेतुना ॥ ६.४.५१ ॥
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନୈର୍ଋତ ନକ୍ଷତ୍ର ଅତ୍ୟଧିକ ପୀଡ଼ିତ; ମୂଳ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ମୂଳବାନ ସ୍ପର୍ଶ କରିଛି ଏବଂ ଧୂମକେତୁ ତାହାକୁ ଧୂଆଁରେ ଝୁଲସାଉଛି।
6.4.52
सर्वं चैतद् विनाशाय राक्षसानामुपस्थितम्।
काले कालगृहीतानां नक्षत्रं ग्रहपीडितम् ॥ ६.४.५२ ॥
ଏ ସବୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି; କାଳ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରସ୍ତମାନଙ୍କ ନକ୍ଷତ୍ର ଗ୍ରହପୀଡ଼ିତ।
6.4.53
प्रसन्नाः सुरसाश्चापो वनानि फलवन्ति च।
प्रवान्ति नाधिका गन्धा यथर्तुकुसुमा द्रुमाः ॥ ६.४.५३ ॥
ଜଳ ନିର୍ମଳ ଓ ମଧୁର; ବନ ଫଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ସୁଗନ୍ଧ ଅତ୍ୟଧିକ ନୁହେଁ ଭାବରେ ବହୁଛି; ଋତୁ ଅନୁସାରେ ଗଛମାନେ ଫୁଲିଛନ୍ତି।
6.4.54
व्यूढानि कपिसैन्यानि प्रकाशन्तेऽधिकं प्रभो।
देवानामिव सैन्यानि संग्रामे तारकामये।
एवमार्य समीक्ष्यैतत् प्रीतो भवितुमर्हसि ॥ ६.४.५४ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ବ୍ୟୂହରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା କପିସେନା ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ତାରକାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବସେନା ପରି। ହେ ଆର୍ଯ୍ୟ, ଏହା ଦେଖି ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ଉଚିତ।
6.4.55
अथावृत्य महीं कृत्स्नां जगाम हरिवाहिनी ॥ ६.४.५५ ॥
ତା'ପରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରି ବାନରସେନା ଆଗକୁ ଗଲା।
6.4.56
ऋक्षवानरशार्दूलैर्नखद्रंष्ट्रायुधैरपि।
कराग्रैश्चरणाग्रैश्च वानरैरुद्धतं रजः ॥ ६.४.५६ ॥
ନଖ ଓ ଦାଢ଼ ଯାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର, ସେହି ଋକ୍ଷ-ବାନର ଶାର୍ଦୂଳ ଏବଂ ବାନରମାନେ ହାତ ଓ ପାଦର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଉଡ଼ାଇଥିବା ଧୂଳି ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠିଲା।
6.4.57
भीममन्तर्दधे लोकं निवार्य सवितुः प्रभाम्।
सपर्वतवनाकाशं दक्षिणां हरिवाहिनी ॥ ६.४.५७ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକକୁ ଅବରୋଧ କରି ଜଗତକୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଆବୃତ କରି, ପର୍ବତ, ବନ ଓ ଆକାଶ ସହିତ ବାନରସେନା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲା।
6.4.58
छादयन्ती ययौ भीमा द्यामिवाम्बुदसंततिः।
उत्तरन्त्याश्च सेनायाः सततं बहुयोजनम् ॥ ६.४.५८ ॥
ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କରି ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ମେଘପଂକ୍ତି ପରି ସେ ସେନା ଗଲା; ସେହି ସେନା ନିରନ୍ତର ବହୁ ଯୋଜନ ଅତିକ୍ରମ କଲା।
6.4.59
नदीस्रोतांसि सर्वाणि सस्यन्दुर्विपरीतवत्।
सरांसि विमलाम्भांसि द्रुमाकीर्णांश्च पर्वतान् ॥ ६.४.५९ ॥
ସମସ୍ତ ନଦୀର ସ୍ରୋତ ଓଲଟା ଦିଗରେ ବହିଲା; ନିର୍ମଳ ଜଳର ସରୋବର ଓ ବୃକ୍ଷପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ (ସେପରି)।
6.4.60
समान् भूमिप्रदेशांश्च वनानि फलवन्ति च।
मध्येन च समन्ताच्च तिर्यक् चाधश्च साविशत् ॥ ६.४.६० ॥
ସମତଳ ଭୂମି ପ୍ରଦେଶ ଓ ଫଳବନ୍ତ ବନ; ସେନା ମଧ୍ୟଭାଗରୁ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ, ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଓ ତଳକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କଲା।
6.4.61
समावृत्य महीं कृत्स्नां जगाम महती चमूः।
ते हृष्टवदनाः सर्वे जग्मुर्मारुतरंहसः ॥ ६.४.६१ ॥
ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରି ସେହି ମହତୀ ସେନା ଗଲା; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ହୃଷ୍ଟ ବଦନରେ, ବାୟୁବେଗରେ ଗଲେ।
6.4.62
हरयो राघवस्यार्थे समारोपितविक्रमाः।
हर्षं वीर्यं बलोद्रेकान् दर्शयन्तः परस्परम् ॥ ६.४.६२ ॥
ରାଘବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପରାକ୍ରମ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥିବା ବାନରମାନେ ହର୍ଷ, ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ବଳର ଉଚ୍ଛ୍ୱାସ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖାଇ ଚାଲିଲେ।
6.4.63
यौवनोत्सेकजाद् दर्पाद् विविधांश्चक्रुरध्वनि।
तत्र केचिद् द्रुतं जग्मुरुत्पेतुश्च तथापरे ॥ ६.४.६३ ॥
ଯୌବନ ଉତ୍ସାହରୁ ଜାତ ଦର୍ପରେ ସେମାନେ ପଥରେ ନାନା ପ୍ରକାର କ୍ରୀଡ଼ା କଲେ। ସେଠାରେ କେହି ଦ୍ରୁତ ଦୌଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଡେଇଁ ଉଠିଲେ।
6.4.64
केचित् किलकिलां चक्रुर्वानरा वनगोचराः।
प्रास्फोटयंश्च पुच्छानि संनिजघ्नुः पदान्यपि ॥ ६.४.६४ ॥
ବନରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି କେହି କିଳକିଳ ଶବ୍ଦ କଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଲାଞ୍ଜ ପିଟିଲେ ଏବଂ ପାଦରେ ମଧ୍ୟ ଜୋରରେ ଆଘାତ କଲେ।
6.4.65
भुजान् विक्षिप्य शैलांश्च द्रुमानन्ये बभञ्जिरे।
आरोहन्तश्च शृङ्गाणि गिरीणां गिरिगोचराः ॥ ६.४.६५ ॥
କେହି ବାହୁ ଫିଙ୍ଗି ପର୍ବତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିଲେ। ପର୍ବତରେ ରହୁଥିବା ବାନରମାନେ ଗିରିଶିଖର ଚଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
6.4.66
महानादान् प्रमुञ्चन्ति क्ष्वेडामन्ये प्रचक्रिरे।
ऊरुवेगैश्च ममृदुर्लताजालान्यनेकशः ॥ ६.४.६६ ॥
କେହି ମହାଗର୍ଜନ କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ। ଜାଙ୍ଘର ବେଗରେ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଲତାଜାଲ ମର୍ଦ୍ଦନ କଲେ।
6.4.67
जृम्भमाणाश्च विक्रान्ता विचिक्रीडुः शिलाद्रुमैः।
ततः शतसहस्रैश्च कोटिभिश्च सहस्रशः ॥ ६.४.६७ ॥
ଆଳସ ଭାଙ୍ଗି ଶରୀର ପ୍ରସାରି ପରାକ୍ରମୀ ବାନରମାନେ ଶିଳା ଓ ଗଛ ସହ ଖେଳିଲେ। ତାପରେ ଶହ ହଜାର, କୋଟି କୋଟି ଓ ହଜାର ହଜାର ବାନରଙ୍କ ଦଳ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା।
6.4.68
वानराणां सुघोराणां श्रीमत्परिवृता मही।
सा स्म याति दिवारात्रं महती हरिवाहिनी ॥ ६.४.६८ ॥
ଭୟଙ୍କର ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶ୍ରୀରେ ଆବୃତ ସେହି ପୃଥିବୀ — ସେହି ମହାନ ବାନରସେନା ଦିନରାତି ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଚାଲିଥିଲା।
6.4.69
प्रहृष्टमुदिताः सर्वे सुग्रीवेणाभिपालिताः।
वानरास्त्वरिता यान्ति सर्वे युद्धाभिनन्दिनः।
प्रमोक्षयिषवः सीतां मुहूर्तं क्वापि नावसन् ॥ ६.४.६९ ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସମସ୍ତ ବାନର ହର୍ଷ ଓ ଉଲ୍ଲାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦିତ ସେମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ତ୍ୱରାରେ ଚାଲିଲେ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ବି କେଉଁଠି ରହିଲେ ନାହିଁ।
6.4.70
ततः पादपसम्बाधं नानावनसमायुतम्।
सह्यपर्वतमासाद्य वानरास्ते समारुहन् ॥ ६.४.७० ॥
ତା'ପରେ ବୃକ୍ଷରେ ଘନ, ଅନେକ ବନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସହ୍ୟ ପର୍ବତରେ ପହଞ୍ଚି ସେହି ବାନରମାନେ ତା'ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
6.4.71
काननानि विचित्राणि नदीप्रस्रवणानि च।
पश्यन्नपि ययौ रामः सह्यस्य मलयस्य च ॥ ६.४.७१ ॥
ବିଚିତ୍ର ବନ, ନଦୀ ଓ ପ୍ରସ୍ରବଣ ଦେଖିବା ସମୟରେ ବି ରାମ ସହ୍ୟ ଓ ମଲୟ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ।
6.4.72
चम्पकांस्तिलकांश्चूतानशोकान् सिन्दुवारकान्।
तिनिशान् करवीरांश्च भञ्जन्ति स्म प्लवंगमाः ॥ ६.४.७२ ॥
ଚମ୍ପକ, ତିଳକ, ଆମ୍ବ, ଅଶୋକ, ସିନ୍ଦୁବାର, ତିନିଶ ଓ କରବୀର ଗଛକୁ ସେହି ଡେଇଁଥିବା ବାନରମାନେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
6.4.73
अङ्कोलांश्च करञ्जांश्च प्लक्षन्यग्रोधपादपान्।
जम्बूकामलकान् नीपान् भञ्जन्ति स्म प्लवंगमाः ॥ ६.४.७३ ॥
ଅଙ୍କୋଳ, କରଞ୍ଜ, ପାକୁଡ଼, ବଟ, ଜାମୁ, ଆମ୍ବଳା ଓ ନୀପ ଗଛକୁ ସେହି ଡେଇଁଥିବା ବାନରମାନେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
6.4.74
प्रस्तरेषु च रम्येषु विविधाः काननद्रुमाः।
वायुवेगप्रचलिताः पुष्पैरवकिरन्ति तान् ॥ ६.४.७४ ॥
ରମଣୀୟ ପଥରମାନଙ୍କ ଉପରେ ବନର ବିବିଧ ବୃକ୍ଷ ପବନ ବେଗରେ ହଲି ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଫୁଲ ବର୍ଷାଉଥିଲେ।
6.4.75
मारुतः सुखसंस्पर्शो वाति चन्दनशीतलः।
षट्पदैरनुकूजद्भिर्वनेषु मधुगन्धिषु ॥ ६.४.७५ ॥
ସୁଖସ୍ପର୍ଶ ଓ ଚନ୍ଦନ ପରି ଶୀତଳ ପବନ ବହୁଛି; ମଧୁଗନ୍ଧୀ ବନରେ ଭ୍ରମରମାନେ ଗୁଞ୍ଜରନ କରୁଛନ୍ତି।
6.4.76
अधिकं शैलराजस्तु धातुभिस्तु विभूषितः।
धातुभ्यः प्रसृतो रेणुर्वायुवेगेन घट्टितः ॥ ६.४.७६ ॥
ସେହି ପର୍ବତରାଜ ଧାତୁରେ ଅତ୍ୟଧିକ ବିଭୂଷିତ ଥିଲେ; ପବନ ବେଗରେ ଧାତୁମାନଙ୍କରୁ ଧୂଳି ବ୍ୟାପିଲା।
6.4.77
सुमहद्वानरानीकं छादयामास सर्वतः।
गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सर्वतः सम्प्रपुष्पिताः ॥ ६.४.७७ ॥
ବିଶାଳ ବାନରସେନା ଚାରିପାଖ ବ୍ୟାପିଲା; ରମଣୀୟ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ସର୍ବତ୍ର ଫୁଲ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଫୁଟିଥିଲା।
6.4.78
केतक्यः सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च मनोरमाः।
माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च पुष्पिताः ॥ ६.४.७८ ॥
କେତକୀ, ସିନ୍ଧୁବାର, ମନୋରମ ବାସନ୍ତୀ, ସୁଗନ୍ଧ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଧବୀ, କୁନ୍ଦଗୁଲ୍ମ — ସବୁ ଫୁଲରେ ଫୁଟିଥିଲା।
6.4.79
चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला बकुलास्तथा।
रञ्जकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षाश्च पुष्पिताः ॥ ६.४.७९ ॥
ଚିରିବିଲ୍ୱ, ମଧୂକ, ବଞ୍ଜୁଳ, ବକୁଳ ଏବଂ ରଞ୍ଜକ, ତିଳକ ଓ ନାଗବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଫୁଲରେ ଫୁଟିଥିଲେ।
6.4.80
चूताः पाटलिकाश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः।
मुचुलिन्दार्जुनाश्चैव शिंशपाः कुटजास्तथा ॥ ६.४.८० ॥
ଆମ୍ବ, ପାଟଳି ଓ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା କୋବିଦାର ଗଛ; ମୁଚୁଲିନ୍ଦ, ଅର୍ଜୁନ, ଶିଂଶପା ଓ କୁଟଜ ଗଛ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲା।
6.4.81
हिन्तालास्तिनिशाश्चैव चूर्णका नीपकास्तथा।
नीलाशोकाश्च सरला अङ्कोलाः पद्मकास्तथा ॥ ६.४.८१ ॥
ହିନ୍ତାଳ, ତିନିଶ, ଚୂର୍ଣକ ଓ ନୀପ ଗଛ; ନୀଳ ଅଶୋକ, ସରଳ, ଅଙ୍କୋଳ ଓ ପଦ୍ମକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲା।
6.4.82
प्रीयमाणैः प्लवंगैस्तु सर्वे पर्याकुलीकृताः।
वाप्यस्तस्मिन् गिरौ रम्याः पल्वलानि तथैव च ॥ ६.४.८२ ॥
ସେହି ପର୍ବତର ରମଣୀୟ ହ୍ରଦ ଓ ଛୋଟ ପୋଖରୀ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଡ଼ିତ ହୋଇଥିଲା।
6.4.83
चक्रवाकानुचरिताः कारण्डवनिषेविताः।
प्लवैः क्रौञ्चैश्च संकीर्णा वराहमृगसेविताः ॥ ६.४.८३ ॥
ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଚରିତ, କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ପ୍ଲବ ଓ କ୍ରୌଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବରାହ ଓ ମୃଗମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
6.4.84
ऋक्षैस्तरक्षुभिः सिंहैः शार्दूलैश्च भयावहैः।
व्यालैश्च बहुभिर्भीमैः सेव्यमानाः समन्ततः ॥ ६.४.८४ ॥
ଭାଲୁ, ତରକ୍ଷୁ, ସିଂହ, ବାଘ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ବହୁ ସାପ ଦ୍ୱାରା ଚାରିଆଡ଼େ ସେବିତ।
6.4.85
पद्मैः सौगन्धिकैः फुल्लैः कुमुदैश्चोत्पलैस्तथा।
वारिजैर्विविधैः पुष्पै रम्यास्तत्र जलाशयाः ॥ ६.४.८५ ॥
ସେଠାର ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକ ପଦ୍ମ, ସୌଗନ୍ଧିକ, ଫୁଟିଥିବା କୁମୁଦ, ଉତ୍ପଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବିବିଧ ଜଳପୁଷ୍ପରେ ରମଣୀୟ ଥିଲା।
6.4.86
तस्य सानुषु कूजन्ति नानाद्विजगणास्तथा।
स्नात्वा पीत्वोदकान्यत्र जले क्रीडन्ति वानराः ॥ ६.४.८६ ॥
ସେହି ପର୍ବତର ଢାଳରେ ନାନା ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀଗଣ ମଧ୍ୟ କୂଜନ କରୁଥିଲେ। ସେଠାକାର ଜଳରେ ସ୍ନାନ ଓ ଜଳପାନ କରି ବାନରମାନେ ଖେଳୁଥିଲେ।
6.4.87
अन्योन्यं प्लावयन्ति स्म शैलमारुह्य वानराः।
फलान्यमृतगन्धीनि मूलानि कुसुमानि च ॥ ६.४.८७ ॥
ପର୍ବତରେ ଚଢ଼ି ବାନରମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଜଳରେ ବୁଡ଼ାଉଥିଲେ। ଅମୃତ ପରି ସୁଗନ୍ଧିତ ଫଳ, ମୂଳ ଓ ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
6.4.88
बभञ्जुर्वानरास्तत्र पादपानां मदोत्कटाः।
द्रोणमात्रप्रमाणानि लम्बमानानि वानराः ॥ ६.४.८८ ॥
ସେଠାରେ ମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ବାନରମାନେ ଦ୍ରୋଣ ପରିମାଣର ଝୁଲୁଥିବା ଗଛମାନ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
6.4.89
ययुः पिबन्तः स्वस्थास्ते मधूनि मधुपिङ्गलाः।
पादपानवभञ्जन्तो विकर्षन्तस्तथा लताः ॥ ६.४.८९ ॥
ମହୁ ପରି ପିଙ୍ଗଳ ବର୍ଣ୍ଣ ସେମାନେ ମହୁ ପାନ କରି ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ ଗଲେ; ଗଛ ଭାଙ୍ଗି ଲତା ଟାଣି।
6.4.90
विधमन्तो गिरिवरान् प्रययुः प्लवगर्षभाः।
वृक्षेभ्योऽन्ये तु कपयो नदन्तो मधु दर्पिताः ॥ ६.४.९० ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ହଲାଇ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଆଗକୁ ଗଲେ। ଅନ୍ୟ ବାନରମାନେ ମହୁରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ଗଛରୁ ଗର୍ଜନ କଲେ।
6.4.91
अन्ये वृक्षान् प्रपद्यन्ते प्रपिबन्त्यपि चापरे।
बभूव वसुधा तैस्तु सम्पूर्णा हरिपुङ्गवैः।
यथा कमलकेदारैः पक्वैरिव वसुंधरा ॥ ६.४.९१ ॥
କେହି ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଆଉ କେହି ଜଳ ପାନ କଲେ। ସେହି ପୃଥିବୀ ସେହି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଯେପରି ପାଚିଲା ପଦ୍ମ-କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୃଥିବୀ ଭରିଯାଏ।
6.4.92
महेन्द्रमथ सम्प्राप्य रामो राजीवलोचनः।
आरुरोह महाबाहुः शिखरं द्रुमभूषितम् ॥ ६.४.९२ ॥
ତା'ପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ପହଞ୍ଚି କମଳନୟନ ମହାବାହୁ ରାମ ବୃକ୍ଷଶୋଭିତ ଶିଖରରେ ଆରୋହଣ କଲେ।
6.4.93
ततः शिखरमारुह्य रामो दशरथात्मजः।
कूर्ममीनसमाकीर्णमपश्यत् सलिलाशयम् ॥ ६.४.९३ ॥
ତା'ପରେ ଶିଖରରେ ଚଢ଼ି ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ କଇଁଛ ଓ ମାଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳାଶୟ (ସମୁଦ୍ର) ଦେଖିଲେ।
6.4.94
ते सह्यं समतिक्रम्य मलयं च महागिरिम्।
आसेदुरानुपूर्व्येण समुद्रं भीमनिःस्वनम् ॥ ६.४.९४ ॥
ସେମାନେ ସହ୍ୟ ଓ ମହାପର୍ବତ ମଳୟ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନକାରୀ ସମୁଦ୍ରରେ କ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
6.4.95
अवरुह्य जगामाशु वेलावनमनुत्तमम्।
रामो रमयतां श्रेष्ठः ससुग्रीवः सलक्ष्मणः ॥ ६.४.९५ ॥
ଓହ୍ଲାଇ, ଆନନ୍ଦ ଦେବାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ତଟର ଉତ୍ତମ ବନକୁ ଗଲେ।
6.4.96
अथ धौतोपलतलां तोयौघैः सहसोत्थितैः।
वेलामासाद्य विपुलां रामो वचनमब्रवीत् ॥ ६.४.९६ ॥
ତା'ପରେ ଅଚାନକ ଉଠିଥିବା ଜଳପ୍ରବାହରେ ପଥର ପୃଷ୍ଠ ଧୋଇ ହୋଇଯାଇଥିବା ବିଶାଳ ତଟରେ ପହଞ୍ଚି ରାମ ଏହି କଥା କହିଲେ।
6.4.97
एते वयमनुप्राप्ताः सुग्रीव वरुणालयम्।
इहेदानीं विचिन्ता सा या नः पूर्वमुपस्थिता ॥ ६.४.९७ ॥
ହେ ସୁଗ୍ରୀବ! ଆମେ ବରୁଣଙ୍କ ଆଳୟ ସମୁଦ୍ରରେ ପହଞ୍ଚିଛୁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଠାରେ ସେହି ବିଷୟ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ହେବ ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲା।
6.4.98
अतः परमतीरोऽयं सागरः सरितां पतिः।
न चायमनुपायेन शक्यस्तरितुमर्णवः ॥ ६.४.९८ ॥
ତେଣୁ ନଦୀସମୂହର ପ୍ରଭୁ ଏହି ସାଗରର ଅପର ତୀର ନାହିଁ; କୌଣସି ଉପାୟରେ ଏହି ସମୁଦ୍ର ପାର ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
6.4.99
तदिहैव निवेशोऽस्तु मन्त्रः प्रस्तूयतामिह।
यथेदं वानरबलं परं पारमवाप्नुयात् ॥ ६.४.९९ ॥
ତେଣୁ ଏଠାରେ ହିଁ ଛାଉଣି ପକାଯାଉ, ଏଠାରେ ହିଁ ମନ୍ତ୍ରଣା ଉପସ୍ଥାପନ ହେଉ, ଯେପରି ଏହି ବାନରସେନା ଅପର ତୀରରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ।
6.4.100
इतीव स महाबाहुः सीताहरणकर्शितः।
रामः सागरमासाद्य वासमाज्ञापयत् तदा ॥ ६.४.१०० ॥
ଏହିପରି କହି, ସୀତାହରଣରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ସେହି ମହାବାହୁ ରାମ ସାଗରତଟରେ ପହଞ୍ଚି ସେତେବେଳେ ଛାଉଣି ପକାଇବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।
6.4.101
सर्वाः सेना निवेश्यन्तां वेलायां हरिपुङ्गव।
सम्प्राप्तो मन्त्रकालो नः सागरस्येह लङ्घने ॥ ६.४.१०१ ॥
ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ସେନା ତଟରେ ଛାଉଣି ପକାନ୍ତୁ; ସାଗର ଲଙ୍ଘନ ବିଷୟରେ ଏବେ ଆମର ମନ୍ତ୍ରଣାର ସମୟ ଆସିଛି।
6.4.102
स्वां स्वां सेनां समुत्सृज्य मा च कश्चित् कुतो व्रजेत्।
गच्छन्तु वानराः शूरा ज्ञेयं छन्नं भयं च नः ॥ ६.४.१०२ ॥
ନିଜ ନିଜ ସେନା ଛାଡ଼ି କେହି କେଉଁଠି ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଶୂର ବାନରମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ; ଆମ ପାଇଁ ଲୁଚି ରହିଥିବା ଭୟ ଜଣାପଡ଼ୁ।
6.4.103
रामस्य वचनं श्रुत्वा सुग्रीवः सहलक्ष्मणः।
सेनां निवेशयत् तीरे सागरस्य द्रुमायुते ॥ ६.४.१०३ ॥
ରାମଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ସୁଗ୍ରୀବ ବୃକ୍ଷପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଗରତଟରେ ସେନାର ଛାଉଣି ପକାଇଲେ।
6.4.104
विरराज समीपस्थं सागरस्य च तद् बलम्।
मधुपाण्डुजलः श्रीमान् द्वितीय इव सागरः ॥ ६.४.१०४ ॥
ସମୁଦ୍ର ନିକଟରେ ରହିଥିବା ସେହି ସେନା ଶୋଭା ପାଇଲା, ଯେମିତି ମହୁ ପରି ଫିକା ଜଳବିଶିଷ୍ଟ ଆଉ ଏକ ଶ୍ରୀମାନ ସାଗର।
6.4.105
वेलावनमुपागम्य ततस्ते हरिपुङ्गवाः।
निविष्टाश्च परं पारं काङ्क्षमाणा महोदधेः ॥ ६.४.१०५ ॥
ତା'ପରେ ସେ ସମୁଦ୍ର କୂଳବନରେ ପହଞ୍ଚି, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ମହାସାଗରର ଆଡ଼ ପାରିକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେଠାରେ ଛାଉଣି ପକାଇଲେ।
6.4.106
तेषां निविशमानानां सैन्यसंनाहनिःस्वनः।
अन्तर्धाय महानादमर्णवस्य प्रशुश्रुवे ॥ ६.४.१०६ ॥
ସେଠାରେ ଛାଉଣି ପକାଉଥିବା ସେମାନଙ୍କ ସେନାର ସାଜସଜ୍ଜାର ଶବ୍ଦ ସମୁଦ୍ରର ମହାନାଦକୁ ମଧ୍ୟ ଢାଙ୍କି ଶୁଣାଗଲା।
6.4.107
सा वानराणां ध्वजिनी सुग्रीवेणाभिपालिता।
त्रिधा निविष्टा महती रामस्यार्थपराभवत् ॥ ६.४.१०७ ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସେହି ବାନରମାନଙ୍କ ମହତୀ ସେନା ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ଛାଉଣି ପକାଇ ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିରତ ରହିଲା।
6.4.108
सा महार्णवमासाद्य हृष्टा वानरवाहिनी।
वायुवेगसमाधूतं पश्यमाना महार्णवम् ॥ ६.४.१०८ ॥
ମହାସାଗର ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ସେହି ହର୍ଷିତ ବାନର ସେନା, ପବନ ବେଗରେ ଆଲୋଡ଼ିତ ସେହି ମହାସାଗରକୁ ଦେଖୁଥିଲା।
6.4.109
दूरपारमसम्बाधं रक्षोगणनिषेवितम्।
पश्यन्तो वरुणावासं निषेदुर्हरियूथपाः ॥ ६.४.१०९ ॥
ଦୂର ତୀରବିଶିଷ୍ଟ, ଅସୀମ, ରାକ୍ଷସଗଣଙ୍କ ସେବିତ, ବରୁଣଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ସେହି ସାଗରକୁ ଦେଖି ବାନର ଯୂଥପତିମାନେ ବସିଲେ।
6.4.110
चण्डनक्रग्राहघोरं क्षपादौ दिवसक्षये।
हसन्तमिव फेनौघैर्नृत्यन्तमिव चोर्मिभिः ॥ ६.४.११० ॥
ରାତ୍ରିର ଆରମ୍ଭରେ ଓ ଦିନର ଶେଷରେ ଭୟଙ୍କର ଚଣ୍ଡ ନକ୍ର ଓ ଗ୍ରାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଫେଣରାଶିରେ ଯେପରି ହସୁଥିବା ଓ ତରଙ୍ଗରେ ଯେପରି ନାଚୁଥିବା ପରି।
6.4.111
चन्द्रोदये समुद्भूतं प्रतिचन्द्रसमाकुलम्।
चण्डानिलमहाग्राहैः कीर्णं तिमितिमिंगिलैः ॥ ६.४.१११ ॥
ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟରେ ଉଛୁଳିଥିବା, ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାକୁଳ, ଚଣ୍ଡ ପବନ, ମହାଗ୍ରାହ ଓ ତିମି-ତିମିଙ୍ଗିଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
6.4.112
दीप्तभोगैरिवाकीर्णं भुजङ्गैर्वरुणालयम्।
अवगाढं महासत्त्वैर्नानाशैलसमाकुलम् ॥ ६.४.११२ ॥
ଝଲସୁଥିବା ଫଣାଯୁକ୍ତ ସର୍ପଙ୍କରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବରୁଣଙ୍କ ଆଳୟ; ମହାପ୍ରାଣୀ ଗଭୀରେ ପ୍ରବେଶିତ, ନାନା ପର୍ବତରେ ବ୍ୟାକୁଳ।
6.4.113
सुदुर्गं दुर्गमार्गं तमगाधमसुरालयम्।
मकरैर्नागभोगैश्च विगाढा वातलोलिताः।
उत्पेतुश्च निपेतुश्च प्रहृष्टा जलराशयः ॥ ६.४.११३ ॥
ଅତି ଦୁର୍ଗମ, କଠିନ ପଥଯୁକ୍ତ, ଅଗାଧ ଅସୁରାଳୟ; ମକର ଓ ନାଗ-କୁଣ୍ଡଳୀ ସହ ମିଶି, ପବନରେ ଦୋଳିତ ଆନନ୍ଦିତ ଜଳରାଶି ଉଠିଲା ଓ ପଡ଼ିଲା।
6.4.114
अग्निचूर्णमिवाविद्धं भास्वराम्बुमहोरगम्।
सुरारिनिलयं घोरं पातालविषयं सदा ॥ ६.४.११४ ॥
ଅଗ୍ନିଚୂର୍ଣ୍ଣରେ ବିଦ୍ଧ ପରି, ଝଲସୁଥିବା ଜଳ ଓ ମହାସର୍ପଯୁକ୍ତ; ଦେବଶତ୍ରୁଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ନିବାସ, ସଦା ପାତାଳ ପ୍ରଦେଶ।
6.4.115
सागरं चाम्बरप्रख्यमम्बरं सागरोपमम्।
सागरं चाम्बरं चेति निर्विशेषमदृश्यत ॥ ६.४.११५ ॥
ସମୁଦ୍ର ଆକାଶ ପରି, ଆକାଶ ସମୁଦ୍ର ପରି ଦେଖାଗଲା; ଏହିପରି ଦୁଇଟି ଭେଦହୀନ ଭାବେ ଦେଖାଗଲା।
6.4.116
सम्पृक्तं नभसाप्यम्भः सम्पृक्तं च नभोऽम्भसा।
तादृग्रूपे स्म दृश्येते तारारत्नसमाकुले ॥ ६.४.११६ ॥
ଜଳ ଆକାଶ ସହିତ ଏବଂ ଆକାଶ ଜଳ ସହିତ ମିଶି ଯାଇଥିଲା; ତାରାରୂପୀ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ଦୁଇଟି ଏକ ପରି ରୂପରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
6.4.117
समुत्पतितमेघस्य वीचिमालाकुलस्य च।
विशेषो न द्वयोरासीत् सागरस्याम्बरस्य च ॥ ६.४.११७ ॥
ଉପରକୁ ଉଠିଥିବା ମେଘଯୁକ୍ତ ଆକାଶ ଓ ତରଙ୍ଗମାଳାରେ ଆକୁଳ ସାଗର ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ ନ ଥିଲା।
6.4.118
अन्योन्यैरहताः सक्ताः सस्वनुर्भीमनिःस्वनाः।
ऊर्मयः सिन्धुराजस्य महाभेर्य इवाम्बरे ॥ ६.४.११८ ॥
ପରସ୍ପର ସହ ଆଘାତ ଓ ସଂଲଗ୍ନ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କ ତରଙ୍ଗମାନେ ଆକାଶରେ ମହାଭେରୀ ପରି ବାଜି ଉଠିଲେ।
6.4.119
रत्नौघजलसंनादं विषक्तमिव वायुना।
उत्पतन्तमिव क्रुद्धं यादोगणसमाकुलम् ॥ ६.४.११९ ॥
ରତ୍ନରାଶିର ପ୍ରବାହ ସହିତ ଜଳର ଗର୍ଜନ ବିଶିଷ୍ଟ, ପବନରେ ଯେପରି ଲାଗିଥିବା, ଉପରକୁ ଉଛୁଳୁଥିବା, କ୍ରୋଧିତ ପରି, ଜଳଜୀବ ସମୂହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ସାଗର ଥିଲା।
6.4.120
ददृशुस्ते महात्मानो वाताहतजलाशयम्।
अनिलोद्धूतमाकाशे प्रवलान्तमिवोर्मिभिः ॥ ६.४.१२० ॥
ସେହି ମହାତ୍ମାମାନେ ପବନ ଆଘାତିତ ଜଳାଶୟ ଦେଖିଲେ—ପବନରେ ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ତ, ଆକାଶରେ ତରଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟଧିକ ଦୋହଲୁଥିବା।
6.4.121
ततो विस्मयमापन्ना हरयो ददृशुः स्थिताः।
भ्रान्तोर्मिजालसंनादं प्रलोलमिव सागरम् ॥ ६.४.१२१ ॥
ତା'ପରେ ବିସ୍ମିତ ହୋଇଥିବା ବାନରମାନେ ଠିଆ ହୋଇ ଦେଖିଲେ—ଭ୍ରାନ୍ତ ତରଙ୍ଗ ଜାଲର ଗର୍ଜନ ସହିତ, ଯେପରି କମ୍ପମାନ ସାଗରକୁ।