వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.4.1
श्रुत्वा हनूमतो वाक्यं यथावदनुपूर्वशः।
ततोऽब्रवीन्महातेजा रामः सत्यपराक्रमः ॥ ६.४.१ ॥
హనుమంతుని మాటలను యథావత్తుగా, క్రమంగా విన్న తరువాత, మహాతేజస్వి, సత్యపరాక్రముడైన రాముడు ఇలా అన్నాడు.
6.4.2
यन्निवेदयसे लङ्कां पुरीं भीमस्य रक्षसः।
क्षिप्रमेनां वधिष्यामि सत्यमेतद् ब्रवीमि ते ॥ ६.४.२ ॥
నీవు భయంకర రాక్షసుని నగరమైన లంకను వివరిస్తున్నావు; దానిని నేను త్వరలోనే నాశనం చేస్తాను; ఇది నీకు సత్యంగా చెబుతున్నాను.
6.4.3
अस्मिन् मुहूर्ते सुग्रीव प्रयाणमभिरोचय।
युक्तो मुहूर्ते विजये प्राप्तो मध्यं दिवाकरः ॥ ६.४.३ ॥
సుగ్రీవా! ఈ ముహూర్తంలోనే ప్రయాణాన్ని ఆమోదించు; విజయానికి ఈ శుభ ముహూర్తంలో సూర్యుడు మధ్యాహ్నానికి చేరుకున్నాడు.
6.4.4
सीतां हृत्वा तु तद् यातु क्वासौ यास्यति जीवितः।
सीता श्रुत्वाभियानं मे आशामेष्यति जीविते।
जीवितान्तेऽमृतं स्पृष्ट्वा पीत्वामृतमिवातुरः ॥ ६.४.४ ॥
సీతను అపహరించి అతడు ఎక్కడికి వెళ్ళినా ప్రాణంతో ఎక్కడ ఉంటాడు? నా దండయాత్ర విని సీత జీవితాశను తిరిగి పొందుతుంది; మృత్యుదశలో ఉన్న రోగి అమృతాన్ని తాకి త్రాగి బ్రతికినట్లు.
6.4.5
उत्तराफाल्गुनी ह्यद्य श्वस्तु हस्तेन योक्ष्यते।
अभिप्रयाम सुग्रीव सर्वानीकसमावृताः ॥ ६.४.५ ॥
ఈ రోజు ఉత్తరఫల్గుణి; రేపు అది హస్త నక్షత్రంతో కలుస్తుంది; సుగ్రీవా! సంపూర్ణ సేనతో చుట్టుముట్టబడి మనం బయలుదేరుదాం.
6.4.6
निमित्तानि च पश्यामि यानि प्रादुर्भवन्ति वै।
निहत्य रावणं सीतामानयिष्यामि जानकीम् ॥ ६.४.६ ॥
కనిపిస్తున్న శకునాలను కూడా నేను చూస్తున్నాను; రావణుని వధించి జానకి సీతను తిరిగి తెచ్చుకుంటాను.
6.4.7
उपरिष्टाद्धि नयनं स्फुरमाणमिमं मम।
विजयं समनुप्राप्तं शंसतीव मनोरथम् ॥ ६.४.७ ॥
నిశ్చయంగా నా ఈ కుడికన్ను పైకి అదురుతోంది; అది నా కోరిక విజయాన్ని పొందినట్లు సూచిస్తున్నట్లు ఉంది.
6.4.8
ततो वानरराजेन लक्ष्मणेन सुपूजितः।
उवाच रामो धर्मात्मा पुनरप्यर्थकोविदः ॥ ६.४.८ ॥
అప్పుడు వానరరాజు, లక్ష్మణుడు ఎంతో గౌరవించగా, ధర్మాత్ముడు, కార్యకుశలుడు అయిన రాముడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
6.4.9
अग्रे यातु बलस्यास्य नीलो मार्गमवेक्षितुम्।
वृतः शतसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम् ॥ ६.४.९ ॥
ఈ సైన్యానికి ముందు నీలుడు వెళ్లి మార్గాన్ని పరిశీలించాలి; వేగవంతులైన వానరులలో లక్షమంది అతనిని చుట్టుముట్టి ఉండాలి.
6.4.10
फलमूलवता नील शीतकाननवारिणा।
पथा मधुमता चाशु सेनां सेनापते नय ॥ ६.४.१० ॥
నీలా, సేనాపతీ, పండ్లు, దుంపలు, చల్లని అడవులు, నీరు ఉన్న మధురమైన మార్గం గుండా వెంటనే సైన్యాన్ని నడిపించు.
6.4.11
दूषयेयुर्दुरात्मानः पथि मूलफलोदकम्।
राक्षसाः पथि रक्षेथास्तेभ्यस्त्वं नित्यमुद्यतः ॥ ६.४.११ ॥
దుష్టులైన రాక్షసులు మార్గంలో ఉన్న దుంపలు, పండ్లు, నీటిని కలుషితం చేయవచ్చు; నీవు ఎల్లప్పుడూ జాగ్రత్తగా వారి నుండి మార్గాన్ని కాపాడాలి.
6.4.12
निम्नेषु वनदुर्गेषु वनेषु च वनौकसः।
अभिप्लुत्याभिपश्येयुः परेषां निहितं बलम् ॥ ६.४.१२ ॥
లోతైన ప్రదేశాల్లో, అడవి దుర్గాల్లో, అడవుల్లో వనవాసులైన వానరులు దూకుతూ వెళ్లి శత్రువుల దాచిన సైన్యాన్ని చూడాలి.
6.4.13
यत्तु फल्गु बलं किंचित् तदत्रैवोपपद्यताम्।
एतद्धि कृत्यं घोरं नो विक्रमेण प्रयुज्यताम् ॥ ६.४.१३ ॥
ఏ కొద్దిపాటి సైన్యమున్నా అది ఇక్కడే నిలిపివేయబడుగాక. మన ఈ భయంకరమైన కార్యాన్ని పరాక్రమంతో నిర్వర్తించుదాం.
6.4.14
सागरौघनिभं भीममग्रानीकं महाबलाः।
कपिसिंहाः प्रकर्षन्तु शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.४.१४ ॥
సముద్రపు అలల ప్రవాహంలా భయంకరమైన ముందు సైన్యాన్ని, మహాబలురైన కపిసింహులు వందలు వేలుగా ముందుకు నడిపించుగాక.
6.4.15
गजश्च गिरिसंकाशो गवयश्च महाबलः।
गवाक्षश्चाग्रतो यातु गवां दृप्त इवर्षभः ॥ ६.४.१५ ॥
పర్వతంలా ఉన్న గజుడు, మహాబలుడైన గవయుడు, గవాక్షుడు ముందుకు సాగుదురుగాక; ఆవుల మధ్య గర్వించిన వృషభం నడిచినట్లు.
6.4.16
यातु वानरवाहिन्या वानरः प्लवतां पतिः।
पालयन् दक्षिणं पार्श्वमृषभो वानरर्षभः ॥ ६.४.१६ ॥
దూకేవారికి అధిపతియైన ఆ వానరుడు, వానర సేనకు కుడి పార్శ్వాన్ని కాపాడుతూ ముందుకు సాగుగాక; అతడు వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన ఋషభుడు.
6.4.17
गन्धहस्तीव दुर्धर्षस्तरस्वी गन्धमादनः।
यातु वानरवाहिन्याः सव्यं पार्श्वमधिष्ठितः ॥ ६.४.१७ ॥
మదించిన ఏనుగులా ఎదురులేనివాడు, వేగవంతుడైన గంధమాదనుడు వానర సేనకు ఎడమ పార్శ్వంలో నిలిచి ముందుకు సాగుగాక.
6.4.18
यास्यामि बलमध्येऽहं बलौघमभिहर्षयन्।
अधिरुह्य हनूमन्तमैरावतमिवेश्वरः ॥ ६.४.१८ ॥
ఇంద్రుడు ఐరావతంపై ఎక్కి వెళ్ళినట్లు, హనుమంతుని ఎక్కి, వానర సేన ప్రవాహాన్ని ఉత్సాహపరుస్తూ నేను సేన మధ్యలో వెళ్తాను.
6.4.19
अङ्गदेनैष संयातु लक्ष्मणश्चान्तकोपमः।
सार्वभौमेन भूतेशो द्रविणाधिपतिर्यथा ॥ ६.४.१९ ॥
అంగదునితో ఈ లక్ష్మణుడు వెళ్ళుగాక. అంతకుడితో సమానుడు. సార్వభౌముడితో భూతేశుడు, ధనాధిపతి వెళ్ళినట్లు.
6.4.20
जाम्बवांश्च सुषेणश्च वेगदर्शी च वानरः।
ऋक्षराजो महाबाहुः कुक्षिं रक्षन्तु ते त्रयः ॥ ६.४.२० ॥
జాంబవంతుడు, సుషేణుడు, వేగదర్శి అనే వానరుడు, మహాబాహువైన ఋక్షరాజు — ఈ ముగ్గురూ నీ పార్శ్వాన్ని కాపాడుదురుగాక.
6.4.21
राघवस्य वचः श्रुत्वा सुग्रीवो वाहिनीपतिः।
व्यादिदेश महावीर्यो वानरान् वानरर्षभः ॥ ६.४.२१ ॥
రాఘవుని మాట విని, సేనాపతి సుగ్రీవుడు — మహావీర్యుడు, వానరులలో వృషభుడు — వానరులకు ఆజ్ఞాపించాడు.
6.4.22
ते वानरगणाः सर्वे समुत्पत्य महौजसः।
गुहाभ्यः शिखरेभ्यश्च आशु पुप्लुविरे तदा ॥ ६.४.२२ ॥
ఆ మహాతేజస్విత వానర గణాలన్నీ, గుహల నుండి, శిఖరాల నుండి ఎగిరి వెంటనే దూకాయి.
6.4.23
ततो वानरराजेन लक्ष्मणेन च पूजितः।
जगाम रामो धर्मात्मा ससैन्यो दक्षिणां दिशम् ॥ ६.४.२३ ॥
అప్పుడు వానర రాజు సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడు గౌరవించగా, ధర్మాత్ముడైన రాముడు సైన్యంతో దక్షిణ దిక్కుకు వెళ్ళాడు.
6.4.24
शतैः शतसहस्रैश्च कोटिभिश्चायुतैरपि।
वारणाभैश्च हरिभिर्ययौ परिवृतस्तदा ॥ ६.४.२४ ॥
వందల, లక్షల, కోట్ల, అయుతాల ఏనుగులవంటి వానరులతో చుట్టుముట్టబడి అతడు అప్పుడు వెళ్ళాడు.
6.4.25
तं यान्तमनुयान्ती सा महती हरिवाहिनी।
हृष्टाः प्रमुदिताः सर्वे सुग्रीवेणापि पालिताः ॥ ६.४.२५ ॥
అతడు వెళ్ళుచుండగా ఆ గొప్ప వానర సేన అనుసరించింది; అందరూ సంతోషంగా, ఉల్లాసంగా ఉన్నారు, సుగ్రీవునిచే రక్షించబడ్డారు.
6.4.26
आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः।
क्ष्वेलन्तो निनदन्तश्च जग्मुर्वै दक्षिणां दिशम् ॥ ६.४.२६ ॥
ఎగురుతూ, దూకుతూ, గర్జిస్తూ, కేకలు వేస్తూ, ధ్వనులు చేస్తూ ఆ వానరులు దక్షిణ దిక్కుకు వెళ్ళారు.
6.4.27
भक्षयन्तः सुगन्धीनि मधूनि च फलानि च।
उद्वहन्तो महावृक्षान् मञ्जरीपुञ्जधारिणः ॥ ६.४.२७ ॥
సుగంధ మధువులు, ఫలాలు తింటూ, పెద్ద వృక్షాలను మోస్తూ, పూల గుత్తులను ధరించి (వానరులు వెళ్ళారు).
6.4.28
अन्योन्यं सहसा दृप्ता निर्वहन्ति क्षिपन्ति च।
पतन्तश्चोत्पतन्त्यन्ये पातयन्त्यपरे परान् ॥ ६.४.२८ ॥
గర్వంతో ఉన్న కొందరు వానరులు ఒకరినొకరు అకస్మాత్తుగా ఎత్తి విసిరివేశారు; కొందరు పడ్డారు, కొందరు ఎగిరి దూకారు, మరికొందరు ఇతరులను పడగొట్టారు.
6.4.30
रावणो नो निहन्तव्यः सर्वे च रजनीचराः।
पुरस्तादृषभो नीलो वीरः कुमुद एव च।
पन्थानं शोधयन्ति स्म वानरैर्बहुभिः सह ॥ ६.४.३० ॥
"రావణుణ్ణి, రాత్రిచరులందరినీ మనం సంహరించాలి." ముందు ఋషభుడు, నీలుడు, వీరుడు, కుముదుడు, అనేక మంది వానరులతో కలిసి మార్గాన్ని శుభ్రపరిచారు.
6.4.31
मध्ये तु राजा सुग्रीवो रामो लक्ष्मण एव च।
बलिभिर्बहुभिर्भीमैर्वृतः शत्रुनिबर्हणः ॥ ६.४.३१ ॥
మధ్యలో రాజు సుగ్రీవుడు, రాముడు, లక్ష్మణుడు ఉన్నారు; భయంకరులైన అనేక బలవంతులైన వీరులచే చుట్టుముట్టబడి, శత్రువులను సంహరించువారు.
6.4.32
हरिः शतबलिर्वीरः कोटिभिर्दशभिर्वृतः।
सर्वामेको ह्यवष्टभ्य ररक्ष हरिवाहिनीम् ॥ ६.४.३२ ॥
శతబలి అనే వీరుడైన వానర-నాయకుడు పది కోట్ల వానరులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు; అతడు ఒక్కడే మొత్తం వానర సేనను ఆదరించి రక్షించాడు.
6.4.33
कोटीशतपरीवारः केसरी पनसो गजः।
अर्कश्च बहुभिः पार्श्वमेकं तस्याभिरक्षति ॥ ६.४.३३ ॥
కేసరి, పనసుడు, గజుడు, అర్కుడు — వీరు వందల కోట్ల వానరులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నారు; అనేక వానరులతో కలిసి వారు సేనలోని ఒక పార్శ్వాన్ని రక్షిస్తున్నారు.
6.4.34
सुषेणो जाम्बवांश्चैव ऋक्षैर्बहुभिरावृतौ।
सुग्रीवं पुरतः कृत्वा जघनं संररक्षतुः ॥ ६.४.३४ ॥
సుషేణుడు, జాంబవంతుడు — వీరిద్దరూ అనేక ఋక్షులతో (ఎలుగుబంట్లతో) చుట్టుముట్టబడి ఉన్నారు; సుగ్రీవుడిని ముందు ఉంచుకుని వారు సేన వెనుక భాగాన్ని పూర్తిగా రక్షించారు.
6.4.35
तेषां सेनापतिर्वीरो नीलो वानरपुंगवः।
सम्पतन् प्लवतां श्रेष्ठस्तद् बलं पर्यवारयत् ॥ ६.४.३५ ॥
వారందరికీ సేనాపతి వీరుడైన నీలుడు; వానరులలో శ్రేష్ఠుడు, దూకేవారిలో అగ్రగణ్యుడు; అతడు పరుగెత్తుతూ ఆ సేనను చుట్టూ ఆవరించి కాపాడాడు.
6.4.36
दरीमुखः प्रजङ्घश्च जम्भोऽथ रभसः कपिः।
सर्वतश्च ययुर्वीरास्त्वरयन्तः प्लवंगमान् ॥ ६.४.३६ ॥
దరీముఖుడు, ప్రజంఘుడు, జంభుడు, వీరుడైన రభసుడు అనే వానరులు — వీరు అన్ని వైపులా వెళ్లి, దూకే వానరులను త్వరపెడుతూ ఉన్నారు.
6.4.37
एवं ते हरिशार्दूला गच्छन्ति बलदर्पिताः।
अपश्यन्त गिरिश्रेष्ठं सह्यं गिरिशतायुतम् ॥ ६.४.३७ ॥
ఇలా బలగర్వంతో ఉన్న ఆ వానర-శార్దూలులు ముందుకు సాగారు; వందలాది శిఖరాలు కలిగిన పర్వతాలలో శ్రేష్ఠమైన సహ్య పర్వతాన్ని చూశారు.
6.4.38
सरांसि च सुफुल्लानि तटाकानि वराणि च।
रामस्य शासनं ज्ञात्वा भीमकोपस्य भीतवत् ॥ ६.४.३८ ॥
రాముని ఆజ్ఞను, భయంకరమైన కోపాన్ని తెలుసుకొని, పూలతో విరబూసిన సరస్సులు, శ్రేష్ఠమైన కొలనులు కూడా భయపడినట్లు (ఉండెను).
6.4.39
वर्जयन् नागराभ्याशांस्तथा जनपदानपि।
सागरौघनिभं भीमं तद् वानरबलं महत् ॥ ६.४.३९ ॥
నగరాలకు సమీపమైన దేశాలను కూడా తప్పించుకుంటూ, సముద్ర ప్రవాహంలా భయంకరమైన ఆ గొప్ప వానర సేన (ముందుకు సాగింది).
6.4.40
निःससर्प महाघोरं भीमघोषमिवार्णवम्।
तस्य दाशरथेः पार्श्वे शूरास्ते कपिकुञ्जराः ॥ ६.४.४० ॥
భయంకర ఘోషతో సముద్రంలా ఆ సేన బయలుదేరింది; దశరథ పుత్రుడు రాముని పక్కన ఆ శూరులైన వానర గజరాజులు (నడిచారు).
6.4.41
तूर्णमापुप्लुवुः सर्वे सदश्वा इव चोदिताः।
कपिभ्यामुह्यमानौ तौ शुशुभाते नरर्षभौ ॥ ६.४.४१ ॥
అందరూ వేగంగా ఎగిరారు, శ్రేష్ఠమైన గుర్రాలు ప్రేరేపించబడినట్లు; వానరులు మోసుకెళ్తుండగా ఆ ఇద్దరు నరశ్రేష్ఠులు ప్రకాశించారు.
6.4.42
महद्भ्यामिव संस्पृष्टौ ग्रहाभ्यां चन्द्रभास्करौ।
ततो वानरराजेन लक्ष्मणेन सुपूजितः ॥ ६.४.४२ ॥
గొప్ప గ్రహాలచే స్పృశించబడిన చంద్ర సూర్యుల వలె ఆ ఇద్దరూ (ప్రకాశించారు). అప్పుడు వానరరాజు (సుగ్రీవుని) చేత, లక్ష్మణుని చేత బాగా గౌరవించబడిన (రాముడు)...
6.4.43
जगाम रामो धर्मात्मा ससैन्यो दक्षिणां दिशम्।
तमङ्गदगतो रामं लक्ष्मणः शुभया गिरा ॥ ६.४.४३ ॥
ధర్మాత్ముడైన రాముడు సైన్యంతో దక్షిణ దిక్కుకు వెళ్ళెను. అంగదుని మీద ఎక్కి ఉన్న రాముని వద్ద లక్ష్మణుడు శుభవాక్కులతో (పలికెను)...
6.4.44
उवाच परिपूर्णार्थं पूर्णार्थप्रतिभानवान्।
हृतामवाप्य वैदेहीं क्षिप्रं हत्वा च रावणम् ॥ ६.४.४४ ॥
పరిపూర్ణ ప్రయోజనం కలవాడు, సంపూర్ణ అర్థాన్ని గ్రహించే ప్రజ్ఞ కలవాడు (లక్ష్మణుడు) ఇలా అన్నాడు — వైదేహిని తిరిగి పొంది, త్వరలోనే రావణుని వధించి.
6.4.45
समृद्धार्थः समृद्धार्थामयोध्यां प्रतियास्यसि।
महान्ति च निमित्तानि दिवि भूमौ च राघव ॥ ६.४.४५ ॥
ఓ రాఘవా! మీ కార్యం సిద్ధించింది; సమృద్ధమైన అయోధ్యకు మీరు తిరిగి వెళ్తారు. ఆకాశంలోనూ భూమిపైనా గొప్ప శుభసూచనలు కనిపిస్తున్నాయి.
6.4.46
शुभानि तव पश्यामि सर्वाण्येवार्थसिद्धये।
अनुवाति शिवो वायुः सेनां मृदुहितः सुखः ॥ ६.४.४६ ॥
మీ కార్య సిద్ధికి సూచనలైన అన్ని శుభాలను నేను చూస్తున్నాను. శుభకరమైన, మృదువైన, హితకరమైన, సుఖకరమైన గాలి సేనను అనుసరిస్తూ వీస్తోంది.
6.4.47
पूर्णवल्गुस्वराश्चेमे प्रवदन्ति मृगद्विजाः।
प्रसन्नाश्च दिशः सर्वा विमलश्च दिवाकरः ॥ ६.४.४७ ॥
ఈ మృగాలు, పక్షులు పూర్ణమైన, మధురమైన స్వరంతో పలుకుతున్నాయి. అన్ని దిశలు ప్రసన్నంగా ఉన్నాయి; సూర్యుడు నిర్మలంగా ఉన్నాడు.
6.4.48
उशना च प्रसन्नार्चिरनु त्वां भार्गवो गतः।
ब्रह्मराशिर्विशुद्धश्च शुद्धाश्च परमर्षयः।
अर्चिष्मन्तः प्रकाशन्ते ध्रुवं सर्वे प्रदक्षिणम् ॥ ६.४.४८ ॥
భృగువు కుమారుడు ఉశనసు (శుక్రుడు) ప్రసన్నమైన కాంతితో మిమ్మల్ని అనుసరించి వెళ్లాడు. నిర్మలమైన బ్రహ్మరాశి, శుద్ధులైన పరమర్షులు తేజోవంతులై ఖచ్చితంగా ప్రదక్షిణంగా ప్రకాశిస్తున్నారు.
6.4.49
त्रिशङ्कुर्विमलो भाति राजर्षिः सपुरोहितः।
पितामहः पुरोऽस्माकमिक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ॥ ६.४.४९ ॥
నిర్మలుడైన త్రిశంకు రాజర్షి తన పురోహితునితో కలిసి ప్రకాశిస్తున్నాడు. అతడు మనకు ముందున్నాడు; మహాత్ములైన ఇక్ష్వాకుల పితామహుడు.
6.4.50
विमले च प्रकाशेते विशाखे निरुपद्रवे।
नक्षत्रं परमस्माकमिक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ॥ ६.४.५० ॥
స్వచ్ఛమైన, నిరుపద్రవమైన విశాఖ నక్షత్రాలు ప్రకాశిస్తున్నాయి; అది మహాత్ములైన ఇక్ష్వాకుల పరమ నక్షత్రం.
6.4.51
नैर्ऋतं नैर्ऋतानां च नक्षत्रमतिपीड्यते।
मूलो मूलवता स्पृष्टो धूप्यते धूमकेतुना ॥ ६.४.५१ ॥
రాక్షసుల నైరృత నక్షత్రం అత్యంత పీడితమైంది; మూల నక్షత్రాన్ని మూలవంతుడు తాకడంతో ఆ నక్షత్రం ధూమకేతువు చేత పొగబెట్టబడుతోంది.
6.4.52
सर्वं चैतद् विनाशाय राक्षसानामुपस्थितम्।
काले कालगृहीतानां नक्षत्रं ग्रहपीडितम् ॥ ६.४.५२ ॥
ఇవన్నీ రాక్షసుల వినాశనానికి ఉపస్థితమయ్యాయి; కాలంచే గ్రహింపబడినవారి నక్షత్రం గ్రహపీడితమైంది.
6.4.53
प्रसन्नाः सुरसाश्चापो वनानि फलवन्ति च।
प्रवान्ति नाधिका गन्धा यथर्तुकुसुमा द्रुमाः ॥ ६.४.५३ ॥
నీళ్ళు స్వచ్ఛంగా, మధురంగా ఉన్నాయి; అడవులు ఫలాలతో నిండి ఉన్నాయి; సుగంధాలు అతిగా కాకుండా వీస్తున్నాయి; వృక్షాలు ఋతువుకు తగినట్టు పుష్పించాయి.
6.4.54
व्यूढानि कपिसैन्यानि प्रकाशन्तेऽधिकं प्रभो।
देवानामिव सैन्यानि संग्रामे तारकामये।
एवमार्य समीक्ष्यैतत् प्रीतो भवितुमर्हसि ॥ ६.४.५४ ॥
ప్రభూ, వ్యూహాలుగా నిలిచిన కపిసేనలు అధికంగా ప్రకాశిస్తున్నాయి; తారకాసుర యుద్ధంలో దేవతల సేనల్లా. ఆర్యా, దీనిని చూసి నీవు సంతోషించాలి.
6.4.55
अथावृत्य महीं कृत्स्नां जगाम हरिवाहिनी ॥ ६.४.५५ ॥
అప్పుడు భూమి అంతటినీ కప్పివేస్తూ వానరసేన ముందుకు సాగింది.
6.4.56
ऋक्षवानरशार्दूलैर्नखद्रंष्ट्रायुधैरपि।
कराग्रैश्चरणाग्रैश्च वानरैरुद्धतं रजः ॥ ६.४.५६ ॥
గోళ్లు, కోరలే ఆయుధాలుగా కలిగిన ఎలుగుబంటి-వానర శార్దూలులు, వానరులు చేతుల, కాళ్ల చివరలతో రేపిన ధూళి పైకి లేచింది.
6.4.57
भीममन्तर्दधे लोकं निवार्य सवितुः प्रभाम्।
सपर्वतवनाकाशं दक्षिणां हरिवाहिनी ॥ ६.४.५७ ॥
సూర్యకాంతిని అడ్డుకుని లోకాన్ని భయంకరంగా కప్పివేస్తూ, పర్వతాలు, అడవులు, ఆకాశంతో కూడిన వానర సేన దక్షిణ దిశగా సాగింది.
6.4.58
छादयन्ती ययौ भीमा द्यामिवाम्बुदसंततिः।
उत्तरन्त्याश्च सेनायाः सततं बहुयोजनम् ॥ ६.४.५८ ॥
ఆకాశాన్ని కప్పుతూ భయంకరంగా మేఘపంక్తిలా ఆ సేన సాగింది; ఆ సేన నిరంతరంగా అనేక యోజనాలు దాటుతూ వెళ్ళింది.
6.4.59
नदीस्रोतांसि सर्वाणि सस्यन्दुर्विपरीतवत्।
सरांसि विमलाम्भांसि द्रुमाकीर्णांश्च पर्वतान् ॥ ६.४.५९ ॥
అన్ని నదుల ప్రవాహాలు విపరీతంగా ప్రవహించాయి; స్వచ్ఛజలాల సరస్సులు, వృక్షాలతో నిండిన పర్వతాలు కూడా (అలాగే).
6.4.60
समान् भूमिप्रदेशांश्च वनानि फलवन्ति च।
मध्येन च समन्ताच्च तिर्यक् चाधश्च साविशत् ॥ ६.४.६० ॥
సమతల ప్రదేశాలు, ఫలవంతమైన వనాలు; సేన మధ్యలోనూ చుట్టూరానూ, అడ్డంగానూ కిందకూ ప్రవేశించింది.
6.4.61
समावृत्य महीं कृत्स्नां जगाम महती चमूः।
ते हृष्टवदनाः सर्वे जग्मुर्मारुतरंहसः ॥ ६.४.६१ ॥
సమస్త భూమిని కప్పివేస్తూ ఆ మహాసేన సాగింది; వారంతా ప్రసన్న వదనాలతో, వాయువేగంతో వెళ్ళారు.
6.4.62
हरयो राघवस्यार्थे समारोपितविक्रमाः।
हर्षं वीर्यं बलोद्रेकान् दर्शयन्तः परस्परम् ॥ ६.४.६२ ॥
రాఘవుని కార్యం కోసం పరాక్రమం పెంపొందిన వానరులు, ఆనందాన్ని, వీర్యాన్ని, బల ఉద్రేకాలను ఒకరికొకరు చూపుతూ ముందుకు సాగారు.
6.4.63
यौवनोत्सेकजाद् दर्पाद् विविधांश्चक्रुरध्वनि।
तत्र केचिद् द्रुतं जग्मुरुत्पेतुश्च तथापरे ॥ ६.४.६३ ॥
యౌవన ఉత్సాహం వల్ల కలిగిన గర్వంతో వారు దారిలో అనేక విన్యాసాలు చేశారు. అక్కడ కొందరు వేగంగా పరుగెత్తారు, మరికొందరు ఎగిరి దూకారు.
6.4.64
केचित् किलकिलां चक्रुर्वानरा वनगोचराः।
प्रास्फोटयंश्च पुच्छानि संनिजघ्नुः पदान्यपि ॥ ६.४.६४ ॥
అడవిలో తిరిగే వానరులలో కొందరు కిలకిలారావాలు చేశారు. తమ తోకలను చరుస్తూ, పాదాలతో కూడా గట్టిగా చరిచారు.
6.4.65
भुजान् विक्षिप्य शैलांश्च द्रुमानन्ये बभञ्जिरे।
आरोहन्तश्च शृङ्गाणि गिरीणां गिरिगोचराः ॥ ६.४.६५ ॥
కొందరు చేతులు విసిరి పర్వతాలను, మరికొందరు చెట్లను విరిచారు. పర్వతాలపై తిరిగే వానరులు పర్వత శిఖరాలను ఎక్కారు.
6.4.66
महानादान् प्रमुञ्चन्ति क्ष्वेडामन्ये प्रचक्रिरे।
ऊरुवेगैश्च ममृदुर्लताजालान्यनेकशः ॥ ६.४.६६ ॥
కొందరు మహా నాదాలు చేశారు, మరికొందరు ఉరుము లాంటి కేకలు పెట్టారు. తొడల వేగంతో అనేక చోట్ల లతల జాలాలను నలిపివేశారు.
6.4.67
जृम्भमाणाश्च विक्रान्ता विचिक्रीडुः शिलाद्रुमैः।
ततः शतसहस्रैश्च कोटिभिश्च सहस्रशः ॥ ६.४.६७ ॥
ఆవులించుతూ, సాగిలిస్తూ వీరులైన వానరులు రాళ్లతోనూ చెట్లతోనూ ఆడుకున్నారు. తరువాత వందల వేలమంది, కోట్లమంది, వేలవేలమంది వానరులు ముందుకు సాగారు.
6.4.68
वानराणां सुघोराणां श्रीमत्परिवृता मही।
सा स्म याति दिवारात्रं महती हरिवाहिनी ॥ ६.४.६८ ॥
భయంకరులైన వానరులతో నిండి, వైభవంతో కప్పబడిన ఆ భూమి — ఆ మహా వానర సైన్యం పగలూ రాత్రీ సాగిపోతూ ఉంది.
6.4.69
प्रहृष्टमुदिताः सर्वे सुग्रीवेणाभिपालिताः।
वानरास्त्वरिता यान्ति सर्वे युद्धाभिनन्दिनः।
प्रमोक्षयिषवः सीतां मुहूर्तं क्वापि नावसन् ॥ ६.४.६९ ॥
సుగ్రీవునిచే రక్షించబడిన వానరులందరూ సంతోషంతో ఉప్పొంగి ఉన్నారు; యుద్ధాన్ని ఆనందించే వారందరూ సీతను విడిపించాలనే కోరికతో త్వరగా సాగిపోయారు; ఒక్క క్షణం కూడా ఎక్కడా ఆగలేదు.
6.4.70
ततः पादपसम्बाधं नानावनसमायुतम्।
सह्यपर्वतमासाद्य वानरास्ते समारुहन् ॥ ६.४.७० ॥
తరువాత చెట్లతో దట్టమైన, అనేక వనాలతో నిండిన సహ్య పర్వతానికి చేరి ఆ వానరులు దానిపైకి ఎక్కారు.
6.4.71
काननानि विचित्राणि नदीप्रस्रवणानि च।
पश्यन्नपि ययौ रामः सह्यस्य मलयस्य च ॥ ६.४.७१ ॥
విచిత్రమైన వనాలను, నదులను, జలపాతాలను చూస్తూ రాముడు సహ్య, మలయ పర్వతాల మధ్య ప్రయాణించాడు.
6.4.72
चम्पकांस्तिलकांश्चूतानशोकान् सिन्दुवारकान्।
तिनिशान् करवीरांश्च भञ्जन्ति स्म प्लवंगमाः ॥ ६.४.७२ ॥
చంపక, తిలక, మామిడి, అశోక, సిందువార, తినిశ, కరవీర వృక్షాలను ఆ దూకే వానరులు విరిచారు.
6.4.73
अङ्कोलांश्च करञ्जांश्च प्लक्षन्यग्रोधपादपान्।
जम्बूकामलकान् नीपान् भञ्जन्ति स्म प्लवंगमाः ॥ ६.४.७३ ॥
అంకోల, కరంజ, మేడి, మర్రి, నేరేడు, ఉసిరి, నీప వృక్షాలను ఆ దూకే వానరులు విరిచారు.
6.4.74
प्रस्तरेषु च रम्येषु विविधाः काननद्रुमाः।
वायुवेगप्रचलिताः पुष्पैरवकिरन्ति तान् ॥ ६.४.७४ ॥
రమణీయమైన రాళ్లపై అడవి చెట్లు గాలి వేగానికి కదిలి వారిపై పువ్వులను రాల్చుతున్నాయి.
6.4.75
मारुतः सुखसंस्पर्शो वाति चन्दनशीतलः।
षट्पदैरनुकूजद्भिर्वनेषु मधुगन्धिषु ॥ ६.४.७५ ॥
సుఖస్పర్శతో, చందనంలా చల్లగా గాలి వీస్తోంది; తేనె పరిమళించే వనాలలో తుమ్మెదలు ఝంకరిస్తున్నాయి.
6.4.76
अधिकं शैलराजस्तु धातुभिस्तु विभूषितः।
धातुभ्यः प्रसृतो रेणुर्वायुवेगेन घट्टितः ॥ ६.४.७६ ॥
ఆ పర్వతరాజు ధాతువులతో అత్యధికంగా అలంకరింపబడి ఉన్నాడు; గాలి వేగానికి ధాతువుల నుండి దుమ్ము లేచి వ్యాపించింది.
6.4.77
सुमहद्वानरानीकं छादयामास सर्वतः।
गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सर्वतः सम्प्रपुष्पिताः ॥ ६.४.७७ ॥
అపారమైన వానర సైన్యం అన్ని వైపులా వ్యాపించింది; రమణీయమైన పర్వత ప్రస్థలాలన్నిటా పువ్వులు పూర్తిగా విరబూసి ఉన్నాయి.
6.4.78
केतक्यः सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च मनोरमाः।
माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च पुष्पिताः ॥ ६.४.७८ ॥
కేతకి, సిందువారం, మనోహరమైన వాసంతి, సుగంధభరితమైన మాధవి, కుందగుల్మాలు — అన్నీ పూలతో విరబూసి ఉన్నాయి.
6.4.79
चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला बकुलास्तथा।
रञ्जकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षाश्च पुष्पिताः ॥ ६.४.७९ ॥
చిరిబిల్వ, మధూక, వంజుల, బకుల, రంజక, తిలక, నాగవృక్షాలు కూడా పూలతో విరబూసి ఉన్నాయి.
6.4.80
चूताः पाटलिकाश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः।
मुचुलिन्दार्जुनाश्चैव शिंशपाः कुटजास्तथा ॥ ६.४.८० ॥
మామిడి, పాటలి, పూసిన కోవిదార వృక్షాలు; ముచులింద, అర్జున, శింశప, కుటజ వృక్షాలు కూడా (అక్కడ ఉన్నాయి).
6.4.81
हिन्तालास्तिनिशाश्चैव चूर्णका नीपकास्तथा।
नीलाशोकाश्च सरला अङ्कोलाः पद्मकास्तथा ॥ ६.४.८१ ॥
హింతాల, తినిశ, చూర్ణక, నీప వృక్షాలు; నీల అశోక, సరల, అంకోల, పద్మక వృక్షాలు కూడా (అక్కడ ఉన్నాయి).
6.4.82
प्रीयमाणैः प्लवंगैस्तु सर्वे पर्याकुलीकृताः।
वाप्यस्तस्मिन् गिरौ रम्याः पल्वलानि तथैव च ॥ ६.४.८२ ॥
ఆ పర్వతంపై ఉన్న రమణీయ సరస్సులు, చిన్న కొలనులు కూడా సంతోషించిన వానరుల వల్ల పూర్తిగా కలతపడ్డాయి.
6.4.83
चक्रवाकानुचरिताः कारण्डवनिषेविताः।
प्लवैः क्रौञ्चैश्च संकीर्णा वराहमृगसेविताः ॥ ६.४.८३ ॥
చక్రవాకాలు తిరుగుతున్నవి, కారండవాలు ఆశ్రయించినవి, ప్లవ, క్రౌంచ పక్షులతో నిండినవి, వరాహాలు, మృగాలు సేవించేవి.
6.4.84
ऋक्षैस्तरक्षुभिः सिंहैः शार्दूलैश्च भयावहैः।
व्यालैश्च बहुभिर्भीमैः सेव्यमानाः समन्ततः ॥ ६.४.८४ ॥
ఎలుగుబంట్లు, తరక్షులు, సింహాలు, పులులు, భయంకరమైన అనేక సర్పాలతో అన్ని వైపులా సేవింపబడుతున్నవి.
6.4.85
पद्मैः सौगन्धिकैः फुल्लैः कुमुदैश्चोत्पलैस्तथा।
वारिजैर्विविधैः पुष्पै रम्यास्तत्र जलाशयाः ॥ ६.४.८५ ॥
అక్కడి జలాశయాలు పద్మాలు, సౌగంధిక పుష్పాలు, వికసించిన కుముదాలు, ఉత్పలాలు, ఇతర వివిధ జలపుష్పాలతో రమణీయంగా ఉన్నాయి.
6.4.86
तस्य सानुषु कूजन्ति नानाद्विजगणास्तथा।
स्नात्वा पीत्वोदकान्यत्र जले क्रीडन्ति वानराः ॥ ६.४.८६ ॥
ఆ పర్వత శిఖరాలపై వివిధ పక్షి సమూహాలు కూస్తూ ఉన్నాయి. అక్కడి నీటిలో స్నానం చేసి, నీరు త్రాగి వానరులు ఆడుకుంటున్నారు.
6.4.87
अन्योन्यं प्लावयन्ति स्म शैलमारुह्य वानराः।
फलान्यमृतगन्धीनि मूलानि कुसुमानि च ॥ ६.४.८७ ॥
పర్వతం ఎక్కి వానరులు ఒకరినొకరు నీటిలో ముంచారు. అమృతంలా సువాసన గల పండ్లు, వేళ్లు, పూలు కూడా ఉన్నాయి.
6.4.88
बभञ्जुर्वानरास्तत्र पादपानां मदोत्कटाः।
द्रोणमात्रप्रमाणानि लम्बमानानि वानराः ॥ ६.४.८८ ॥
అక్కడ మదోన్మత్తులైన వానరులు ద్రోణ పరిమాణంలో వేలాడుతున్న చెట్లను విరిచివేశారు.
6.4.89
ययुः पिबन्तः स्वस्थास्ते मधूनि मधुपिङ्गलाः।
पादपानवभञ्जन्तो विकर्षन्तस्तथा लताः ॥ ६.४.८९ ॥
తేనె వలె పసుపు-గోధుమ రంగులో ఉన్న వారు తేనె త్రాగుతూ నిశ్చింతగా వెళ్ళారు; చెట్లను విరుస్తూ, తీగలను లాగుతూ.
6.4.90
विधमन्तो गिरिवरान् प्रययुः प्लवगर्षभाः।
वृक्षेभ्योऽन्ये तु कपयो नदन्तो मधु दर्पिताः ॥ ६.४.९० ॥
శ్రేష్ఠ పర్వతాలను కదిలిస్తూ వానర ప్రధానులు వెళ్ళారు. ఇతర వానరులు తేనెతో గర్విష్ఠులై చెట్ల నుండి గర్జిస్తూ.
6.4.91
अन्ये वृक्षान् प्रपद्यन्ते प्रपिबन्त्यपि चापरे।
बभूव वसुधा तैस्तु सम्पूर्णा हरिपुङ्गवैः।
यथा कमलकेदारैः पक्वैरिव वसुंधरा ॥ ६.४.९१ ॥
కొన్ని వానరులు చెట్లను ఎక్కాయి, మరికొన్ని నీరు త్రాగాయి. ఆ భూమి ఆ వానర ప్రధానులతో నిండిపోయింది, పండిన కమల క్షేత్రాలతో భూమి నిండినట్లు.
6.4.92
महेन्द्रमथ सम्प्राप्य रामो राजीवलोचनः।
आरुरोह महाबाहुः शिखरं द्रुमभूषितम् ॥ ६.४.९२ ॥
తరువాత మహేంద్ర పర్వతాన్ని చేరుకొని, కమలనేత్రుడు మహాబాహు రాముడు వృక్షాలతో అలంకరించబడిన శిఖరాన్ని ఎక్కెను.
6.4.93
ततः शिखरमारुह्य रामो दशरथात्मजः।
कूर्ममीनसमाकीर्णमपश्यत् सलिलाशयम् ॥ ६.४.९३ ॥
తరువాత శిఖరాన్ని ఎక్కిన దశరథ కుమారుడు రాముడు, తాబేళ్లు చేపలతో నిండిన జలాశయాన్ని (సముద్రాన్ని) చూశాడు.
6.4.94
ते सह्यं समतिक्रम्य मलयं च महागिरिम्।
आसेदुरानुपूर्व्येण समुद्रं भीमनिःस्वनम् ॥ ६.४.९४ ॥
వారు సహ్య పర్వతాన్ని, మలయ మహాపర్వతాన్ని దాటి, భయంకరంగా ధ్వనించే సముద్రాన్ని క్రమంగా చేరుకున్నారు.
6.4.95
अवरुह्य जगामाशु वेलावनमनुत्तमम्।
रामो रमयतां श्रेष्ठः ससुग्रीवः सलक्ष्मणः ॥ ६.४.९५ ॥
దిగి, ఆనందింపజేసేవారిలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడితో కలిసి వేగంగా తీరప్రాంతపు ఉత్తమ వనానికి వెళ్లాడు.
6.4.96
अथ धौतोपलतलां तोयौघैः सहसोत्थितैः।
वेलामासाद्य विपुलां रामो वचनमब्रवीत् ॥ ६.४.९६ ॥
తరువాత, ఆకస్మికంగా ఎగసిన జలప్రవాహాలతో రాతి ఉపరితలాలు కడిగివేయబడిన విశాలమైన తీరాన్ని చేరి రాముడు ఇలా పలికాడు.
6.4.97
एते वयमनुप्राप्ताः सुग्रीव वरुणालयम्।
इहेदानीं विचिन्ता सा या नः पूर्वमुपस्थिता ॥ ६.४.९७ ॥
ఓ సుగ్రీవా! మనం వరుణుని నివాసమైన సముద్రానికి చేరుకున్నాము. ఇప్పుడు ఇక్కడ, ముందు మన ముందు వచ్చిన ఆ విషయాన్ని ఆలోచించాలి.
6.4.98
अतः परमतीरोऽयं सागरः सरितां पतिः।
न चायमनुपायेन शक्यस्तरितुमर्णवः ॥ ६.४.९८ ॥
కాబట్టి ఈ సముద్రం, నదులకు ప్రభువు, ఇవతలి నుండి అవతలి వరకు తీరం లేనిది; ఏ ఉపాయంతోనూ ఈ సముద్రాన్ని దాటడం సాధ్యం కాదు.
6.4.99
तदिहैव निवेशोऽस्तु मन्त्रः प्रस्तूयतामिह।
यथेदं वानरबलं परं पारमवाप्नुयात् ॥ ६.४.९९ ॥
కాబట్టి ఇక్కడే శిబిరం ఏర్పాటు చేయాలి, ఇక్కడే ఆలోచన ప్రతిపాదించాలి; ఈ వానర సేన అవతలి తీరాన్ని చేరేలా.
6.4.100
इतीव स महाबाहुः सीताहरणकर्शितः।
रामः सागरमासाद्य वासमाज्ञापयत् तदा ॥ ६.४.१०० ॥
ఇలా అని, సీతాపహరణంతో కృశించిన ఆ మహాబాహువు రాముడు, సముద్రతీరానికి చేరి అప్పుడు విడిది ఏర్పాటు చేయమని ఆజ్ఞాపించాడు.
6.4.101
सर्वाः सेना निवेश्यन्तां वेलायां हरिपुङ्गव।
सम्प्राप्तो मन्त्रकालो नः सागरस्येह लङ्घने ॥ ६.४.१०१ ॥
వానరశ్రేష్ఠుడా, సేనలన్నీ తీరంలో విడిది చేయాలి; ఇప్పుడు సముద్రాన్ని దాటడం గురించి మనకు ఆలోచించే సమయం వచ్చింది.
6.4.102
स्वां स्वां सेनां समुत्सृज्य मा च कश्चित् कुतो व्रजेत्।
गच्छन्तु वानराः शूरा ज्ञेयं छन्नं भयं च नः ॥ ६.४.१०२ ॥
ఎవరూ తమ సేనను విడిచి ఎక్కడికీ వెళ్ళకూడదు; శూర వానరులు అక్కడికి వెళ్ళాలి; మనకు దాగి ఉన్న భయం తెలియాలి.
6.4.103
रामस्य वचनं श्रुत्वा सुग्रीवः सहलक्ष्मणः।
सेनां निवेशयत् तीरे सागरस्य द्रुमायुते ॥ ६.४.१०३ ॥
రాముని మాటలు విని, లక్ష్మణునితో కలిసి సుగ్రీవుడు, వృక్షాలతో నిండిన సముద్ర తీరంలో సేనను విడిది చేయించాడు.
6.4.104
विरराज समीपस्थं सागरस्य च तद् बलम्।
मधुपाण्डुजलः श्रीमान् द्वितीय इव सागरः ॥ ६.४.१०४ ॥
సముద్రానికి సమీపంలో నిలిచిన ఆ సైన్యం ప్రకాశించింది; తేనెలా లేత పసుపు నీటితో ఉన్న మరొక శోభాయుతమైన సముద్రంలా ఉంది.
6.4.105
वेलावनमुपागम्य ततस्ते हरिपुङ्गवाः।
निविष्टाश्च परं पारं काङ्क्षमाणा महोदधेः ॥ ६.४.१०५ ॥
తర్వాత ఆ తీరవనానికి చేరి, ఆ శ్రేష్ఠ వానరులు మహాసముద్రపు అవతలి తీరాన్ని కోరుతూ అక్కడే విడిది చేశారు.
6.4.106
तेषां निविशमानानां सैन्यसंनाहनिःस्वनः।
अन्तर्धाय महानादमर्णवस्य प्रशुश्रुवे ॥ ६.४.१०६ ॥
అక్కడ విడిది చేస్తున్న వారి సైన్య కవచ-సన్నాహ ధ్వని, సముద్రపు మహానాదాన్ని కూడా కప్పివేస్తూ వినిపించింది.
6.4.107
सा वानराणां ध्वजिनी सुग्रीवेणाभिपालिता।
त्रिधा निविष्टा महती रामस्यार्थपराभवत् ॥ ६.४.१०७ ॥
సుగ్రీవునిచే రక్షించబడిన ఆ వానర మహాసైన్యం మూడు భాగాలుగా విడిది చేసి, రాముని కార్యసిద్ధికై నిలిచింది.
6.4.108
सा महार्णवमासाद्य हृष्टा वानरवाहिनी।
वायुवेगसमाधूतं पश्यमाना महार्णवम् ॥ ६.४.१०८ ॥
మహాసముద్రాన్ని చేరిన ఆ ఆనందభరిత వానర సైన్యం, గాలి వేగంతో కంపించిన ఆ మహాసముద్రాన్ని చూసింది.
6.4.109
दूरपारमसम्बाधं रक्षोगणनिषेवितम्।
पश्यन्तो वरुणावासं निषेदुर्हरियूथपाः ॥ ६.४.१०९ ॥
దూర తీరాలు కలిగి, అపరిమితమై, రాక్షససమూహాలు సేవించే, వరుణుని నివాసమైన ఆ సముద్రాన్ని చూస్తూ వానర యూథపతులు కూర్చున్నారు.
6.4.110
चण्डनक्रग्राहघोरं क्षपादौ दिवसक्षये।
हसन्तमिव फेनौघैर्नृत्यन्तमिव चोर्मिभिः ॥ ६.४.११० ॥
రాత్రి ఆరంభంలో, పగలు ముగిసేటప్పుడు భయంకరమైన చండ నక్రాలు, గ్రాహాలతో నిండి ఉన్నది; నురుగు సమూహాలతో నవ్వుతున్నట్లు, అలలతో నాట్యం చేస్తున్నట్లు ఉంది.
6.4.111
चन्द्रोदये समुद्भूतं प्रतिचन्द्रसमाकुलम्।
चण्डानिलमहाग्राहैः कीर्णं तिमितिमिंगिलैः ॥ ६.४.१११ ॥
చంద్రోదయంలో ఉప్పొంగినది, ప్రతిబింబించిన చంద్రులతో కలతచెందినది; చండ గాలులతో, మహా గ్రాహాలతో, తిమి తిమింగిలాలతో నిండినది.
6.4.112
दीप्तभोगैरिवाकीर्णं भुजङ्गैर्वरुणालयम्।
अवगाढं महासत्त्वैर्नानाशैलसमाकुलम् ॥ ६.४.११२ ॥
ప్రకాశించే పడగలతో సర్పాలతో నిండిన వరుణుని నివాసం; మహాజీవులు లోపల మునిగి ఉన్నాయి, అనేక పర్వతాలతో కలతచెందినది.
6.4.113
सुदुर्गं दुर्गमार्गं तमगाधमसुरालयम्।
मकरैर्नागभोगैश्च विगाढा वातलोलिताः।
उत्पेतुश्च निपेतुश्च प्रहृष्टा जलराशयः ॥ ६.४.११३ ॥
అత్యంత దుర్గమమైన, కఠిన మార్గాలు గల, అగాధమైన అసురుల ఆలయం; మకరాలతో, నాగ-పడగలతో కలిసి, గాలికి ఊగిన సంతోషిత జలరాశులు పైకి లేచి, క్రిందికి పడ్డాయి.
6.4.114
अग्निचूर्णमिवाविद्धं भास्वराम्बुमहोरगम्।
सुरारिनिलयं घोरं पातालविषयं सदा ॥ ६.४.११४ ॥
అగ్ని చూర్ణంతో గుచ్చబడినట్లు, ప్రకాశించే జలం, మహాసర్పాలతో ఉన్న; దేవశత్రువుల భయంకర నివాసం, సదా పాతాళ ప్రాంతం.
6.4.115
सागरं चाम्बरप्रख्यमम्बरं सागरोपमम्।
सागरं चाम्बरं चेति निर्विशेषमदृश्यत ॥ ६.४.११५ ॥
సముద్రం ఆకాశంలా, ఆకాశం సముద్రంలా కనిపించాయి; ఈ విధంగా రెండూ భేదం లేకుండా కనిపించాయి.
6.4.116
सम्पृक्तं नभसाप्यम्भः सम्पृक्तं च नभोऽम्भसा।
तादृग्रूपे स्म दृश्येते तारारत्नसमाकुले ॥ ६.४.११६ ॥
నీరు ఆకాశంతోనూ, ఆకాశం నీటితోనూ కలిసిపోయాయి; నక్షత్రాలనే రత్నాలతో నిండిన అవి రెండూ ఒకే రూపంలో కనిపించాయి.
6.4.117
समुत्पतितमेघस्य वीचिमालाकुलस्य च।
विशेषो न द्वयोरासीत् सागरस्याम्बरस्य च ॥ ६.४.११७ ॥
పైకి లేచిన మేఘాలు గల ఆకాశానికీ, అలల మాలలతో కల్లోలమైన సముద్రానికీ భేదం కనిపించలేదు.
6.4.118
अन्योन्यैरहताः सक्ताः सस्वनुर्भीमनिःस्वनाः।
ऊर्मयः सिन्धुराजस्य महाभेर्य इवाम्बरे ॥ ६.४.११८ ॥
ఒకదానితో ఒకటి తాకి, కలిసి భయంకర ధ్వని చేస్తూ సముద్రరాజు అలలు ఆకాశంలో మహాభేరుల వలె మోగాయి.
6.4.119
रत्नौघजलसंनादं विषक्तमिव वायुना।
उत्पतन्तमिव क्रुद्धं यादोगणसमाकुलम् ॥ ६.४.११९ ॥
రత్నాల ప్రవాహంతో కూడిన నీటి ధ్వనితో, గాలి చేత అంటిపెట్టుకున్నట్లు, పైకి ఎగసినట్లు, కోపించినట్లు, జలజీవుల గుంపులతో నిండిన సముద్రం ఉంది.
6.4.120
ददृशुस्ते महात्मानो वाताहतजलाशयम्।
अनिलोद्धूतमाकाशे प्रवलान्तमिवोर्मिभिः ॥ ६.४.१२० ॥
ఆ మహాత్ములు గాలిచే కొట్టబడిన జలాశయాన్ని చూశారు; గాలిచే ఎగురవేయబడి, ఆకాశంలో అలలతో అతిగా కొట్టుకుంటున్నట్లు అది ఉంది.
6.4.121
ततो विस्मयमापन्ना हरयो ददृशुः स्थिताः।
भ्रान्तोर्मिजालसंनादं प्रलोलमिव सागरम् ॥ ६.४.१२१ ॥
అప్పుడు ఆశ్చర్యంలో మునిగిన వానరులు అక్కడ నిలబడి చూశారు—తిరిగే అలల వలల ధ్వనితో, వణుకుతున్నట్లు ఉన్న సముద్రాన్ని.