รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.4.1
श्रुत्वा हनूमतो वाक्यं यथावदनुपूर्वशः।
ततोऽब्रवीन्महातेजा रामः सत्यपराक्रमः ॥ ६.४.१ ॥
เมื่อได้ฟังคำของหนุมานโดยถ้วนถี่และตามลำดับแล้ว พระรามผู้มีเดชรุ่งโรจน์และมีความกล้าหาญอันแท้จริง จึงตรัสขึ้น
6.4.2
यन्निवेदयसे लङ्कां पुरीं भीमस्य रक्षसः।
क्षिप्रमेनां वधिष्यामि सत्यमेतद् ब्रवीमि ते ॥ ६.४.२ ॥
นครลงกาของรากษสผู้น่าสะพรึงกลัวที่ท่านบอกเล่านั้น เราจะทำลายเสียในไม่ช้า เราบอกท่านด้วยความจริงว่าเช่นนี้
6.4.3
अस्मिन् मुहूर्ते सुग्रीव प्रयाणमभिरोचय।
युक्तो मुहूर्ते विजये प्राप्तो मध्यं दिवाकरः ॥ ६.४.३ ॥
สุครีพเอ๋ย ขอให้ท่านอนุมัติการเดินทางในเวลาฤกษ์นี้ ในฤกษ์แห่งชัยชนะอันเป็นมงคลนี้ ดวงอาทิตย์ได้มาถึงกลางท้องฟ้าแล้ว
6.4.4
सीतां हृत्वा तु तद् यातु क्वासौ यास्यति जीवितः।
सीता श्रुत्वाभियानं मे आशामेष्यति जीविते।
जीवितान्तेऽमृतं स्पृष्ट्वा पीत्वामृतमिवातुरः ॥ ६.४.४ ॥
เมื่อลักสีดาไปแล้ว ไม่ว่าเขาจะไปที่ใด เขาจะยังคงมีชีวิตอยู่ที่ไหนได้เล่า เมื่อสีดาได้ยินว่าเราจะยกทัพไป นางจะกลับมามีความหวังในการมีชีวิต ดุจผู้ที่ใกล้ตายฟื้นคืนชีพเมื่อได้สัมผัสและดื่มน้ำอมฤต
6.4.5
उत्तराफाल्गुनी ह्यद्य श्वस्तु हस्तेन योक्ष्यते।
अभिप्रयाम सुग्रीव सर्वानीकसमावृताः ॥ ६.४.५ ॥
วันนี้เป็นฤกษ์อุตตรผลคุนี และพรุ่งนี้จะเชื่อมกับฤกษ์หัสตะ สุครีพเอ๋ย ขอให้เราออกเดินทางพร้อมกองทัพทั้งหมดล้อมรอบ
6.4.6
निमित्तानि च पश्यामि यानि प्रादुर्भवन्ति वै।
निहत्य रावणं सीतामानयिष्यामि जानकीम् ॥ ६.४.६ ॥
และเราเห็นนิมิตทั้งหลายที่กำลังปรากฏขึ้น เมื่อสังหารราวณะแล้ว เราจะนำพระชานกีคือสีดากลับมา
6.4.7
उपरिष्टाद्धि नयनं स्फुरमाणमिमं मम।
विजयं समनुप्राप्तं शंसतीव मनोरथम् ॥ ६.४.७ ॥
แน่นอนว่าดวงตาข้างขวาของเรากระตุกขึ้นไปข้างบน ดุจบอกล่วงหน้าว่าความปรารถนาของเราจะได้รับชัยชนะ
6.4.8
ततो वानरराजेन लक्ष्मणेन सुपूजितः।
उवाच रामो धर्मात्मा पुनरप्यर्थकोविदः ॥ ६.४.८ ॥
จากนั้น พระรามผู้ทรงธรรม ได้รับการเคารพอย่างยิ่งจากราชาวานรและพระลักษมณ์ และทรงเชี่ยวชาญในสิ่งที่ควร จึงตรัสอีกครั้ง
6.4.9
अग्रे यातु बलस्यास्य नीलो मार्गमवेक्षितुम्।
वृतः शतसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम् ॥ ६.४.९ ॥
ให้นีลาไปนำหน้ากองทัพนี้เพื่อสำรวจเส้นทาง โดยมีวานรผู้คล่องแคล่วหนึ่งแสนตนล้อมรอบ
6.4.10
फलमूलवता नील शीतकाननवारिणा।
पथा मधुमता चाशु सेनां सेनापते नय ॥ ६.४.१० ॥
นีลาเอ๋ย แม่ทัพแห่งกองทัพ จงนำกองทัพไปอย่างรวดเร็วตามเส้นทางที่หวานชื่น อุดมด้วยผลไม้และรากไม้ มีป่าเย็นและมีน้ำ
6.4.11
दूषयेयुर्दुरात्मानः पथि मूलफलोदकम्।
राक्षसाः पथि रक्षेथास्तेभ्यस्त्वं नित्यमुद्यतः ॥ ६.४.११ ॥
รากษสผู้ชั่วร้ายอาจทำให้รากไม้ ผลไม้ และน้ำบนเส้นทางเป็นมลทิน เจ้าต้องคอยระวังเส้นทางอยู่เสมอ และต้องเฝ้าปกป้องเส้นทางจากพวกมันเหล่านั้น
6.4.12
निम्नेषु वनदुर्गेषु वनेषु च वनौकसः।
अभिप्लुत्याभिपश्येयुः परेषां निहितं बलम् ॥ ६.४.१२ ॥
วานรผู้อาศัยในป่า เมื่อกระโดดข้ามพื้นที่ต่ำ ป่าอันเป็นที่มั่น และดงไม้ทั้งหลาย ควรเฝ้ามองหากองทัพที่ซ่อนอยู่ของข้าศึก
6.4.13
यत्तु फल्गु बलं किंचित् तदत्रैवोपपद्यताम्।
एतद्धि कृत्यं घोरं नो विक्रमेण प्रयुज्यताम् ॥ ६.४.१३ ॥
กองกำลังเล็กน้อยใดที่มีอยู่ ขอให้ตั้งประจำอยู่ที่นี่เอง งานอันน่าสะพรึงกลัวนี้ของเรา ต้องดำเนินไปด้วยความกล้าหาญ
6.4.14
सागरौघनिभं भीममग्रानीकं महाबलाः।
कपिसिंहाः प्रकर्षन्तु शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.४.१४ ॥
ขอให้วานรผู้ทรงพลังดุจราชสีห์นำกองหน้าอันน่าครั่นคร้าม ดุจกระแสคลื่นมหาสมุทร เคลื่อนทัพไปเป็นร้อยเป็นพัน
6.4.15
गजश्च गिरिसंकाशो गवयश्च महाबलः।
गवाक्षश्चाग्रतो यातु गवां दृप्त इवर्षभः ॥ ६.४.१५ ॥
ขอให้คชะผู้ดุจภูเขา และคาวยะผู้ทรงพลัง รวมทั้งคาวากษะ ไปนำหน้า ดุจวัวตัวผู้ที่ภาคภูมิไปนำฝูงวัว
6.4.16
यातु वानरवाहिन्या वानरः प्लवतां पतिः।
पालयन् दक्षिणं पार्श्वमृषभो वानरर्षभः ॥ ६.४.१६ ॥
ขอให้วานรนั้น ผู้เป็นเจ้าแห่งผู้กระโดดได้ ไปนำหน้ากองทัพวานร คอยคุ้มกันปีกขวา เขาคือฤษภะ วานรผู้ประเสริฐที่สุด
6.4.17
गन्धहस्तीव दुर्धर्षस्तरस्वी गन्धमादनः।
यातु वानरवाहिन्याः सव्यं पार्श्वमधिष्ठितः ॥ ६.४.१७ ॥
ขอให้คันธมาทนะ ผู้ไม่มีใครต่อกรได้ดุจช้างตกมัน และคล่องแคล่ว ไปนำหน้า ตั้งประจำอยู่ที่ปีกซ้ายของกองทัพวานร
6.4.18
यास्यामि बलमध्येऽहं बलौघमभिहर्षयन्।
अधिरुह्य हनूमन्तमैरावतमिवेश्वरः ॥ ६.४.१८ ॥
เราจะเข้าไปกลางกองทัพ ขึ่มขึ้นบนหนุมาน ปลุกเร้ากระแสวานรทั้งหลาย ดุจพระอินทร์ขี่ช้างไอราวตะ
6.4.19
अङ्गदेनैष संयातु लक्ष्मणश्चान्तकोपमः।
सार्वभौमेन भूतेशो द्रविणाधिपतिर्यथा ॥ ६.४.१९ ॥
ขอให้พระลักษมณ์ ผู้ดุจพระยม ไปพร้อมกับอังคทะ ดุจเจ้าแห่งสัตว์และเจ้าแห่งทรัพย์ไปพร้อมกับเจ้าจักรพรรดิ
6.4.20
जाम्बवांश्च सुषेणश्च वेगदर्शी च वानरः।
ऋक्षराजो महाबाहुः कुक्षिं रक्षन्तु ते त्रयः ॥ ६.४.२० ॥
ชามพวานและสุเษณะ วานรเวคทรรศี และราชาแห่งหมี ผู้มีแขนทรงพลัง ขอให้ทั้งสามคุ้มกันด้านข้างของท่าน
6.4.21
राघवस्य वचः श्रुत्वा सुग्रीवो वाहिनीपतिः।
व्यादिदेश महावीर्यो वानरान् वानरर्षभः ॥ ६.४.२१ ॥
เมื่อได้ฟังคำของพระราม สุครีพ ผู้เป็นจอมทัพ ผู้มีพลังมหาศาลและเป็นวานรผู้ประเสริฐ ก็สั่งการแก่วานรทั้งหลาย
6.4.22
ते वानरगणाः सर्वे समुत्पत्य महौजसः।
गुहाभ्यः शिखरेभ्यश्च आशु पुप्लुविरे तदा ॥ ६.४.२२ ॥
วานรทั้งหลายทั้งปวงซึ่งมีพลังมหาศาล ต่างกระโดดขึ้นจากถ้ำและยอดเขา และพุ่งไปข้างหน้าทันที
6.4.23
ततो वानरराजेन लक्ष्मणेन च पूजितः।
जगाम रामो धर्मात्मा ससैन्यो दक्षिणां दिशम् ॥ ६.४.२३ ॥
จากนั้น พระรามผู้มีจิตใจธรรมะ ได้รับการเคารพจากราชาแห่งวานรและพระลักษมณ์ ก็ออกเดินทางพร้อมกองทัพไปยังทิศใต้
6.4.24
शतैः शतसहस्रैश्च कोटिभिश्चायुतैरपि।
वारणाभैश्च हरिभिर्ययौ परिवृतस्तदा ॥ ६.४.२४ ॥
พระรามถูกล้อมรอบด้วยวานรนับร้อย หลายแสน หลายโกฏิ และหลายหมื่น ซึ่งมีรูปร่างดุจช้าง แล้วจึงเคลื่อนทัพออกไป
6.4.25
तं यान्तमनुयान्ती सा महती हरिवाहिनी।
हृष्टाः प्रमुदिताः सर्वे सुग्रीवेणापि पालिताः ॥ ६.४.२५ ॥
กองทัพวานรอันยิ่งใหญ่ติดตามไปข้างหลังพระองค์ที่กำลังเดินทาง ทุกตนต่างปีติยินดีและเบิกบาน และได้รับการคุ้มครองโดยสุครีพ
6.4.26
आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः।
क्ष्वेलन्तो निनदन्तश्च जग्मुर्वै दक्षिणां दिशम् ॥ ६.४.२६ ॥
วานรทั้งหลายกระโดดโลดเต้น ทั้งคำรามและร้องก้อง ส่งเสียงกึกก้อง ต่างมุ่งหน้าไปยังทิศใต้
6.4.27
भक्षयन्तः सुगन्धीनि मधूनि च फलानि च।
उद्वहन्तो महावृक्षान् मञ्जरीपुञ्जधारिणः ॥ ६.४.२७ ॥
กินน้ำผึ้งและผลไม้อันหอมหวาน แบกต้นไม้ใหญ่ไว้บนบ่า และถือช่อดอกไม้เป็นพวง
6.4.28
अन्योन्यं सहसा दृप्ता निर्वहन्ति क्षिपन्ति च।
पतन्तश्चोत्पतन्त्यन्ये पातयन्त्यपरे परान् ॥ ६.४.२८ ॥
บางตนที่เหิมเกริมก็ฉุดและขว้างกันและกันอย่างกะทันหัน บางตนล้มลง บางตนกระโดดขึ้น และอีกบางตนก็ผลักผู้อื่นให้ล้มลง
6.4.30
रावणो नो निहन्तव्यः सर्वे च रजनीचराः।
पुरस्तादृषभो नीलो वीरः कुमुद एव च।
पन्थानं शोधयन्ति स्म वानरैर्बहुभिः सह ॥ ६.४.३० ॥
"ราวณะและบรรดายักษ์ที่เที่ยวในราตรีทั้งหมด พวกเราต้องสังหาร" ทางข้างหน้า ฤษภะ นีละ วีรบุรุษกุมุทะ และคนอื่นๆ พร้อมด้วยวานรจำนวนมาก กำลังถางทาง
6.4.31
मध्ये तु राजा सुग्रीवो रामो लक्ष्मण एव च।
बलिभिर्बहुभिर्भीमैर्वृतः शत्रुनिबर्हणः ॥ ६.४.३१ ॥
ตรงกลางมี พระราชาสุครีพ พระรามและพระลักษมณ์ด้วย ล้อมรอบด้วยนักรบผู้กล้าหาญและน่าเกรงขามจำนวนมาก ผู้ทำลายศัตรู
6.4.32
हरिः शतबलिर्वीरः कोटिभिर्दशभिर्वृतः।
सर्वामेको ह्यवष्टभ्य ररक्ष हरिवाहिनीम् ॥ ६.४.३२ ॥
วานรผู้กล้าหาญชื่อศตพลี ล้อมรอบด้วยวานรสิบโกฏิ ยืนหยัดอยู่ลำพังและคุ้มครองกองทัพวานรทั้งหมด
6.4.33
कोटीशतपरीवारः केसरी पनसो गजः।
अर्कश्च बहुभिः पार्श्वमेकं तस्याभिरक्षति ॥ ६.४.३३ ॥
เกสรี ปนสะ คชะ และอรกะ ล้อมรอบด้วยวานรนับร้อยโกฏิ พร้อมด้วยวานรอีกมากมาย คุ้มกันด้านข้างด้านหนึ่งของกองทัพ
6.4.34
सुषेणो जाम्बवांश्चैव ऋक्षैर्बहुभिरावृतौ।
सुग्रीवं पुरतः कृत्वा जघनं संररक्षतुः ॥ ६.४.३४ ॥
สุเษนะและชามพวาน ทั้งสองล้อมรอบด้วยหมีจำนวนมาก วางสุครีพไว้ข้างหน้า และคุ้มครองท้ายทัพไว้อย่างเต็มที่
6.4.35
तेषां सेनापतिर्वीरो नीलो वानरपुंगवः।
सम्पतन् प्लवतां श्रेष्ठस्तद् बलं पर्यवारयत् ॥ ६.४.३५ ॥
ผู้บัญชาการของพวกเขาคือนีละ วีรบุรุษ ผู้เป็นยอดวานร และเป็นเลิศในบรรดาผู้กระโดด พุ่งไปข้างหน้า และล้อมกองทัพนั้นไว้ทุกด้านเพื่อคุ้มกัน
6.4.36
दरीमुखः प्रजङ्घश्च जम्भोऽथ रभसः कपिः।
सर्वतश्च ययुर्वीरास्त्वरयन्तः प्लवंगमान् ॥ ६.४.३६ ॥
ทรีมุข ประชังฆะ ชัมภะ และรภสะ วานรผู้กล้าหาญ ต่างมุ่งไปทุกทิศทาง เร่งเร้าให้วานรที่กำลังกระโดดนั้นรีบไป
6.4.37
एवं ते हरिशार्दूला गच्छन्ति बलदर्पिताः।
अपश्यन्त गिरिश्रेष्ठं सह्यं गिरिशतायुतम् ॥ ६.४.३७ ॥
วานรผู้เป็นเสือในหมู่วานรเหล่านั้น ภูมิใจในกำลังของตน เดินทางต่อไปเช่นนี้ และได้เห็นภูเขาสหยะ ซึ่งเป็นภูเขาอันประเสริฐ พร้อมด้วยยอดนับพันยอด
6.4.38
सरांसि च सुफुल्लानि तटाकानि वराणि च।
रामस्य शासनं ज्ञात्वा भीमकोपस्य भीतवत् ॥ ६.४.३८ ॥
ทะเลสาบที่บานสะพรั่งด้วยดอกไม้ และสระน้ำอันงดงาม ต่างดูเหมือนหวาดกลัว เพราะรู้คำสั่งของพระรามและความโกรธอันน่าเกรงขามของพระองค์
6.4.39
वर्जयन् नागराभ्याशांस्तथा जनपदानपि।
सागरौघनिभं भीमं तद् वानरबलं महत् ॥ ६.४.३९ ॥
กองทัพวานรอันยิ่งใหญ่และน่าเกรงขามนั้น แม้แต่หลีกเลี่ยงเขตใกล้เมืองและแว่นแคว้นต่างๆ ก็เคลื่อนไปดุจกระแสคลื่นของมหาสมุทร
6.4.40
निःससर्प महाघोरं भीमघोषमिवार्णवम्।
तस्य दाशरथेः पार्श्वे शूरास्ते कपिकुञ्जराः ॥ ६.४.४० ॥
กองทัพออกเคลื่อนไปด้วยเสียงคำรามอันน่าสะพรึง ดุจมหาสมุทร และที่ข้างพระรามผู้เป็นโอรสของท้าวทศรถ วานรผู้กล้าหาญดุจช้างเหล่านั้นก็เดินทางไปพร้อมกัน
6.4.41
तूर्णमापुप्लुवुः सर्वे सदश्वा इव चोदिताः।
कपिभ्यामुह्यमानौ तौ शुशुभाते नरर्षभौ ॥ ६.४.४१ ॥
วานรทั้งหมดรีบกระโดดไปข้างหน้าอย่างรวดเร็ว ดุจม้าชั้นดีที่ถูกกระตุ้น และนรบุรุษผู้ประเสริฐทั้งสองที่วานรแบกไว้ ต่างส่องประกายรุ่งเรือง
6.4.42
महद्भ्यामिव संस्पृष्टौ ग्रहाभ्यां चन्द्रभास्करौ।
ततो वानरराजेन लक्ष्मणेन सुपूजितः ॥ ६.४.४२ ॥
ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ทั้งสองส่องแสงอยู่ ราวกับถูกดาวเคราะห์ใหญ่สองดวงแตะต้อง จากนั้นพระรามผู้ได้รับการบูชาอย่างยิ่งจากราชาแห่งวานร และจากพระลักษมณ์
6.4.43
जगाम रामो धर्मात्मा ससैन्यो दक्षिणां दिशम्।
तमङ्गदगतो रामं लक्ष्मणः शुभया गिरा ॥ ६.४.४३ ॥
พระรามผู้มีจิตใจในธรรมเสด็จไปทางทิศใต้พร้อมกองทัพ พระลักษมณ์ซึ่งประทับอยู่บนอังคทะ กล่าวกับพระรามด้วยถ้อยคำอันเป็นมงคล
6.4.44
उवाच परिपूर्णार्थं पूर्णार्थप्रतिभानवान्।
हृतामवाप्य वैदेहीं क्षिप्रं हत्वा च रावणम् ॥ ६.४.४४ ॥
พระลักษมณ์ผู้บรรลุจุดหมายโดยสมบูรณ์ และมีปัญญาเห็นความสำเร็จแห่งเป้าหมาย กล่าวว่า "เมื่อได้ทรงนำพระวैदेหีกลับคืนมาและทรงสังหารทศกัณฐ์โดยเร็วแล้ว"
6.4.45
समृद्धार्थः समृद्धार्थामयोध्यां प्रतियास्यसि।
महान्ति च निमित्तानि दिवि भूमौ च राघव ॥ ६.४.४५ ॥
ข้าแต่ราฆวะ พระองค์ทรงบรรลุผลสำเร็จแล้ว พระองค์จะเสด็จกลับสู่อโยธยาอันรุ่งเรือง อนึ่ง นิมิตอันยิ่งใหญ่ปรากฏทั้งบนฟ้าและบนแผ่นดิน
6.4.46
शुभानि तव पश्यामि सर्वाण्येवार्थसिद्धये।
अनुवाति शिवो वायुः सेनां मृदुहितः सुखः ॥ ६.४.४६ ॥
หม่อมฉันเห็นนิมิตมงคลทั้งปวงของพระองค์ เพื่อความสำเร็จแห่งจุดหมาย ลมพัดตามหลังกองทัพ เป็นลมอ่อนโยน เกื้อกูล และนำความสุขมาให้
6.4.47
पूर्णवल्गुस्वराश्चेमे प्रवदन्ति मृगद्विजाः।
प्रसन्नाश्च दिशः सर्वा विमलश्च दिवाकरः ॥ ६.४.४७ ॥
สัตว์เลี้ยงและนกเหล่านี้ส่งเสียงไพเราะเต็มเปี่ยม ทิศทั้งปวงแจ่มใส และพระอาทิตย์ปราศจากมลทิน
6.4.48
उशना च प्रसन्नार्चिरनु त्वां भार्गवो गतः।
ब्रह्मराशिर्विशुद्धश्च शुद्धाश्च परमर्षयः।
अर्चिष्मन्तः प्रकाशन्ते ध्रुवं सर्वे प्रदक्षिणम् ॥ ६.४.४८ ॥
พระอุศนัสบุตรแห่งภฤคุเดินตามพระองค์ไป ด้วยรัศมีอันบริสุทธิ์ กลุ่มดาวพรหมบริสุทธิ์และฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ปราศจากมลทินต่างส่องแสงรุ่งโรจน์ เคลื่อนไปทางขวาอย่างแน่นอน
6.4.49
त्रिशङ्कुर्विमलो भाति राजर्षिः सपुरोहितः।
पितामहः पुरोऽस्माकमिक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ॥ ६.४.४९ ॥
พระตริศังกุผู้เป็นราชฤๅษีอันปราศจากมลทิน ส่องแสงพร้อมด้วยปุโรหิตของท่าน ท่านยืนอยู่เบื้องหน้าเรา เป็นปู่ของบรรดาอิกษวากุผู้ยิ่งใหญ่
6.4.50
विमले च प्रकाशेते विशाखे निरुपद्रवे।
नक्षत्रं परमस्माकमिक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ॥ ६.४.५० ॥
ดาววิศาขาอันแจ่มใสและปราศจากอุปัทวะส่องแสงอยู่ นั่นคือกลุ่มดาวอันสูงสุดของบรรดาอิกษวากุผู้ยิ่งใหญ่
6.4.51
नैर्ऋतं नैर्ऋतानां च नक्षत्रमतिपीड्यते।
मूलो मूलवता स्पृष्टो धूप्यते धूमकेतुना ॥ ६.४.५१ ॥
กลุ่มดาวไนรฤตซึ่งเป็นของพวกรากษส ถูกทำให้เดือดร้อนอย่างยิ่ง กลุ่มดาวมูละถูกดาวที่มีรากแตะต้อง และกำลังถูกควันจากดาวหางรมอยู่
6.4.52
सर्वं चैतद् विनाशाय राक्षसानामुपस्थितम्।
काले कालगृहीतानां नक्षत्रं ग्रहपीडितम् ॥ ६.४.५२ ॥
ทั้งหมดนี้ปรากฏขึ้นเพื่อความพินาศของพวกรากษส กลุ่มดาวของผู้ที่กาลเวลาจับไปแล้ว ถูกดาวเคราะห์เบียดเบียน
6.4.53
प्रसन्नाः सुरसाश्चापो वनानि फलवन्ति च।
प्रवान्ति नाधिका गन्धा यथर्तुकुसुमा द्रुमाः ॥ ६.४.५३ ॥
น้ำใสและหวาน ป่าไม้มีผลไม้ กลิ่นหอมพัดมาอย่างพอเหมาะ และต้นไม้ผลิดอกตามฤดูกาล
6.4.54
व्यूढानि कपिसैन्यानि प्रकाशन्तेऽधिकं प्रभो।
देवानामिव सैन्यानि संग्रामे तारकामये।
एवमार्य समीक्ष्यैतत् प्रीतो भवितुमर्हसि ॥ ६.४.५४ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เป็นใหญ่ กองทัพวานรที่จัดเป็นระเบียบส่องแสงเจิดจ้ายิ่งนัก ดุจกองทัพของเหล่าเทพในสงครามกับตารกะ ท่านผู้เจริญ เมื่อทรงเห็นดังนี้แล้ว พระองค์ควรทรงโสมนัสเถิด
6.4.55
अथावृत्य महीं कृत्स्नां जगाम हरिवाहिनी ॥ ६.४.५५ ॥
แล้วกองทัพวานรก็คลุมแผ่นดินทั้งผืนและเคลื่อนไป
6.4.56
ऋक्षवानरशार्दूलैर्नखद्रंष्ट्रायुधैरपि।
कराग्रैश्चरणाग्रैश्च वानरैरुद्धतं रजः ॥ ६.४.५६ ॥
ฝุ่นที่ฟุ้งขึ้นจากพวกหมีและวานรผู้เป็นเสือ ซึ่งมีเล็บและเขี้ยวเป็นอาวุธ และจากพวกวานรที่ใช้ปลายมือปลายเท้า ฟุ้งขึ้นสูง
6.4.57
भीममन्तर्दधे लोकं निवार्य सवितुः प्रभाम्।
सपर्वतवनाकाशं दक्षिणां हरिवाहिनी ॥ ६.४.५७ ॥
กองทัพวานรที่น่ากลัวบดบังโลกทั้งผืน และกั้นแสงของพระอาทิตย์ เคลื่อนไปทางทิศใต้พร้อมกับภูเขา ป่าไม้ และท้องฟ้า
6.4.58
छादयन्ती ययौ भीमा द्यामिवाम्बुदसंततिः।
उत्तरन्त्याश्च सेनायाः सततं बहुयोजनम् ॥ ६.४.५८ ॥
กองทัพอันน่าสะพรึงกลัวคลุมท้องฟ้าไว้ เคลื่อนไปดุจแถวเมฆ และกองทัพที่ข้ามไปนั้นได้ผ่านไปหลายโยชน์อย่างต่อเนื่อง
6.4.59
नदीस्रोतांसि सर्वाणि सस्यन्दुर्विपरीतवत्।
सरांसि विमलाम्भांसि द्रुमाकीर्णांश्च पर्वतान् ॥ ६.४.५९ ॥
ลำน้ำทั้งหลายไหลย้อนทางกลับ ทะเลสาบที่มีน้ำใสและภูเขาที่เต็มไปด้วยต้นไม้ก็เช่นกัน
6.4.60
समान् भूमिप्रदेशांश्च वनानि फलवन्ति च।
मध्येन च समन्ताच्च तिर्यक् चाधश्च साविशत् ॥ ६.४.६० ॥
ที่ราบเรียบ ป่าไม้ที่มีผลไม้ กองทัพเข้าไปทางกลางและรอบด้าน ทั้งด้านข้าง และด้านล่างด้วย
6.4.61
समावृत्य महीं कृत्स्नां जगाम महती चमूः।
ते हृष्टवदनाः सर्वे जग्मुर्मारुतरंहसः ॥ ६.४.६१ ॥
กองทัพใหญ่คลุมแผ่นดินทั้งผืนและเคลื่อนไป ทุกนายมีใบหน้าเปี่ยมด้วยความยินดี และเคลื่อนไปเร็วดุจลม
6.4.62
हरयो राघवस्यार्थे समारोपितविक्रमाः।
हर्षं वीर्यं बलोद्रेकान् दर्शयन्तः परस्परम् ॥ ६.४.६२ ॥
ฝูงลิงเมื่อได้รับแรงกล้าเพื่อพระราม ต่างแสดงความยินดี ความกล้าหาญ และพละกำลังอันล้นเหลือแก่กันและกัน
6.4.63
यौवनोत्सेकजाद् दर्पाद् विविधांश्चक्रुरध्वनि।
तत्र केचिद् द्रुतं जग्मुरुत्पेतुश्च तथापरे ॥ ६.४.६३ ॥
ด้วยความทะนงที่เกิดจากความคึกคักของวัยหนุ่ม พวกมันจึงเล่นสนุกต่างๆ นานาไปตามทาง บางตัววิ่งเร็วไปข้างหน้า บางตัวก็กระโดดขึ้นไปในอากาศ
6.4.64
केचित् किलकिलां चक्रुर्वानरा वनगोचराः।
प्रास्फोटयंश्च पुच्छानि संनिजघ्नुः पदान्यपि ॥ ६.४.६४ ॥
ลิงป่าบางตัวส่งเสียงร้องกึกก้องด้วยความยินดี ตบหางของตนและกระทืบพื้นด้วยเท้าอย่างแรงด้วย
6.4.65
भुजान् विक्षिप्य शैलांश्च द्रुमानन्ये बभञ्जिरे।
आरोहन्तश्च शृङ्गाणि गिरीणां गिरिगोचराः ॥ ६.४.६५ ॥
บางตัวเหวี่ยงแขนทุบภูเขา บางตัวหักต้นไม้ ลิงที่อาศัยอยู่บนภูเขาไต่ขึ้นไปบนยอดเขา
6.4.66
महानादान् प्रमुञ्चन्ति क्ष्वेडामन्ये प्रचक्रिरे।
ऊरुवेगैश्च ममृदुर्लताजालान्यनेकशः ॥ ६.४.६६ ॥
บางตัวคำรามเสียงดังลั่น บางตัวส่งเสียงโห่ร้องอย่างดุดัน ด้วยแรงของโคนขาของพวกมัน จึงเหยียบย่ำเถาวัลย์ที่พันกันอยู่หลายแห่ง
6.4.67
जृम्भमाणाश्च विक्रान्ता विचिक्रीडुः शिलाद्रुमैः।
ततः शतसहस्रैश्च कोटिभिश्च सहस्रशः ॥ ६.४.६७ ॥
ลิงผู้กล้าหาญต่างหาวและยืดตัว เล่นกับก้อนหินและต้นไม้ จากนั้นลิงนับแสน นับสิบล้าน และนับเป็นพันๆ ก็รุดหน้าไปข้างหน้า
6.4.68
वानराणां सुघोराणां श्रीमत्परिवृता मही।
सा स्म याति दिवारात्रं महती हरिवाहिनी ॥ ६.४.६८ ॥
แผ่นดินซึ่งเต็มไปด้วยลิงผู้ดุร้ายยิ่งและแวดล้อมด้วยความรุ่งโรจน์ ถูกกองทัพลิงอันใหญ่โตนั้นข้ามผ่านทั้งกลางวันและกลางคืน
6.4.69
प्रहृष्टमुदिताः सर्वे सुग्रीवेणाभिपालिताः।
वानरास्त्वरिता यान्ति सर्वे युद्धाभिनन्दिनः।
प्रमोक्षयिषवः सीतां मुहूर्तं क्वापि नावसन् ॥ ६.४.६९ ॥
ลิงทั้งหมดซึ่งสุครีพคุ้มครองอยู่ ต่างเปี่ยมด้วยความยินดีและปีติ ลิงทั้งหมดเหล่านั้นมีใจยินดีในการรบและปรารถนาจะช่วยพระสีดาให้พ้นจากการกักขัง จึงเร่งรุดไปข้างหน้า ไม่หยุดพักที่ใดแม้เพียงชั่วขณะเดียว
6.4.70
ततः पादपसम्बाधं नानावनसमायुतम्।
सह्यपर्वतमासाद्य वानरास्ते समारुहन् ॥ ६.४.७० ॥
จากนั้น เมื่อไปถึงเขาสหยะ ซึ่งเต็มไปด้วยต้นไม้และป่าไม้นานาชนิด ลิงเหล่านั้นก็ปีนขึ้นไปบนภูเขานั้น
6.4.71
काननानि विचित्राणि नदीप्रस्रवणानि च।
पश्यन्नपि ययौ रामः सह्यस्य मलयस्य च ॥ ६.४.७१ ॥
แม้จะทอดพระเนตรป่าไม้ แม่น้ำ และน้ำพุอันวิจิตร พระรามก็ยังเสด็จไปข้างหน้า ผ่านเขาสหยะและเขามลยะ
6.4.72
चम्पकांस्तिलकांश्चूतानशोकान् सिन्दुवारकान्।
तिनिशान् करवीरांश्च भञ्जन्ति स्म प्लवंगमाः ॥ ६.४.७२ ॥
ลิงที่กระโดดโลดเต้นหักต้นจำปา ต้นติลกะ ต้นมะม่วง ต้นอโศก ต้นสินธุวาระ ต้นตินิศะ และต้นโกรเวียร์
6.4.73
अङ्कोलांश्च करञ्जांश्च प्लक्षन्यग्रोधपादपान्।
जम्बूकामलकान् नीपान् भञ्जन्ति स्म प्लवंगमाः ॥ ६.४.७३ ॥
ลิงที่กระโดดโลดเต้นหักต้นอังโกละ ต้นกรัญชะ ต้นปลักษะ และต้นไทร ต้นชมพู่และต้นมะขามป้อม รวมทั้งต้นนีปะด้วย
6.4.74
प्रस्तरेषु च रम्येषु विविधाः काननद्रुमाः।
वायुवेगप्रचलिताः पुष्पैरवकिरन्ति तान् ॥ ६.४.७४ ॥
บนชะง่อนหินอันงดงาม ต้นไม้ป่านานาชนิดซึ่งสั่นไหวด้วยแรงลม โปรยดอกไม้ลงมาใส่ลิงเหล่านั้น
6.4.75
मारुतः सुखसंस्पर्शो वाति चन्दनशीतलः।
षट्पदैरनुकूजद्भिर्वनेषु मधुगन्धिषु ॥ ६.४.७५ ॥
มีลมพัดเย็นฉ่ำดุจจันทน์หอม สัมผัสแล้วเป็นความสุขสบาย ในป่าที่หอมกลิ่นน้ำผึ้ง มีแมลงผึ้งบินหึ่งอยู่ไปมา
6.4.76
अधिकं शैलराजस्तु धातुभिस्तु विभूषितः।
धातुभ्यः प्रसृतो रेणुर्वायुवेगेन घट्टितः ॥ ६.४.७६ ॥
ราชาแห่งภูเขาผู้ประดับด้วยแร่ธาตุนานาชนิดยิ่งนัก มีฝุ่นจากแร่ธาตุฟุ้งกระจายไปทั่ว ถูกลมพัดแรงจนปลิวว่อน
6.4.77
सुमहद्वानरानीकं छादयामास सर्वतः।
गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सर्वतः सम्प्रपुष्पिताः ॥ ६.४.७७ ॥
กองทัพลิงอันใหญ่โตปกคลุมภูเขาไปทุกด้าน บนที่ราบบนภูเขาอันงดงาม ดอกไม้บานสะพรั่งอยู่ทุกหนทุกแห่ง
6.4.78
केतक्यः सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च मनोरमाः।
माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च पुष्पिताः ॥ ६.४.७८ ॥
ต้นเกตกี ต้นสินธุวาระ ต้นวาสันตี ซึ่งน่ารื่นรมย์ ต้นมาธวี ซึ่งเต็มไปด้วยกลิ่นหอม และพุ่มกุนทะ ต่างออกดอกบานสะพรั่ง
6.4.79
चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला बकुलास्तथा।
रञ्जकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षाश्च पुष्पिताः ॥ ६.४.७९ ॥
ต้นจิริพิลวะ ต้นมธูกะ ต้นวัญชุละ ต้นพกุละ ต้นรัญชกะ ต้นติลกะ และต้นนาค ก็ออกดอกบานเช่นกัน
6.4.80
चूताः पाटलिकाश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः।
मुचुलिन्दार्जुनाश्चैव शिंशपाः कुटजास्तथा ॥ ६.४.८० ॥
ต้นมะม่วง ต้นปาฏลี และต้นโกวิทาระที่ออกดอก ต้นมุจุลินทะ ต้นอรชุนะ ต้นศิงศปา และต้นกุฏชะ ก็มีอยู่ที่นั่นด้วย
6.4.81
हिन्तालास्तिनिशाश्चैव चूर्णका नीपकास्तथा।
नीलाशोकाश्च सरला अङ्कोलाः पद्मकास्तथा ॥ ६.४.८१ ॥
ต้นปาล์มหินตาละ ต้นตินิศะ ต้นจูรณกะ และต้นนีปะ ต้นอโศกสีน้ำเงิน ต้นสน (สรละ) ต้นอังโกละ และต้นปัทมกะ ก็มีอยู่ที่นั่นด้วย
6.4.82
प्रीयमाणैः प्लवंगैस्तु सर्वे पर्याकुलीकृताः।
वाप्यस्तस्मिन् गिरौ रम्याः पल्वलानि तथैव च ॥ ६.४.८२ ॥
สระน้ำและบึงอันงดงามบนภูเขานั้นถูกลิงที่เบิกบานใจทำให้วุ่นวายไปทั้งหมด
6.4.83
चक्रवाकानुचरिताः कारण्डवनिषेविताः।
प्लवैः क्रौञ्चैश्च संकीर्णा वराहमृगसेविताः ॥ ६.४.८३ ॥
มีนกจักรวากฝูงใหญ่และนกการัณฑวะมาอาศัยอยู่ มีนกปลวและนกเกราญจ์เต็มไปทั่ว และมีหมูป่าและกวางมาเที่ยวหากิน
6.4.84
ऋक्षैस्तरक्षुभिः सिंहैः शार्दूलैश्च भयावहैः।
व्यालैश्च बहुभिर्भीमैः सेव्यमानाः समन्ततः ॥ ६.४.८४ ॥
รอบด้านมีหมี ไฮยีนา สิงโต และเสือโคร่งที่น่าสะพรึงกลัวมาอาศัย พร้อมด้วยงูพิษจำนวนมากที่น่ากลัวยิ่ง
6.4.85
पद्मैः सौगन्धिकैः फुल्लैः कुमुदैश्चोत्पलैस्तथा।
वारिजैर्विविधैः पुष्पै रम्यास्तत्र जलाशयाः ॥ ६.४.८५ ॥
ที่นั่นทะเลสาบงดงามด้วยบัวหลวง บัวสอบสุคนธิกะที่กลิ่นหอม บัวกุมุทและบัวอุบลที่บานสะพรั่ง และดอกไม้น้ำนานาชนิด
6.4.86
तस्य सानुषु कूजन्ति नानाद्विजगणास्तथा।
स्नात्वा पीत्वोदकान्यत्र जले क्रीडन्ति वानराः ॥ ६.४.८६ ॥
บนไหล่เขามีนกนานาชนิดร้องเจื้อยแจ้ว ลิงทั้งหลายอาบน้ำดื่มน้ำที่นั่น แล้วเล่นสนุกอยู่ในน้ำ
6.4.87
अन्योन्यं प्लावयन्ति स्म शैलमारुह्य वानराः।
फलान्यमृतगन्धीनि मूलानि कुसुमानि च ॥ ६.४.८७ ॥
ลิงทั้งหลายปีนขึ้นภูเขาแล้วต่างสาดน้ำใส่กัน มีผลไม้หอมหวานดุจน้ำอมฤต มีราก และดอกไม้ด้วย
6.4.88
बभञ्जुर्वानरास्तत्र पादपानां मदोत्कटाः।
द्रोणमात्रप्रमाणानि लम्बमानानि वानराः ॥ ६.४.८८ ॥
ลิงทั้งหลายที่เมามันด้วยความคึกคะนองหักกิ่งไม้ที่ห้อยย้อยลงมาที่นั่น แต่ละกิ่งยาวเท่าไม้ตวงโทรณะ
6.4.89
ययुः पिबन्तः स्वस्थास्ते मधूनि मधुपिङ्गलाः।
पादपानवभञ्जन्तो विकर्षन्तस्तथा लताः ॥ ६.४.८९ ॥
ลิงสีเหลืองดุจน้ำผึ้งเดินจากไปอย่างสบายใจ ดื่มน้ำผึ้งหวานพลางหักต้นไม้และดึงเถาวัลย์ไปด้วย
6.4.90
विधमन्तो गिरिवरान् प्रययुः प्लवगर्षभाः।
वृक्षेभ्योऽन्ये तु कपयो नदन्तो मधु दर्पिताः ॥ ६.४.९० ॥
ฝูงลิงผู้เป็นจ่าฝูงผลักภูเขาอันยิ่งใหญ่แล้วเดินทางไป ส่วนลิงอื่นๆ ที่เมาน้ำผึ้งจนฮึกเหิมก็ส่งเสียงร้องก้องจากต้นไม้
6.4.91
अन्ये वृक्षान् प्रपद्यन्ते प्रपिबन्त्यपि चापरे।
बभूव वसुधा तैस्तु सम्पूर्णा हरिपुङ्गवैः।
यथा कमलकेदारैः पक्वैरिव वसुंधरा ॥ ६.४.९१ ॥
ลิงบางตัวปีนขึ้นต้นไม้ บางตัวดื่มน้ำ แผ่นดินเต็มไปด้วยลิงผู้ประเสริฐเหล่านั้น ดุจทุ่งบัวที่สุกงอมเต็มแผ่นดิน
6.4.92
महेन्द्रमथ सम्प्राप्य रामो राजीवलोचनः।
आरुरोह महाबाहुः शिखरं द्रुमभूषितम् ॥ ६.४.९२ ॥
ครั้นมาถึงภูเขามเหนทระแล้ว พระรามผู้มีดวงตาดุจกมล และมีพระพาหาอันยิ่งใหญ่ ก็ขึ้นไปยังยอดเขาที่ประดับด้วยต้นไม้
6.4.93
ततः शिखरमारुह्य रामो दशरथात्मजः।
कूर्ममीनसमाकीर्णमपश्यत् सलिलाशयम् ॥ ६.४.९३ ॥
ครั้นขึ้นถึงยอดเขาแล้ว พระรามพระโอรสของท้าวทศรถทอดพระเนตรเห็นแหล่งน้ำที่เต็มไปด้วยเต่าและปลา
6.4.94
ते सह्यं समतिक्रम्य मलयं च महागिरिम्।
आसेदुरानुपूर्व्येण समुद्रं भीमनिःस्वनम् ॥ ६.४.९४ ॥
เมื่อข้ามภูเขาสหยะและภูเขามลัยอันยิ่งใหญ่แล้ว พวกเขาก็เดินทางไปตามลำดับจนถึงมหาสมุทรซึ่งคำรามก้องน่าสะพรึงกลัว
6.4.95
अवरुह्य जगामाशु वेलावनमनुत्तमम्।
रामो रमयतां श्रेष्ठः ससुग्रीवः सलक्ष्मणः ॥ ६.४.९५ ॥
พระรามผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ให้ความสุข ทรงลงจากภูเขาแล้วเสด็จไปอย่างรวดเร็วพร้อมด้วยสุครีพและพระลักษมณ์ สู่ป่าชายฝั่งอันเลิศ
6.4.96
अथ धौतोपलतलां तोयौघैः सहसोत्थितैः।
वेलामासाद्य विपुलां रामो वचनमब्रवीत् ॥ ६.४.९६ ॥
ครั้นมาถึงชายฝั่งกว้างใหญ่ที่พื้นหินถูกน้ำที่พุ่งขึ้นมาอย่างฉับพลันชะล้าง พระรามจึงตรัสถ้อยคำนี้
6.4.97
एते वयमनुप्राप्ताः सुग्रीव वरुणालयम्।
इहेदानीं विचिन्ता सा या नः पूर्वमुपस्थिता ॥ ६.४.९७ ॥
สุครีพเอ๋ย บัดนี้เราทั้งหลายมาถึงที่อยู่ของพระวรุณ คือมหาสมุทรแล้ว บัดนี้เราต้องพิจารณาเรื่องที่เผชิญหน้าเราก่อนหน้านี้ที่นี่
6.4.98
अतः परमतीरोऽयं सागरः सरितां पतिः।
न चायमनुपायेन शक्यस्तरितुमर्णवः ॥ ६.४.९८ ॥
ดังนั้น มหาสมุทรนี้ เจ้าแห่งแม่น้ำทั้งหลาย ไม่มีฝั่งอีกฟากหนึ่ง และไม่อาจข้ามทะเลนี้ได้ด้วยวิธีการใดๆ เลย
6.4.99
तदिहैव निवेशोऽस्तु मन्त्रः प्रस्तूयतामिह।
यथेदं वानरबलं परं पारमवाप्नुयात् ॥ ६.४.९९ ॥
ดังนั้น ขอให้ตั้งค่ายพักตรงนี้เลย และขอให้เสนอการปรึกษาหารือกันตรงนี้ เพื่อที่กองทัพลิงนี้จะได้ไปถึงฝั่งโน้นได้
6.4.100
इतीव स महाबाहुः सीताहरणकर्शितः।
रामः सागरमासाद्य वासमाज्ञापयत् तदा ॥ ६.४.१०० ॥
พระรามผู้มีพระพาหาอันยิ่งใหญ่ ทรงซูบเซาเพราะการลักพาตัวสีดา ตรัสดังนี้ แล้วเสด็จถึงมหาสมุทร และทรงสั่งให้ตั้งค่ายพักในตอนนั้น
6.4.101
सर्वाः सेना निवेश्यन्तां वेलायां हरिपुङ्गव।
सम्प्राप्तो मन्त्रकालो नः सागरस्येह लङ्घने ॥ ६.४.१०१ ॥
ขอให้ตั้งกองทัพทั้งหมดไว้บนชายฝั่ง ผู้ประเสริฐแห่งลิงเอ๋ย บัดนี้ถึงเวลาที่พวกเราจะปรึกษาหารือกันเรื่องการข้ามมหาสมุทรแล้ว
6.4.102
स्वां स्वां सेनां समुत्सृज्य मा च कश्चित् कुतो व्रजेत्।
गच्छन्तु वानराः शूरा ज्ञेयं छन्नं भयं च नः ॥ ६.४.१०२ ॥
ไม่มีใครควรละกองทัพของตนไปยังที่ใดเลย ขอให้วานรผู้กล้าหาญไปที่นั่นเถิด เพื่อจะได้รู้ภัยที่ซ่อนอยู่ต่อพวกเรา
6.4.103
रामस्य वचनं श्रुत्वा सुग्रीवः सहलक्ष्मणः।
सेनां निवेशयत् तीरे सागरस्य द्रुमायुते ॥ ६.४.१०३ ॥
เมื่อได้ฟังพระดำรัสของพระราม สุครีพพร้อมด้วยพระลักษมณ์ก็ให้ตั้งทัพพักอยู่บนฝั่งทะเลซึ่งเต็มไปด้วยต้นไม้
6.4.104
विरराज समीपस्थं सागरस्य च तद् बलम्।
मधुपाण्डुजलः श्रीमान् द्वितीय इव सागरः ॥ ६.४.१०४ ॥
กองทัพนั้นที่ตั้งพักอยู่ใกล้มหาสมุทรส่องแสงรุ่งเรือง ดุจมหาสมุทรอีกแห่งหนึ่งอันงดงาม มีน้ำสีซีดดุจน้ำผึ้ง
6.4.105
वेलावनमुपागम्य ततस्ते हरिपुङ्गवाः।
निविष्टाश्च परं पारं काङ्क्षमाणा महोदधेः ॥ ६.४.१०५ ॥
จากนั้น วานรผู้เป็นยอดของฝูงวานรเหล่านั้นมาถึงป่าริมฝั่ง แล้วตั้งพักอยู่ที่นั่น ปรารถนาจะข้ามไปยังฝั่งโน้นของมหาสมุทร
6.4.106
तेषां निविशमानानां सैन्यसंनाहनिःस्वनः।
अन्तर्धाय महानादमर्णवस्य प्रशुश्रुवे ॥ ६.४.१०६ ॥
ขณะที่พวกเขากำลังตั้งพัก เสียงกระทบกันของเกราะและเครื่องใช้ในกองทัพก็ดังขึ้น กลบแม้เสียงคำรามอันใหญ่หลวงของมหาสมุทร
6.4.107
सा वानराणां ध्वजिनी सुग्रीवेणाभिपालिता।
त्रिधा निविष्टा महती रामस्यार्थपराभवत् ॥ ६.४.१०७ ॥
กองทัพวานรอันยิ่งใหญ่นั้น ซึ่งสุครีพคุ้มครองอยู่ ตั้งพักเป็นสามกอง มุ่งมั่นต่อจุดหมายของพระราม
6.4.108
सा महार्णवमासाद्य हृष्टा वानरवाहिनी।
वायुवेगसमाधूतं पश्यमाना महार्णवम् ॥ ६.४.१०८ ॥
กองทัพวานรอันเปี่ยมด้วยความยินดีนั้นมาถึงมหาสมุทร แล้วมองดูมหาสมุทรซึ่งถูกลมพัดให้ปั่นป่วนด้วยความเร็วดุจลม
6.4.109
दूरपारमसम्बाधं रक्षोगणनिषेवितम्।
पश्यन्तो वरुणावासं निषेदुर्हरियूथपाः ॥ ६.४.१०९ ॥
ฝูงวานรผู้เป็นหัวหน้าเหล่านั้นมองดูมหาสมุทรอันกว้างใหญ่ไร้ฝั่ง ไร้ขอบเขตจำกัด เป็นที่ผู้คนหมู่รากษสอาศัยอยู่ เป็นที่อยู่ของพระวรุณ แล้วก็นั่งลง
6.4.110
चण्डनक्रग्राहघोरं क्षपादौ दिवसक्षये।
हसन्तमिव फेनौघैर्नृत्यन्तमिव चोर्मिभिः ॥ ६.४.११० ॥
ในยามเริ่มค่ำและยามสิ้นวัน มหาสมุทรนั้นน่าหวาดหวั่นด้วยจระเข้และฉลามดุร้าย ดูประดุจหัวเราะด้วยกลุ่มฟองคลื่น และร่ายรำด้วยระลอกคลื่นทั้งหลาย
6.4.111
चन्द्रोदये समुद्भूतं प्रतिचन्द्रसमाकुलम्।
चण्डानिलमहाग्राहैः कीर्णं तिमितिमिंगिलैः ॥ ६.४.१११ ॥
มหาสมุทรนั้นพลุ่งขึ้นเมื่อดวงจันทร์ขึ้น เต็มไปด้วยจันทร์ที่สะท้อนในน้ำ ถูกลมพัดแรง เกลื่อนด้วยฉลามใหญ่ ตมิติ และตมิงคิละ ปลาใหญ่ทั้งหลาย
6.4.112
दीप्तभोगैरिवाकीर्णं भुजङ्गैर्वरुणालयम्।
अवगाढं महासत्त्वैर्नानाशैलसमाकुलम् ॥ ६.४.११२ ॥
ที่อยู่ของพระวรุณนั้นเต็มไปด้วยงูที่แผ่แม่เบี้ยแลดูโชติช่วง ผู้มีกายใหญ่ทั้งหลายดำดิ่งลงไป และเต็มไปด้วยภูเขาหลากหลายที่ปั่นป่วน
6.4.113
सुदुर्गं दुर्गमार्गं तमगाधमसुरालयम्।
मकरैर्नागभोगैश्च विगाढा वातलोलिताः।
उत्पेतुश्च निपेतुश्च प्रहृष्टा जलराशयः ॥ ६.४.११३ ॥
ที่อยู่ของอสูรนั้นยากยิ่งจะข้ามได้ มีหนทางอันลำบาก ลึกไม่มีที่สิ้นสุด ฝูงน้ำที่ยินดีด้วยปลามกรและขดงู ถูกลมพัดกระเพื่อม พลุ่งขึ้นและหดลงอยู่เสมอ
6.4.114
अग्निचूर्णमिवाविद्धं भास्वराम्बुमहोरगम्।
सुरारिनिलयं घोरं पातालविषयं सदा ॥ ६.४.११४ ॥
มหาสมุทรนั้นดุจถูกเจาะด้วยผงไฟ มีน้ำส่องแสงและมีงูใหญ่ เป็นที่อยู่อันน่ากลัวของศัตรูแห่งเทวดา เป็นดินแดนแห่งปาตาลเสมอ
6.4.115
सागरं चाम्बरप्रख्यमम्बरं सागरोपमम्।
सागरं चाम्बरं चेति निर्विशेषमदृश्यत ॥ ६.४.११५ ॥
มหาสมุทรดูเหมือนท้องฟ้า และท้องฟ้าก็เหมือนมหาสมุทร ดังนั้นทั้งสองจึงปรากฏไม่แตกต่างกัน
6.4.116
सम्पृक्तं नभसाप्यम्भः सम्पृक्तं च नभोऽम्भसा।
तादृग्रूपे स्म दृश्येते तारारत्नसमाकुले ॥ ६.४.११६ ॥
น้ำรวมเข้ากับท้องฟ้า และท้องฟ้ารวมเข้ากับน้ำ ท้องฟ้าเต็มไปด้วยดาวดุจอัญมณี ทั้งสองปรากฏในรูปลักษณ์เดียวกัน
6.4.117
समुत्पतितमेघस्य वीचिमालाकुलस्य च।
विशेषो न द्वयोरासीत् सागरस्याम्बरस्य च ॥ ६.४.११७ ॥
ระหว่างท้องฟ้าที่มีเมฆลอยขึ้นและมหาสมุทรที่ปั่นป่วนด้วยแถวคลื่น ไม่มีความแตกต่างกันระหว่างทั้งสอง
6.4.118
अन्योन्यैरहताः सक्ताः सस्वनुर्भीमनिःस्वनाः।
ऊर्मयः सिन्धुराजस्य महाभेर्य इवाम्बरे ॥ ६.४.११८ ॥
คลื่นทั้งหลายของราชาแห่งสมุทรถูกกระทบกันเองและปะทะกัน ดังก้องด้วยเสียงคำรามอันน่าสะพรึงกลัว ดุจกลองศึกขนาดใหญ่บนท้องฟ้า
6.4.119
रत्नौघजलसंनादं विषक्तमिव वायुना।
उत्पतन्तमिव क्रुद्धं यादोगणसमाकुलम् ॥ ६.४.११९ ॥
ทะเลนั้นคำรามด้วยน้ำที่พาอัญมณีมาเป็นกองใหญ่ เกาะเกี่ยวดุจติดกับลม พลุ่งขึ้นดุจโกรธ และเต็มไปด้วยฝูงสัตว์น้ำ
6.4.120
ददृशुस्ते महात्मानो वाताहतजलाशयम्।
अनिलोद्धूतमाकाशे प्रवलान्तमिवोर्मिभिः ॥ ६.४.१२० ॥
ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เหล่านั้นเห็นแหล่งน้ำที่ถูกลมพัดกระแทก ถูกลมปั่นให้พลุ่งขึ้นบนท้องฟ้า ดิ้นรนรุนแรงด้วยคลื่นของมัน
6.4.121
ततो विस्मयमापन्ना हरयो ददृशुः स्थिताः।
भ्रान्तोर्मिजालसंनादं प्रलोलमिव सागरम् ॥ ६.४.१२१ ॥
จากนั้น วานรทั้งหลายเต็มไปด้วยความอัศจรรย์ ยืนอยู่แล้วมองดูมหาสมุทร ซึ่งมีเสียงคำรามเป็นเสียงคลื่นยุ่งเหยิงที่หมุนวนไปมา ดุจกำลังสั่นไหว