ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.41.1
अथ तस्मिन् निमित्तानि दृष्ट्वा लक्ष्मणपूर्वजः।
सुग्रीवं सम्परिष्वज्य रामो वचनमब्रवीत् ॥ ६.४१.१ ॥
ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ଶୁଭାଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
6.41.2
असम्मन्त्र्य मया सार्धं तदिदं साहसं कृतम्।
एवं साहसयुक्तानि न कुर्वन्ति जनेश्वराः ॥ ६.४१.२ ॥
ମୋ ସହିତ ପରାମର୍ଶ ନ କରି ତୁମେ ଏହି ସାହସିକ କର୍ମ କଲ। ରାଜାମାନେ ଏପରି ସାହସିକ କର୍ମ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
6.41.3
संशये स्थाप्य मां चेदं बलं चेमं विभीषणम्।
कष्टं कृतमिदं वीर साहसं साहसप्रिय ॥ ६.४१.३ ॥
ହେ ବୀର, ମୋତେ, ଏହି ସେନାକୁ ଓ ଏହି ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ସଙ୍କଟରେ ପକାଇ ତୁମେ ଏହି କଷ୍ଟଦାୟକ କର୍ମ କଲ। ହେ ସାହସପ୍ରିୟ, ଏହା କଷ୍ଟଦାୟକ ସାହସ।
6.41.4
इदानीं मा कृथा वीर एवंविधमरिंदम।
त्वयि किंचित्समापन्ने किं कार्यं सीतया मम ॥ ६.४१.४ ॥
ହେ ବୀର, ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ଏବେ ଏପରି କରନାହିଁ। ତୁମର କିଛି ହେଲେ, ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ମୋର କ'ଣ କାମ?
6.41.5
भरतेन महाबाहो लक्ष्मणेन यवीयसा।
शत्रुघ्नेन च शत्रुघ्न स्वशरीरेण वा पुनः ॥ ६.४१.५ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଭରତ, କନିଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ସହିତ, କିମ୍ବା ମୋର ନିଜ ଶରୀର ସହିତ ମଧ୍ୟ (ମୋର ପ୍ରୟୋଜନ ନାହିଁ)।
6.41.6
त्वयि चानागते पूर्वमिति मे निश्चिता मतिः।
जानतश्चापि ते वीर्यं महेन्द्रवरुणोपम ॥ ६.४१.६ ॥
ତୁମେ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ମୋର ନିଶ୍ଚୟ ଏହିପରି ଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ସମାନ ହେ ବୀର, ତୁମର ବିକ୍ରମ ମୁଁ ଜାଣେ।
6.41.7
हत्वाहं रावणं युद्धे सपुत्रबलवाहनम्।
अभिषिच्य च लङ्कायां विभीषणमथापि च ॥ ६.४१.७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ପୁତ୍ର, ସେନା ଓ ବାହନ ସହିତ ରାବଣକୁ ବଧ କରି ଏବଂ ଲଙ୍କାରେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି,
6.41.8
भरते राज्यमारोप्य त्यक्ष्ये देहं महाबल।
तमेवं वादिनं रामं सुग्रीवः प्रत्यभाषत ॥ ६.४१.८ ॥
ଭରତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ସମର୍ପଣ କରି, ହେ ମହାବଳ, ମୁଁ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବି।
6.41.9
तव भार्यापहर्तारं दृष्ट्वा राघव रावणम्।
मर्षयामि कथं वीर जानन् विक्रममात्मनः ॥ ६.४१.९ ॥
ହେ ରାଘବ, ତୁମ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଅପହରଣକାରୀ ରାବଣକୁ ଦେଖି, ହେ ବୀର, ନିଜ ପରାକ୍ରମ ଜାଣି ମୁଁ କିପରି ସହିବି?
6.41.10
इत्येवं वादिनं वीरमभिनन्द्य च राघवः।
लक्ष्मणं लक्ष्मिसम्पन्नमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.४१.१० ॥
ଏପରି କହୁଥିବା ସେହି ବୀରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ରାଘବ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
6.41.11
परिगृह्योदकं शीतं वनानि फलवन्ति च।
बलौघं संविभज्येमं व्यूह्य तिष्ठाम लक्ष्मण ॥ ६.४१.११ ॥
ଶୀତଳ ଜଳ ଓ ଫଳବନ୍ତ ବନ ଅଧିକାର କରି, ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ସେନାକୁ ବିଭାଗ କରି ବ୍ୟୂହ ରଚି ଆମେ ରହିବା।
6.41.12
लोकक्षयकरं भीमं भयं पश्याम्युपस्थितम्।
निबर्हणं प्रवीराणामृक्षवानररक्षसाम् ॥ ६.४१.१२ ॥
ଲୋକଙ୍କୁ ନାଶ କରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ସଂକଟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିବା ମୁଁ ଦେଖୁଛି; ତାହା ମହାବୀର, ଋକ୍ଷ, ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିବ।
6.41.13
वाता हि परुषं वान्ति कम्पते च वसुंधरा।
पर्वताग्राणि वेपन्ते नदन्ति धरणीधराः ॥ ६.४१.१३ ॥
ପବନ କଠୋରଭାବେ ବହୁଛି, ପୃଥିବୀ କମ୍ପୁଛି। ପର୍ବତଶିଖରମାନ ଥରୁଛି ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପର୍ବତମାନେ ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି।
6.41.14
मेघाः क्रव्यादसंकाशाः परुषाः परुषस्वराः।
क्रूराः क्रूरं प्रवर्षन्ते मिश्रं शोणितबिन्दुभिः ॥ ६.४१.१४ ॥
ମାଂସଭକ୍ଷୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପରି ମେଘମାନେ କଠୋର ଏବଂ କଠୋରସ୍ୱରବିଶିଷ୍ଟ। କ୍ରୂର ମେଘମାନେ ରକ୍ତବିନ୍ଦୁ ମିଶ୍ରିତ ବର୍ଷା ନିଷ୍ଠୁରଭାବେ ବର୍ଷାଉଛନ୍ତି।
6.41.15
रक्तचन्दनसंकाशा संध्या परमदारुणा।
ज्वलच्च निपतत्येतदादित्यादग्निमण्डलम् ॥ ६.४१.१५ ॥
ରକ୍ତଚନ୍ଦନ ପରି ବର୍ଣ୍ଣର ସନ୍ଧ୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର। ଦେଖ, ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନିମଣ୍ଡଳ ପଡ଼ୁଛି।
6.41.16
आदित्यमभिवाश्यन्ति जनयन्तो महद्भयम्।
दीना दीनस्वरा घोरा अप्रशस्ता मृगद्विजाः ॥ ६.४१.१६ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରି, ମହା ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଦୀନ ସ୍ୱରରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅଶୁଭ ପଶୁ-ପକ୍ଷୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି।
6.41.17
रजन्यामप्रकाशश्च संतापयति चन्द्रमाः।
कृष्णरक्तांशुपर्यन्तो यथा लोकस्य संक्षये ॥ ६.४१.१७ ॥
ରାତ୍ରିରେ ଆଲୋକହୀନ ଚନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ତାପ ଦେଉଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ କିରଣର ଧାର କଳା-ଲାଲ, ଯେପରି ଜଗତର ବିନାଶ ସମୟ ଉପସ୍ଥିତ।
6.41.18
ह्रस्वो रूक्षोऽप्रशस्तश्च परिवेषः सुलोहितः।
आदित्यमण्डले नीलं लक्ष्म लक्ष्मण दृश्यते ॥ ६.४१.१८ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ଛୋଟ, ରୁକ୍ଷ, ଅଶୁଭ ଓ ଅତି ଲାଲ ପରିବେଷ ଅଛି। ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ଏକ ନୀଳ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି।
6.41.19
दृश्यन्ते न यथावच्च नक्षत्राण्यभिवर्तते।
युगान्तमिव लोकस्य पश्य लक्ष्मण शंसति ॥ ६.४१.१९ ॥
ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଯଥାଯଥ ଦେଖାଯାଉନାହାଁନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ପଥରେ ଘୂରୁଛନ୍ତି। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖ, ଏହା ଜଗତର ଯୁଗାନ୍ତର ସୂଚନା ଦେଉଛି ପରି ଲାଗୁଛି।
6.41.20
काकाः श्येनास्तथा गृध्रा नीचैः परिपतन्ति च।
शिवाश्चाप्यशुभा वाचः प्रवदन्ति महास्वनाः ॥ ६.४१.२० ॥
କାଉ, ଶ୍ୟେନ ଓ ଶାଗୁଣ ତଳକୁ ଝାସ ଦେଉଛନ୍ତି; ଶିଆଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଭ, ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଡାକୁଛନ୍ତି।
6.41.21
शैलैः शूलैश्च खड्गैश्च विमुक्तैः कपिराक्षसैः।
भविष्यत्यावृता भूमिर्मांसशोणितकर्दमा ॥ ६.४१.२१ ॥
କପି ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଫିଙ୍ଗାଯାଇଥିବା ପର୍ବତ, ଶୂଳ ଓ ଖଡ୍ଗରେ ପୃଥିବୀ ଆବୃତ ହେବ ଏବଂ ମାଂସ-ରକ୍ତର ପଙ୍କରେ ଭରିଯିବ।
6.41.22
क्षिप्रमद्य दुराधर्षां पुरीं रावणपालिताम्।
अभियाम जवेनैव सर्वतो हरिभिर्वृताः ॥ ६.४१.२२ ॥
ଆଜି ହିଁ ଶୀଘ୍ର, ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ ଚାରିପଟରୁ ଦ୍ରୁତ ବେଗରେ, ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସେହି ଦୁର୍ଜୟ ନଗରୀ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା।
6.41.23
इत्येवं तु वदन् वीरो लक्ष्मणं लक्ष्मणाग्रजः।
तस्मादवातरच्छीघ्रं पर्वताग्रान्महाबलः ॥ ६.४१.२३ ॥
ଏହିପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ସେହି ବୀର ମହାବଳୀ ପର୍ବତ-ଶିଖରରୁ ଶୀଘ୍ର ଓହ୍ଲାଇଲେ।
6.41.24
अवतीर्य तु धर्मात्मा तस्माच्छैलात् स राघवः।
परैः परमदुर्धर्षं ददर्श बलमात्मनः ॥ ६.४१.२४ ॥
ସେହି ପର୍ବତରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଘବ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ ନିଜ ସେନାକୁ ଦେଖିଲେ।
6.41.25
संनह्य तु ससुग्रीवः कपिराजबलं महत्।
कालज्ञो राघवः काले संयुगायाभ्यचोदयत् ॥ ६.४१.२५ ॥
ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ କପିରାଜଙ୍କ ବିଶାଳ ସେନାକୁ ସଜାଇ, କାଳଜ୍ଞ ରାଘବ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
6.41.26
ततः काले महाबाहुर्बलेन महता वृतः।
प्रस्थितः पुरतो धन्वी लङ्कामभिमुखः पुरीम् ॥ ६.४१.२६ ॥
ତା'ପରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ମହାବାହୁ, ଧନୁର୍ଧାରୀ ରାମ ବିଶାଳ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘେରିତ ହୋଇ ଲଙ୍କା ନଗରୀ ଆଡ଼କୁ ଆଗେ ଯାତ୍ରା କଲେ।
6.41.27
तं विभीषणसुग्रीवौ हनूमाञ्जाम्बवान् नलः।
ऋक्षराजस्तथा नीलो लक्ष्मणश्चान्वयुस्तदा ॥ ६.४१.२७ ॥
ତାଙ୍କୁ ବିଭୀଷଣ, ସୁଗ୍ରୀବ, ହନୁମାନ, ଜାମ୍ବବାନ, ନଳ, ଋକ୍ଷରାଜ ଏବଂ ନୀଳ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେତେବେଳେ ଅନୁସରଣ କଲେ।
6.41.28
ततः पश्चात् सुमहती पृतनर्क्षवनौकसाम्।
प्रच्छाद्य महतीं भूमिमनुयाति स्म राघवम् ॥ ६.४१.२८ ॥
ତା'ପରେ ପଛରୁ ଅତି ବିଶାଳ ଋକ୍ଷ ଓ ବନବାସୀ ବାନରଙ୍କ ସେନା ବିସ୍ତୃତ ଭୂମିକୁ ଆବୃତ କରି ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲା।
6.41.29
शैलशृङ्गाणि शतशः प्रवृद्धांश्च महीरुहान्।
जगृहुः कुञ्जरप्रख्या वानराः परवारणाः ॥ ६.४१.२९ ॥
ପର୍ବତ-ଶିଖର ଓ ଶହ ଶହ ବଡ଼ ଗଛ ହାତୀ ସଦୃଶ ବାନରମାନେ ଧରି ନେଲେ; ସେମାନେ ଶତ୍ରୁକୁ ରୋକୁଥିବା ବୀର ଥିଲେ।
6.41.30
तौ त्वदीर्घेण कालेन भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
रावणस्य पुरीं लङ्कामासेदतुररिंदमौ ॥ ६.४१.३० ॥
ସେହି ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ, ବିଳମ୍ବ ନ କରି ରାବଣଙ୍କ ଲଙ୍କା ନଗରୀରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
6.41.31
पताकामालिनीं रम्यामुद्यानवनशोभिताम्।
चित्रवप्रां सुदुष्प्रापामुच्चैः प्राकारतोरणाम् ॥ ६.४१.३१ ॥
ପତାକାମାଳାରେ ସଜ୍ଜିତ, ସୁନ୍ଦର, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ବନରେ ଶୋଭିତ, ବିଚିତ୍ର ପ୍ରାଚୀରଯୁକ୍ତ, ଅତି ଦୁର୍ଗମ, ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାକାର ଓ ତୋରଣଯୁକ୍ତ (ଲଙ୍କା)।
6.41.32
तां सुरैरपि दुर्धर्षां रामवाक्यप्रचोदिताः।
यथानिदेशं सम्पीड्य न्यविशन्त वनौकसः ॥ ६.४१.३२ ॥
ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଜେୟ ସେହି ନଗରୀରେ ରାମଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ବନବାସୀ ବାନରମାନେ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଠେଲାଠେଲି କରି ପ୍ରବେଶ କଲେ।
6.41.33
लङ्कायास्तूत्तरद्वारं शैलशृङ्गमिवोन्नतम्।
रामः सहानुजो धन्वी जुगोप च रुरोध च ॥ ६.४१.३३ ॥
ଲଙ୍କାର ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାର ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ ଥିଲା; ଧନୁର୍ଧାରୀ ରାମ ଅନୁଜଙ୍କ ସହିତ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କଲେ ଓ ଅବରୋଧ କଲେ।
6.41.34
लङ्कामुपनिविष्टस्तु रामो दशरथात्मजः।
लक्ष्मणानुचरो वीरः पुरीं रावणपालिताम् ॥ ६.४१.३४ ॥
ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୀର ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ରାବଣ ରକ୍ଷିତ ସେହି ଲଙ୍କାପୁରୀ ନିକଟରେ ଶିବିର ସ୍ଥାପନ କଲେ।
6.41.35
उत्तरद्वारमासाद्य यत्र तिष्ठति रावणः।
नान्यो रामाद्धि तद् द्वारं समर्थः परिरक्षितुम् ॥ ६.४१.३५ ॥
ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ପହଞ୍ଚି, ଯେଉଁଠି ରାବଣ ଠିଆ ହୋଇଛି, ରାମଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ସେହି ଦ୍ୱାରକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି।
6.41.36
रावणाधिष्ठितं भीमं वरुणेनेव सागरम्।
सायुधै राक्षसैर्भीमैरभिगुप्तं समन्ततः ॥ ६.४१.३६ ॥
ବରୁଣଙ୍କ ଅଧିଷ୍ଠିତ ସମୁଦ୍ର ପରି ରାବଣ ଅଧିଷ୍ଠିତ ସେହି ଭୟଙ୍କର ଲଙ୍କା ଚାରିପଟେ ସଶସ୍ତ୍ର ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଥିଲା।
6.41.37
लघूनां त्रासजननं पातालमिव दानवैः।
विन्यस्तानि च योधानां बहूनि विविधानि च ॥ ६.४१.३७ ॥
ଦାନବମାନଙ୍କରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତାଳ ପରି ତାହା ଛୋଟ ବାନରମାନଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ଉପୁଜାଉଥିଲା; ସେଠାରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ବହୁ ପ୍ରକାରର ଅସ୍ତ୍ର ସଜାଇ ରଖାଯାଇଥିଲା।
6.41.38
ददर्शायुधजालानि तथैव कवचानि च।
पूर्वं तु द्वारमासाद्य नीलो हरिचमूपतिः ॥ ६.४१.३८ ॥
ସେ ଅସ୍ତ୍ରର ରାଶି ଓ କବଚ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଦେଖିଲା। ପ୍ରଥମେ ଦ୍ୱାରରେ ପହଞ୍ଚି ବାନରସେନାପତି ନୀଳ।
6.41.39
अतिष्ठत् सह मैन्देन द्विविदेन च वीर्यवान्।
अङ्गदो दक्षिणद्वारं जग्राह सुमहाबलः ॥ ६.४१.३९ ॥
ପରାକ୍ରମୀ ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କ ସହିତ ସେ ଠିଆ ହେଲା। ଅତି ମହାବଳୀ ଅଙ୍ଗଦ ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାର ଧରିଲେ।
6.41.40
ऋषभेण गवाक्षेण गजेन गवयेन च।
हनूमान् पश्चिमद्वारं ररक्ष बलवान् कपिः ॥ ६.४१.४० ॥
ଋଷଭ, ଗବାକ୍ଷ, ଗଜ ଓ ଗବୟଙ୍କ ସହିତ। ବଳବାନ ବାନର ହନୁମାନ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ରକ୍ଷା କଲେ।
6.41.41
प्रमाथिप्रघसाभ्यां च वीरैरन्यैश्च संगतः।
मध्यमे च स्वयं गुल्मे सुग्रीवः समतिष्ठत ॥ ६.४१.४१ ॥
ପ୍ରମାଥୀ ଓ ପ୍ରଘସ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବୀରମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ, ସୁଗ୍ରୀବ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଗୁଲ୍ମରେ ଠିଆ ହେଲେ।
6.41.42
सह सर्वैर्हरिश्रेष्ठैः सुपर्णपवनोपमैः।
वानराणां तु षट्त्रिंशत्कोट्यः प्रख्यातयूथपाः ॥ ६.४१.४२ ॥
ଗରୁଡ଼ ଓ ବାୟୁ ସମାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ। ବାନରମାନଙ୍କର ଛତିଶ କୋଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯୂଥପତି (ସେଠାରେ ଥିଲେ)।
6.41.43
निपीड्योपनिविष्टाश्च सुग्रीवो यत्र वानरः।
शासनेन तु रामस्य लक्ष्मणः सविभीषणः ॥ ६.४१.४३ ॥
ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବାନରସେନା ଚାପ ଦେଇ ରହିଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ସହ ଠିଆ ହେଲେ।
6.41.44
द्वारे द्वारे हरीणां तु कोटिं कोटीर्न्यवेशयत्।
पश्चिमेन तु रामस्य सुषेणः सहजाम्बवान् ॥ ६.४१.४४ ॥
ପ୍ରତି ଦ୍ୱାରରେ ବାନରମାନଙ୍କର କୋଟି କୋଟି ସେନା ରଖିଲା; ରାମଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ପଶ୍ଚିମରେ ସୁଷେଣ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ସହ ଥିଲେ।
6.41.45
अदूरान्मध्यमे गुल्मे तस्थौ बहुबलानुगः।
ते तु वानरशार्दूलाः शार्दूला इव दंष्ट्रिणः।
गृहीत्वा द्रुमशैलाग्रान् हृष्टा युद्धाय तस्थिरे ॥ ६.४१.४५ ॥
ନିକଟରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟୂହରେ ଅଧିକ ବଳବାନ ସେନା ସହିତ ସେ ଠିଆ ହେଲେ; ସେହି ବାନର-ବ୍ୟାଘ୍ରମାନେ ଦାଢ଼ିଆଳ ବାଘ ପରି ଗଛ ଓ ପର୍ବତଶିଖର ଉଠାଇ ଆନନ୍ଦରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଠିଆ ହେଲେ।
6.41.46
सर्वे विकृतलाङ्गूलाः सर्वे दंष्ट्रानखायुधाः।
सर्वे विकृतचित्राङ्गाः सर्वे च विकृताननाः ॥ ६.४१.४६ ॥
ସମସ୍ତଙ୍କର ଲାଞ୍ଜ ବଙ୍କା ଥିଲା; ସମସ୍ତଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦାନ୍ତ ଓ ନଖ ଥିଲା; ସମସ୍ତଙ୍କ ଶରୀର ବିଚିତ୍ର ଚିହ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଖ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା।
6.41.47
दशनागबलाः केचित् केचिद् दशगुणोत्तराः।
केचिन्नागसहस्रस्य बभूवुस्तुल्यविक्रमाः ॥ ६.४१.४७ ॥
କାହାରିର ଦଶ ହାତୀର ବଳ ଥିଲା; କେହି ତାହାଠାରୁ ଦଶ ଗୁଣ ଅଧିକ ବଳବାନ ଥିଲେ; କେହି ହଜାର ହାତୀର ପରାକ୍ରମ ସମାନ ଥିଲେ।
6.41.48
सन्ति चौघबलाः केचित् केचिच्छतगुणोत्तराः।
अप्रमेयबलाश्चान्ये तत्रासन् हरियूथपाः ॥ ६.४१.४८ ॥
କାହାରିର ମହାପ୍ରବାହ ପରି ବଳ ଥିଲା; କେହି ଶହେ ଗୁଣ ବଳବାନ ଥିଲେ; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ବଳ ଅମାପ୍ୟ ଥିଲା—ସେଠାରେ ବାନର ଯୂଥପତିମାନେ ଥିଲେ।
6.41.49
अद्भुतश्च विचित्रश्च तेषामासीत् समागमः।
तत्र वानरसैन्यानां शलभानामिवोद्गमः ॥ ६.४१.४९ ॥
ସେମାନଙ୍କର ସେହି ସମାଗମ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିଚିତ୍ର ଥିଲା; ସେଠାରେ ବାନର ସେନାମାନେ ପଙ୍ଗପାଳର ଉଦ୍ଗମ ପରି ଉଠିଲେ।
6.41.50
परिपूर्णमिवाकाशं सम्पूर्णेव च मेदिनी।
लङ्कामुपनिविष्टैश्च सम्पतद्भिश्च वानरैः ॥ ६.४१.५० ॥
ଆକାଶ ଯେମିତି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ଏବଂ ପୃଥିବୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ଲଙ୍କାକୁ ଘେରି ଛାଉଣି ପକାଇ ରହିଥିବା ଓ ଝାସି ପଡ଼ୁଥିବା ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।
6.41.51
शतं शतसहस्राणां पृतनर्क्षवनौकसाम्।
लङ्काद्वाराण्युपाजग्मुरन्ये योद्धुं समन्ततः ॥ ६.४१.५१ ॥
ଶହ ଶହ ହଜାର ଭାଲୁ ଓ ବନବାସୀ ବାନର ସେନା ଲଙ୍କାର ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସବୁ ଦିଗରୁ ଆସିଲେ।
6.41.52
आवृतः स गिरिः सर्वैस्तैः समन्तात् प्लवङ्गमैः।
अयुतानां सहस्रं च पुरीं तामभ्यवर्तत ॥ ६.४१.५२ ॥
ସେହି ପର୍ବତ ସବୁ ଦିଗରୁ ସେହି ଡେଇଁ ଚାଲୁଥିବା ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ଗଲା; ଦଶ ହଜାର ହଜାର ବାନର ସେହି ନଗରୀକୁ ଘେରିଲେ।
6.41.53
वानरैर्बलवद्भिश्च बभूव द्रुमपाणिभिः।
सर्वतः संवृता लङ्का दुष्प्रवेशापि वायुना ॥ ६.४१.५३ ॥
ଗଛ ହାତରେ ଧରିଥିବା ବଳବାନ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କା ସବୁ ଦିଗରୁ ଘେରି ଗଲା; ପବନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତାହା ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଷ୍ଟକର ହେଲା।
6.41.54
राक्षसा विस्मयं जग्मुः सहसाभिनिपीडिताः।
वानरैर्मेघसंकाशैः शक्रतुल्यपराक्रमैः ॥ ६.४१.५४ ॥
ଅଚାନକ ଚାପରେ ପଡ଼ିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ; ମେଘ ସଦୃଶ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ପରାକ୍ରମୀ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।
6.41.55
महाञ्छब्दोऽभवत् तत्र बलौघस्याभिवर्ततः।
सागरस्येव भिन्नस्य यथा स्यात् सलिलस्वनः ॥ ६.४१.५५ ॥
ସେଠାରେ ସୈନ୍ୟ-ସ୍ରୋତ ଅଗ୍ରସର ହେବାରୁ ମହାଶବ୍ଦ ଉଠିଲା, ଯେପରି ଭଗ୍ନ ସମୁଦ୍ରର ଜଳଧ୍ୱନି।
6.41.56
तेन शब्देन महता सप्राकारा सतोरणा।
लङ्का प्रचलिता सर्वा सशैलवनकानना ॥ ६.४१.५६ ॥
ସେହି ମହାଶବ୍ଦରେ ପ୍ରାକାର ଓ ତୋରଣ ସହିତ ସମସ୍ତ ଲଙ୍କା, ପର୍ବତ ବନ କାନନ ସହିତ, କମ୍ପିତ ହେଲା।
6.41.57
रामलक्ष्मणगुप्ता सा सुग्रीवेण च वाहिनी।
बभूव दुर्धर्षतरा सर्वैरपि सुरासुरैः ॥ ६.४१.५७ ॥
ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସେହି ସେନା, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ, ସମସ୍ତ ସୁର-ଅସୁରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଜେୟ ହେଲା।
6.41.58
राघवः संनिवेश्यैवं स्वसैन्यं रक्षसां वधे।
सम्मन्त्र्य मन्त्रिभिः सार्धं निश्चित्य च पुनः पुनः ॥ ६.४१.५८ ॥
ରାଘବ ରାକ୍ଷସ ବଧ ପାଇଁ ନିଜ ସେନାକୁ ଏପରି ସଜାଇ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, ପୁନଃ ପୁନଃ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
6.41.59
आनन्तर्यमभिप्रेप्सुः क्रमयोगार्थतत्त्ववित् ।
विभीषणस्यानुमते राजधर्ममनुस्मरन् ॥ ६.४१.५९ ॥
କ୍ରମ ଓ ଉପାୟର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣୁଥିବା ରାମ, ପରବର୍ତ୍ତୀ କର୍ମ ଇଚ୍ଛା କରି, ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ରାଜଧର୍ମ ସ୍ମରଣ କରି (ନିଶ୍ଚୟ କଲେ)।
6.41.60
अङ्गदं वालितनयं समाहूयेदमब्रवीत्।
गत्वा सौम्य दशग्रीवं ब्रूहि मद्वचनात् कपे ॥ ६.४१.६० ॥
ବାଳୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଡାକି ସେ ଏହା କହିଲେ: "ହେ ସୌମ୍ୟ କପି, ଯାଇ ମୋ ବଚନରେ ଦଶଗ୍ରୀବକୁ କୁହ।"
6.41.61
लङ्घयित्वा पुरीं लङ्कां भयं त्यक्त्वा गतव्यथः।
भ्रष्टश्रीकं गतैश्वर्यं मुमूर्षानष्टचेतनम् ॥ ६.४१.६१ ॥
ଲଙ୍କା ନଗରୀ ଡେଇଁ, ଭୟ ଛାଡ଼ି, ବ୍ୟଥାରହିତ ହୋଇ, ଶୋଭାହୀନ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟହୀନ, ମରଣ ଇଚ୍ଛାରେ ଚେତନା ହରାଇ (ତୁମ ନଗରୀ ମୁଁ ଦେଖିଲି)।
6.41.62
ऋषीणां देवतानां च गन्धर्वाप्सरसां तथा।
नागानामथ यक्षाणां राज्ञां च रजनीचर ॥ ६.४१.६२ ॥
ଋଷି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ନାଗ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାଜାଙ୍କର (ସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟ ସେମିତି), ହେ ରଜନୀଚର।
6.41.63
यच्च पापं कृतं मोहादवलिप्तेन राक्षस।
नूनं ते विगतो दर्पः स्वयंभूवरदानजः।
तस्य पापस्य सम्प्राप्ता व्युष्टिरद्य दुरासदा ॥ ६.४१.६३ ॥
ହେ ରାକ୍ଷସ, ମୋହରେ ଓ ଅହଙ୍କାରରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ପାପ କରିଛ, ସ୍ୱୟମ୍ଭୂଙ୍କ ବରରୁ ଜାତ ତୁମ ଦର୍ପ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ସେହି ପାପର ଦୁର୍ବହ ଫଳ ଆଜି ଆସିପଡ଼ିଛି।
6.41.64
यस्य दण्डधरस्तेऽहं दाराहरणकर्शितः।
दण्डं धारयमाणस्तु लङ्काद्वारे व्यवस्थितः ॥ ६.४१.६४ ॥
ପତ୍ନୀ ହରଣରେ କ୍ଷୀଣ ମୁଁ, ଦଣ୍ଡ ଧରି ଲଙ୍କାଦ୍ୱାରରେ ଠିଆ ହୋଇଛି; ତୁମକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ମୁଁ ହିଁ ଅଛି।
6.41.65
पदवीं देवतानां च महर्षीणां च राक्षस।
राजर्षीणां च सर्वेषां गमिष्यसि युधि स्थिरः ॥ ६.४१.६५ ॥
ହେ ରାକ୍ଷସ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ରହିଲେ, ତୁମେ ଦେବତା, ମହର୍ଷି, ରାଜର୍ଷି, ସମସ୍ତଙ୍କ ପଥରେ ଯିବ।
6.41.66
बलेन येन वै सीतां मायया राक्षसाधम।
मामतिक्रमयित्वा त्वं हृतवांस्तन्निदर्शय ॥ ६.४१.६६ ॥
ହେ ଅଧମ ରାକ୍ଷସ, ମାୟାରେ ମୋତେ ଏଡ଼ାଇ ଯେଉଁ ବଳରେ ତୁମେ ସୀତାଙ୍କୁ ହରଣ କରିଥିଲ, ସେହି ବଳ ଏବେ ଦେଖାଅ।
6.41.67
अराक्षसमिमं लोकं कर्तास्मि निशितैः शरैः।
न चेच्छरणमभ्येषि तामादाय तु मैथिलीम् ॥ ६.४१.६७ ॥
ଯଦି ତୁମେ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ନେଇ ଶରଣ ନ ଆସ, ତେବେ ମୁଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଏହି ଲୋକକୁ ରାକ୍ଷସଶୂନ୍ୟ କରିବି।
6.41.68
धर्मात्मा राक्षसश्रेष्ठः सम्प्राप्तोऽयं विभीषणः।
लङ्कैश्वर्यमिदं श्रीमान् ध्रुवं प्राप्नोत्यकण्टकम् ॥ ६.४१.६८ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଭୀଷଣ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ଏହି ଶ୍ରୀମାନ ଲଙ୍କାର ଏହି ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ନିଷ୍କଣ୍ଟକ ଭାବେ ପାଇବେ।
6.41.69
नहि राज्यमधर्मेण भोक्तुं क्षणमपि त्वया।
शक्यं मूर्खसहायेन पापेनाविदितात्मना ॥ ६.४१.६९ ॥
ଅଧର୍ମରେ, ମୂର୍ଖ ସହାୟକଙ୍କ ସହିତ, ପାପୀ ଓ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନହୀନ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟ କ୍ଷଣମାତ୍ର ଭୋଗ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
6.41.70
युध्यस्व मा धृतिं कृत्वा शौर्यमालम्ब्य राक्षस।
मच्छरैस्त्वं रणे शान्तस्ततः पूतो भविष्यसि ॥ ६.४१.७० ॥
ହେ ରାକ୍ଷସ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଅବଲମ୍ବନ କରି ଯୁଦ୍ଧ କର; ରଣରେ ମୋ ବାଣରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ତାପରେ ତୁମେ ପବିତ୍ର ହେବ।
6.41.71
यद्याविशसि लोकांस्त्रीन् पक्षीभूतो निशाचर।
मम चक्षुःपथं प्राप्य न जीवन् प्रतियास्यसि ॥ ६.४१.७१ ॥
ହେ ନିଶାଚର, ତୁମେ ପକ୍ଷୀ ହୋଇ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ଦୃଷ୍ଟିପଥକୁ ଆସି ଜୀବିତ ଫେରିବ ନାହିଁ।
6.41.72
ब्रवीमि त्वां हितं वाक्यं क्रियतामौर्ध्वदेहिकम्।
सुदृष्टा क्रियतां लङ्का जीवितं ते मयि स्थितम् ॥ ६.४१.७२ ॥
ତୁମ ପାଇଁ ହିତକର କଥା କହୁଛି: ତୁମର ଅନ୍ତ୍ୟେଷ୍ଟି କ୍ରିୟା କରାଅ; ଲଙ୍କାକୁ ଭଲ ଭାବେ ଦେଖିନିଅ; ତୁମର ଜୀବନ ମୋଠାରେ ସ୍ଥିତ ଅଛି।
6.41.73
इत्युक्तः स तु तारेयो रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
जगामाकाशमाविश्य मूर्तिमानिव हव्यवाट् ॥ ६.४१.७३ ॥
ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା ରାମ ଏପରି କହିବାରୁ, ତାରାପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ହବ୍ୟବାହନ ପରି ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ।
6.41.74
सोऽतिपत्य मुहूर्तेन श्रीमान् रावणमन्दिरम्।
ददर्शासीनमव्यग्रं रावणं सचिवैः सह ॥ ६.४१.७४ ॥
ସେଇ ତେଜସ୍ୱୀ ଅଙ୍ଗଦ ମୁହୂର୍ତ୍ତକ ମଧ୍ୟରେ ରାବଣଙ୍କ ପ୍ରାସାଦରେ ପହଞ୍ଚି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ବସିଥିବା ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
6.41.75
ततस्तस्याविदूरेण निपत्य हरिपुंगवः।
दीप्ताग्निसदृशस्तस्थावङ्गदः कनकाङ्गदः ॥ ६.४१.७५ ॥
ତା'ପରେ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଓହ୍ଲାଇ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗଦ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବାହୁବଳୟ ପରିଧାନ କରି ଠିଆ ହେଲେ।
6.41.76
तद् रामवचनं सर्वमन्यूनाधिकमुत्तमम्।
सामात्यं श्रावयामास निवेद्यात्मानमात्मना ॥ ६.४१.७६ ॥
ନିଜର ପରିଚୟ ଦେଇ ସେ ରାମଙ୍କର ସେହି ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ବାକ୍ୟ, ନ୍ୟୂନାଧିକ ନ କରି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଶୁଣାଇଲେ।
6.41.77
दूतोऽहं कोसलेन्द्रस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः।
वालिपुत्रोऽङ्गदो नाम यदि ते श्रोत्रमागतः ॥ ६.४१.७७ ॥
ମୁଁ ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା କୋଶଳେନ୍ଦ୍ର ରାମଙ୍କର ଦୂତ; ବାଳୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ମୋ ନାମ — ଯଦି ତାହା ଆପଣଙ୍କ କାନରେ ପଡ଼ିଥାଏ।
6.41.78
आह त्वां राघवो रामः कौसल्यानन्दवर्धनः।
निष्पत्य प्रतियुध्यस्व नृशंस पुरुषो भव ॥ ६.४१.७८ ॥
କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଥିବା ରାଘବ ରାମ ତୁମକୁ କହୁଛନ୍ତି: ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୟ, ବାହାରକୁ ଆସି ପ୍ରତିଯୁଦ୍ଧ କର; ପୁରୁଷ ହୁଅ।
6.41.79
हन्तास्मि त्वां सहामात्यं सपुत्रज्ञातिबान्धवम्।
निरुद्विग्नास्त्रयो लोका भविष्यन्ति हते त्वयि ॥ ६.४१.७९ ॥
ମୁଁ ତୁମକୁ ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର, ଜ୍ଞାତି ଓ ବାନ୍ଧବ ସମେତ ବଧ କରିବି। ତୁମେ ହତ ହେଲେ ତ୍ରିଲୋକ ଭୟମୁକ୍ତ ହେବେ।
6.41.80
देवदानवयक्षाणां गन्धर्वोरगरक्षसाम्।
शत्रुमद्योद्धरिष्यामि त्वामृषीणां च कण्टकम् ॥ ६.४१.८० ॥
ଦେବ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଉରଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କର କଣ୍ଟକ ସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ଆଜି ମୁଁ ଉପାଡ଼ି ଦେବି।
6.41.81
विभीषणस्य चैश्वर्यं भविष्यति हते त्वयि।
न चेत् सत्कृत्य वैदेहीं प्रणिपत्य प्रदास्यसि ॥ ६.४१.८१ ॥
ତୁମେ ହତ ହେଲେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ମିଳିବ। ଯଦି ତୁମେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ପ୍ରଣାମ କରି ଫେରାଇ ନ ଦିଅ,
6.41.82
इत्येवं परुषं वाक्यं ब्रुवाणे हरिपुङ्गवे।
अमर्षवशमापन्नो निशाचरगणेश्वरः ॥ ६.४१.८२ ॥
ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏପରି କଠୋର ବାକ୍ୟ କହୁଥିବା ବେଳେ ନିଶାଚରମାନଙ୍କର ଅଧିପତି କ୍ରୋଧର ବଶୀଭୂତ ହେଲେ।
6.41.83
ततः स रोषमापन्नः शशास सचिवांस्तदा।
गृह्यतामिति दुर्मेधा वध्यतामिति चासकृत् ॥ ६.४१.८३ ॥
ଆଉ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେହି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲା—'ଏହାକୁ ଧର', 'ଏହାକୁ ବଧ କର' ବାରମ୍ବାର।
6.41.84
रावणस्य वचः श्रुत्वा दीप्ताग्निमिव तेजसा।
जगृहुस्तं ततो घोराश्चत्वारो रजनीचराः ॥ ६.४१.८४ ॥
ରାବଣଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ତେଜରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ପରି ତାହାକୁ ଚାରିଜଣ ଘୋର ନିଶାଚର ଧରିଲେ।
6.41.85
ग्राहयामास तारेयः स्वयमात्मानमात्मवान्।
बलं दर्शयितुं वीरो यातुधानगणे तदा ॥ ६.४१.८५ ॥
ତାରାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସେହି ବୀର, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ହୋଇ, ସେତେବେଳେ ରାକ୍ଷସଗଣ ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ବଳ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ନିଜକୁ ନିଜେ ଧରାଇ ଦେଲେ।
6.41.86
स तान् बाहुद्वयासक्तानादाय पतगानिव।
प्रासादं शैलसंकाशमुत्पपाताङ्गदस्तदा ॥ ६.४१.८६ ॥
ଅଙ୍ଗଦ, ନିଜ ଦୁଇ ବାହୁରେ ଝୁଲୁଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ପକ୍ଷୀ ପରି ଉଠାଇ, ସେତେବେଳେ ପର୍ବତ ସମାନ ପ୍ରାସାଦ ଉପରକୁ ଡେଇଁଲେ।
6.41.87
तस्योत्पतनवेगेन निर्धूतास्तत्र राक्षसाः।
भूमौ निपतिताः सर्वे राक्षसेन्द्रस्य पश्यतः ॥ ६.४१.८७ ॥
ତାଙ୍କ ଡେଇଁବାର ବେଗରେ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଝଟକାରେ ଦୂରେଇ ଯାଇ, ରାକ୍ଷସରାଜ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
6.41.88
ततः प्रासादशिखरं शैलशृङ्गमिवोन्नतम्।
चक्राम राक्षसेन्द्रस्य वालिपुत्रः प्रतापवान् ॥ ६.४१.८८ ॥
ତା'ପରେ ବାଳିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପ୍ରତାପୀ ଅଙ୍ଗଦ, ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ପ୍ରାସାଦ ଶିଖର ଉପରେ ଚାଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
6.41.89
पफाल च तदाक्रान्तं दशग्रीवस्य पश्यतः।
पुरा हिमवतः शृङ्गं वज्रेणेव विदारितम् ॥ ६.४१.८९ ॥
ଏଥିରେ ଦଶଗ୍ରୀବ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ପାଦ ଚାପରେ ସେ ପ୍ରାସାଦ ଫାଟିଗଲା, ଯେପରି ପୂର୍ବରେ ବଜ୍ରରେ ହିମାଳୟର ଶିଖର ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା।
6.41.90
भङ्क्त्वा प्रासादशिखरं नाम विश्राव्य चात्मनः।
विनद्य सुमहानादमुत्पपात विहायसा ॥ ६.४१.९० ॥
ପ୍ରାସାଦ ଶିଖର ଭାଙ୍ଗି, ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କରି ଓ ମହାନାଦରେ ଗର୍ଜି, ସେ ଆକାଶକୁ ଡେଇଁ ଗଲେ।
6.41.91
व्यथयन् राक्षसान् सर्वान् हर्षयंश्चापि वानरान्।
स वानराणां मध्ये तु रामपार्श्वमुपागतः ॥ ६.४१.९१ ॥
ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କରି ଓ ବାନରମାନଙ୍କୁ ହର୍ଷିତ କରି, ସେ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟଦେଇ ଆସି ରାମଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
6.41.92
रावणस्तु परं चक्रे क्रोधं प्रासादधर्षणात्।
विनाशं चात्मनः पश्यन् निःश्वासपरमोऽभवत् ॥ ६.४१.९२ ॥
କିନ୍ତୁ ରାବଣ ପ୍ରାସାଦ ଭଙ୍ଗ ହେବାରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ନିଜର ବିନାଶ ଦେଖି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
6.41.93
रामस्तु बहुभिर्हृष्टैर्विनदद्भिः प्लवङ्गमैः।
वृतो रिपुवधाकाङ्क्षी युद्धायैवाभ्यवर्तत ॥ ६.४१.९३ ॥
କିନ୍ତୁ ରାମ, ଶତ୍ରୁବଧର ଇଚ୍ଛାରେ, ହର୍ଷରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ବହୁ ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ହିଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
6.41.94
सुषेणस्तु महावीर्यो गिरिकूटोपमो हरिः।
बहुभिः संवृतस्तत्र वानरैः कामरूपिभिः ॥ ६.४१.९४ ॥
ମହାପରାକ୍ରମୀ ସୁଷେଣ, ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ବିଶାଳ ବାନର, ସେଠାରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ବହୁ ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ ରହିଥିଲେ।
6.41.95
स तु द्वाराणि संयम्य सुग्रीववचनात् कपिः।
पर्यक्रामत दुर्धर्षो नक्षत्राणीव चन्द्रमाः ॥ ६.४१.९५ ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ବଚନରେ ଦ୍ୱାର ସବୁ ରୋଧ କରି, ଅଜେୟ ସେହି ବାନର ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଭ୍ରମଣ କଲେ।
6.41.96
तेषामक्षौहिणिशतं समवेक्ष्य वनौकसाम्।
लङ्कामुपनिविष्टानां सागरं चाभिवर्तताम् ॥ ६.४१.९६ ॥
ଲଙ୍କାକୁ ଘେରି ଛାଉଣି ପକାଇ ଥିବା, ସମୁଦ୍ରକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବା ସେହି ବନବାସୀ ବାନରଙ୍କ ଶହେ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଦେଖି।
6.41.97
राक्षसा विस्मयं जग्मुस्त्रासं जग्मुस्तथापरे।
अपरे समरे हर्षाद्धर्षमेवोपपेदिरे ॥ ६.४१.९७ ॥
କେତେକ ରାକ୍ଷସ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଲେ, ଆଉ କେହି ଭୟରେ ଭରିଗଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦରେ କେବଳ ଉଲ୍ଲାସ ପାଇଲେ।
6.41.98
कृत्स्नं हि कपिभिर्व्याप्तं प्राकारपरिखान्तरम्।
ददृशू राक्षसा दीनाः प्राकारं वानरीकृतम्।
हाहाकारमकुर्वन्त राक्षसा भयमागताः ॥ ६.४१.९८ ॥
ପ୍ରାକାର ଓ ପରିଖା ମଧ୍ୟରେ ସମଗ୍ର ସ୍ଥାନ ବାନରରେ ଭରିଯାଇଥିବା ଦେଖି ଦୀନ ରାକ୍ଷସମାନେ; ପ୍ରାକାର ବାନରମୟ ହୋଇଗଲା। ଭୟଗ୍ରସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ହାହାକାର କଲେ।
6.41.99
तस्मिन् महाभीषणके प्रवृत्ते
कोलाहले राक्षसराजयोधाः।
प्रगृह्य रक्षांसि महायुधानि
युगान्तवाता इव संविचेरुः ॥ ६.४१.९९ ॥
ସେହି ମହାଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳ ଉଠିବାରୁ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମହା ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଯୁଗାନ୍ତ ପବନ ପରି ଚାରିଆଡ଼େ ଧାଇଁଗଲେ।