รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.41.1
अथ तस्मिन् निमित्तानि दृष्ट्वा लक्ष्मणपूर्वजः।
सुग्रीवं सम्परिष्वज्य रामो वचनमब्रवीत् ॥ ६.४१.१ ॥
จากนั้น เมื่อเห็นลางร้ายทั้งหลายที่นั่น พระรามผู้เป็นพี่ชายของพระลักษมณ์ ได้โอบกอดสุครีพ แล้วตรัสถ้อยคำเหล่านี้
6.41.2
असम्मन्त्र्य मया सार्धं तदिदं साहसं कृतम्।
एवं साहसयुक्तानि न कुर्वन्ति जनेश्वराः ॥ ६.४१.२ ॥
เจ้าได้ทำการอันหุนหันนี้โดยมิได้ปรึกษากับเรา กษัตริย์ทั้งหลายย่อมไม่ทำการบุ่มบ่ามเช่นนี้
6.41.3
संशये स्थाप्य मां चेदं बलं चेमं विभीषणम्।
कष्टं कृतमिदं वीर साहसं साहसप्रिय ॥ ६.४१.३ ॥
วีรบุรุษเอ๋ย เจ้าได้นำทั้งเรา กองทัพนี้ และวิภีษณะนี้ไปสู่ความคับขัน การนี้เจ้าทำด้วยความลำบากยิ่ง ข้าแต่ผู้รักความกล้าหาญ ความบุ่มบ่ามนี้ช่างยากนัก
6.41.4
इदानीं मा कृथा वीर एवंविधमरिंदम।
त्वयि किंचित्समापन्ने किं कार्यं सीतया मम ॥ ६.४१.४ ॥
วีรบุรุษผู้ปราบศัตรูเอ๋ย อย่าได้ทำเช่นนี้อีกเลย หากมีสิ่งใดเกิดแก่เจ้า เมื่อนั้นสีดาจะมีประโยชน์อันใดแก่เราเล่า
6.41.5
भरतेन महाबाहो लक्ष्मणेन यवीयसा।
शत्रुघ्नेन च शत्रुघ्न स्वशरीरेण वा पुनः ॥ ६.४१.५ ॥
ข้าแต่ผู้มีแขนใหญ่ ผู้ปราบศัตรู แม้จะเป็นภรต พระลักษมณ์ผู้น้องรอง และศัตรุฆนะ หรือแม้แต่ตัวของเราเอง หากเกิดอันตรายขึ้น สิ่งใดๆ ก็ไม่มีความหมายแก่เรา
6.41.6
त्वयि चानागते पूर्वमिति मे निश्चिता मतिः।
जानतश्चापि ते वीर्यं महेन्द्रवरुणोपम ॥ ६.४१.६ ॥
แม้ก่อนที่เจ้าจะมาถึง ใจของเราก็ตั้งมั่นอยู่ในเรื่องนี้แล้ว ข้าแต่วีรบุรุษ ผู้เทียบเท่าพระอินทร์และพระวรุณ เราก็รู้ถึงกำลังของเจ้าเช่นกัน
6.41.7
हत्वाहं रावणं युद्धे सपुत्रबलवाहनम्।
अभिषिच्य च लङ्कायां विभीषणमथापि च ॥ ६.४१.७ ॥
เมื่อเราสังหารราวณะในการรบ พร้อมทั้งบุตรชาย กองทัพ และพาหนะของเขา และเมื่อเรามอบการอภิเษกให้วิภีษณะในลงกาแล้ว
6.41.8
भरते राज्यमारोप्य त्यक्ष्ये देहं महाबल।
तमेवं वादिनं रामं सुग्रीवः प्रत्यभाषत ॥ ६.४१.८ ॥
และเมื่อมอบราชสมบัติให้ภรตแล้ว ข้าแต่ผู้มีกำลังมหาศาล เราจะสละร่างนี้
6.41.9
तव भार्यापहर्तारं दृष्ट्वा राघव रावणम्।
मर्षयामि कथं वीर जानन् विक्रममात्मनः ॥ ६.४१.९ ॥
ข้าแต่ราฆวะ เมื่อเห็นราวณะผู้ลักภรรยาของท่าน ข้าพเจ้าจะอดทนได้อย่างไร ข้าแต่วีรบุรุษ ทั้งที่รู้ถึงกำลังของตนเอง
6.41.10
इत्येवं वादिनं वीरमभिनन्द्य च राघवः।
लक्ष्मणं लक्ष्मिसम्पन्नमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.४१.१० ॥
เมื่อยกย่องวีรบุรุษผู้ตรัสดังนั้นแล้ว พระราฆวะได้ตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่พระลักษมณ์ ผู้ประกอบด้วยเครื่องหมายมงคล
6.41.11
परिगृह्योदकं शीतं वनानि फलवन्ति च।
बलौघं संविभज्येमं व्यूह्य तिष्ठाम लक्ष्मण ॥ ६.४१.११ ॥
ข้าแต่พระลักษมณ์ ให้เราครอบครองน้ำเย็นและป่าที่มีผลไม้ แบ่งกองทัพนี้ออกเป็นกอง จัดให้เป็นกระบวนรบ แล้วตั้งมั่นอยู่เถิด
6.41.12
लोकक्षयकरं भीमं भयं पश्याम्युपस्थितम्।
निबर्हणं प्रवीराणामृक्षवानररक्षसाम् ॥ ६.४१.१२ ॥
เราเห็นภัยอันน่าสะพรึงกลัวที่บังเกิดขึ้น ก่อให้เกิดความพินาศแก่โลกทั้งหลาย จะทำลายวีรบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ของเหล่าหมีและวานรและรากษส
6.41.13
वाता हि परुषं वान्ति कम्पते च वसुंधरा।
पर्वताग्राणि वेपन्ते नदन्ति धरणीधराः ॥ ६.४१.१३ ॥
ลมพัดแรงกล้า แผ่นดินสั่นสะเทือน ยอดเขาทั้งหลายสั่นไหว ภูเขาผู้ทรงแผ่นดินคำรามก้อง
6.41.14
मेघाः क्रव्यादसंकाशाः परुषाः परुषस्वराः।
क्रूराः क्रूरं प्रवर्षन्ते मिश्रं शोणितबिन्दुभिः ॥ ६.४१.१४ ॥
เมฆดุจรากษสกินเนื้อ มีรูปร่างหยาบกร้าน และมีเสียงแข็งกระด้าง เมฆอันโหดร้ายโปรยฝนอย่างโหดร้าย ฝนที่ปนด้วยหยดเลือด
6.41.15
रक्तचन्दनसंकाशा संध्या परमदारुणा।
ज्वलच्च निपतत्येतदादित्यादग्निमण्डलम् ॥ ६.४१.१५ ॥
สนธยาที่มีสีดุจจันทน์แดง น่ากลัวยิ่งนัก และดูเถิด วงไฟที่ลุกโชนกำลังตกลงมาจากพระอาทิตย์
6.41.16
आदित्यमभिवाश्यन्ति जनयन्तो महद्भयम्।
दीना दीनस्वरा घोरा अप्रशस्ता मृगद्विजाः ॥ ६.४१.१६ ॥
สัตว์ป่าและนกทั้งหลายที่น่าสงสาร ส่งเสียงร้องอันน่าเวทนา น่าสะพรึงและเป็นลางร้าย หันหน้าไปทางพระอาทิตย์ ก่อให้เกิดความกลัวยิ่งใหญ่ พากันร้องโหยหวนอยู่
6.41.17
रजन्यामप्रकाशश्च संतापयति चन्द्रमाः।
कृष्णरक्तांशुपर्यन्तो यथा लोकस्य संक्षये ॥ ६.४१.१७ ॥
ในยามค่ำคืน พระจันทร์ไร้แสงสว่างกลับแผดเผา ปลายรัศมีมืดและแดง ดุจเมื่อโลกถึงกาลพินาศ
6.41.18
ह्रस्वो रूक्षोऽप्रशस्तश्च परिवेषः सुलोहितः।
आदित्यमण्डले नीलं लक्ष्म लक्ष्मण दृश्यते ॥ ६.४१.१८ ॥
รอบดวงอาทิตย์มีวงรัศมีที่สั้น หยาบ เป็นลางร้าย และแดงจัด ข้าแต่พระลักษมณ์ ดูเถิด มีเครื่องหมายสีน้ำเงินเข้มปรากฏในวงดวงอาทิตย์
6.41.19
दृश्यन्ते न यथावच्च नक्षत्राण्यभिवर्तते।
युगान्तमिव लोकस्य पश्य लक्ष्मण शंसति ॥ ६.४१.१९ ॥
ดวงดาวทั้งหลายไม่ปรากฏตามที่ควรจะเป็น และกลุ่มดาวกำลังโคจรวนเวียนไป ดูเถิด ข้าแต่พระลักษมณ์ ดุจประกาศการสิ้นสุดของยุคแห่งโลก
6.41.20
काकाः श्येनास्तथा गृध्रा नीचैः परिपतन्ति च।
शिवाश्चाप्यशुभा वाचः प्रवदन्ति महास्वनाः ॥ ६.४१.२० ॥
อีกาและเหยี่ยวกับแร้งพากันโฉบลงต่ำ และสุนัขจิ้งจอกก็ส่งเสียงร้องดังอันเป็นลางไม่ดี
6.41.21
शैलैः शूलैश्च खड्गैश्च विमुक्तैः कपिराक्षसैः।
भविष्यत्यावृता भूमिर्मांसशोणितकर्दमा ॥ ६.४१.२१ ॥
ภูมิจะถูกปกคลุมด้วยก้อนหิน หอก และดาบ ที่วานรและรากษสขว้างปาออกมา และกลายเป็นโคลนของเนื้อและเลือด
6.41.22
क्षिप्रमद्य दुराधर्षां पुरीं रावणपालिताम्।
अभियाम जवेनैव सर्वतो हरिभिर्वृताः ॥ ६.४१.२२ ॥
วันนี้เราจงรีบเคลื่อนทัพเข้าไปโดยเร็ว จากทุกทิศทาง ล้อมรอบด้วยวานร เข้าสู่นครอันยากจะเอาชนะนั้น ซึ่งท้าวราวณะปกป้องคุ้มครองไว้
6.41.23
इत्येवं तु वदन् वीरो लक्ष्मणं लक्ष्मणाग्रजः।
तस्मादवातरच्छीघ्रं पर्वताग्रान्महाबलः ॥ ६.४१.२३ ॥
พระวีรบุรุษผู้เป็นพี่ชายของพระลักษมณ์ กล่าวดังนี้แก่พระลักษมณ์ แล้วผู้มีกำลังมหาศาลก็รีบลงจากยอดเขานั้นอย่างรวดเร็ว
6.41.24
अवतीर्य तु धर्मात्मा तस्माच्छैलात् स राघवः।
परैः परमदुर्धर्षं ददर्श बलमात्मनः ॥ ६.४१.२४ ॥
เมื่อลงจากภูเขานั้นแล้ว พระราฆวผู้มีจิตประกอบด้วยธรรม ได้เห็นกองทัพของตน ซึ่งศัตรูยากจะเข้าโจมตียิ่งนัก
6.41.25
संनह्य तु ससुग्रीवः कपिराजबलं महत्।
कालज्ञो राघवः काले संयुगायाभ्यचोदयत् ॥ ६.४१.२५ ॥
ครั้นสวมเกราะให้กองทัพใหญ่ของพระราชาแห่งวานรพร้อมด้วยพระสุครีพแล้ว พระรามผู้ทรงรู้กาลเวลา ได้ทรงเร่งกองทัพให้เคลื่อนเข้าสู่การรบในเวลาอันควร
6.41.26
ततः काले महाबाहुर्बलेन महता वृतः।
प्रस्थितः पुरतो धन्वी लङ्कामभिमुखः पुरीम् ॥ ६.४१.२६ ॥
แล้วในเวลาอันควร พระผู้มีแขนใหญ่ผู้ทรงธนู ล้อมรอบด้วยกองทัพใหญ่ ได้เสด็จออกนำหน้า มุ่งหน้าสู่นครลงกา
6.41.27
तं विभीषणसुग्रीवौ हनूमाञ्जाम्बवान् नलः।
ऋक्षराजस्तथा नीलो लक्ष्मणश्चान्वयुस्तदा ॥ ६.४१.२७ ॥
พระวิภีษณะ พระสุครีพ หนุมาน ชามพวาน นละ ราชาแห่งหมี นีละ และพระลักษมณ์ ได้ติดตามพระองค์ไปในเวลานั้น
6.41.28
ततः पश्चात् सुमहती पृतनर्क्षवनौकसाम्।
प्रच्छाद्य महतीं भूमिमनुयाति स्म राघवम् ॥ ६.४१.२८ ॥
แล้วจากด้านหลัง กองทัพใหญ่ของหมีและวานรผู้อาศัยในป่า ปกคลุมพื้นดินอันกว้างใหญ่ ได้ติดตามพระราฆวไป
6.41.29
शैलशृङ्गाणि शतशः प्रवृद्धांश्च महीरुहान्।
जगृहुः कुञ्जरप्रख्या वानराः परवारणाः ॥ ६.४१.२९ ॥
วานรที่ดุจช้าง เป็นนักรบผู้ยับยั้งศัตรู ได้ยึดยอดเขาและต้นไม้ใหญ่นับร้อย
6.41.30
तौ त्वदीर्घेण कालेन भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
रावणस्य पुरीं लङ्कामासेदतुररिंदमौ ॥ ६.४१.३० ॥
พี่น้องทั้งสองคือพระรามและพระลักษมณ์ ผู้ปราบศัตรู ได้เสด็จถึงนครของท้าวราวณะคือลงกา โดยไม่ต้องรอช้านาน
6.41.31
पताकामालिनीं रम्यामुद्यानवनशोभिताम्।
चित्रवप्रां सुदुष्प्रापामुच्चैः प्राकारतोरणाम् ॥ ६.४१.३१ ॥
ลงกานั้นประดับด้วยพวงธงอันสวยงาม งดงามด้วยสวนและป่าอุทยาน มีกำแพงอันวิจิตรน่าอัศจรรย์ ยากนักที่จะเข้าถึง มีกำแพงสูงและประตูซุ้มใหญ่
6.41.32
तां सुरैरपि दुर्धर्षां रामवाक्यप्रचोदिताः।
यथानिदेशं सम्पीड्य न्यविशन्त वनौकसः ॥ ६.४१.३२ ॥
เข้าไปในนครที่แม้เหล่าเทพก็ยากจะเอาชนะ วานรผู้อาศัยในป่า ถูกพระดำรัสของพระรามกระตุ้น จึงรุกเข้าไปตามพระบัญชา
6.41.33
लङ्कायास्तूत्तरद्वारं शैलशृङ्गमिवोन्नतम्।
रामः सहानुजो धन्वी जुगोप च रुरोध च ॥ ६.४१.३३ ॥
ประตูด้านเหนือของลงกา สูงตระหง่านดุจยอดเขา ได้ถูกพระรามผู้ทรงธนู พร้อมด้วยพระอนุชา ทรงเฝ้ารักษาและล้อมไว้
6.41.34
लङ्कामुपनिविष्टस्तु रामो दशरथात्मजः।
लक्ष्मणानुचरो वीरः पुरीं रावणपालिताम् ॥ ६.४१.३४ ॥
พระรามผู้เป็นพระโอรสของท้าวทศรถ ผู้เป็นวีรบุรุษ มีพระลักษมณ์ตามเสด็จ ได้ตั้งค่ายอยู่ใกล้นครลงกาซึ่งท้าวราวณะปกป้องคุ้มครองอยู่
6.41.35
उत्तरद्वारमासाद्य यत्र तिष्ठति रावणः।
नान्यो रामाद्धि तद् द्वारं समर्थः परिरक्षितुम् ॥ ६.४१.३५ ॥
เมื่อมาถึงประตูด้านเหนือ ซึ่งท้าวราวณะประทับอยู่ ไม่มีใครอื่นนอกจากพระรามที่สามารถเฝ้ารักษาประตูนั้นได้
6.41.36
रावणाधिष्ठितं भीमं वरुणेनेव सागरम्।
सायुधै राक्षसैर्भीमैरभिगुप्तं समन्ततः ॥ ६.४१.३६ ॥
ลงกาอันน่าสะพรึงกลัว ซึ่งท้าวราวณะปกครองอยู่ ดุจมหาสมุทรที่พระวรุณปกครอง ถูกคุ้มกันรอบด้านด้วยรากษสผู้น่ากลัว ถืออาวุธครบมือ
6.41.37
लघूनां त्रासजननं पातालमिव दानवैः।
विन्यस्तानि च योधानां बहूनि विविधानि च ॥ ६.४१.३७ ॥
นครนั้นสร้างความหวาดกลัวแก่วานรตัวเล็ก ดุจบาดาลที่เต็มไปด้วยทานพ และมีอาวุธนานาชนิดกับนักรบจำนวนมากตั้งเรียงรายอยู่ที่นั่น
6.41.38
ददर्शायुधजालानि तथैव कवचानि च।
पूर्वं तु द्वारमासाद्य नीलो हरिचमूपतिः ॥ ६.४१.३८ ॥
พระรามทอดพระเนตรเห็นกองอาวุธและเกราะเช่นนั้นเช่นกัน ครั้นมาถึงประตูก่อน นีละผู้เป็นจอมทัพวานรก็ยืนอยู่ที่นั่น
6.41.39
अतिष्ठत् सह मैन्देन द्विविदेन च वीर्यवान्।
अङ्गदो दक्षिणद्वारं जग्राह सुमहाबलः ॥ ६.४१.३९ ॥
ผู้มีกำลังอันยิ่งใหญ่ ทั้งพระไมนทะและทวิวิทะ ยืนอยู่ด้วยกัน อังคทผู้มีกำลังมหาศาล ได้ยึดประตูด้านใต้ไว้
6.41.40
ऋषभेण गवाक्षेण गजेन गवयेन च।
हनूमान् पश्चिमद्वारं ररक्ष बलवान् कपिः ॥ ६.४१.४० ॥
พร้อมด้วยฤษภะ คะวากษะ คชะ และคะวยะ หนุมานผู้มีกำลัง วานรผู้แข็งแรง ได้เฝ้ารักษาประตูด้านตะวันตก
6.41.41
प्रमाथिप्रघसाभ्यां च वीरैरन्यैश्च संगतः।
मध्यमे च स्वयं गुल्मे सुग्रीवः समतिष्ठत ॥ ६.४१.४१ ॥
สุครีพผู้มีวีรบุรุษอย่างประมาถีและประฆสะ กับวีรบุรุษอื่น ๆ อยู่ด้วย ได้ประจำอยู่ในกองกลางด้วยพระองค์เอง
6.41.42
सह सर्वैर्हरिश्रेष्ठैः सुपर्णपवनोपमैः।
वानराणां तु षट्त्रिंशत्कोट्यः प्रख्यातयूथपाः ॥ ६.४१.४२ ॥
พร้อมด้วยวานรผู้ประเสริฐทั้งหลาย ที่เทียบได้กับครุฑและลม มีจ่าฝูงวานรที่มีชื่อเสียงสามสิบหกโกฏิ
6.41.43
निपीड्योपनिविष्टाश्च सुग्रीवो यत्र वानरः।
शासनेन तु रामस्य लक्ष्मणः सविभीषणः ॥ ६.४१.४३ ॥
ณ ที่ที่สุครีพและกองวานรเคลื่อนเข้าไปเบียดกันอยู่ พระลักษมณ์พร้อมด้วยวิภีษณะได้ตั้งประจำอยู่ตามบัญชาของพระราม
6.41.44
द्वारे द्वारे हरीणां तु कोटिं कोटीर्न्यवेशयत्।
पश्चिमेन तु रामस्य सुषेणः सहजाम्बवान् ॥ ६.४१.४४ ॥
ที่ประตูทุกบาน สุครีพให้วานรนับโกฏิ ๆ ตั้งประจำอยู่ ส่วนด้านตะวันตกเพื่อพระราม มีสุเษณะพร้อมด้วยชามพวานอยู่
6.41.45
अदूरान्मध्यमे गुल्मे तस्थौ बहुबलानुगः।
ते तु वानरशार्दूलाः शार्दूला इव दंष्ट्रिणः।
गृहीत्वा द्रुमशैलाग्रान् हृष्टा युद्धाय तस्थिरे ॥ ६.४१.४५ ॥
ไม่ไกลนัก ในกองกลาง พระองค์ประทับอยู่พร้อมกองทัพใหญ่ผู้มีกำลังมาก วานรเหล่านั้นดุจเสือโคร่ง ดุจเสือที่มีเขี้ยว ถือต้นไม้และยอดเขาไว้ ยืนพร้อมรบด้วยความยินดี
6.41.46
सर्वे विकृतलाङ्गूलाः सर्वे दंष्ट्रानखायुधाः।
सर्वे विकृतचित्राङ्गाः सर्वे च विकृताननाः ॥ ६.४१.४६ ॥
ทุกตัวมีหางบิดงอ ทุกตัวมีเขี้ยวและเล็บเป็นอาวุธ ทุกตัวมีร่างกายลายประหลาด และทุกตัวมีใบหน้าน่ากลัว
6.41.47
दशनागबलाः केचित् केचिद् दशगुणोत्तराः।
केचिन्नागसहस्रस्य बभूवुस्तुल्यविक्रमाः ॥ ६.४१.४७ ॥
บางตัวมีกำลังเท่าช้างสิบเชือก บางตัวมีกำลังมากกว่าสิบเท่า และบางตัวมีความกล้าหาญเทียบเท่าช้างหนึ่งพันเชือก
6.41.48
सन्ति चौघबलाः केचित् केचिच्छतगुणोत्तराः।
अप्रमेयबलाश्चान्ये तत्रासन् हरियूथपाः ॥ ६.४१.४८ ॥
บางตัวมีกำลังดุจกระแสน้ำหลาก บางตัวมีกำลังมากกว่าร้อยเท่า และอีกพวกมีกำลังหาประมาณมิได้ นั่นคือบรรดาจ่าฝูงวานร
6.41.49
अद्भुतश्च विचित्रश्च तेषामासीत् समागमः।
तत्र वानरसैन्यानां शलभानामिवोद्गमः ॥ ६.४१.४९ ॥
การมาประชุมกันของพวกเขาน่าอัศจรรย์และน่าพิศวง ที่นั่นกองทัพวานรพลุ่งขึ้นดุจฝูงตั๊กแตนบิน
6.41.50
परिपूर्णमिवाकाशं सम्पूर्णेव च मेदिनी।
लङ्कामुपनिविष्टैश्च सम्पतद्भिश्च वानरैः ॥ ६.४१.५० ॥
ท้องฟ้าดูเต็มไปหมด ผืนแผ่นดินดูเต็มเปี่ยม เพราะวานรที่ตั้งค่ายล้อมลงกาและพุ่งลงมาโจมตี
6.41.51
शतं शतसहस्राणां पृतनर्क्षवनौकसाम्।
लङ्काद्वाराण्युपाजग्मुरन्ये योद्धुं समन्ततः ॥ ६.४१.५१ ॥
กองทัพหมีและวานรผู้อาศัยในป่าหลายร้อยพันมาถึงประตูลงกา บ้างก็มาจากทุกทิศเพื่อต่อสู้
6.41.52
आवृतः स गिरिः सर्वैस्तैः समन्तात् प्लवङ्गमैः।
अयुतानां सहस्रं च पुरीं तामभ्यवर्तत ॥ ६.४१.५२ ॥
ภูเขานั้นถูกวานรกระโดดโลดเต้นเหล่านั้นล้อมไว้โดยรอบ และมีจำนวนหนึ่งพันหมื่นล้อมเมืองนั้นไว้
6.41.53
वानरैर्बलवद्भिश्च बभूव द्रुमपाणिभिः।
सर्वतः संवृता लङ्का दुष्प्रवेशापि वायुना ॥ ६.४१.५३ ॥
ลงกาถูกล้อมไว้โดยรอบด้วยวานรผู้ทรงพลัง ถือต้นไม้ไว้ในมือ จนแม้ลมก็แทบจะลอดเข้าไปไม่ได้
6.41.54
राक्षसा विस्मयं जग्मुः सहसाभिनिपीडिताः।
वानरैर्मेघसंकाशैः शक्रतुल्यपराक्रमैः ॥ ६.४१.५४ ॥
บรรดายักษ์รากษสต่างตกตะลึง เพราะถูกกดดันอย่างกระทันหันโดยวานรที่มีรูปร่างดุจเมฆและมีความกล้าหาญเทียบเท่าพระอินทร์
6.41.55
महाञ्छब्दोऽभवत् तत्र बलौघस्याभिवर्ततः।
सागरस्येव भिन्नस्य यथा स्यात् सलिलस्वनः ॥ ६.४१.५५ ॥
เสียงอันดังกึกก้องเกิดขึ้นที่นั่น เมื่อกองทัพใหญ่รุดหน้าไป ดุจเสียงคลื่นคำรามของมหาสมุทรที่แตกออก
6.41.56
तेन शब्देन महता सप्राकारा सतोरणा।
लङ्का प्रचलिता सर्वा सशैलवनकानना ॥ ६.४१.५६ ॥
ด้วยเสียงอันดังกึกก้องนั้น ลงกาทั้งหมด พร้อมกำแพงและซุ้มประตู ภูเขา ป่าไม้ และดงไม้ ต่างสั่นสะเทือน
6.41.57
रामलक्ष्मणगुप्ता सा सुग्रीवेण च वाहिनी।
बभूव दुर्धर्षतरा सर्वैरपि सुरासुरैः ॥ ६.४१.५७ ॥
กองทัพนั้นพร้อมสุครีพ มีพระรามและพระลักษมณ์คุ้มครอง กลายเป็นกองทัพที่ไม่อาจต้านทานได้ยิ่งกว่าเทพและอสูรทั้งปวงรวมกัน
6.41.58
राघवः संनिवेश्यैवं स्वसैन्यं रक्षसां वधे।
सम्मन्त्र्य मन्त्रिभिः सार्धं निश्चित्य च पुनः पुनः ॥ ६.४१.५८ ॥
พระราฆวะทรงจัดกองทัพของพระองค์เองให้เข้าที่เช่นนี้เพื่อการสังหารบรรดารากษส แล้วทรงปรึกษากับเหล่ามนตรี และทรงตัดสินพระทัยซ้ำแล้วซ้ำเล่า
6.41.59
आनन्तर्यमभिप्रेप्सुः क्रमयोगार्थतत्त्ववित् ।
विभीषणस्यानुमते राजधर्ममनुस्मरन् ॥ ६.४१.५९ ॥
พระรามผู้ทรงรู้ความหมายแท้จริงของลำดับและวิธีการ ทรงประสงค์จะรู้ว่าต้องทำสิ่งใดต่อไป เมื่อได้รับความเห็นชอบจากวิภีษณะ และทรงระลึกถึงหน้าที่ของกษัตริย์ จึงทรงตัดสินพระทัย
6.41.60
अङ्गदं वालितनयं समाहूयेदमब्रवीत्।
गत्वा सौम्य दशग्रीवं ब्रूहि मद्वचनात् कपे ॥ ६.४१.६० ॥
ทรงเรียกอังคทบุตรของวาลีมา แล้วตรัสว่า "ไปเถิด วานรผู้อ่อนโยน จงไปบอกทศคีรีพแทนคำของเรา"
6.41.61
लङ्घयित्वा पुरीं लङ्कां भयं त्यक्त्वा गतव्यथः।
भ्रष्टश्रीकं गतैश्वर्यं मुमूर्षानष्टचेतनम् ॥ ६.४१.६१ ॥
ข้าพเจ้าข้ามกรุงลงกาไปได้ ปราศจากความกลัวและความทุกข์ ข้าพเจ้าเห็นนครของท่าน ซึ่งสิ้นสง่าราศีและอำนาจ จิตใจเลื่อนลอยด้วยความปรารถนาจะตาย
6.41.62
ऋषीणां देवतानां च गन्धर्वाप्सरसां तथा।
नागानामथ यक्षाणां राज्ञां च रजनीचर ॥ ६.४१.६२ ॥
ฤๅษี เทวดา คันธรรพ์ อัปสร นาค ยักษ์ และพระราชา ก็ตกอยู่ในสภาพเดียวกันเช่นนี้ ดูก่อนผู้ท่องเที่ยวในราตรี
6.41.63
यच्च पापं कृतं मोहादवलिप्तेन राक्षस।
नूनं ते विगतो दर्पः स्वयंभूवरदानजः।
तस्य पापस्य सम्प्राप्ता व्युष्टिरद्य दुरासदा ॥ ६.४१.६३ ॥
และบาปที่ท่านทำลงด้วยความหลงและความหยิ่งจองหอง ดูก่อนรากษส บัดนี้ความเย่อหยิ่งของท่านซึ่งเกิดจากพรที่พระสวยัมภูประทานให้ คงสิ้นไปแล้วเป็นแน่ ผลอันหนักหนาของบาปนั้นมาถึงท่านในวันนี้แล้ว
6.41.64
यस्य दण्डधरस्तेऽहं दाराहरणकर्शितः।
दण्डं धारयमाणस्तु लङ्काद्वारे व्यवस्थितः ॥ ६.४१.६४ ॥
ข้าพเจ้าผู้ซึ่งท่านจะต้องถูกลงทัณฑ์โดยข้าพเจ้า ผู้ซึ่งโทรมลงด้วยความทุกข์จากการลักพาภรรยา ยืนอยู่ที่ประตูกรุงลงกา ถือไม้เท้าลงทัณฑ์ไว้ในมือ
6.41.65
पदवीं देवतानां च महर्षीणां च राक्षस।
राजर्षीणां च सर्वेषां गमिष्यसि युधि स्थिरः ॥ ६.४१.६५ ॥
ดูก่อนรากษส หากท่านยืนหยัดมั่นคงในการรบ ท่านจะไปสู่ทางของเทวดา มหาฤๅษี ราชฤๅษี และบรรดาผู้เหล่านั้นทั้งปวง
6.41.66
बलेन येन वै सीतां मायया राक्षसाधम।
मामतिक्रमयित्वा त्वं हृतवांस्तन्निदर्शय ॥ ६.४१.६६ ॥
ดูก่อนรากษสที่ต่ำช้าที่สุด ขอท่านจงแสดงกำลังนั้นให้ปรากฏเถิด กำลังที่ท่านใช้ด้วยอุบายหลอกลวงและหลบเลี่ยงข้าพเจ้า จนนำสีดาไปได้
6.41.67
अराक्षसमिमं लोकं कर्तास्मि निशितैः शरैः।
न चेच्छरणमभ्येषि तामादाय तु मैथिलीम् ॥ ६.४१.६७ ॥
ถ้าท่านไม่มาพึ่งข้าพเจ้า โดยนำเมถิลีมาด้วย ข้าพเจ้าจะทำให้โลกนี้ปราศจากรากษสด้วยลูกศรคมกล้าของข้าพเจ้า
6.41.68
धर्मात्मा राक्षसश्रेष्ठः सम्प्राप्तोऽयं विभीषणः।
लङ्कैश्वर्यमिदं श्रीमान् ध्रुवं प्राप्नोत्यकण्टकम् ॥ ६.४१.६८ ॥
วิภีษณะ ผู้มีจิตใจชอบธรรม ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่รากษส มาถึงที่นี่แล้ว ผู้มีสิริโชคนี้จะได้ความเป็นใหญ่แห่งลงกาโดยไม่มีอุปสรรคเป็นแน่
6.41.69
नहि राज्यमधर्मेण भोक्तुं क्षणमपि त्वया।
शक्यं मूर्खसहायेन पापेनाविदितात्मना ॥ ६.४१.६९ ॥
ดูก่อนท่าน ผู้มีบาป ไม่รู้จักตนเอง มีผู้ช่วยเป็นคนโง่ การปกครองราชอาณาจักรด้วยความอธรรม แม้เพียงชั่วขณะก็ทำไม่ได้
6.41.70
युध्यस्व मा धृतिं कृत्वा शौर्यमालम्ब्य राक्षस।
मच्छरैस्त्वं रणे शान्तस्ततः पूतो भविष्यसि ॥ ६.४१.७० ॥
ดูก่อนรากษส จงรบด้วยความมั่นคงและถือความกล้าหาญไว้ เมื่อท่านสงบลงในสนามรบด้วยลูกศรของข้าพเจ้าแล้ว ท่านจะบริสุทธิ์
6.41.71
यद्याविशसि लोकांस्त्रीन् पक्षीभूतो निशाचर।
मम चक्षुःपथं प्राप्य न जीवन् प्रतियास्यसि ॥ ६.४१.७१ ॥
ดูก่อนผู้ท่องเที่ยวในราตรี แม้ท่านจะแปลงเป็นนกเข้าไปในโลกทั้งสาม เมื่อมาอยู่ในระยะสายตาของข้าพเจ้าแล้ว ท่านก็จะไม่มีชีวิตกลับไป
6.41.72
ब्रवीमि त्वां हितं वाक्यं क्रियतामौर्ध्वदेहिकम्।
सुदृष्टा क्रियतां लङ्का जीवितं ते मयि स्थितम् ॥ ६.४१.७२ ॥
ข้าพเจ้าขอกล่าวถ้อยคำอันเป็นประโยชน์แก่ท่าน จงให้ประกอบพิธีศพของท่านเถิด และจงชมกรุงลงกาให้ดีเถิด เพราะชีวิตของท่านตั้งอยู่ในมือของข้าพเจ้า
6.41.73
इत्युक्तः स तु तारेयो रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
जगामाकाशमाविश्य मूर्तिमानिव हव्यवाट् ॥ ६.४१.७३ ॥
เมื่อพระรามผู้มีกรรมไม่เหน็ดเหนื่อยตรัสดังนี้แล้ว บุตรของนางตารา ก็เหาะขึ้นสู่ท้องฟ้า ดุจไฟบูชายัญที่ปรากฏเป็นรูปร่าง
6.41.74
सोऽतिपत्य मुहूर्तेन श्रीमान् रावणमन्दिरम्।
ददर्शासीनमव्यग्रं रावणं सचिवैः सह ॥ ६.४१.७४ ॥
ผู้มีสิริโชคนั้นเหาะข้ามไปในชั่วขณะเดียว ถึงปราสาทของทศกัณฐ์ ที่นั่นเขาเห็นทศกัณฐ์ประทับนั่งอย่างไม่หวั่นไหว พร้อมด้วยเหล่าเสนาอำมาตย์
6.41.75
ततस्तस्याविदूरेण निपत्य हरिपुंगवः।
दीप्ताग्निसदृशस्तस्थावङ्गदः कनकाङ्गदः ॥ ६.४१.७५ ॥
แล้วหริปุงควะ คืออังคทะ ซึ่งลงมาใกล้ทศกัณฐ์ มีรัศมีดุจไฟที่ลุกโพลง สวมกำไลทอง ได้ยืนอยู่
6.41.76
तद् रामवचनं सर्वमन्यूनाधिकमुत्तमम्।
सामात्यं श्रावयामास निवेद्यात्मानमात्मना ॥ ६.४१.७६ ॥
เขาแนะนำตัวแล้วกล่าวถ้อยคำอันประเสริฐของพระรามทั้งหมด ไม่ขาดไม่เกิน ให้ทศกัณฐ์และเหล่าอำมาตย์ฟัง
6.41.77
दूतोऽहं कोसलेन्द्रस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः।
वालिपुत्रोऽङ्गदो नाम यदि ते श्रोत्रमागतः ॥ ६.४१.७७ ॥
ข้าพเจ้าเป็นทูตของพระรามผู้เป็นใหญ่แห่งโกศล ผู้มีกรรมไม่เหน็ดเหนื่อย ข้าพเจ้าชื่ออังคทะ เป็นโอรสของพาลี หากชื่อนี้ได้มาถึงโสตประสาทของท่านแล้ว
6.41.78
आह त्वां राघवो रामः कौसल्यानन्दवर्धनः।
निष्पत्य प्रतियुध्यस्व नृशंस पुरुषो भव ॥ ६.४१.७८ ॥
พระรามผู้เป็นราฆวะ ผู้เพิ่มความยินดีแก่พระเกาศัลยา ตรัสแก่ท่านว่า จงออกมาต่อสู้ตอบโต้เถิด ดูก่อนผู้โหดร้าย จงเป็นลูกผู้ชายเถิด
6.41.79
हन्तास्मि त्वां सहामात्यं सपुत्रज्ञातिबान्धवम्।
निरुद्विग्नास्त्रयो लोका भविष्यन्ति हते त्वयि ॥ ६.४१.७९ ॥
ข้าพเจ้าจะฆ่าท่านพร้อมทั้งเสนาอำมาตย์ บุตร ญาติ และพวกพ้องของท่าน เมื่อท่านถูกฆ่าแล้ว โลกทั้งสามจะปราศจากความหวาดกลัว
6.41.80
देवदानवयक्षाणां गन्धर्वोरगरक्षसाम्।
शत्रुमद्योद्धरिष्यामि त्वामृषीणां च कण्टकम् ॥ ६.४१.८० ॥
วันนี้ข้าพเจ้าจะถอนรากถอนโคนท่าน ศัตรูของเทวดา ทานพ ยักษ์ คันธรรพ์ นาค และรากษส ผู้เป็นหนามยอกอกของฤๅษี
6.41.81
विभीषणस्य चैश्वर्यं भविष्यति हते त्वयि।
न चेत् सत्कृत्य वैदेहीं प्रणिपत्य प्रदास्यसि ॥ ६.४१.८१ ॥
เมื่อท่านถูกฆ่าแล้ว วิภีษณะจะได้ครองราชย์ แต่ถ้าท่านไม่ยอมโค้งคำนับด้วยความเคารพและส่งเวเทหี (สีดา) คืนมา
6.41.82
इत्येवं परुषं वाक्यं ब्रुवाणे हरिपुङ्गवे।
अमर्षवशमापन्नो निशाचरगणेश्वरः ॥ ६.४१.८२ ॥
เมื่อวานรผู้ประเสริฐกล่าวถ้อยคำรุนแรงเช่นนี้ จอมแห่งฝูงนิศาจรก็ถูกความโกรธครอบงำ
6.41.83
ततः स रोषमापन्नः शशास सचिवांस्तदा।
गृह्यतामिति दुर्मेधा वध्यतामिति चासकृत् ॥ ६.४१.८३ ॥
ครั้งนั้น ผู้มีปัญญาทรามผู้นั้นโกรธแค้นและสั่งเหล่าอำมาตย์ซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า "จับตัวมันไว้! ฆ่ามันเสีย!"
6.41.84
रावणस्य वचः श्रुत्वा दीप्ताग्निमिव तेजसा।
जगृहुस्तं ततो घोराश्चत्वारो रजनीचराः ॥ ६.४१.८४ ॥
เมื่อได้ฟังคำของราวณะ นิศาจรทั้งสี่ผู้น่ากลัวก็จับตัวเขาไว้ ทั้งที่เขาแผ่รัศมีเจิดจ้าดุจไฟที่ลุกโชน
6.41.85
ग्राहयामास तारेयः स्वयमात्मानमात्मवान्।
बलं दर्शयितुं वीरो यातुधानगणे तदा ॥ ६.४१.८५ ॥
บุตรของตารา ผู้กล้าหาญและมีสติตั้งมั่น ได้ให้เหล่านั้นจับตนเองไว้โดยสมัครใจ เพื่อจะแสดงกำลังของตนต่อหมู่ยาตุธานะ
6.41.86
स तान् बाहुद्वयासक्तानादाय पतगानिव।
प्रासादं शैलसंकाशमुत्पपाताङ्गदस्तदा ॥ ६.४१.८६ ॥
ครั้งนั้น องคทะเหวี่ยงพวกที่เกาะแขนทั้งสองของเขาอยู่ขึ้นดุจนกที่ถูกจับ แล้วกระโดดพุ่งขึ้นไปยังปราสาทที่สูงใหญ่ดุจภูเขา
6.41.87
तस्योत्पतनवेगेन निर्धूतास्तत्र राक्षसाः।
भूमौ निपतिताः सर्वे राक्षसेन्द्रस्य पश्यतः ॥ ६.४१.८७ ॥
ด้วยแรงกระโดดของเขา บรรดาราักษสที่อยู่ที่นั้นต่างถูกสลัดกระเด็นตกลงสู่พื้นดิน ขณะที่จอมราักษสเฝ้ามองอยู่
6.41.88
ततः प्रासादशिखरं शैलशृङ्गमिवोन्नतम्।
चक्राम राक्षसेन्द्रस्य वालिपुत्रः प्रतापवान् ॥ ६.४१.८८ ॥
จากนั้น องคทะบุตรของวาลี ผู้มีอานุภาพ ก็เดินย่ำไปบนยอดปราสาทของจอมราักษส ซึ่งสูงตระหง่านดุจยอดเขา
6.41.89
पफाल च तदाक्रान्तं दशग्रीवस्य पश्यतः।
पुरा हिमवतः शृङ्गं वज्रेणेव विदारितम् ॥ ६.४१.८९ ॥
ปราสาทนั้นแตกละเอียดภายใต้เท้าของเขา ขณะที่ทศกัณฐ์เฝ้ามอง เหมือนดั่งยอดเขาหิมาลัยในอดีตที่ถูกสายฟ้าฟาดแยกออก
6.41.90
भङ्क्त्वा प्रासादशिखरं नाम विश्राव्य चात्मनः।
विनद्य सुमहानादमुत्पपात विहायसा ॥ ६.४१.९० ॥
เขาทำลายยอดปราสาท ประกาศนามของตน แล้วคำรามเสียงดังลั่น จากนั้นก็กระโดดขึ้นสู่ท้องฟ้า
6.41.91
व्यथयन् राक्षसान् सर्वान् हर्षयंश्चापि वानरान्।
स वानराणां मध्ये तु रामपार्श्वमुपागतः ॥ ६.४१.९१ ॥
เขาทำให้บรรดาราักษสหวาดหวั่น และทำให้วานรชื่นชมยินดี แล้วจึงผ่ามาท่ามกลางหมู่วานรจนถึงข้างพระราม
6.41.92
रावणस्तु परं चक्रे क्रोधं प्रासादधर्षणात्।
विनाशं चात्मनः पश्यन् निःश्वासपरमोऽभवत् ॥ ६.४१.९२ ॥
ส่วนราวณะเมื่อเห็นปราสาทของตนถูกลบหลู่ ก็โกรธจัดยิ่งนัก และเมื่อเห็นความพินาศของตนเอง ก็ถอนหายใจยาวอย่างหนัก
6.41.93
रामस्तु बहुभिर्हृष्टैर्विनदद्भिः प्लवङ्गमैः।
वृतो रिपुवधाकाङ्क्षी युद्धायैवाभ्यवर्तत ॥ ६.४१.९३ ॥
ส่วนพระรามทรงปรารถนาจะให้ศัตรูพินาศ ทรงถูกห้อมล้อมด้วยวานรจำนวนมากที่ร่าเริงและคำรามกระโดดโลดเต้น จึงเสด็จตรงเข้าสู่การรบ
6.41.94
सुषेणस्तु महावीर्यो गिरिकूटोपमो हरिः।
बहुभिः संवृतस्तत्र वानरैः कामरूपिभिः ॥ ६.४१.९४ ॥
ส่วนสุเษณะ วานรผู้มีพลังยิ่งใหญ่ ดุจยอดเขา ก็ถูกวานรจำนวนมากที่แปลงกายได้ตามใจห้อมล้อมอยู่ที่นั้น
6.41.95
स तु द्वाराणि संयम्य सुग्रीववचनात् कपिः।
पर्यक्रामत दुर्धर्षो नक्षत्राणीव चन्द्रमाः ॥ ६.४१.९५ ॥
ตามคำสั่งของสุครีพ วานรผู้ยากที่จะต้านทานนั้นปิดประตูทั้งหลาย แล้วเดินวนไปรอบ ๆ ดุจพระจันทร์ท่ามกลางดวงดาว
6.41.96
तेषामक्षौहिणिशतं समवेक्ष्य वनौकसाम्।
लङ्कामुपनिविष्टानां सागरं चाभिवर्तताम् ॥ ६.४१.९६ ॥
เมื่อเห็นวานรผู้อาศัยในป่าเหล่านั้นจำนวนหนึ่งร้อยอักโษหินี ซึ่งตั้งค่ายล้อมลงกาอยู่ และกำลังเคลื่อนไปยังมหาสมุทร
6.41.97
राक्षसा विस्मयं जग्मुस्त्रासं जग्मुस्तथापरे।
अपरे समरे हर्षाद्धर्षमेवोपपेदिरे ॥ ६.४१.९७ ॥
บรรดาราักษสบางพวกก็ตกตะลึง บางพวกก็หวาดกลัว ส่วนบางพวกในสนามรบกลับรู้สึกยินดีเพราะความปีติ
6.41.98
कृत्स्नं हि कपिभिर्व्याप्तं प्राकारपरिखान्तरम्।
ददृशू राक्षसा दीनाः प्राकारं वानरीकृतम्।
हाहाकारमकुर्वन्त राक्षसा भयमागताः ॥ ६.४१.९८ ॥
พวกราักษสที่น่าสงสารเห็นพื้นที่ทั้งหมดระหว่างกำแพงกับคูเมืองเต็มไปด้วยวานร กำแพงถูกทำให้กลายเป็นที่ของวานร ราักษสต่างหวาดกลัวและร้องโอดครวญว่า "โอ้ พระเจ้า!"
6.41.99
तस्मिन् महाभीषणके प्रवृत्ते
कोलाहले राक्षसराजयोधाः।
प्रगृह्य रक्षांसि महायुधानि
युगान्तवाता इव संविचेरुः ॥ ६.४१.९९ ॥
เมื่อเสียงอึกทึกอันน่าสะพรึงกลัวยิ่งนั้นดังขึ้น พวกนักรบของราชาราักษส ถือศัสตราวุธอันยิ่งใหญ่ วิ่งวุ่นไปมาดุจสายลมแห่งกาลสิ้นยุค