ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.41.1
अथ तस्मिन् निमित्तानि दृष्ट्वा लक्ष्मणपूर्वजः।
सुग्रीवं सम्परिष्वज्य रामो वचनमब्रवीत् ॥ ६.४१.१ ॥
ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
6.41.2
असम्मन्त्र्य मया सार्धं तदिदं साहसं कृतम्।
एवं साहसयुक्तानि न कुर्वन्ति जनेश्वराः ॥ ६.४१.२ ॥
ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਤੂੰ ਇਹ ਦਲੇਰੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਅਜਿਹੇ ਦਲੇਰੀ ਭਰੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
6.41.3
संशये स्थाप्य मां चेदं बलं चेमं विभीषणम्।
कष्टं कृतमिदं वीर साहसं साहसप्रिय ॥ ६.४१.३ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਨੂੰ, ਇਸ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਤੂੰ ਇਹ ਕਠਿਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਸਾਹਸਪ੍ਰਿਯ, ਇਹ ਦਲੇਰੀ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ।
6.41.4
इदानीं मा कृथा वीर एवंविधमरिंदम।
त्वयि किंचित्समापन्ने किं कार्यं सीतया मम ॥ ६.४१.४ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਹੁਣ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਕੀ ਲੈਣਾ?
6.41.5
भरतेन महाबाहो लक्ष्मणेन यवीयसा।
शत्रुघ्नेन च शत्रुघ्न स्वशरीरेण वा पुनः ॥ ६.४१.५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਘਨ, ਭਰਤ, ਛੋਟੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੂਘਨ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਵੀ (ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ)।
6.41.6
त्वयि चानागते पूर्वमिति मे निश्चिता मतिः।
जानतश्चापि ते वीर्यं महेन्द्रवरुणोपम ॥ ६.४१.६ ॥
ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵਰਗੇ ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਰਾਕਰਮ ਜਾਣਦਾ ਵੀ ਹਾਂ।
6.41.7
हत्वाहं रावणं युद्धे सपुत्रबलवाहनम्।
अभिषिच्य च लङ्कायां विभीषणमथापि च ॥ ६.४१.७ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰਕੇ,
6.41.8
भरते राज्यमारोप्य त्यक्ष्ये देहं महाबल।
तमेवं वादिनं रामं सुग्रीवः प्रत्यभाषत ॥ ६.४१.८ ॥
ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਮੈਂ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗਾ।
6.41.9
तव भार्यापहर्तारं दृष्ट्वा राघव रावणम्।
मर्षयामि कथं वीर जानन् विक्रममात्मनः ॥ ६.४१.९ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਵੀਰ, ਆਪਣਾ ਪਰਾਕਰਮ ਜਾਣਦਿਆਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸਹਾਂ?
6.41.10
इत्येवं वादिनं वीरमभिनन्द्य च राघवः।
लक्ष्मणं लक्ष्मिसम्पन्नमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.४१.१० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
6.41.11
परिगृह्योदकं शीतं वनानि फलवन्ति च।
बलौघं संविभज्येमं व्यूह्य तिष्ठाम लक्ष्मण ॥ ६.४१.११ ॥
ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਸ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਅਤੇ ਵਿਊਹ ਬਣਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਈਏ।
6.41.12
लोकक्षयकरं भीमं भयं पश्याम्युपस्थितम्।
निबर्हणं प्रवीराणामृक्षवानररक्षसाम् ॥ ६.४१.१२ ॥
ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਖ਼ਤਰਾ ਉੱਠਦਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਮਹਾਂਵੀਰਾਂ, ਰਿੱਛਾਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰੇਗਾ।
6.41.13
वाता हि परुषं वान्ति कम्पते च वसुंधरा।
पर्वताग्राणि वेपन्ते नदन्ति धरणीधराः ॥ ६.४१.१३ ॥
ਹਵਾਵਾਂ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਵਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤ ਗਰਜ ਰਹੇ ਹਨ।
6.41.14
मेघाः क्रव्यादसंकाशाः परुषाः परुषस्वराः।
क्रूराः क्रूरं प्रवर्षन्ते मिश्रं शोणितबिन्दुभिः ॥ ६.४१.१४ ॥
ਮਾਸਭੱਖੀ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵਰਗੇ ਬੱਦਲ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਕ੍ਰੂਰ ਬੱਦਲ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਮਿਲੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਵਰਸਾ ਰਹੇ ਹਨ।
6.41.15
रक्तचन्दनसंकाशा संध्या परमदारुणा।
ज्वलच्च निपतत्येतदादित्यादग्निमण्डलम् ॥ ६.४१.१५ ॥
ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਵਰਗੀ ਸੰਧਿਆ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੈ। ਵੇਖੋ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਲਦਾ ਅੱਗ ਦਾ ਮੰਡਲ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।
6.41.16
आदित्यमभिवाश्यन्ति जनयन्तो महद्भयम्।
दीना दीनस्वरा घोरा अप्रशस्ता मृगद्विजाः ॥ ६.४१.१६ ॥
ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਵੱਡਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੀਨ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ਕੂਕ ਰਹੇ ਹਨ।
6.41.17
रजन्यामप्रकाशश्च संतापयति चन्द्रमाः।
कृष्णरक्तांशुपर्यन्तो यथा लोकस्य संक्षये ॥ ६.४१.१७ ॥
ਰਾਤ ਨੂੰ ਬੇਰੌਸ਼ਨੀ ਚੰਦ ਤਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਕਾਲੇ-ਲਾਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋਵੇ।
6.41.18
ह्रस्वो रूक्षोऽप्रशस्तश्च परिवेषः सुलोहितः।
आदित्यमण्डले नीलं लक्ष्म लक्ष्मण दृश्यते ॥ ६.४१.१८ ॥
ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ ਉੱਤੇ ਛੋਟਾ, ਰੁੱਖਾ, ਅਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਲਾਲ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਹੈ। ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੀਲਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।
6.41.19
दृश्यन्ते न यथावच्च नक्षत्राण्यभिवर्तते।
युगान्तमिव लोकस्य पश्य लक्ष्मण शंसति ॥ ६.४१.१९ ॥
ਤਾਰੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੇਖ, ਇਹ ਜਗਤ ਦੇ ਯੁਗਾਂਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
6.41.20
काकाः श्येनास्तथा गृध्रा नीचैः परिपतन्ति च।
शिवाश्चाप्यशुभा वाचः प्रवदन्ति महास्वनाः ॥ ६.४१.२० ॥
ਕਾਂ, ਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਗਿਰਝਾਂ ਹੇਠਾਂ ਝਪਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਗਿੱਦੜ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਭ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕ ਰਹੇ ਹਨ।
6.41.21
शैलैः शूलैश्च खड्गैश्च विमुक्तैः कपिराक्षसैः।
भविष्यत्यावृता भूमिर्मांसशोणितकर्दमा ॥ ६.४१.२१ ॥
ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁੱਟੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਸ਼ੂਲਾਂ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਢਕ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਮਾਸ-ਲਹੂ ਦੇ ਚਿੱਕੜ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇਗੀ।
6.41.22
क्षिप्रमद्य दुराधर्षां पुरीं रावणपालिताम्।
अभियाम जवेनैव सर्वतो हरिभिर्वृताः ॥ ६.४१.२२ ॥
ਅੱਜ ਹੀ ਜਲਦੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ ਦੁਆਰਾ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਉਸ ਅਜਿੱਤ ਨਗਰੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰੀਏ।
6.41.23
इत्येवं तु वदन् वीरो लक्ष्मणं लक्ष्मणाग्रजः।
तस्मादवातरच्छीघ्रं पर्वताग्रान्महाबलः ॥ ६.४१.२३ ॥
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਦਿਆਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਉਹ ਵੀਰ ਮਹਾਬਲੀ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰੇ।
6.41.24
अवतीर्य तु धर्मात्मा तस्माच्छैलात् स राघवः।
परैः परमदुर्धर्षं ददर्श बलमात्मनः ॥ ६.४१.२४ ॥
ਉਸ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਜਿੱਤ ਸੀ।
6.41.25
संनह्य तु ससुग्रीवः कपिराजबलं महत्।
कालज्ञो राघवः काले संयुगायाभ्यचोदयत् ॥ ६.४१.२५ ॥
ਸੁਗਰੀਵ ਸਮੇਤ ਕਪਿਰਾਜ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ।
6.41.26
ततः काले महाबाहुर्बलेन महता वृतः।
प्रस्थितः पुरतो धन्वी लङ्कामभिमुखः पुरीम् ॥ ६.४१.२६ ॥
ਫਿਰ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਰਾਮ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ।
6.41.27
तं विभीषणसुग्रीवौ हनूमाञ्जाम्बवान् नलः।
ऋक्षराजस्तथा नीलो लक्ष्मणश्चान्वयुस्तदा ॥ ६.४१.२७ ॥
ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਸੁਗਰੀਵ, ਹਨੂਮਾਨ, ਜਾਂਬਵਾਨ, ਨਲ, ਰਿੱਛਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਨੀਲ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ।
6.41.28
ततः पश्चात् सुमहती पृतनर्क्षवनौकसाम्।
प्रच्छाद्य महतीं भूमिमनुयाति स्म राघवम् ॥ ६.४१.२८ ॥
ਫਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਰਿੱਛਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢਕਦੀ ਹੋਈ ਰਾਘਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਈ।
6.41.29
शैलशृङ्गाणि शतशः प्रवृद्धांश्च महीरुहान्।
जगृहुः कुञ्जरप्रख्या वानराः परवारणाः ॥ ६.४१.२९ ॥
ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਚੁੱਕ ਲਏ; ਉਹ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਯੋਧੇ ਸਨ।
6.41.30
तौ त्वदीर्घेण कालेन भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
रावणस्य पुरीं लङ्कामासेदतुररिंदमौ ॥ ६.४१.३० ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਦੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
6.41.31
पताकामालिनीं रम्यामुद्यानवनशोभिताम्।
चित्रवप्रां सुदुष्प्रापामुच्चैः प्राकारतोरणाम् ॥ ६.४१.३१ ॥
ਝੰਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਰਮਣੀਕ, ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਬਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਅਦਭੁਤ ਕੰਧਾਂ ਵਾਲੀ, ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੀ, ਉੱਚੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਤੋਰਣਾਂ ਵਾਲੀ (ਲੰਕਾ)।
6.41.32
तां सुरैरपि दुर्धर्षां रामवाक्यप्रचोदिताः।
यथानिदेशं सम्पीड्य न्यविशन्त वनौकसः ॥ ६.४१.३२ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜਿੱਤ ਉਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਨਵਾਸੀ ਵਾਨਰ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧੱਕਾ-ਮੁੱਕੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
6.41.33
लङ्कायास्तूत्तरद्वारं शैलशृङ्गमिवोन्नतम्।
रामः सहानुजो धन्वी जुगोप च रुरोध च ॥ ६.४१.३३ ॥
ਲੰਕਾ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਦੁਆਰ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਸੀ; ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ।
6.41.34
लङ्कामुपनिविष्टस्तु रामो दशरथात्मजः।
लक्ष्मणानुचरो वीरः पुरीं रावणपालिताम् ॥ ६.४१.३४ ॥
ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਵਣ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਅਤ ਉਸ ਲੰਕਾਪੁਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ।
6.41.35
उत्तरद्वारमासाद्य यत्र तिष्ठति रावणः।
नान्यो रामाद्धि तद् द्वारं समर्थः परिरक्षितुम् ॥ ६.४१.३५ ॥
ਉੱਤਰੀ ਦੁਆਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਵਣ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਸ ਦੁਆਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ।
6.41.36
रावणाधिष्ठितं भीमं वरुणेनेव सागरम्।
सायुधै राक्षसैर्भीमैरभिगुप्तं समन्ततः ॥ ६.४१.३६ ॥
ਵਰੁਣ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਰਾਵਣ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਲੰਕਾ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ।
6.41.37
लघूनां त्रासजननं पातालमिव दानवैः।
विन्यस्तानि च योधानां बहूनि विविधानि च ॥ ६.४१.३७ ॥
ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪਾਤਾਲ ਵਾਂਗ ਉਹ ਛੋਟੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉੱਥੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਸਜਾ ਕੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ।
6.41.38
ददर्शायुधजालानि तथैव कवचानि च।
पूर्वं तु द्वारमासाद्य नीलो हरिचमूपतिः ॥ ६.४१.३८ ॥
ਉਸ ਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਅਤੇ ਕਵਚ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੀਲ।
6.41.39
अतिष्ठत् सह मैन्देन द्विविदेन च वीर्यवान्।
अङ्गदो दक्षिणद्वारं जग्राह सुमहाबलः ॥ ६.४१.३९ ॥
ਬਲਵਾਨ ਮੈਂਦ ਅਤੇ ਦਵਿਵਿਦ ਨਾਲ ਉਹ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ। ਮਹਾਬਲੀ ਅੰਗਦ ਨੇ ਦੱਖਣ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।
6.41.40
ऋषभेण गवाक्षेण गजेन गवयेन च।
हनूमान् पश्चिमद्वारं ररक्ष बलवान् कपिः ॥ ६.४१.४० ॥
ਰਿਸ਼ਭ, ਗਵਾਕਸ਼, ਗਜ ਅਤੇ ਗਵਯ ਨਾਲ। ਬਲਵਾਨ ਵਾਨਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
6.41.41
प्रमाथिप्रघसाभ्यां च वीरैरन्यैश्च संगतः।
मध्यमे च स्वयं गुल्मे सुग्रीवः समतिष्ठत ॥ ६.४१.४१ ॥
ਪ੍ਰਮਾਥੀ, ਪ੍ਰਘਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਆਪ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਟੁਕੜੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
6.41.42
सह सर्वैर्हरिश्रेष्ठैः सुपर्णपवनोपमैः।
वानराणां तु षट्त्रिंशत्कोट्यः प्रख्यातयूथपाः ॥ ६.४१.४२ ॥
ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਰਗੇ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਛੱਤੀ ਕਰੋੜ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੂਥਪਤੀ (ਉੱਥੇ ਸਨ)।
6.41.43
निपीड्योपनिविष्टाश्च सुग्रीवो यत्र वानरः।
शासनेन तु रामस्य लक्ष्मणः सविभीषणः ॥ ६.४१.४३ ॥
ਜਿੱਥੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦਬਾਅ ਪਾ ਕੇ ਡਟੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਸਮੇਤ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
6.41.44
द्वारे द्वारे हरीणां तु कोटिं कोटीर्न्यवेशयत्।
पश्चिमेन तु रामस्य सुषेणः सहजाम्बवान् ॥ ६.४१.४४ ॥
ਹਰ ਦੁਆਰ ਉੱਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਕਰੋੜਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸੈਨਾ ਰੱਖੀ; ਰਾਮ ਦੇ ਪਾਸੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸੁਸ਼ੇਣ ਜਾਂਬਵਾਨ ਸਮੇਤ ਸੀ।
6.41.45
अदूरान्मध्यमे गुल्मे तस्थौ बहुबलानुगः।
ते तु वानरशार्दूलाः शार्दूला इव दंष्ट्रिणः।
गृहीत्वा द्रुमशैलाग्रान् हृष्टा युद्धाय तस्थिरे ॥ ६.४१.४५ ॥
ਨੇੜੇ ਹੀ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਉਹ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ; ਉਹ ਵਾਨਰ-ਬਘੇਰੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
6.41.46
सर्वे विकृतलाङ्गूलाः सर्वे दंष्ट्रानखायुधाः।
सर्वे विकृतचित्राङ्गाः सर्वे च विकृताननाः ॥ ६.४१.४६ ॥
ਸਭਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਛਾਂ ਟੇਢੀਆਂ ਸਨ; ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਦੰਦ ਅਤੇ ਨਹੁੰ ਸਨ; ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅਜੀਬ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਨ; ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਭਿਆਨਕ ਸਨ।
6.41.47
दशनागबलाः केचित् केचिद् दशगुणोत्तराः।
केचिन्नागसहस्रस्य बभूवुस्तुल्यविक्रमाः ॥ ६.४१.४७ ॥
ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਬਲ ਸੀ; ਕੋਈ ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਬਲਵਾਨ ਸੀ; ਕੋਈ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।
6.41.48
सन्ति चौघबलाः केचित् केचिच्छतगुणोत्तराः।
अप्रमेयबलाश्चान्ये तत्रासन् हरियूथपाः ॥ ६.४१.४८ ॥
ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਰਗਾ ਬਲ ਸੀ; ਕੋਈ ਸੌ ਗੁਣਾ ਬਲਵਾਨ ਸੀ; ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਬਲ ਮਿਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ—ਉੱਥੇ ਵਾਨਰ ਯੂਥਪਤੀ ਸਨ।
6.41.49
अद्भुतश्च विचित्रश्च तेषामासीत् समागमः।
तत्र वानरसैन्यानां शलभानामिवोद्गमः ॥ ६.४१.४९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਮੇਲ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਅਨੋਖਾ ਸੀ; ਉੱਥੇ ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾਵਾਂ ਟਿੱਡੀਆਂ ਦੇ ਉਛਲਣ ਵਾਂਗ ਉਮਡ ਪਈਆਂ।
6.41.50
परिपूर्णमिवाकाशं सम्पूर्णेव च मेदिनी।
लङ्कामुपनिविष्टैश्च सम्पतद्भिश्च वानरैः ॥ ६.४१.५० ॥
ਅਸਮਾਨ ਜਿਵੇਂ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਜਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ; ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਡੇਰਾ ਲਾਈ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਝਪਟਦੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ।
6.41.51
शतं शतसहस्राणां पृतनर्क्षवनौकसाम्।
लङ्काद्वाराण्युपाजग्मुरन्ये योद्धुं समन्ततः ॥ ६.४१.५१ ॥
ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਿੱਛਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਲੰਕਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੀਆਂ; ਹੋਰ ਯੋਧੇ ਲੜਨ ਲਈ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ।
6.41.52
आवृतः स गिरिः सर्वैस्तैः समन्तात् प्लवङ्गमैः।
अयुतानां सहस्रं च पुरीं तामभ्यवर्तत ॥ ६.४१.५२ ॥
ਉਹ ਪਰਬਤ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ; ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
6.41.53
वानरैर्बलवद्भिश्च बभूव द्रुमपाणिभिः।
सर्वतः संवृता लङ्का दुष्प्रवेशापि वायुना ॥ ६.४१.५३ ॥
ਰੁੱਖ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਬਲਵਾਨ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘਿਰ ਗਈ; ਹਵਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ।
6.41.54
राक्षसा विस्मयं जग्मुः सहसाभिनिपीडिताः।
वानरैर्मेघसंकाशैः शक्रतुल्यपराक्रमैः ॥ ६.४१.५४ ॥
ਅਚਾਨਕ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਆਏ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ; ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ।
6.41.55
महाञ्छब्दोऽभवत् तत्र बलौघस्याभिवर्ततः।
सागरस्येव भिन्नस्य यथा स्यात् सलिलस्वनः ॥ ६.४१.५५ ॥
ਉੱਥੇ ਫੌਜ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ੋਰ ਉੱਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਟੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਜਲ-ਗਰਜਨਾ ਹੋਵੇ।
6.41.56
तेन शब्देन महता सप्राकारा सतोरणा।
लङ्का प्रचलिता सर्वा सशैलवनकानना ॥ ६.४१.५६ ॥
ਉਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਕਾਰਾਂ ਤੇ ਤੋਰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਲੰਕਾ, ਪਰਬਤਾਂ ਵਨਾਂ ਤੇ ਕਾਨਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਹਿੱਲ ਗਈ।
6.41.57
रामलक्ष्मणगुप्ता सा सुग्रीवेण च वाहिनी।
बभूव दुर्धर्षतरा सर्वैरपि सुरासुरैः ॥ ६.४१.५७ ॥
ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਅਤ ਉਹ ਫੌਜ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਸੁਰ-ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜੇਯ ਹੋ ਗਈ।
6.41.58
राघवः संनिवेश्यैवं स्वसैन्यं रक्षसां वधे।
सम्मन्त्र्य मन्त्रिभिः सार्धं निश्चित्य च पुनः पुनः ॥ ६.४१.५८ ॥
ਰਾਘਵ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਕੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ।
6.41.59
आनन्तर्यमभिप्रेप्सुः क्रमयोगार्थतत्त्ववित् ।
विभीषणस्यानुमते राजधर्ममनुस्मरन् ॥ ६.४१.५९ ॥
ਕ੍ਰਮ ਤੇ ਉਪਾਅ ਦਾ ਤੱਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ, ਅਗਲਾ ਕਾਰਜ ਚਾਹੁੰਦਿਆਂ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਰਾਜਧਰਮ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ (ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ)।
6.41.60
अङ्गदं वालितनयं समाहूयेदमब्रवीत्।
गत्वा सौम्य दशग्रीवं ब्रूहि मद्वचनात् कपे ॥ ६.४१.६० ॥
ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਹ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ ਕਪੀ, ਜਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖ।"
6.41.61
लङ्घयित्वा पुरीं लङ्कां भयं त्यक्त्वा गतव्यथः।
भ्रष्टश्रीकं गतैश्वर्यं मुमूर्षानष्टचेतनम् ॥ ६.४१.६१ ॥
ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਟੱਪ ਕੇ, ਭੈ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੋਭਾ ਤੋਂ ਹੀਣੀ, ਐਸ਼ਵਰਜ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੀ, ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਗੁਆਈ ਹੋਈ (ਤੇਰੀ ਨਗਰੀ ਮੈਂ ਵੇਖੀ)।
6.41.62
ऋषीणां देवतानां च गन्धर्वाप्सरसां तथा।
नागानामथ यक्षाणां राज्ञां च रजनीचर ॥ ६.४१.६२ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਨਾਗਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ (ਹਾਲਤ ਵੀ ਇਹੀ), ਹੇ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਫਿਰਨ ਵਾਲੇ।
6.41.63
यच्च पापं कृतं मोहादवलिप्तेन राक्षस।
नूनं ते विगतो दर्पः स्वयंभूवरदानजः।
तस्य पापस्य सम्प्राप्ता व्युष्टिरद्य दुरासदा ॥ ६.४१.६३ ॥
ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਮੋਹ ਤੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਪ ਤੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਸਵੈਂਭੂ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਤੇਰਾ ਗਰਬ ਜ਼ਰੂਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਪਾਪ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਫਲ ਅੱਜ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।
6.41.64
यस्य दण्डधरस्तेऽहं दाराहरणकर्शितः।
दण्डं धारयमाणस्तु लङ्काद्वारे व्यवस्थितः ॥ ६.४१.६४ ॥
ਪਤਨੀ ਦੇ ਹਰਣ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਮੈਂ, ਦੰਡ ਧਾਰ ਕੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਦੁਆਰ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਂ; ਤੈਨੂੰ ਦੰਡ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੈਂ ਹਾਂ।
6.41.65
पदवीं देवतानां च महर्षीणां च राक्षस।
राजर्षीणां च सर्वेषां गमिष्यसि युधि स्थिरः ॥ ६.४१.६५ ॥
ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੇ ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੇਂ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਭ ਦੇ ਰਾਹ ਤੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ।
6.41.66
बलेन येन वै सीतां मायया राक्षसाधम।
मामतिक्रमयित्वा त्वं हृतवांस्तन्निदर्शय ॥ ६.४१.६६ ॥
ਹੇ ਅਧਮ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਟਾਲ ਕੇ ਜਿਸ ਬਲ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਬਲ ਹੁਣ ਵਿਖਾ।
6.41.67
अराक्षसमिमं लोकं कर्तास्मि निशितैः शरैः।
न चेच्छरणमभ्येषि तामादाय तु मैथिलीम् ॥ ६.४१.६७ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਲੋਕ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।
6.41.68
धर्मात्मा राक्षसश्रेष्ठः सम्प्राप्तोऽयं विभीषणः।
लङ्कैश्वर्यमिदं श्रीमान् ध्रुवं प्राप्नोत्यकण्टकम् ॥ ६.४१.६८ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਲੰਕਾ ਦਾ ਇਹ ਐਸ਼ਵਰਜ ਯਕੀਨਨ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।
6.41.69
नहि राज्यमधर्मेण भोक्तुं क्षणमपि त्वया।
शक्यं मूर्खसहायेन पापेनाविदितात्मना ॥ ६.४१.६९ ॥
ਅਧਰਮ ਨਾਲ, ਮੂਰਖ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਤੈਥੋਂ ਰਾਜ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਭੋਗਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
6.41.70
युध्यस्व मा धृतिं कृत्वा शौर्यमालम्ब्य राक्षस।
मच्छरैस्त्वं रणे शान्तस्ततः पूतो भविष्यसि ॥ ६.४१.७० ॥
ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਧੀਰਜ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਲੜ; ਰਣ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।
6.41.71
यद्याविशसि लोकांस्त्रीन् पक्षीभूतो निशाचर।
मम चक्षुःपथं प्राप्य न जीवन् प्रतियास्यसि ॥ ६.४१.७१ ॥
ਹੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਪੰਛੀ ਬਣ ਕੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਵੇਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਜਿਊਂਦਾ ਨਹੀਂ ਮੁੜੇਂਗਾ।
6.41.72
ब्रवीमि त्वां हितं वाक्यं क्रियतामौर्ध्वदेहिकम्।
सुदृष्टा क्रियतां लङ्का जीवितं ते मयि स्थितम् ॥ ६.४१.७२ ॥
ਤੈਨੂੰ ਹਿਤ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖਦਾ ਹਾਂ: ਆਪਣੀਆਂ ਅੰਤਿਮ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾ ਲੈ; ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਲੈ; ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।
6.41.73
इत्युक्तः स तु तारेयो रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
जगामाकाशमाविश्य मूर्तिमानिव हव्यवाट् ॥ ६.४१.७३ ॥
ਅਕਲਿਸ਼ਟਕਰਮਾ ਰਾਮ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਤਾਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਹਵਯਵਾਹਨ ਵਾਂਗ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਿਆ।
6.41.74
सोऽतिपत्य मुहूर्तेन श्रीमान् रावणमन्दिरम्।
ददर्शासीनमव्यग्रं रावणं सचिवैः सह ॥ ६.४१.७४ ॥
ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਅੰਗਦ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਿਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਬੈਠੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
6.41.75
ततस्तस्याविदूरेण निपत्य हरिपुंगवः।
दीप्ताग्निसदृशस्तस्थावङ्गदः कनकाङ्गदः ॥ ६.४१.७५ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਤਰ ਕੇ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅੰਗਦ, ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਾਜ਼ੂਬੰਦ ਪਹਿਨ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
6.41.76
तद् रामवचनं सर्वमन्यूनाधिकमुत्तमम्।
सामात्यं श्रावयामास निवेद्यात्मानमात्मना ॥ ६.४१.७६ ॥
ਆਪਣਾ ਆਪ ਦੱਸ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਬਚਨ, ਨਾ ਘੱਟ ਨਾ ਵੱਧ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੇ।
6.41.77
दूतोऽहं कोसलेन्द्रस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः।
वालिपुत्रोऽङ्गदो नाम यदि ते श्रोत्रमागतः ॥ ६.४१.७७ ॥
ਮੈਂ ਅਕਲਿਸ਼ਟਕਰਮਾ ਕੋਸਲੇਂਦਰ ਰਾਮ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ; ਵਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਹੈ — ਜੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਵੇ।
6.41.78
आह त्वां राघवो रामः कौसल्यानन्दवर्धनः।
निष्पत्य प्रतियुध्यस्व नृशंस पुरुषो भव ॥ ६.४१.७८ ॥
ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ: ਹੇ ਨਿਰਦਈ, ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ; ਮਰਦ ਬਣ।
6.41.79
हन्तास्मि त्वां सहामात्यं सपुत्रज्ञातिबान्धवम्।
निरुद्विग्नास्त्रयो लोका भविष्यन्ति हते त्वयि ॥ ६.४१.७९ ॥
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਜਾਤੀ-ਭਾਈਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਤੇਰੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਨਿਡਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
6.41.80
देवदानवयक्षाणां गन्धर्वोरगरक्षसाम्।
शत्रुमद्योद्धरिष्यामि त्वामृषीणां च कण्टकम् ॥ ६.४१.८० ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕੰਡੇ ਰੂਪ ਤੈਨੂੰ ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਾਂਗਾ।
6.41.81
विभीषणस्य चैश्वर्यं भविष्यति हते त्वयि।
न चेत् सत्कृत्य वैदेहीं प्रणिपत्य प्रदास्यसि ॥ ६.४१.८१ ॥
ਤੇਰੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਐਸ਼ਵਰਜ ਮਿਲੇਗਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਦੇਵੇਂ,
6.41.82
इत्येवं परुषं वाक्यं ब्रुवाणे हरिपुङ्गवे।
अमर्षवशमापन्नो निशाचरगणेश्वरः ॥ ६.४१.८२ ॥
ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਿਆ।
6.41.83
ततः स रोषमापन्नः शशास सचिवांस्तदा।
गृह्यतामिति दुर्मेधा वध्यतामिति चासकृत् ॥ ६.४१.८३ ॥
ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਸ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ—'ਇਸਨੂੰ ਫੜੋ', 'ਇਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ' ਇਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਹਿੰਦਿਆਂ।
6.41.84
रावणस्य वचः श्रुत्वा दीप्ताग्निमिव तेजसा।
जगृहुस्तं ततो घोराश्चत्वारो रजनीचराः ॥ ६.४१.८४ ॥
ਰਾਵਣ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉਸਨੂੰ ਚਾਰ ਭਿਆਨਕ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਂ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ।
6.41.85
ग्राहयामास तारेयः स्वयमात्मानमात्मवान्।
बलं दर्शयितुं वीरो यातुधानगणे तदा ॥ ६.४१.८५ ॥
ਤਾਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਦਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਬਲ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫੜਵਾ ਦਿੱਤਾ।
6.41.86
स तान् बाहुद्वयासक्तानादाय पतगानिव।
प्रासादं शैलसंकाशमुत्पपाताङ्गदस्तदा ॥ ६.४१.८६ ॥
ਅੰਗਦ ਨੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਲਟਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਮਹਿਲ ਉੱਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।
6.41.87
तस्योत्पतनवेगेन निर्धूतास्तत्र राक्षसाः।
भूमौ निपतिताः सर्वे राक्षसेन्द्रस्य पश्यतः ॥ ६.४१.८७ ॥
ਉਸ ਦੀ ਛਾਲ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਸੁੱਟੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਰਾਜ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
6.41.88
ततः प्रासादशिखरं शैलशृङ्गमिवोन्नतम्।
चक्राम राक्षसेन्द्रस्य वालिपुत्रः प्रतापवान् ॥ ६.४१.८८ ॥
ਫਿਰ ਵਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਅੰਗਦ, ਪਹਾੜੀ ਸ਼ਿਖਰ ਵਾਂਗ ਉੱਚੇ ਰਾਖਸ਼ਸਰਾਜ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਤੁਰਨ ਲੱਗਾ।
6.41.89
पफाल च तदाक्रान्तं दशग्रीवस्य पश्यतः।
पुरा हिमवतः शृङ्गं वज्रेणेव विदारितम् ॥ ६.४१.८९ ॥
ਫਿਰ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਕੁਚਲਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਮਹਿਲ ਫਟ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਚੋਟੀ ਪਾੜੀ ਗਈ ਸੀ।
6.41.90
भङ्क्त्वा प्रासादशिखरं नाम विश्राव्य चात्मनः।
विनद्य सुमहानादमुत्पपात विहायसा ॥ ६.४१.९० ॥
ਮਹਿਲ ਦਾ ਸਿਖਰ ਤੋੜ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਐਲਾਨ ਕੇ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਰਜ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਗਿਆ।
6.41.91
व्यथयन् राक्षसान् सर्वान् हर्षयंश्चापि वानरान्।
स वानराणां मध्ये तु रामपार्श्वमुपागतः ॥ ६.४१.९१ ॥
ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
6.41.92
रावणस्तु परं चक्रे क्रोधं प्रासादधर्षणात्।
विनाशं चात्मनः पश्यन् निःश्वासपरमोऽभवत् ॥ ६.४१.९२ ॥
ਪਰ ਰਾਵਣ ਮਹਿਲ ਢਾਹੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ; ਆਪਣਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗਾ।
6.41.93
रामस्तु बहुभिर्हृष्टैर्विनदद्भिः प्लवङ्गमैः।
वृतो रिपुवधाकाङ्क्षी युद्धायैवाभ्यवर्तत ॥ ६.४१.९३ ॥
ਪਰ ਰਾਮ, ਵੈਰੀ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰਜਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.41.94
सुषेणस्तु महावीर्यो गिरिकूटोपमो हरिः।
बहुभिः संवृतस्तत्र वानरैः कामरूपिभिः ॥ ६.४१.९४ ॥
ਮਹਾਂਬਲੀ ਸੁਸ਼ੇਣ, ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਵਾਨਰ, ਉੱਥੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
6.41.95
स तु द्वाराणि संयम्य सुग्रीववचनात् कपिः।
पर्यक्रामत दुर्धर्षो नक्षत्राणीव चन्द्रमाः ॥ ६.४१.९५ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰੋਕ ਕੇ, ਅਜਿੱਤ ਉਹ ਵਾਨਰ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ।
6.41.96
तेषामक्षौहिणिशतं समवेक्ष्य वनौकसाम्।
लङ्कामुपनिविष्टानां सागरं चाभिवर्तताम् ॥ ६.४१.९६ ॥
ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਡੇਰੇ ਲਾਈ ਬੈਠੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲੀ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਸੌ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾ ਵੇਖ ਕੇ।
6.41.97
राक्षसा विस्मयं जग्मुस्त्रासं जग्मुस्तथापरे।
अपरे समरे हर्षाद्धर्षमेवोपपेदिरे ॥ ६.४१.९७ ॥
ਕੁਝ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਰ ਗਏ। ਹੋਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
6.41.98
कृत्स्नं हि कपिभिर्व्याप्तं प्राकारपरिखान्तरम्।
ददृशू राक्षसा दीनाः प्राकारं वानरीकृतम्।
हाहाकारमकुर्वन्त राक्षसा भयमागताः ॥ ६.४१.९८ ॥
ਪ੍ਰਾਕਾਰ ਅਤੇ ਖਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਸਾਰੀ ਥਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਦੇਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਰਾਕਸ਼ਸ; ਕੰਧ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਡਰੇ ਹੋਏ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਹਾਹਾਕਾਰ ਕੀਤਾ।
6.41.99
तस्मिन् महाभीषणके प्रवृत्ते
कोलाहले राक्षसराजयोधाः।
प्रगृह्य रक्षांसि महायुधानि
युगान्तवाता इव संविचेरुः ॥ ६.४१.९९ ॥
ਉਸ ਮਹਾਭਿਆਨਕ ਰੌਲੇ ਦੇ ਉੱਠਣ ਤੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਦੇ ਯੋਧੇ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਯੁਗਾਂਤ ਦੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦੌੜ ਪਏ।