Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.43.1
युध्यतां तु ततस्तेषां वानराणां महात्मनाम्।
रक्षसां सम्बभूवाथ बलरोषः सुदारुणः ॥ ६.४३.१ ॥
Entonces, mientras aquellos magnánimos vānaras y rākṣasas combatían, surgió entre ellos una ira de fuerza sumamente feroz.
6.43.2
ते हयैः काञ्चनापीडैर्गजैश्चाग्निशिखोपमैः।
रथैश्चादित्यसंकाशैः कवचैश्च मनोरमैः ॥ ६.४३.२ ॥
Aquellos rākṣasas salieron con caballos adornados de oro, elefantes semejantes a lenguas de fuego, carros que resplandecían como el sol y armaduras encantadoras.
6.43.3
निर्ययू राक्षसा वीरा नादयन्तो दिशो दश।
राक्षसा भीमकर्माणो रावणस्य जयैषिणः ॥ ६.४३.३ ॥
Los valientes rākṣasas salieron, haciendo resonar las diez direcciones; de actos terribles, buscaban la victoria de Rāvaṇa.
6.43.4
वानराणामपि चमूर्बृहती जयमिच्छताम्।
अभ्यधावत तां सेनां रक्षसां घोरकर्मणाम् ॥ ६.४३.४ ॥
También el vasto ejército de los monos, deseoso de la victoria, se lanzó contra aquel ejército de rākṣasas de actos terribles.
6.43.5
एतस्मिन्नन्तरे तेषामन्योन्यमभिधावताम्।
रक्षसां वानराणां च द्वन्द्वयुद्धमवर्तत ॥ ६.४३.५ ॥
Mientras tanto, entre aquellos rākṣasas y monos que se lanzaban unos contra otros, comenzó un combate singular.
6.43.6
अङ्गदेनेन्द्रजित्सार्धं वालिपुत्रेण राक्षसः।
अयुध्यत महातेजास्त्र्यम्बकेण यथान्धकः ॥ ६.४३.६ ॥
El rākṣasa Indrajit, de gran esplendor, combatió con Aṅgada, hijo de Vāli, como Andhaka combatió con Tryambaka (Śiva).
6.43.7
प्रजङ्घेन च सम्पातिर्नित्यं दुर्धर्षणो रणे।
जम्बुमालिनमारब्धो हनूमानपि वानरः ॥ ६.४३.७ ॥
Con Prajaṅgha, Sampāti, siempre invencible en la batalla, y también el mono Hanumān se enfrentó a Jambumālin.
6.43.8
संगतस्तु महाक्रोधो राक्षसो रावणानुजः।
समरे तीक्ष्णवेगेन शत्रुघ्नेन विभीषणः ॥ ६.४३.८ ॥
Y Vibhīṣaṇa, hermano menor de Rāvaṇa, rākṣasa de gran ira, se enfrentó en la batalla a Śatrughna con violento ímpetu.
6.43.9
तपनेन गजः सार्धं राक्षसेन महाबलः।
निकुम्भेन महातेजा नीलोऽपि समयुध्यत ॥ ६.४३.९ ॥
El poderoso Gaja luchó con el rākṣasa Tapana, y el resplandeciente Nīla también combatió con Nikumbha.
6.43.10
वानरेन्द्रस्तु सुग्रीवः प्रघसेन सुसंगतः।
संगतः समरे श्रीमान् विरूपाक्षेण लक्ष्मणः ॥ ६.४३.१० ॥
El señor de los monos Sugrīva se enfrentó de lleno a Praghasa, y el glorioso Lakṣmaṇa combatió en la batalla con Virūpākṣa.
6.43.11
अग्निकेतुः सुदुर्धर्षो रश्मिकेतुश्च राक्षसः।
सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च रामेण सह संगताः ॥ ६.४३.११ ॥
Agniketu, muy difícil de resistir, el rākṣasa Raśmiketu, Suptaghna y Yajñakopa se enfrentaron a Rāma.
6.43.12
वज्रमुष्टिश्च मैन्देन द्विविदेनाशनिप्रभः।
राक्षसाभ्यां सुघोराभ्यां कपिमुख्यौ समागतौ ॥ ६.४३.१२ ॥
Vajramuṣṭi se enfrentó a Mainda, y Aśaniprabha a Dvivida; los dos monos principales se encontraron con los dos terribles rākṣasas.
6.43.13
वीरः प्रतपनो घोरो राक्षसो रणदुर्धरः।
समरे तीक्ष्णवेगेन नलेन समयुध्यत ॥ ६.४३.१३ ॥
Aquel héroe, abrasador y terrible rākṣasa, invencible en el combate, luchó con Nala en la batalla con velocidad aguda.
6.43.14
धर्मस्य पुत्रो बलवान् सुषेण इति विश्रुतः।
स विद्युन्मालिना सार्धमयुध्यत महाकपिः ॥ ६.४३.१४ ॥
El hijo de Dharma, el poderoso conocido como Suṣeṇa, aquel gran mono luchó junto con Vidyunmālin.
6.43.15
वानराश्चापरे घोरा राक्षसैरपरैः सह।
द्वन्द्वं समीयुः सहसा युद्ध्वा च बहुभिः सह ॥ ६.४३.१५ ॥
Los otros feroces monos se enfrentaron de repente en combate singular con otros rākṣasas, y lucharon contra muchos.
6.43.16
तत्रासीत् सुमहद् युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्।
रक्षसां वानराणां च वीराणां जयमिच्छताम् ॥ ६.४३.१६ ॥
Allí se libró una batalla muy grande, tumultuosa, que erizaba el cabello, en la que los héroes de los rākṣasas y de los monos, deseando la victoria, lucharon.
6.43.17
हरिराक्षसदेहेभ्यः प्रभूताः केशशाद्वलाः।
शरीरसंघाटवहाः प्रसुस्रुः शोणतापगाः ॥ ६.४३.१७ ॥
De los cuerpos de los monos y rākṣasas brotaron abundantes matas de hierba de cabello, arrastrando montones de cuerpos, y fluyeron como ríos de sangre.
6.43.18
आजघानेन्द्रजित् क्रुद्धो वज्रेणेव शतक्रतुः।
अङ्गदं गदया वीरं शत्रुसैन्यविदारणम् ॥ ६.४३.१८ ॥
Enfurecido, Indrajit golpeó al héroe Aṅgada, destrozador del ejército enemigo, con una maza, como Indra con su rayo.
6.43.19
तस्य काञ्चनचित्राङ्गं रथं साश्वं ससारथिम्।
जघान गदया श्रीमानङ्गदो वेगवान् हरिः ॥ ६.४३.१९ ॥
El glorioso y veloz mono Aṅgada golpeó aquel carro de cuerpo dorado, con sus caballos y su auriga, con su maza.
6.43.20
सम्पातिस्तु प्रजङ्घेन त्रिभिर्बाणैः समाहतः।
निजघानाश्वकर्णेन प्रजङ्घं रणमूर्धनि ॥ ६.४३.२० ॥
Pero Sampāti, herido por tres flechas de Prajaṅgha, en la primera línea de la batalla derribó a Prajaṅgha con un árbol aśvakarṇa.
6.43.21
जम्बुमाली रथस्थस्तु रथशक्त्या महाबलः।
बिभेद समरे क्रुद्धो हनूमन्तं स्तनान्तरे ॥ ६.४३.२१ ॥
Pero Jambumālī, poderoso, de pie en su carro, furioso en la batalla, atravesó a Hanumān en el pecho con una lanza de carro.
6.43.22
तस्य तं रथमास्थाय हनूमान् मारुतात्मजः।
प्रममाथ तलेनाशु सह तेनैव रक्षसा ॥ ६.४३.२२ ॥
Subiendo a su carro, Hanumān, hijo del Viento, lo aplastó al instante con un golpe de palma, junto con aquel mismo demonio.
6.43.23
नदन् प्रतपनो घोरो नलं सोऽभ्यनुधावत।
नलः प्रतपनस्याशु पातयामास चक्षुषी ॥ ६.४३.२३ ॥
Rugiendo, el feroz Pratapana se abalanzó sobre Nala; Nala al instante derribó ambos ojos de Pratapana.
6.43.24
भिन्नगात्रः शरैस्तीक्ष्णैः क्षिप्रहस्तेन रक्षसा।
ग्रसन्तमिव सैन्यानि प्रघसं वानराधिपः ॥ ६.४३.२४ ॥
Aunque su cuerpo estaba atravesado por agudas flechas, el demonio de manos veloces, como si devorara los ejércitos, se enfrentó al señor de los monos Praghasa.
6.43.25
सुग्रीवः सप्तपर्णेन निजघान जवेन च।
प्रपीड्य शरवर्षेण राक्षसं भीमदर्शनम् ॥ ६.४३.२५ ॥
Sugrīva, con una flecha de siete hojas y gran rapidez, abatió al rākṣasa, terrible de ver, acosándolo con una lluvia de flechas.
6.43.26
निजघान विरूपाक्षं शरेणैकेन लक्ष्मणः।
अग्निकेतुश्च दुर्धर्षो रश्मिकेतुश्च राक्षसः।
सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च रामं निर्बिभिदुः शरैः ॥ ६.४३.२६ ॥
Lakṣmaṇa abatió a Virūpākṣa con una sola flecha. Agniketu, el invencible rākṣasa Raśmiketu, Suptaghna y Yajñakopa hirieron a Rāma con flechas.
6.43.27
तेषां चतुर्णां रामस्तु शिरांसि समरे शरैः।
क्रुद्धश्चतुर्भिश्चिच्छेद घोरैरग्निशिखोपमैः ॥ ६.४३.२७ ॥
En la batalla, Rāma, enfurecido, cortó las cabezas de los cuatro con cuatro flechas terribles como lenguas de fuego.
6.43.28
वज्रमुष्टिस्तु मैन्देन मुष्टिना निहतो रणे।
पपात सरथः साश्वः पुराट्ट इव भूतले ॥ ६.४३.२८ ॥
Vajramuṣṭi, abatido en la batalla por el puñetazo de Mainda, cayó al suelo como una montaña, con su carro y sus caballos.
6.43.29
निकुम्भस्तु रणे नीलं नीलाञ्जनचयप्रभम्।
निर्बिभेद शरैस्तीक्ष्णैः करैर्मेघमिवांशुमान् ॥ ६.४३.२९ ॥
En la batalla Nikumbha hirió con flechas afiladas a Nīla, que brillaba como un montón de colirio azul, como el sol atraviesa una nube con sus rayos.
6.43.30
पुनः शरशतेनाथ क्षिप्रहस्तो निशाचरः।
बिभेद समरे नीलं निकुम्भः प्रजहास च ॥ ६.४३.३० ॥
Entonces Nikumbha, el nocturno de manos veloces, volvió a herir a Nīla en la batalla con cien flechas, y rió.
6.43.31
तस्यैव रथचक्रेण नीलो विष्णुरिवाहवे।
शिरश्चिच्छेद समरे निकुम्भस्य च सारथेः ॥ ६.४३.३१ ॥
En la batalla, con esa misma rueda de carro, Nīla, como Viṣṇu, cortó la cabeza de Nikumbha y la de su auriga.
6.43.32
वज्राशनिसमस्पर्शो द्विविदोऽप्यशनिप्रभम्।
जघान गिरिशृङ्गेण मिषतां सर्वरक्षसाम् ॥ ६.४३.३२ ॥
Dvivida, cuyo contacto era como el rayo y el trueno, golpeó con un pico de montaña a aquel rākṣasa resplandeciente como el relámpago, mientras todos los rākṣasas miraban.
6.43.33
द्विविदं वानरेन्द्रं तु द्रुमयोधिनमाहवे।
शरैरशनिसंकाशैः स विव्याधाशनिप्रभः ॥ ६.४३.३३ ॥
Aquel rākṣasa resplandeciente como el relámpago atravesó a Dvivida, señor de los monos, que luchaba con árboles, con flechas semejantes a rayos.
6.43.34
स शरैरभिविद्धाङ्गो द्विविदः क्रोधर्मूच्छितः।
सालेन सरथं साश्वं निजघानाशनिप्रभम् ॥ ६.४३.३४ ॥
Dvivida, con los miembros atravesados por flechas y cegado por la ira, derribó a aquel rākṣasa resplandeciente como el relámpago, junto con su carro y sus caballos, con un árbol sāla.
6.43.35
विद्युन्माली रथस्थस्तु शरैः काञ्चनभूषणैः।
सुषेणं ताडयामास ननाद च मुहुर्मुहुः ॥ ६.४३.३५ ॥
Vidyunmālī, de pie en su carro, golpeó a Suṣeṇa con flechas adornadas de oro y rugió una y otra vez.
6.43.36
तं रथस्थमथो दृष्ट्वा सुषेणो वानरोत्तमः।
गिरिशृङ्गेण महता रथमाशु न्यपातयत् ॥ ६.४३.३६ ॥
Al verlo de pie en su carro, Suṣeṇa, el mejor de los monos, derribó rápidamente el carro con un gran pico de montaña.
6.43.37
लाघवेन तु संयुक्तो विद्युन्माली निशाचरः।
अपक्रम्य रथात् तूर्णं गदापाणिः क्षितौ स्थितः ॥ ६.४३.३७ ॥
Pero Vidyunmālī, el errante nocturno, dotado de agilidad, descendió rápidamente de su carro y se puso de pie en el suelo, con la maza en la mano.
6.43.38
ततः क्रोधसमाविष्टः सुषेणो हरिपुङ्गवः।
शिलां सुमहतीं गृह्य निशाचरमभिद्रवत् ॥ ६.४३.३८ ॥
Entonces Suṣeṇa, el mejor de los monos, lleno de ira, tomó una enorme roca y se lanzó contra el errante nocturno.
6.43.39
तमापतन्तं गदया विद्युन्माली निशाचरः।
वक्षस्यभिजघानाशु सुषेणं हरिपुङ्गवम् ॥ ६.४३.३९ ॥
Mientras Suṣeṇa se abalanzaba sobre él, Vidyunmālī, el errante nocturno, golpeó rápidamente con su maza el pecho de Suṣeṇa, el mejor de los monos.
6.43.40
गदाप्रहारं तं घोरमचिन्त्य प्लवगोत्तमः।
तां तूष्णीं पातयामास तस्योरसि महामृधे ॥ ६.४३.४० ॥
Sin inmutarse ante aquel terrible golpe de maza, el mejor de los saltarines dejó caer en silencio aquella roca sobre su pecho en la gran batalla.
6.43.41
शिलाप्रहाराभिहतो विद्युन्माली निशाचरः।
निष्पिष्टहृदयो भूमौ गतासुर्निपपात ह ॥ ६.४३.४१ ॥
Herido por el golpe de la roca, con el corazón aplastado, Vidyunmālī, el errante nocturno, cayó sin vida al suelo.
6.43.42
एवं तैर्वानरैः शूरैः शूरास्ते रजनीचराः।
द्वन्द्वे विमथितास्तत्र दैत्या इव दिवौकसैः ॥ ६.४३.४२ ॥
Así, aquellos heroicos monos aplastaron a aquellos heroicos errantes nocturnos en combate singular allí, tal como los dioses del cielo once aplastaron a los daityas.
6.43.43
भल्लैश्चान्यैर्गदाभिश्च शक्तितोमरसायकैः।
अपविद्धैश्चापि रथैस्तथा सांग्रामिकैर्हयैः ॥ ६.४३.४३ ॥
Con flechas de punta de caña, mazas, lanzas, jabalinas y saetas, con carros arrojados y caballos dispuestos para la batalla, también combatieron allí.
6.43.44
निहतैः कुञ्जरैर्मत्तैस्तथा वानरराक्षसैः।
चक्राक्षयुगदण्डैश्च भग्नैर्धरणिसंश्रितैः ॥ ६.४३.४४ ॥
Con elefantes enloquecidos abatidos, con monos y rākṣasas, y con ruedas, ejes, yugos y varas rotos y caídos en el suelo, el campo quedó lleno.
6.43.45
बभूवायोधनं घोरं गोमायुगणसेवितम्।
कबन्धानि समुत्पेतुर्दिक्षु वानररक्षसाम्।
विमर्दे तुमुले तस्मिन् देवासुररणोपमे ॥ ६.४३.४५ ॥
Aquel campo de batalla se volvió terrible, frecuentado por manadas de chacales. En todas direcciones se alzaban y caían los troncos sin cabeza de monos y rākṣasas. En aquella matanza espantosa y tumultuosa, semejante a la batalla de dioses y demonios, así ocurrió.
6.43.46
निहन्यमाना हरिपुङ्गवैस्तदा
निशाचराः शोणितगन्धमूर्च्छिताः।
पुनः सुयुद्धं तरसा समाश्रिता
दिवाकरस्यास्तमयाभिकाङ्क्षिणः ॥ ६.४३.४६ ॥
Entonces los andarines nocturnos, siendo abatidos por los mejores de los monos, aturdidos por el olor a sangre, deseando que el sol se pusiera, se lanzaron de nuevo y con rapidez a la feroz batalla.